نمایش مبدأ برای مسجد شاه اصفهان

[[پرونده:Shah-mosque-900x500-1-e1687806609820.jpg|بندانگشتی|مسجد شاه اصفهان، قابل بازیابی از https://hotelkeryas.com/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86/]]
'''[[مسجد شاه اصفهان]]،''' واقع در ضلع جنوبی [[نقش جهان|میدان نقش جهان]] [[اصفهان|شهر اصفهان]].

این مسجد بنائی است چهار ایوانی که تمامی سطوح ایوان‌ها و همچنین خارج و داخل آن پوشیده از کاشی‌های معرق رنگارنگ با خوشنویسی نقش‌های پیچک و گل و گیاه و ترکیبی موزون از خطوط منظم هندسی است. در این بنا کتیبه‌های متعددی با خوشنویسی هنرمندانی چون ادیب مجلس و محمدباقر شریف و محمد صالح و عبدالباقر تبریزی و عبدالباقی و محمدرضای امامی و علیرضا عباسی وجود دارد<ref>   رکوعی، عزت‌الله، '''''سرزمین (مروری بر تاریخ و معماری ایران)'''''، تهران، نشر دلیران، بی‌تا، صص 250- 251.</ref>. 

مسجد شاه برخلاف مسجدشیخ‌لطف‌الله نمایی بزرگ و چشم‌گیر دارد با ایوانی در مدخل و دومنار بلند 48 متری که نمای جنوبی نقش جهان را رونق بخشیده است. این مسجد حیاطی بزرگ در وسط دارد و محل نماز مسجد در پشت مدخل رو به قبله ساخته شده و سراسر دیوارها و گنبد و منارها با کاشی‌های زیبای نیلوفری آراسته شده است<ref>  پرایس، کریستین، '''''تاریخ هنر اسلامی'''''، ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران، امیرکبیر، 2535، ص 164.</ref>. 

شاه عباس بانی این مسجد (966- 1038ق/ 1588- 1629م) در کار ساخت آن شتاب داشت از این رو از کاشی‌های چهارگوش لعابی برنقش و کاشی‌های ریز در آن استفاده شده است<ref>سیوری، راجر، '''''ایران عصری صفوی'''''، ترجمه کامبیر عزیزی، تهران، مرکز، 1372، ص 160.</ref>.  فضای هشتی مسجد مستقیماً وارد صحن نمی‌شود بلکه از دو راه‌رو جانبی که به طرف جنوب غربی امتداد دارد به فضای صحن وارد می‌شود. این بنای منحصر به فرد [[صفویان|دوره صفوی]] مشتمل بر چهار ایوان، سه صحن و طاق نماها و ایوانچه‌های کم عمق، شبستان و دو مناره و گنبد دوپوش می‌باشد که ساخته استاد علی اکبر اصفهانی است. 

در ضلع جنوبی صحن یک ایوان وفضای گنبد خانه و دو شبستان به نام‌های چهل ستون و یک گنبد و دو مناره در طرح ساخت منظور شده <ref>هیلنبراند، رابرت، '''''مقاله معماری ایران در دوره صفویان''''' در تاریخ ایران کمبریج، ج 7، ترجمه یعقوب آژند، تهران، جامی، 1380، صص 432- 433.</ref> که دهانه ایوان 18 متر و ارتفاع آن 50/30 متر و مناره‌های طرفین آن که از جهت رنگ و ساختمان هویت مستقلی دارند 52 متر و مساحت گنبد 50/ 22× 50/ 22 متر و ارتفاع آن تا زیر گنبد34 متر و تا بالای گنبد 54 متر و حدفاصل بین دو جدار گنبد 12 متر است. شاه عباس پس از احداث میدان شاه (نقش جهان) برای تکمیل کاربری آن مسجد شاه را بنا کرد. که بعد از چندی مورد توجه اهالی قرار گرفت و به مسجد جامع عباس معروف شد و اندکی از رونق مسجد جامع اصلی کاست<ref>شفقی، سیروس، '''''جغرافیای تاریخی اصفهان'''''، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1353، ص 251. </ref><ref>هنرفر، لطف‌الله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان''''': کتابفروشی ثقفی، 1351.</ref>. بنای مسجدشاه در 1611ق/1019م شروع و در 1629/ 1038م بعد از مرگ شاه عباس به پایان رسید. این بنا که استفاده عمومی داشت به عنوان تأییدی ازسوی شاه بر التزام این سلسله<ref>Welch, Anthony, '''''Shah Abbas and the Arts of Isfahan in the Asia Society Inc''''', 1973, p 18.</ref> به تشیع ساخته شد.

== نیز نگاه کنید ==

* [[اصفهان]]

* [[نقش جهان]]
* [[صفویان]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
کورش صالحی
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]