نمایش مبدأ برای معادن ایران


بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی{1}، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است<ref>امامی، مهدی (گردآوری): معادن ایران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.</ref>. 

نفت، فلزات رنگین، سنگ صابون (کلریت و استاتیت)، سنگهای قیمتی مانند فیروزه در [[نیشابور]]، از [[ایران باستان|دوره‌های باستان در ایران]] شناخته شده بود و مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفتند. براساس سوابق تاریخی، پیدایش کانسارها و منابع مواد اولیه حتی در شرایط بسیار نامساعد طبیعی به پیدایش شهرکها و شهرهایی در نقاط مجاور خود گردیده است. پیدایش منابع عظیم نفتی در [[استان خوزستان|خوزستان]] به توسعه شهری در شهرهای [[آبادان]]، گچساران، مسجد سلیمان و... کمک فراوانی کرده است. براساس مفاد اولیه قانون معادن مصوب ۱۳۶۲ معادن ایران به چهار گروه تقسیم بندی وجود آورد<ref>فرهنگ جغرافیایی ایران، جلد ۱، سازمان جغرافیایی ارتش.</ref>. 

=== طبقه بندی فعالیتها و مواد معدنی ===
براساس مفاد اولیه قانون معادن مصوب ۱۳۶۲ معادن ایران به چهار گروه تقسیم بندی شده‌اند. 

* گروه اول شامل معادن سنگ آهک، سنگ گچ، شن و ماسه، نمک طعام، سنگهای، ساختمانی و امثال آنهاست.
* گروه دوم عبارتند از فلزات همچون: آهن، طلا، نقره، کروم، قلع، جیوه، سرب، روی، مس، و همچنین نیترات‌ها، فسفات‌ها، نمک‌های قلیایی، سولفات‌ها، بورات‌ها، میکا، گرافیت، تالک، مواد نسوز، کائولن، فلدسپات، کوارتز، بنتونیت، بوکسیت، خاک صنعتی، سنگهای، تزئینی، سنگهای قیمتی مانند الماس، یاقوت، زمرد، فیروزه، انواع زغال سنگ و آبهای معدنی. 
* درگروه سوم عمدتاً گاز طبیعی، غیر طبیعی، سنگهای آسفالت طبیعی و شیت نفتی قرار می‌گیرند و 
* گروه چهارم شامل مواد رادیو اکتیو است.

=== جایگاه و اهمیت معادن در توسعه اقتصادی ایران ===
خاک [[کشور ایران|سرزمین ایران]] به لحاظ موقعیت ویژه جغرافیایی سرشار از مواد ارزشمند معدنی است که خود می‌تواند پشتوانه قابل توجهی برای یک جهش صنعتی درآینده این مرز و بوم بشمار آید. در برنامه‌های پنجساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور نیز باتوجه به نقش فراگیر بخش معدن در توسعه صنعتی، برای این بخش دورنمایی فعال و تعیین کننده ترسیم شده است. 

ساختمان زمین شناسی و پتانسیل معدنی ایران به نحوی است که می‌توان در جای جای این سرزمین پهناور به ذخایر گرانبها، غنی و متنوع معدنی دست یافت. برخی از آنها در جهان بهترین کیفیت را دارا هستند و کشور ما می‌تواند با استفاده از این ذخایر ارزشمند نیازهای داخلی را تأمین و آنرا به بازارهای جهانی نیز عرضه نماید. مجموع ذخایر احتمالی و مواد معدنی ایران به بیش از میلیاردها تن می‌رسد<ref name=":0">امامی، مهدی، معادن ایران (فعال و غیر فعال تاپایان 1372)، ص الف.</ref>. 

=== معادن ایران از زاویه آمار و ارقام ===
مهمترین منابع کشف شده تا به امروز و میزان ذخایر برآورد شده هر یک از این منابع عبارت است از: <blockquote>زغال سنگ ۲ هزار میلیون تن، سنگ آهن ۴۷۰۰ میلیون تن، سنگ مس ۲۶۰۰ میلیون تن، سرب و روی ۱۰۰ میلیون تن، آلومینیم ۹۰ میلیون تن، فسفات‌ها ۱۰ میلیون تن، منیزیت ۴ میلیون تن، آلونیت ۱۰۰۰ میلیون تن، فلدسپات پتاسیم یک میلیون تن، تیتانیوم ۲ میلیون تن، سیلیس ۲ میلیون تن، پنبه نسوز ۲ میلیون تن، پرلیت ۵ میلیون تن، کرومیت ۵/۸ میلیون تن، سنگ آهن ۴۵۰۰ میلیون تن، سنگهای تزیینی ۳ هزار میلیون تن و سنگهای ساختمانی ۳۷۰۰ میلیون تن<ref name=":0" />. </blockquote>

=== دستاوردهای بخش معدن طی سالهای اخیر ===
طی سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵، شناسایی ذخایر و منابع معدنی کشور، ایجاد زمینه برای توسعه سریع فعالیتهای معدنی، ایجاد ارتباط بین اکتشاف ذخایر معدنی و صنایع کشور و تامین مواد اولیه مورد نیاز آنها، گسترش تحقیقات، افزایش توان فنی، کارایی، سازماندهی، طراحی و مهندسی بخش معطوف بوده است. عملکرد شاخص‌های بخش معدن (غیر از [[ذخایر نفت خام ایران|نفت]] و [[گاز ایران|گاز]]) در طی سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ به شرح زیر بوده است: 

* ارزش افزوده بخش معدن با رشدی ۵۲ درصدی که از ۶/۵۸ میلیارد ریال در سال ۱۳۶۸ به ۱/۸۹ میلیارد در سال ۱۳۷۵ افزایش یافت. پیش بینی این رقم برای سال ۱۳۷۶ معادل ۴/۹۴ میلیارد ریال بوده است؛
* علاوه بر رشد محصولات صنعتی در طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ محصولات معدنی کشور نیز از رشد چشمگیری برخوردار بوده است؛
* تولید فولاد در سال ۱۳۶۸ برابر ۲/۱۶۲۲ تن بود که در سال ۱۳۷۵ به حدود ۶۰۰۰ تن می‌رسد؛
* تولید [[ذخایر مس ایران|مس]] نیز از ۱/۴۳ هزار تن در سال ۱۳۶۸ به ۹۵ هزار تن در سال ۱۳۷۵ رسیده است؛
* تولید آلومینیم از ۳۶ هزار تن در سال ۱۳۶۸ به ۹۰ هزار تن در سال ۱۳۷۵ افزایش یافته است.

همچنین طی سالهای اخیر پروژه‌های مهمی یا به بهره‌برداری رسیده‌اند و یا به زودی به بهره‌برداری خواهند رسید. از جمله این پروژه‌ها عبارتند از: سنگ آهن چادرملو که با ظرفیت ۱/۵ میلیون تن، بوکسیت جاجرم ۲۸۰ هزار تن، فسفات آسفوردی با ظرفیت ۱۰۲ هزار تن، فسفات ذوب روی بافق با ظرفیت ۳۰ هزار تن. با بهره‌برداری از این پروژه‌ها ۳۷۲ میلیون دلار در واردات مواد معدنی صرفه‌جویی ارزی ایجاد می‌شود<ref>ایران آباد: هشت سال تلاش مقدس ، روابط عمومی سازمان برنامه و بودجه.</ref> 
== نیز نگاه کنید: ==

* [[ایران در خاورمیانه]]
* [[زمین شناسی و معادن ایران]]
* [[دوران زمین شناسی سرزمین ایران]]

== پاورقی ==
<small>{1}. دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال)<ref>ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال، ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳</ref></small>

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]
[[رده:جغرافیا]]