نمایش مبدأ برای مهدی اخوان ثالث

[[پرونده:Sci393.jpg|بندانگشتی|مهدی اخوان ثالث برگرفته از وبسایت بیتوته قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.beytoote.com/scientific/scientist/biography-autobiography-third-mehdi-mensurable.html]]
'''[[مهدی اخوان ثالث|اخوان ثالث، مهدی]]''' (1307 ـ 1369 ش) شاعر، روزنامه نگار، ادیب و منتقد.

مهدی اخوان ثالث مشهور به م. امید، ‌شاعر توانای معاصر [[ایران]] در توسِ [[مشهد]] و در خانواده‌ای مذهبی چشم به [[جهان نو|جهان]] گشود<ref>محمدی آملی، محمدرضا. ''آ'''وازِچگور'''''. زندگی و شعر مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ثالث، 1377، ص 24.</ref>. تحصیلات ابتدایی و دوره هنرستان صنعتی (رشته آهنگری) را در [[مشهد]] گذراند<ref>استعلامی، ‌محمد''. '''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب ایران، 2535 (1355)، ص 352.</ref>. در نوجوانی علی رغم مخالفت پدر نزد استاد سلیمان روح افزا و فرزند او تار آموخت. آشنایی جدی او با [[موسیقی مطربی|موسیقی]] سنّتی سبب درآمیختن جان مایه‌شعر او با عروض شعر [[فارسی]] شد. هم زمان با موسیقی، ‌به شعر روی آورد. سرمشق اولیه اخوان در شعر، ‌دواوین شاعران کلاسیک [[ایران باستان|ایران]] بود که با کمک پدرش آ‎نها را مطالعه می‌کرد. از استادش، ‌پرویز کاویان جهرمی نیز اصلاح [[سخن]] می‌گفت<ref>محمدی آملی.محمدرضا. ''آ'''وازِچگور'''''. زندگی و شعر مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ثالث، 1377. ص 25 و 31.</ref>. اخوان با داشتن سنّ کم چندان در غزل‌سرایی و قصیده‌گویی تبحّر یافت که کهن گرایان به او، امیدِ شعر کهن لقب دادند<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، 1370، ج 2، ص 296.</ref>. در خرداد 1326 پس از پایان دوره‌ هنرستان، ‌در [[مشهد]] به آهنگری و چاقوسازی پرداخت. سپس به [[تهران مصور|تهران]] آمد و ضمن کار در [[تهران مصور|تهران]] و پلشتِ ورامین در مدارس هم تدریس می‌کرد<ref>کاخی، ‌مرتضی. '''''باغ بی برگی'''''. ‌یادنامه مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ناشران، چ 1، 1370، ص 27.</ref>. او که نمی‌توانست در برابر هیجانات بشردوستانه بی‌تفاوت بماند، جذب هیجانات و منش‌های حزبی شد و به [[حزب توده]] پیوست<ref>شمس لنگرودی.محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، 1370، ج 2. ص 296ـ 297.</ref>. 

در 1331 زندگی مشترک خود را با دختر عمویش، [[ایران]] (خدیجه) اخوان ثالث آغاز کرد. از همسرش صاحب شش فرزند شد که یکی از دخترانش به نام لاله را بعدها در 1353 از دست داد<ref>کاخی.مرتضی. '''''باغ بی برگی'''''. ‌یادنامه مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ناشران، چ 1، 1370. ص 27ـ 29 (به اختصار).</ref>. نخستین سروده‌هایش را در 1327 و نخستین دفتر شعرش را با نام ''ارغنون'' در 1331 منتشر کرد<ref>استعلامی. ‌محمد''. '''ادبیات دوره بیداری و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب ایران، 2535 (1355)، ص 352.</ref>. اخوان پیش از آشنایی با [[نیما یوشیج|نیما]] بر او انتقاد داشت، ‌اما پس از آشنایی با آن شاعر، ‌به راز شیوه او پی برد و بدین ترتیب اسلوب شعری خود را زیر تأثیر شعر نو [[نیما یوشیج|نیمایوشیج]] تغییر داد<ref>زرین کوب، حمید. '''''چشم انداز شعر نو فارسی'''''. تهران: توس، 1358، ص 168ـ 169.</ref>. وی در 1330 سرپرستی صفحه ادبی روزنامه ''جوانان دموکرات'' را به عهده گرفت و از این طریق با شاعران جوان آن روز چون سیاووش کسرایی، ‌[[سایه بازی|سایه]] (هوشنگ ابتهاج)، ‌[[احمد شاملو]] و دیگران آشنا شد<ref>محمدی آملی.محمدرضا. ''آ'''وازِچگور'''''. زندگی و شعر مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ثالث، 1377. ص 54.</ref>. 

از همین سال با اداره بخشِ شعر مجله ''در راه [[هنر و مردم|هنر]]'' و نوشتن چندین نقد و یادداشت پیرامون شعر نو، مهارت خود را در ادبیات قدیم به ثبوت رساند<ref>شمس لنگرودی.محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، 1370، ج 2. ص 297.</ref>. در 1333 چند ماهی به زندان افتاد. در 1335 مجموعه شعر مشهورش با نام ''زمستان'' را [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] کرد<ref>کاخی. ‌مرتضی. '''''باغ بی برگی'''''. ‌یادنامه مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ناشران، چ 1، 1370. ص 28.</ref>. در این اثر، بر خلاف مجموعه ''ارغنون''، با از قوالب شعر کلاسیک دوری جست و به شعر [[نیما یوشیج|نیمایوشیج]] روی آورد و با توجه روزافزون به زبان پاک پارسی، زبان جدید خود را در مرکز مثلثی که سه ضلع آن، زبان خراسانی یا کلاسیک و زبان رایج یا امروز و زبان نیماست، ‌به نمایش گذاشت<ref>حقوقی، محمد. '''''مهدی اخوان ثالث'''''. شعر زمان ما (2)، ‌تهران: نگاه، چ 1، 1370، ص101.</ref>. همچنین در 1335 به استودیوی فیلمسازی ابراهیم [[گلستان سعدی|گلستان]] راه یافت و در آنجا مسئولیت نظارت بر ضبط صدا و دوبله گفتار فیلم‌های مستند و نیز رسیدگی به متن ترجمه‌ها و روانی گفتار‌ها را به عهده گرفت<ref>محمدی آملی، ‌محمدرضا. ''آ'''وازِچگور'''''. زندگی و شعر مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ثالث، 1377. ص 66، 67 و 68 (به اختصار).</ref>. از 1338 تا 1350 مجموعه شعرهای متعددی را منتشر کرد. در 1353 در [[تلویزیون]] ملی [[ایران]] به اجرای برنامه‌های ادبی پرداخت. در 1356 به تدریس در دانشگاه‌های تهران، ملی و تربیت معلم مشغول شد. از 1360 دوران بازنشستگی او از خدمات دولتی آغاز گردید. در این دوره تا 1369 آثار دیگری به بازار [[کتاب]] فرستاد. در 1369 برای نخستین و آخرین بار به چندین کشور از جمله آلمان، ‌انگلستان و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] سفر کرد و در پایان سفر پس از بازگشت به ایران در [[تهران مصور|تهران]] درگذشت. پیکر شاعر در زادگاهش به خاک سپرده شد<ref>کاخی.مرتضی. '''''باغ بی برگی'''''. ‌یادنامه مهدی اخوان ثالث، تهران: نشر ناشران، چ 1، 1370. ص 28 ـ 30 (به اختصار).</ref>.

جز ''زمستان'' و ''ارغنون'' از دیگر آثارش می‌توان مجموعه‌های آخر [[شاهنامه و شاهنامه نویسی|شاهنامه]]، ‌از این [[اوستا]]، ‌زندگی می‌گوید، ‌اما....، ''در حیاط کوچک پاییز در زندان''، ''دوزخ''، ''اما سرد و ترا ای کهن بوم و بر دوست دارم'' را نام برد<ref>حقوقی، محمد. '''''مهدی اخوان ثالث'''''. شعر زمان ما (2)، ‌تهران: نگاه، چ 1، 1370. ص 101، 141، 205، 255، 299 و 321.</ref>. اخوان هم به سبب طبع و قریحه توانا و پرورده خود و هم بر اثر مایه وری از فرهنگ [[ایران امروز|ایران]] و [[ادب]] [[فارسی]]، ‌از شاعران و نمایندگان ارجمند شعر امروز است<ref>یوسفی، ‌غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی، چ 1، 1362، ص 740.</ref>. او مانند همه نوابغ مستثنی بود. مستثنی از قاعده. به شهادت آثارش بیش از هر [[ادیب الملک|ادیب]] معاصر، ادیب‌تر بود<ref>زریاب خویی، عباس. «در سوگِ امید»، '''''‌باغ بی برگی'''''. به اهتمام مرتضی کاخی، تهران: نشر ناشران، چ1، 1370، ص 269.</ref>. سه [[کتاب]] ''زمستان، ‌آخر [[شاهنامه و شاهنامه نویسی|شاهنامه]]'' و''از این [[اوستا|اَوِستا]]'' برای جاودانی کردن نام او کافی است. ما همه وامدار او هستیم<ref>آتشی، منوچهر. «ما همه وامدار او هستیم»، '''''‌باغ بی برگی'''''.به اهتمام مرتضی کاخی، تهران: نشر ناشران، چ1، ص 74.</ref>. او به سهم خود به داد شعر نو رسید و بدعت‌های نیما را با بدایع خود آراست<ref>خرمشاهی، ‌بها، الدین. «تأملی در شعرِ نماز»، '''''‌باغ بی برگی'''''.به اهتمام مرتضی کاخی، تهران: نشر ناشران، چ1، ص 219.</ref>. تفسیر و توضیح یا اطناب یکی از ویژگی‌های شعر اخوان است که در شعر نیما و به طور کلی در شعر دیگر شاعران مشهور معاصر و هم نسل او، این همه چشمگیر نیست<ref>پورنامداریان، ‌تقی. «برزخ شعر گذشته و امروز»، '''''‌باغ بی برگی'''''.به اهتمام مرتضی کاخی، تهران: نشر ناشران، چ1، ص 189.</ref>. [[کتاب|کتاب‌]]<nowiki/>ها، ‌مقالات و نقدهای بسیاری درباره اخوان و آثارش نوشته‌اند.

== نیز نگاه کنید به ==

* ''[[شاهنامه و شاهنامه نویسی|شاهنامه]]''
* [[حزب توده]]
* [[مشهد]]
* [[موسیقی مطربی|موسیقی]]
* [[نیما یوشیج|نیمایوشیج]]
* [[احمد شاملو]]
* [[ایران]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]