نمایش مبدأ برای ولی الله خاکدان

[[پرونده:169050784.jpg|بندانگشتی|ولی الله خاکدان، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/84462631/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%86]]
خاکدان، ولی‌الله (1302-1375ش)، طراح و دکورساز. 

در باکوی آذربایجان متولد شد. پس از تحصیلات ابتدایی به خانه‌ی پیش‌آهنگی باکو رفت به آموزش هنر نقاشی و طراحی پرداخت<ref name=":0">بهارلو، عباس (1382). '''''صدچهره سینمای ایران'''''، تهران: نشر قطره، ص 44.</ref>. سپس به هنرستان نقاشی باکو رفت و از آنجا فارغ‌التحصیل شد<ref name=":1">امید، جمال (1377). '''''فرهنگ سینمای ایران'''''. تهران: انتشارات نگاه، ص 159.</ref> و در تماشاخانه‌های باکو به طراحی و دکورسازی اشتغال یافت. در 16 سالگی همراه خانواده به [[ایران]] آمد. ابتدا در بندرانزلی و بعد در زادگاه پدرش، مراغه ساکن شد. به دعوت صمد صباحی به [[تبریز]] رفت و چندی بعد به عرب اوغلی، کارگردان آذربایجانی معرفی شد و دکورهای نمایش‌نامه‌ی «شاه‌عباس و خورشید بانو» را طراحی و در تیاتر [[تبریز]] اجرا کرد. در دوره‌ی کوتاه حکومت [[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دمکرات]] آذربایجان (از شهریور 1324 تا آذر 1325ش) تئاتر زیر نظر این فرقه نمایش‌هایی را با کمک [[خاکدان، ولی الله|خاکدان]] به روی صحنه آورد. 

با سقوط [[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دمکرات]] و دستگیری عده‌ای از اعضای حکومت دمکرات، خاکدان نیز بازداشت شد. پس از آزادی [[خاکدان، ولی الله|خاکدان]] به [[استان تهران|تهران]] آمد<ref name=":0" /> و دکورهای چشمگیر و به یاد ماندنی بسیاری برای نمایشنامه‌هایی که در سالن [[تئاتر تهران]] به روی صحنه می‌آمد، ساخت<ref>اسکویی، مصطفی (1378). '''''سیری در تاریخ تئاتر ایران'''''. تهران: نشر آناهیتا- اسکویی، ص 550.</ref>. 

در تماشاخانه‌ی فرهنگ پارس بعدی با صباحی و در [[تئاتر فردوسی]] با [[عبدالحسین نوشین]] همکاری می‌کرد و طراحی صحنه‌های نمایشنامه «بادبزن خانم ویندرمیر» را با مشورت و راهنمایی [[عبدالحسین نوشین|نوشین]] که در آن هنگام در زندان بود، ساخت<ref name=":0" />.

خاکدان، با جامعه‌ی باربد و تئاتر سعدی نیز همکاری مستمر داشت<ref>فرهنگ هنرمندان ایرانی (1383). '''''پژوهش و نگارش عبدالرفیع حقیقت (ارفع)'''''. تهران: نشر کومش، ص 167.</ref>. در نمایش «سویل»، 160 دکور ساخت که در نوع خود در آن دوران بی‌نظیر بود<ref>شعاعی، حمید (1354). '''''فرهنگ سینمای ایران'''''. تهران: شرکت تعاونی تهیه و توزیع ناشران و کتابفروشان، 248.</ref>. طراحی دکورهای نمایش‌های آرشین مالالان، کتاب مادرم، ناموس، اوژنی‌گراند، چراغ گاز<ref name=":0" />، اپرت حاجی قارا، خسرو و شیرین، عروس مغان، مشهدی عباد<ref name=":1" /> از اوست.  

== نیز نگاه کنید به ==

* [[عبدالحسین نوشین]]
* [[تئاتر تهران]]
* [[تبریز]]
* [[ایران]]
* [[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دمکرات]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
محمود عزیزی
[[رده:هنر]]
[[رده:سینما]]
[[رده:تئاتر]]