نمایش مبدأ برای چاووش خوانی

'''چاووش‌خوانی'''، خواندن اشعار مذهبی با صدایی رسا و آهنگین در ستایش پیامبر (ص) و خاندان او در پیشاپیش زائران.  

کلمه چاووش[ cavoš] [[ترکی]] و به معنای فرمانده لشکر و سرپرست قافله است<ref>شفیعی كدكنی، محمدرضا. '''''اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید محمد بن منور'''''. تهران: 1366، ج 2، ص 639.</ref><ref>استرآبادی، مهدی. '''''(سنگلاخ)، روشن خیاوی'''''. 1374، ذیل چاووش.</ref>. این نوع اشعار را چاووشی<ref>فرهنگنامه ادبی فارسی، '''''دانشنامه ادب پارسی'''''. ج 2، تهران: 1376، ذیل چاووشی.</ref> و خواننده آن را چاووش<ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''مقالات دهخدا'''''. ج 1، تهران: 1358، ص 275. </ref> یا چاووش‌خوان می‌نامند. چاووش در تمام طول راه سفر زیارتی پیشاپیش زائران حرکت می‌کند و برنامه‌ریزی و مسئولیت سفر نیز به عهده اوست<ref>دالمانی، هانری رنه. '''''از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: 1378، ج 1، ص 260. </ref>.  

او عَلَمی سه گوش و سبز رنگ دارد که روی آن معمولاً تصاویری از زیارتگاه‌ها و شعاری مناسب حال نقش شده است. چاووش [[عَلَم]] را در محل‌های عمومی نصب و یا بر دوش گرفته با خواندن اشعاری مردم را به سفر زیارتی<ref>عناصری، جابر. '''''درآمدی بر نمایش و نیایش در ایران'''''. تهران: 1366، ص 136.</ref> دعوت می‌کند. او اگر سیّد باشد پارچه‌ای سبزرنگ به دور گردن و در غیر این صورت شالی سیاه رنگ بر خود می‌پیچد<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''«چاووش»، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک'''''. ش 14-15، 1370.</ref>.  

چاووش به جز صدای خوش باید حافظه‌ای قوی نیز داشته باشد، مراسم زیارت و دعاها را بداند و جاده‌ها و زیارتگاه‌ها را بشناسد. پس از پایان اعمال زیارت و در مراجعت زایران، او قبل از دیگران باز می‌گردد تا خبر ورود زائران را به خانوادهای ایشان برساند. معمولاً خانواده زائران پس از شنیدن خبر هدیه‌ای نیز<ref>'''''دایره المعارف ایرانیکا'''''، ذیل "cavoš".</ref> به او می‌دهند. امروزه این حرفه همچون گذشته متداول نیست و فقط در سفرهای زیارتی اشعاری به مناسبت خوانده می‌شود<ref>تلخیص از مقاله چاووش خوانی، مریم میرفخرائی، در '''''دایره المعارف کودکان و نوجوانان'''''، ج 11، ص. 1384.</ref>. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[ترکی]]
* [[عَلَم]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
مریم میرفخرایی