نمایش مبدأ برای کتابخانه های زنجان

[[پرونده:کتابخانه دانش زنجاننن.jpg|بندانگشتی|[https://113018.samanpl.ir/ کتابخانه عمومی دانش زنجان] ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://balad.ir/p/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-zanjan_library-6U8oWvQEQUn8tw#15/36.6838/48.53666]]
[[استان زنجان]]، که آن را فلات زنجان نیز می‌نامند، در ناحیه مرکزی شمال غربی [[کشور ایران|ایران]] واقع شده است و از شمال به استان‌های [[اردبیل]] و [[استان گیلان|گیلان]]، از شرق به [[استان قزوین|قزوین]]، از جنوب به [[همدان]]، و از غرب و جنوب غربی به استان‌های [[استان کردستان|کردستان]]، [[آذربایجان غربی]]، و [[آذربایجان شرقی]] محدود است. مساحت آن 21848 کیلومترمربع و جمعیت آن (طبق آمار سال 1375) 900890 نفر است، که از این تعداد حدود 48 درصد در نقاط شهری و 52 درصد در روستاها سکونت دارند. [[استان زنجان]] دارای 3 شهرستان (زنجان، ابهر، و خدابنده)، 13 بخش، 8 شهر، 44 دهستان، و 981 آبادی است<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''تاریخ زنجان'''''. [زنجان]: [https://zanjan.farhang.gov.ir/ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان]، 1366، ص31.</ref><ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص21، 30.</ref>.

=== تاریخچه ===
استان زنجان از مناطق تاریخی سرزمین [[کشور ایران|ایران]] است و سابقه تمدن آن به هزاره‌های پیش از میلاد باز می‌گردد. کلاودیوس بطلمیوس (قرن 2 م.) از شهرستان [[استان زنجان|زنجان]] نام برده است و به نوشته [[حمدالله مستوفی]] (قرن 8 ق.) اردشیر بابکان (226-241 ق.م.)، سرسلسله [[ساسانیان|ساسانی]]، این شهر را بنا نهاد که به‌سبب انتساب به وی "شهین" نامیده می‌شد<ref name=":0">'''''زنجان'''''. دایره‌المعارف فارسی [مصاحب]، ج1، ص1187.</ref>.

آثار باستانی مربوط به تپه‌های تاریخی تهم و خاتون‌تپه در نزدیکی زنجان، تپه قلعه در ابهر (هزاره هفتم تا اوایل هزاره سوم ق.م.)، تپه یارمجه در جنوب غربی شهرستان خدابنده (اوایل هزاره سوم تا اواخر هزاره دوم ق.م.)، و آتشکده تشویر در طارم عُلیا (اواخر هزاره دوم ق.م.) به‌عنوان مهم‌ترین آثار تاریخی پیش از اسلام این منطقه است<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''تاریخ زنجان'''''. [زنجان]: [https://zanjan.farhang.gov.ir/ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان]، 1366، ص50، 62.</ref><ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص23-26، 29.</ref>.

زنجان در سال 24 ق. به دست مسلمانان فتح شد<ref name=":0" /> و، از آن پس، این منطقه در سرتاسر دوران اسلامی به‌ویژه از قرن‌های چهارم تا هشتم (دوران حکومت کنگریان، [[سلجوقیان]]، و [[ایلخانان]]) از شکوفایی فرهنگی و هنری خاصی برخوردار بود که از علل پیشرفت آن، انتخاب شهر سلطانیه به‌عنوان پایتخت در زمان حکومت [[ایلخانان]] مغول (654-756 ق.) بوده است<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''تاریخ زنجان'''''. [زنجان]: [https://zanjan.farhang.gov.ir/ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان]، 1366، ص64-65.</ref><ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص26.</ref>.

نخستین مسجد جامع آن در سال 90 ق. به دستور محمدبن ابوبکر در ابهر ساخته شد<ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص71.</ref>. از آن پس، مساجد متعددی در شهرهای مختلف این استان بنا گردید که مسجد جامع سُجاس در خدابنده (قرن 5 ق.) نمونه‌ای از آنهاست و کتیبه بسیار ارزنده‌ای به خط ثلث و کوفی دارد که مشتمل بر متن سوره تبارک است<ref>زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص74.</ref>، اما تا قبل از آغاز قرن هشتم، هیچ‌گونه اطلاعی از وجود کتابخانه‌ها در این استان در دست نیست.

ارگ سلطنتی سلطانیه نیز به‌عنوان یکی از آثار تاریخی استان محسوب می‌شود. این بنا دارای مجموعه‌ای به نام "ابواب الِبرّ" است که شامل مسجد جامع، مدرسه، کتابخانه، خانقاه، و گنبد معروف سلطانیه است. این گنبد به‌عنوان یکی از بناهای عظیم اسلامی است که در دوران حکومت سلطان محمد خدابنده (703-717 ق.) در طول مدت 9 سال احداث شده است. آدام اولئاریوس در بازدیدی که در سال 1637 م./ 1047 ق. از کتابخانه این بنا داشته می‌نویسد که در این بنا تعدادی کتاب خطی [[عربی]] با خطوط بسیار درشت ـ هر کلمه به اندازه یک بند انگشت و با مرکّب سیاه و طلایی ـ وجود داشت که طول این کتاب‌ها در حدود 80 و عرض آنها 60 سانتی‌متر بوده است. از جمله آثار موجود در آن، می‌توان صفحاتی از کتاب سراج‌القلوب، تألیف قطان غزنوی (قرن 6 ق.)، و همچنین کتاب‌هایی که حاوی داستان‌های مذهبی بوده است را نام برد<ref>اولئاریوس، آدام. '''''سفرنامه آدام اولئاریوس'''''. ترجمه حسین کردبچه. [تهران]: شرکت کتاب برای همه، 1369، ج2، ص509-510.</ref>.

پس از حکومت [[ایلخانان]] می‌توان از دو حادثه مهم و تاریخی یعنی فتنه افغان‌ها (قرن 12 ق.) و شورش بهاییان (1260 ق.) یاد کرد که به‌عنوان موانعی در راه رشد و اعتلای فرهنگی این منطقه به‌شمار می‌رود. شدت ویرانی و خرابی‌های منطقه بر اثر این حوادث به‌حدّی بوده است که جهانگردان اروپایی در سفرنامه‌های خود همواره از آن سخن گفته‌اند<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''تاریخ زنجان'''''. [زنجان]: [https://zanjan.farhang.gov.ir/ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان]، 1366، ص66، 96-98.</ref> و شاید به همین سبب، در زمینه وجود انواع کتابخانه‌ها تا قرن 13 ق. اطلاع اندکی در دست است.

=== کتابخانه‌های شخصی ===
[[زنجان]] همواره به‌سبب وجود علما، سخنوران، عرفا، و خوشنویسان مشهور از اهمیت فرهنگی زیادی برخوردار بوده است. از جمله شخصیت‌های برجسته‌ای که در این استان درخشیده‌اند می‌توان از: ابوبکر ابهری (285-375 ق.)، [[شهاب الدین سهروردی|شیخ شهاب‌الدین ابوالفتوح سهروردی]] معروف به "[[شهاب الدین سهروردی|شیخ اشراق]]" (551-587 ق.)، حکیم اثیرالدین ابهری (قرن 7 ق.)، ملاعلی زنجانی (1209-1290 ق.)، و سید محمدباقر جزری طاُرمی ( -1260 ق.) نام برد، که تألیفات متعددی از خود به یادگار گذاشته‌اند و مجموعه‌ای از نسخ خطی آنان در کتابخانه‌های بزرگ جهان نگهداری می‌شود. از این جهت، به احتمال بسیار، این بزرگان صاحب کتابخانه‌های نفیس شخصی بوده‌اند، اما هیچ‌گونه اطلاعی از وجود آنها در دست نیست<ref>موسوی زنجانی، ابراهیم. '''''تاریخ زنجان: علما و دانشمندان'''''. تهران: کتابفروشی مصطفوی، 1352، ص275.</ref><ref>فخیمی، آقاجان. '''''تاریخ ابهر: علما و عرفا و شعرا'''''. زنجان: انتشارات زنگان، 1376، ص118، 142.</ref><ref>نیرومند، کریم. '''''سخنوران و خطاطان زنجان از قرن چهارم تا عصر حاضر'''''. [زنجان]: مؤسسه مطبوعاتی زعفری، 1347، ص27.</ref>. قدیمی‌ترین کتابخانه شخصی و خاندانی این استان به دست سلطان محمد خدابنده (703ـ717 ق) در گنبد معروف سلطانیه ساخته شد<ref>اولئاریوس، آدام. '''''سفرنامه آدام اولئاریوس'''''. ترجمه حسین کردبچه. [تهران]: شرکت کتاب برای همه، 1369، ج2، ص509، 510.</ref>. سید محسن زنجانی ( -1148ق.)، از علمای معروف زنجان، کتابخانه معتبر و نفیسی داشته که همه آنها در حمله افغان‌ها دچار آتش‌سوزی شده و نابود گردیده است<ref>موسوی میرزایی، کاظم. '''''میرزا ابوطالب زنجانی'''''. یادگار. س. سوم (فروردین 1326)، ص36.</ref>. کتابخانه شیخ فضل‌الله شیخ‌الاسلام زنجانی در قرن 13 ق. تأسیس گردید که از نظر کتب نفیس خطی ارزش و اعتبار خاصی داشته و نسخه‌هایی که در سال 1129 ق. تحریر شده نیز در این کتابخانه موجود بوده است<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. [تهران]: [https://www.farhang.gov.ir/fa/contactus وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل نگارش]، 1347، ج2، ص183، 206.</ref>.

آخوند علی هیدجی (1270 ق ـ 1314 ش.)، فیلسوف و عارف نامی زنجان نیز کتابخانه و مجموعه گران‌بهایی داشته که، بنا بر وصیتش، آنها را به مدرسه منیرالسلطنه در [[استان تهران|تهران]] وقف کرد <ref>موسوی زنجانی، ابراهیم. '''''تاریخ زنجان: علما و دانشمندان'''''. تهران: کتابفروشی مصطفوی، 1352، ص85، 93.</ref>.

کتابخانه شیخ جواد زنجانی ( -1350 ق.)، با مجموعه‌ای بیش از 7000 جلد کتاب، و کتابخانه شیخ اسدالله زنجانی (1282-1354 ق.) نیز از جمله کتابخانه‌های قابل ذکر این استان است<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. [تهران]: [https://www.farhang.gov.ir/fa/contactus وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل نگارش]، 1347، ج2، ص190.</ref><ref>آقا بزرگ طهرانی، محمدحسن. '''''طبقات اعلام‌الشیعه. القسم‌الاول من الجزءالاول'''''. مشهد: دارالمرتضی، 1404 ق. = 1362، ص140، 319.</ref>.

میرزا ابوعبدالله زنجانی (1309 ق. ـ 1319 ش.)، از نویسندگان و مفسّران برجسته معاصر، کتابخانه‌ای با مجموعه‌ای شامل 50000 جلد کتاب و رساله‌های فلسفی، برخی به خط مصنفان آنها، داشته که از جمله آثار موجود در این کتابخانه کتاب سعدالسعود تألیف ابن طاووس (589-664 ق.) به خط مصنف آن و همچنین بعضی از رسائل ابن کمونه (683 ق.) صاحب کتاب المعتبر است. در این کتابخانه 8 رساله از تألیفات بابا افضل کاشانی، عارف مشهور قرن 7 ق.، نیز موجود بوده است. این کتابخانه نفیس بعدها توسط انتشارات مجلس شورای ملی خریداری شد<ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. [تهران]: [https://www.farhang.gov.ir/fa/contactus وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل نگارش]، 1347، ج2، ص208.</ref><ref>زنجانی. ابوعبدالله. '''''دایره‌المعارف اسلامیه (ایران)'''''. ج8، ص179.</ref><ref>سجادی، جعفر. '''''ابوعبدالله زنجانی'''''. دایره‌المعارف بزرگ اسلامی. ج5، ص684.</ref>. [https://113085.samanpl.ir/ شیخ عبدالکریم زنجانی] (1304-1388 ق.)، از فیلسوفان و نویسندگان معاصر، نیز صاحب کتابخانه نفیسی بود که بعد از مرگش خریداری گردید و به کربلا انتقال یافت<ref>موسوی زنجانی، ابراهیم. '''''تاریخ زنجان: علما و دانشمندان'''''. تهران: کتابفروشی مصطفوی، 1352، ص74، 273.</ref>.
[[پرونده:کتابخانه مسجد چهلستون زنجان.jpg|بندانگشتی|کتابخانه مسجد چهلستون زنجان ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://zanjan024.ir/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86/]]

=== کتابخانه‌های عمومی ===
قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی استان به‌همت سلطان محمد خدابنده (703-717 ق) در [[سلطانیه(مزار)|سلطانیه]] ساخته شد<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''بررسی آثار تاریخی سلطانیه'''''. [زنجان]: بی‌نا، 1370، ص98.</ref><ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''تاریخ زنجان'''''. [زنجان]: [https://zanjan.farhang.gov.ir/ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان]، 1366، ص140.</ref>. کتابخانه مسجد جامع این استان، که در حکم کتابخانه عمومی بود، در سال 1284 ق. تحت عنوان کتابخانه مسجد چهلستون زنجان به دست آخوند ملاعلی زنجانی تأسیس شد و امروزه بسیاری از نسخ خطی مؤسس آن در این کتابخانه نگهداری می‌شود<ref>قزوینی، علی‌بن محمد. '''''صیغ‌العقود (الایقاعات)'''''. قم: انتشارات شکوری، 1372، ص23، 24.</ref>.

کتابخانه عمومی سهروردی، به‌عنوان نخستین کتابخانه عمومی استان به سبک جدید، در سال 1341 ق. تأسیس شد که تا سال 1370 ش. دارای مجموعه‌ای در حدود 19000 جلد، 4000 نفر عضو، و 13 نفر کارمند بوده است. از آن پس، کتابخانه‌های متعددی در سراسر استان تأسیس شد که می‌توان از کتابخانه عمومی خدابنده (تأسیس 1351، با مجموعه 5090 جلد، 980 نفر عضو، و 4 نفر کارمند)، ابهر (تأسیس 1354، با مجموعه 8760 جلد، 850 نفر عضو، و 10 نفر کارمند)، خرمّدره (تأسیس 1354، با مجموعه 8410 جلد، 1328 نفر عضو، و 7 نفر کارمند)، سلطانیه (تأسیس 1361، با مجموعه 8337 جلد، 170 نفر عضو، و 7 نفر کارمند) و شَناط (تأسیس 1361، با مجموعه 5940 جلد، 731 نفر عضو، و 3 نفر کارمند) نام برد <ref name=":0" /><ref>'''''شناسنامه کتابخانه‌های عمومی'''''. تهران: [https://www.iranpl.ir/ هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور]، دبیرخانه، 1370، ص523، 552.</ref>. تعداد کتابخانه‌های عمومی شهرستان زنجان (طبق آمار سال 1373)، 3 واحد، مجموعه آنها 38412 جلد، و اعضای آنها 13948 نفر بوده است<ref name=":1">زنده‌دل، حسن. '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان زنجان'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص106-107.</ref>.

تا پایان سال 1378 تعداد کتابخانه‌های عمومی استان (وابسته به [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]) 30 واحد، با مجموعه 819,237 جلد، 077,33 نفر عضو، و 76 نفر کارمند بوده است که علاوه بر آنها، تا سال 1376 تعدادی از کتابخانه‌های عمومی دیگر (وابسته به [https://rcs.ir/ جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران]) با 51510 جلد کتاب و نشریه، و 38039 نفر عضو در استان فعالیت داشته‌اند<ref>'''''خلاصه گزارش کتابخانه‌های عمومی کشور'''''. [تهران]: [https://www.iranpl.ir/ هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، دبیرخانه، مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی پژوهشی]، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref> <ref>'''''گزارش فرهنگی کشور، 1376'''''. تهران: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری]، 1378، ص34.</ref>.

کتابخانه حسینی واقع در مسجد سیدالاعلی، در شهر [[زنجان]]، توسط عزالدین امام جمعه زنجانی (1338 ق.) از علمای معاصر تأسیس شد. این کتابخانه، با مجموعه‌ای بیش از 6000 جلد کتاب، سال‌هاست که مورد استفاده محصلان و طلاّب علوم دینی قرار دارد. بخشی از این کتاب‌ها مربوط به محمد نجمی استاد دانشگاه تهران است که به‌صورت وقف در اختیار این کتابخانه گذاشته شده است<ref>روحانی، محمدرضا. '''''فرهنگنامه زنجان'''''. [زنجان]: چاپخانه پرچم، 1347، ص11، 177.</ref><ref>شریف رازی، محمد. '''''گنجینه دانشمندان'''''. قم: انتشارات پیروز، 1353، ج5، ص239و240.</ref>.

تا پایان سال 1378، تعداد کتابخانه‌های مساجد استان 14 واحد بوده که مجموعه کل آنها در حدود 7000 جلد، 3000 نفر عضو، و 25 نفر کارمند بوده است<ref>'''''لیست کتابخانه‌های مساجد و امکانات موجود در آنها به تفکیک استان‌ها'''''. تهران: [https://masajed.farhang.gov.ir/ ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، مدیریت امور کتابخانه‌ها]، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref>.

در سال 1373، نخستین کتابخانه کودکان و نوجوانان در شهر زنجان تأسیس شد که، طبق آمار همین سال، مجموعه آن 247,10 جلد و اعضای آن 1109 نفر بوده است. کتابخانه کودکان و نوجوانان زرّین آباد و خدابنده (تأسیس 1375)، نیز از کتابخانه‌های قابل ذکر این استان است. تا پایان سال ،1378 تعداد کل کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان 4 واحد، مجموعه آنها 32000 جلد، و اعضای آنها 1700 نفر بوده است<ref name=":1" /><ref>'''''لیست مراکز بر اساس استان‌ها'''''. تهران: [https://kpf.ir/ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، معاونت فرهنگی]، 1377-1378، (پلی‌کپی)، ص6.</ref>.

=== کتابخانه‌های آموزشگاهی ===
قدیمی‌ترین مدرسه این استان به دستور سلطان محمد خدابنده (703-717 ق.) در شهر سلطانیه بنا گردید، اما از وجود کتابخانه در آن اطلاعی در دست نیست. نخستین کتابخانه آموزشگاهی جدید استان در سال 1314 ش. تحت عنوان کتابخانه دبیرستان دولتی پهلوی و با مجموعه‌ای در حدود 6000 جلد کتاب تأسیس شد. کتابخانه دبیرستان امیرکبیر (تأسیس 1331 با مجموعه 2000 جلد)، کتابخانه دولتی صدر جهان (تأسیس 1335 با مجموعه 5000 جلد)، و کتابخانه دبیرستان بهیاری شهید مفتح (با مجموعه 800 جلد، 85 نفر عضو، و 13 نفر کارمند) نیز از جمله کتابخانه‌های قابل ذکر استان به شمار می‌رود<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''بررسی آثار تاریخی سلطانیه'''''. [زنجان]: بی‌نا، 1370، ص100.</ref><ref>'''''گزارش فرهنگی کشور، 1376'''''. تهران: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری]، 1378، ص45.</ref><ref>روحانی، محمدرضا. '''''فرهنگنامه زنجان'''''. [زنجان]: چاپخانه پرچم، 1347، ص73، 76، 79، 177.</ref>.

تا پایان سال 1378، تعداد 205 واحد کتابخانه آموزشگاهی، با مجموعه‌ای در حدود 400000 جلد کتاب، در شهرهای استان فعالیت داشته‌اند<ref>'''''تعداد کل کتابخانه و کتاب در سطح مدارس کشور: گزارش شماره 8'''''. [تهران]: [https://medu.gov.ir/ وزارت آموزش و پرورش]، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref>.

=== کتابخانه‌های تخصصی ===
کتابخانه اداره اوقاف شهرستان زنجان که پیش از سال 1347 تأسیس شد به‌عنوان نخستین کتابخانه تخصصی این استان به‌شمار می‌رود<ref>روحانی، محمدرضا. '''''فرهنگنامه زنجان'''''. [زنجان]: چاپخانه پرچم، 1347، ص178.</ref>. کتابخانه مرکز تحقیقات و مطالعات و سنجش صدا و سیمای مرکز زنجان (با مجموعه 4268 جلد، 160 نفر عضو، و یک نفر کارمند) و کتابخانه مرکز آموزش بیمارستان شهید بهشتی (با مجموعه 2319 جلد، 547 نفر عضو، و 6 نفر کارمند)، از کتابخانه‌های تخصصی قابل ذکر این استان است. علاوه بر این، کتابخانه‌های تخصصی دیگری نیز در استان فعالیت دارند که از لحاظ تعداد کتاب و مجموعه از اهمیت کمتری برخوردارند؛ از جمله، کتابخانه اداره کل راه و ترابری استان زنجان (با مجموعه 136 جلد، 20 نفر عضو، و یک نفر کارمند) و کتابخانه بیمارستان شهدای طارم (با مجموعه 121 جلد، 45 نفر عضو، و یک نفر کارمند)<ref>'''''گزارش فرهنگی کشور، 1376'''''. تهران: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری]، 1378، ص45، 51، 53.</ref>.

=== کتابخانه‌های دانشگاهی ===
دانشگاه سلطانیه، به‌عنوان قدیمی‌ترین دانشگاه این استان، به تقلید از دانشگاه و مدرسه مستنصریه بغداد در زمان سلطنت [[غازانخان]] (670-703 ق.)، پادشاه [[ایلخانان]]، بنا شد. دانشمندانی همچون علامه حلی (648-726 ق.)، و شمس‌الدین آملی (قرن 8 ق.) از مدرسان بزرگ این دانشگاه بودند، اما هیچ‌گونه اطلاعی از وجود کتابخانه در این دانشگاه در دست نیست<ref>موسوی زنجانی، ابراهیم. '''''تاریخ زنجان: علما و دانشمندان'''''. تهران: کتابفروشی مصطفوی، 1352، ص187، 188.</ref><ref>همایونفرخ، رکن‌الدین. '''''کتاب و کتابخانه‌های شاهنشاهی ایران'''''. [تهران]: [https://www.farhang.gov.ir/fa/contactus وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل نگارش]، 1347، ج2، ص86.</ref>.

کتابخانه مجتمع آموزش عالی زنجان در سال 1354 ش. تأسیس شد. این کتابخانه با مجموعه‌ای در حدود 7000 جلد کتاب و 6 نفر کتابدار، و نیز کتابخانه مرکز تربیت معلم پسران شهید بهشتی (تأسیس 1359، با مجموعه 9000 جلد و یک نفر کارمند) در این استان فعالیت دارند<ref>تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. '''''راهنمای مراکز اسناد و کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی'''''. ویرایش .2 تهران: [https://www.nlai.ir/ کتابخانه ملی]، 1370، ص214، 232.</ref>. از جمله کتابخانه‌های دانشگاهی این استان می‌توان از کتابخانه دانشکده پزشکی (با مجموعه 19321 جلد، 583 نفر عضو، و 4 نفر کارمند)، کتابخانه دانشکده بهداشت (با مجموعه 5017 جلد، 545 نفر عضو، و 2 نفر کارمند)، کتابخانه دانشکده پرستاری اسد (با مجموعه 1831 جلد، 141 عضو، و یک کارمند)، کتابخانه دانشکده پرستاری و مامایی ابهر (با مجموعه 8954 جلد، 285 نفر عضو، و 2 نفر کارمند)، و کتابخانه مرکز آموزش درمان شفیعیّه (با مجموعه 2070 جلد، 568 نفر عضو، و 2 نفر کارمند) نام برد. تا پایان سال 1376، تعداد کل کتابخانه‌های دانشگاهی [[استان زنجان]] 7 واحد بوده که مجموعه‌ای در حدود 53193 جلد کتاب و 2122 نفر عضو داشته است<ref>گزارش فرهنگی کشور، 1376. تهران: [https://fbarnamerizi.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری]، 1378، ص45.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[کتابخانه های آذربایجان شرقی]]
* [[کتابخانه های آذربایجان غربی]]
* [[کتابخانه های ارامنه ایران]]
* [[کتابخانه های استان اردبیل]]
* [[کتابخانه های ایلام]]
* [[کتابخانه های بوشهر]]
* [[کتابخانه های تهران]]
* [[کتابخانه های خراسان]]
* [[کتابخانه های خوزستان]]
* [[کتابخانه های سمنان]]
* [[کتابخانه های سیستان و بلوچستان]]
* [[کتابخانه های فارس]]
* [[کتابخانه های قزوین]]
* [[کتابخانه های قم]]
* [[کتابخانه های کردستان]]
* [[کتابخانه های کرمان]]
* [[کتابخانه های کرمانشاه]]
* [[کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد]]
* [[کتابخانه های لرستان]]
* [[کتابخانه های مازندران]]
* [[کتابخانه های هرمزگان]]
* [[کتابخانه های همدان]]
* [[کتابخانه های یزد]]
* [[کتابخانه های گیلان]]
* [[کتابخانه های استان گلستان]]
* [[کتابخانه های اصفهان]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
زنجان، کتابخانه های (1381). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: [https://www.nlai.ir/publishers انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران].

== نویسنده مقاله ==
مهناز علیجانی
[[رده:ارتباطات]]