آتش - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۴

2025-05-10T11:34:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	~~== نویسنده مقاله ==~~
	~~مریم فلاحتی موحد~~

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
خط ۳۹:		خط ۳۶:

	شادالویی، سیما( 1386). "آتش در عرفان اسلامی و زرتشتی"، ادیان و عرفان، 4(11)، قابل بازیابی از سایت پورتال جامع علوم انسانی، قابل بازیابی از[https://ensani.ir/fa/article/191751/-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-#:~:text=%D8%A2%D8%AA%D8%B4%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%20%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%88%D8%B1,%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%20%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%20%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D8%AF. https://ensani.ir/fa/article/191751/]		شادالویی، سیما( 1386). "آتش در عرفان اسلامی و زرتشتی"، ادیان و عرفان، 4(11)، قابل بازیابی از سایت پورتال جامع علوم انسانی، قابل بازیابی از[https://ensani.ir/fa/article/191751/-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-#:~:text=%D8%A2%D8%AA%D8%B4%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%20%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%88%D8%B1,%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%20%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%20%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D8%AF. https://ensani.ir/fa/article/191751/]

			== نویسنده مقاله ==
			مریم فلاحتی موحد
			[[رده:ادیان و مذاهب]]
			[[رده:ادیان]]

Samei: /* منبع اصلی */

2025-04-16T18:56:26Z

منبع اصلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۶
خط ۶:		خط ۶:
	در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای که به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاکی می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله کاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره کرد که متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهکارند آتش آنان را نابود کند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد که در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، که آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشکده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.		در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای که به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاکی می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله کاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره کرد که متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهکارند آتش آنان را نابود کند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد که در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، که آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشکده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.

	در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است که با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام که نزد اورمزد می‌درخشد؛ 2- آتشی که در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی که در گیاهان است؛ 4- آتشی که در ابرها است؛ 5- آتشی که در جهان به کار می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.		در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است که با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از:

			# آتش بهرام که نزد اورمزد می‌درخشد؛
			# آتشی که در تن انسان و چارپایان است؛
			# آتشی که در گیاهان است؛
			# آتشی که در ابرها است؛
			# آتشی که در جهان به کار می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.

	آتشکده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشکده معروف دوره ساسانی که هر یک مربوط به یکی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، که مخصوص طبقه کشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.		آتشکده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشکده معروف دوره ساسانی که هر یک مربوط به یکی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، که مخصوص طبقه کشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.
خط ۱۶:		خط ۲۲:
	* [[زرتشتی، دین]]		* [[زرتشتی، دین]]

	== ~~کتابشناسی~~ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	~~دانشنامه ایران(1398)~~. ~~تهران:~~ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط ~~فرهنگی،~~		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==

Samei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-02-22T22:26:18Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۶
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[زرتشت]]

			* [[زرتشتی، دین]]

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==

Samei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-02-22T22:24:54Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	<references />		<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران(1398). تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==

Samei: /* نویسنده مقاله */

2024-11-20T11:45:48Z

نویسنده مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:90088.jpg\|بندانگشتی\|آتش در دین زرتشت، برگرفته از سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از<nowiki/>https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html]]		[[پرونده:90088.jpg\|بندانگشتی\|آتش در دین زرتشت، برگرفته از سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از<nowiki/>https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html]]
	'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر كه حیرت، ~~كشش~~ و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم ~~كرد~~. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به ~~یكدیگر~~ پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، می‌پنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا ~~كرده~~ است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای كه آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.		'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر که حیرت، کشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم کرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یکدیگر پیوند خوردند که با مرگ یک فرد، می‌پنداشتند که آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا کرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای که آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یک خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.

	این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار می‌آید<ref>'''''یسنه'''''. 7:25.</ref>. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به ~~شكل~~ اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید<ref name=":0">'''''بندهش'''''. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.</ref>. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است<ref>'''''یسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.</ref>.		این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار می‌آید<ref>'''''یسنه'''''. 7:25.</ref>. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شکل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید<ref name=":0">'''''بندهش'''''. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.</ref>. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است<ref>'''''یسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.</ref>.

	در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای كه به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از ~~پاكی~~ می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله ~~كاربردهای~~ دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره ~~كرد كه~~ متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر ~~گناهكارند~~ آتش آنان را نابود ~~كند~~ و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در ~~آتشكده‌ها~~ به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.		در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای که به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاکی می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله کاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره کرد که متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهکارند آتش آنان را نابود کند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد که در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، که آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشکده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.

	در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد می‌درخشد؛ 2- آتشی كه در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی كه در گیاهان است؛ 4- آتشی كه در ابرها است؛ 5- آتشی كه در جهان به ~~كار~~ می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.		در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است که با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام که نزد اورمزد می‌درخشد؛ 2- آتشی که در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی که در گیاهان است؛ 4- آتشی که در ابرها است؛ 5- آتشی که در جهان به کار می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.

	~~آتشكده‌ها~~ نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم می‌شدند. سه ~~آتشكده~~ معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به ~~یكی~~ از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه ~~كشاورزان~~ بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.		آتشکده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشکده معروف دوره ساسانی که هر یک مربوط به یکی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، که مخصوص طبقه کشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samei: /* پیوند به بیرون */

2024-11-20T11:43:47Z

پیوند به بیرون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
			جایگاه آتش در دین زرتشتی، سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html

			آتش در قرآن، [https://fa.wikifeqh.ir/ ویکی فقه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 https://fa.wikifeqh.ir/]

			آتش پرستی ایران باستان، [https://fa.wikifeqh.ir/ ویکی فقه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 https://fa.wikifeqh.ir/]

			شادالویی، سیما( 1386). "آتش در عرفان اسلامی و زرتشتی"، ادیان و عرفان، 4(11)، قابل بازیابی از سایت پورتال جامع علوم انسانی، قابل بازیابی از[https://ensani.ir/fa/article/191751/-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%D8%AA%D8%B4%D8%AA%DB%8C-#:~:text=%D8%A2%D8%AA%D8%B4%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%20%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%20%D9%86%D9%88%D8%B1,%D8%A8%D9%87%20%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%20%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%20%D9%85%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D8%AF. https://ensani.ir/fa/article/191751/]

Samei در ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۵

2024-11-20T11:35:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:90088.jpg\|بندانگشتی\|آتش در دین زرتشت، برگرفته از سایت شیعه کویست، قابل بازیابی از<nowiki/>https://shiaquest.net/kalam-adyan/6005-2015-05-29-19-44-24.html]]
	'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر كه حیرت، كشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یكدیگر پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، می‌پنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا كرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای كه آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.		'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر كه حیرت، كشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یكدیگر پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، می‌پنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا كرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای كه آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.

Samei در ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۲

2024-11-20T11:32:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۸:		خط ۸:

	آتشكده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشكده معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به یكی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه كشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.		آتشكده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشكده معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به یكی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه كشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==

	== کتابشناسی ==		== کتابشناسی ==
	#		<references />

			== نویسنده مقاله ==
	مریم فلاحتی موحد		مریم فلاحتی موحد

			== پیوند به بیرون ==

Samei در ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱

2024-11-20T11:31:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	'''آتش'''، از ~~مهم‌ترين پديده‌هاي~~ مرتبط با بشر كه ~~حيرت،~~ كشش و خوف را در او ~~برانگيخت~~ و ~~تاريخ~~ بشر را به دو ~~دورة~~ قبل از آتش و ~~دورة~~ استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال ~~پيش~~) ~~تقسيم~~ كرد. در دوران استفاده از آتش و ~~خانگي~~ شدن آن، ~~زندگي~~ و آتش چنان به ~~يكديگر پيوند~~ خوردند كه با مرگ يك فرد، ~~مي‌پنداشتند~~ كه آتش ~~خانة~~ او ~~نيز~~ به ~~خاموشي مي‌گرايد~~. به لحاظ ~~ديني،~~ آتش در ~~اساطير~~ و ~~عقايد~~ و ~~آئين‌هاي~~ پرستش جوامع مختلف نقش ~~بسيار مهمي ايفا~~ كرده است و به ~~همين~~ سبب در ~~بيشتر اديان باستاني نمونه‌هايي~~ از ~~اين~~ پرستش را ~~مي‌بينيم~~ به ~~گونه‌اي~~ كه آتش ~~يا نشانه‌اي~~ از ~~الهيت~~ و يا خود يك خدا بوده است.<~~sup~~>1</~~sup~~>		'''آتش'''، از مهم‌ترین پدیده‌های مرتبط با بشر كه حیرت، كشش و خوف را در او برانگیخت و تاریخ بشر را به دو دوره قبل از آتش و دوره استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پیش) تقسیم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگی شدن آن، زندگی و آتش چنان به یكدیگر پیوند خوردند كه با مرگ یك فرد، می‌پنداشتند كه آتش خانه او نیز به خاموشی می‌گراید. به لحاظ دینی، آتش در اساطیر و عقاید و آئین‌های پرستش جوامع مختلف نقش بسیار مهمی ایفا كرده است و به همین سبب در بیشتر ادیان باستانی نمونه‌هایی از این پرستش را می‌بینیم به گونه‌ای كه آتش یا نشانه‌ای از الهیت و یا خود یك خدا بوده است<ref>."Pike, R.(1958). Encyclopaedia of Religion and Religion, New York, "Fire </ref><ref>."Edsman, C.(1987). Encyclopaedia of Religion, New York, "Fire</ref>.

	~~اين~~ حال در ~~ايران پيش~~ از اسلام ~~نيز~~ برقرار بود؛ در ~~عقايد زرتشتيان~~ آتش ~~جنبة الاهيت~~ دارد و مظهر فروغ ~~ايزدي~~ و پسر اهورا مزدا به شمار ~~مي‌آيد.~~<~~sup~~>2</~~sup~~> اهورا مزدا ~~همة آفريدگان مينوي~~ را ~~پيش~~ از آمدن به ~~گيتي،~~ نخست به شكل اخگر ~~آتشي~~ برخاسته از نور ~~ازلي~~ خود ~~آفريد.~~<~~sup~~>3</~~sup~~> امشاسپند نگهبان آن، ~~اشدوهيشته يا ارديبهشت~~ است.<~~sup~~>4</~~sup~~>		این حال در ایران پیش از اسلام نیز برقرار بود؛ در عقاید زرتشتیان آتش جنبه الاهیت دارد و مظهر فروغ ایزدی و پسر اهورا مزدا به شمار می‌آید<ref>'''''یسنه'''''. 7:25.</ref>. اهورا مزدا همه آفریدگان مینوی را پیش از آمدن به گیتی، نخست به شكل اخگر آتشی برخاسته از نور ازلی خود آفرید<ref name=":0">'''''بندهش'''''. به كوشش انكلساریا، بمبئی، 1908م، 1الف.</ref>. امشاسپند نگهبان آن، اشدوهیشته یا اردیبهشت است<ref>'''''یسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.</ref>.

	در مراسم ~~ديني~~ و عبادات ~~زرتشتيان،~~ آتش ~~عاملي~~ مهم و مورد توجه و احترام ~~بسيار~~ است، به ~~گونه‌اي~~ كه به آن ~~جنبة اخلاقي~~ و ~~معنوي مي‌دهند~~ و آن را ~~نشانة زنده‌اي~~ از ~~پاكي مي‌دانند~~.<~~sup~~>5</~~sup~~> از جمله ~~كاربردهاي ديني~~ آتش ~~مي‌توان~~ به استفاده از آن در ~~آزمايش‌هاي~~ خاص ~~ديني~~ (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر ~~مي‌دادند~~ تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر ~~بي‌گناه‌اند،~~ نجات ~~يابند.~~<~~sup~~>6</~~sup~~> ~~دعاي ويژة~~ آتش «آتش ~~نيايش»~~ نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و ~~همچنين~~ در ~~جشن‌هاي ويژة~~ آتش در آتشكده‌ها به ~~وسيلة~~ موبدان تلاوت ~~مي‌شود.~~<~~sup~~>7</~~sup~~>		در مراسم دینی و عبادات زرتشتیان، آتش عاملی مهم و مورد توجه و احترام بسیار است، به گونه‌ای كه به آن جنبه اخلاقی و معنوی می‌دهند و آن را نشانه زنده‌ای از پاكی می‌دانند<ref>بویس، مری. «دیانت زرتشتی در دوران متأخر»، '''''دیانت زرتشتی'''''. ترجمه فریدون وهمن، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 155-156</ref><ref name=":0" />. از جمله كاربردهای دینی آتش می‌توان به استفاده از آن در آزمایش‌های خاص دینی (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر می‌دادند تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر بی‌گناه‌اند، نجات یابند<ref>تفضلی، احمد. «آتش در ایران باستان»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94</ref>. دعای ویژه آتش «آتش نیایش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنین در جشن‌های ویژه آتش در آتشكده‌ها به وسیله موبدان تلاوت می‌شود<ref>رضی، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.</ref>.

	در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به ~~تفسير پهلوي~~ عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد ~~مي‌درخشد؛~~ 2- ~~آتشي~~ كه در تن انسان و ~~چارپايان~~ است؛ 3- ~~آتشي~~ كه در ~~گياهان~~ است؛ 4- ~~آتشي~~ كه در ابرها است؛ 5- ~~آتشي~~ كه در جهان به كار ~~مي‌برند~~.<~~sup~~>8</~~sup~~>		در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسیر پهلوی عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد می‌درخشد؛ 2- آتشی كه در تن انسان و چارپایان است؛ 3- آتشی كه در گیاهان است؛ 4- آتشی كه در ابرها است؛ 5- آتشی كه در جهان به كار می‌برند<ref>'''''یسنه.''''' 11:17</ref><ref>'''''بندهش'''''. 1:18-5</ref><ref>'''''روایات پهلوی'''''. به كوشش دابار، بمبئی: 1913م، ص 58 به بعد.</ref>.

	آتشكده‌ها ~~نيز~~ بنا بر ~~اهميت~~ نوع ~~آتشي~~ كه در آن است ~~تقسيم مي‌شدند~~. سه ~~آتشكدة~~ معروف ~~دورة ساساني~~ كه هر يك مربوط به ~~يكي~~ از طبقات ~~اجتماعي اين~~ دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص ~~طبقة روحانيان،~~ آذرگشنسب، مخصوص ~~طبقة جنگجويان،~~ و آتش ~~برزين~~ مهر، كه مخصوص ~~طبقة~~ كشاورزان بود.<~~sup~~>9</~~sup~~>		آتشكده‌ها نیز بنا بر اهمیت نوع آتشی كه در آن است تقسیم می‌شدند. سه آتشكده معروف دوره ساسانی كه هر یك مربوط به یكی از طبقات اجتماعی این دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقه روحانیان، آذرگشنسب، مخصوص طبقه جنگجویان، و آتش برزین مهر، كه مخصوص طبقه كشاورزان بود<ref>كریستن سن، آرتور، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. رشید یاسمی، تهران: 1345، ص 182، 192.</ref>.

	~~'''مآخذ:'''~~		== کتابشناسی ==
			#
	~~# Pike, R., '''''Encyclopaedia of Religion and Religion''''', New York, 1958, "Fire"; Edsman, C. '''''Encyclopaedia of Religion''''', New York, 1987, "Fire".~~
	~~# '''''يسنه'''''. 7:25.~~
	~~# '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م، 1الف.~~
	~~# '''''يسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.~~
	# بويس، مري. «ديانت زرتشتي در دوران متأخر»، '''''ديانت زرتشتي'''''. ترجمة فريدون وهمن، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 155-156؛ '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م.
	~~# تفضلي، احمد. «آتش در ايران باستان»، '''''دايرة المعارف بزرگ اسلامي'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94.~~
	~~# رضي، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.~~
	~~# '''''يسنه.''''' 11:17؛ '''''بندهش'''''. 1:18-5'''''؛ روايات پهلوي'''''. به كوشش دابار، بمبئي: 1913م، ص 58 به بعد.~~
	# ~~كريستن سن، آرتور، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. رشيد ياسمي، تهران: 1345، ص 182، 192.~~

	مریم فلاحتی موحد		مریم فلاحتی موحد

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''آتش'''، از مهم‌ترين پديده‌هاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند...» ایجاد کرد

2024-08-07T03:45:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''آتش'''، از مهم‌ترين پديده‌هاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''آتش'''، از مهم‌ترين پديده‌هاي مرتبط با بشر كه حيرت، كشش و خوف را در او برانگيخت و تاريخ بشر را به دو دورة قبل از آتش و دورة استفاده از آن (از حدود 10 هزار سال پيش) تقسيم كرد. در دوران استفاده از آتش و خانگي شدن آن، زندگي و آتش چنان به يكديگر پيوند خوردند كه با مرگ يك فرد، مي‌پنداشتند كه آتش خانة او نيز به خاموشي مي‌گرايد. به لحاظ ديني، آتش در اساطير و عقايد و آئين‌هاي پرستش جوامع مختلف نقش بسيار مهمي ايفا كرده است و به همين سبب در بيشتر اديان باستاني نمونه‌هايي از اين پرستش را مي‌بينيم به گونه‌اي كه آتش يا نشانه‌اي از الهيت و يا خود يك خدا بوده است.1

اين حال در ايران پيش از اسلام نيز برقرار بود؛ در عقايد زرتشتيان آتش جنبة الاهيت دارد و مظهر فروغ ايزدي و پسر اهورا مزدا به شمار مي‌آيد.2 اهورا مزدا همة آفريدگان مينوي را پيش از آمدن به گيتي، نخست به شكل اخگر آتشي برخاسته از نور ازلي خود آفريد.3 امشاسپند نگهبان آن، اشدوهيشته يا ارديبهشت است.4

در مراسم ديني و عبادات زرتشتيان، آتش عاملي مهم و مورد توجه و احترام بسيار است، به گونه‌اي كه به آن جنبة اخلاقي و معنوي مي‌دهند و آن را نشانة زنده‌اي از پاكي مي‌دانند.5 از جمله كاربردهاي ديني آتش مي‌توان به استفاده از آن در آزمايش‌هاي خاص ديني (ور) اشاره كرد كه متهمان را از آن گذر مي‌دادند تا اگر گناهكارند آتش آنان را نابود كند و اگر بي‌گناه‌اند، نجات يابند.6 دعاي ويژة آتش «آتش نيايش» نام دارد كه در هر پنج گاه شبانه روز و در روز نهم هر ماه، كه آذر نام دارد، و همچنين در جشن‌هاي ويژة آتش در آتشكده‌ها به وسيلة موبدان تلاوت مي‌شود.7

در ''اوستا'' از 5 نوع آتش نام برده شده است كه با توجه به تفسير پهلوي عبارت‌اند از: 1- آتش بهرام كه نزد اورمزد مي‌درخشد؛ 2- آتشي كه در تن انسان و چارپايان است؛ 3- آتشي كه در گياهان است؛ 4- آتشي كه در ابرها است؛ 5- آتشي كه در جهان به كار مي‌برند.8

آتشكده‌ها نيز بنا بر اهميت نوع آتشي كه در آن است تقسيم مي‌شدند. سه آتشكدة معروف دورة ساساني كه هر يك مربوط به يكي از طبقات اجتماعي اين دوره بودند عبارت‌اند از آذر فرنبغ، مخصوص طبقة روحانيان، آذرگشنسب، مخصوص طبقة جنگجويان، و آتش برزين مهر، كه مخصوص طبقة كشاورزان بود.9

'''مآخذ:'''

# Pike, R., '''''Encyclopaedia of Religion and Religion''''', New York, 1958, "Fire"; Edsman, C. '''''Encyclopaedia of Religion''''', New York, 1987, "Fire".
# '''''يسنه'''''. 7:25.
# '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م، 1الف.
# '''''يسنه'''''. 4:34، 4:43، 6:47.
# بويس، مري. «ديانت زرتشتي در دوران متأخر»، '''''ديانت زرتشتي'''''. ترجمة فريدون وهمن، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 155-156؛ '''''بندهش'''''. به كوشش انكلساريا، بمبئي، 1908م.
# تفضلي، احمد. «آتش در ايران باستان»، '''''دايرة المعارف بزرگ اسلامي'''''. ج 1، تهران: 1367، ص 94.
# رضي، هاشم. '''''اوستا'''''. تهران: 1374، ص 380.
# '''''يسنه.''''' 11:17؛ '''''بندهش'''''. 1:18-5'''''؛ روايات پهلوي'''''. به كوشش دابار، بمبئي: 1913م، ص 58 به بعد.
# كريستن سن، آرتور، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. رشيد ياسمي، تهران: 1345، ص 182، 192.

مریم فلاحتی موحد