https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8Cآسیابانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T16:55:37Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=7329&oldid=prevSamei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۴2025-05-08T22:04:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آسیابانی]]'''، یااسبانی کار گرداندناسیا وارد کردن غلات و نگهداری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازاسیاخانه</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آسیابانی]]'''، یااسبانی کار گرداندناسیا وارد کردن غلات و نگهداری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از آسیاخانه</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی در ایران پیشینه دراز دارد و احتمالاً با پیدایی آسیاهایابی و بادی و ستوری همزمان بوده است. با وجود اهمیت پیشه آسیابانی و نقش و ارزش اجتماعی آسیابان در جامعههای کشاورز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران،آگاهی </del>درباره این پیشه و چگونگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارآسیابانان </del>و سازمان صنفی و زندگی وآداب و اخلاق و منزلت اجتماعیانان اندک است<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>. در متون بازمانده از زبان پهلوی دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی، تاآنجا کهاگاهی </del>داریم ازآسیابان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وآسیابانی </del>نامی نیامده است، در صورتی که نام «نانباگ» (= نانوا)، پیشهور وابته به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اآسیابانی </del>آمده است<ref>Tafazzoli, Ahmad. "A List of Trades and Crafts in the Sassanian Period, in Archaeologische Mitheilungen Aus Iran". Berlin, 1974, VII/195-196.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی در ایران پیشینه دراز دارد و احتمالاً با پیدایی آسیاهایابی و بادی و ستوری همزمان بوده است. با وجود اهمیت پیشه آسیابانی و نقش و ارزش اجتماعی آسیابان در جامعههای کشاورز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]]، آگاهی </ins>درباره این پیشه و چگونگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار آسیابانان </ins>و سازمان صنفی و زندگی وآداب و اخلاق و منزلت اجتماعیانان اندک است<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>. در متون بازمانده از زبان پهلوی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|</ins>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی]]، تا آنجا که آگاهی </ins>داریم ازآسیابان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و آسیابانی </ins>نامی نیامده است، در صورتی که نام «نانباگ» (= نانوا)، پیشهور وابته به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابانی </ins>آمده است<ref>Tafazzoli, Ahmad. "A List of Trades and Crafts in the Sassanian Period, in Archaeologische Mitheilungen Aus Iran". Berlin, 1974, VII/195-196.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامیاسیابانان </del>شهری در گروه و صنفی تشکل یافته بودند و مانند پیشهوران دیگر در برخی شهرهای مهم، مانند بصره، رسته بازاری مخصوص خود داشتند<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362، ص 56.</ref>. در قدیم بیشتر صنفها با نشان و علامتی مخصوص شناخته میشدند. نشان و نماد صنفی گروه آسیابانان سنگ آسیا بود<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ص 97-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">98؛ </del>ابن جوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم'''''. هند: حیدرآباد دکن، 1359ق، 9/38.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی آسیابانان </ins>شهری در گروه و صنفی تشکل یافته بودند و مانند پیشهوران دیگر در برخی شهرهای مهم، مانند بصره، رسته بازاری مخصوص خود داشتند<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362، ص 56.</ref>. در قدیم بیشتر صنفها با نشان و علامتی مخصوص شناخته میشدند. نشان و نماد صنفی گروه آسیابانان سنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آسیا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ص 97-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">98.</ref><ref></ins>ابن جوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم'''''. هند: حیدرآباد دکن، 1359ق، 9/38.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانان وظایف گوناگونی بر عهده داشتند. تنظیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فشارآب درآسیاب </del>و سرعت وزش باد در بادآس، مراقبت از حرکت چارپا در خراس، میزان سرعت گردش سنگاسیا و حد خُرد وارد کردن غلات، تراش واج دادن دندانههای روی سنگ گردان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیا، </del>که در اثر چرخش زیاد و کار مداوم سائیده و کُند میشد، تعمیر ابزار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایلآسیاخانه </del>و گاهی بوجاری (غربال و پاک کردن) غلّه پیش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازآسیا </del>کردن از کارهای آسیابانان بود<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانان وظایف گوناگونی بر عهده داشتند. تنظیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فشار آب در[[آسیا|آسیاب]] </ins>و سرعت وزش باد در بادآس، مراقبت از حرکت چارپا در خراس، میزان سرعت گردش سنگاسیا و حد خُرد وارد کردن غلات، تراش واج دادن دندانههای روی سنگ گردان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آسیا]]، </ins>که در اثر چرخش زیاد و کار مداوم سائیده و کُند میشد، تعمیر ابزار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایل آسیاخانه </ins>و گاهی بوجاری (غربال و پاک کردن) غلّه پیش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از [[آسیا]] </ins>کردن از کارهای آسیابانان بود<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای شهرها موظف بودند هر روز علاوه بر گندمی که برای مردم محلارد میکردند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدارآرد </del>مورد نیاز نانواییهای شهر را هم تأمین کنند. برای عوض و یا مخلوط نشدن غلّه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم،آسیابانها </del>نام صاحبان غلّه را روی تکههایی از کدوحلوایی یا کدوغلیانی میکندند و از کیسههای غلّه میآویختند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابانهایی </del>که سواد نداشتند نشانههایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رویانها </del>میگذاشتند. هر چند گاه محتسبی به آسیاخانههای شهر میرفت و دستگاه آسیا و ابزارها و وسایل آسیابانی و شیوه کار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتارآسیابان </del>را بررسی میکرد. هرگاه آسیابانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کار </del>و وظیفهاش کوتاهی و تقلب میکرد، او را حد میزدند و جریمه میکردند<ref>ابن اخوه، محمد بن محمد. '''''معالم القربه'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1347، ص 74-75.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای شهرها موظف بودند هر روز علاوه بر گندمی که برای مردم محلارد میکردند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدار آرد </ins>مورد نیاز نانواییهای شهر را هم تأمین کنند. برای عوض و یا مخلوط نشدن غلّه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم، آسیابانها </ins>نام صاحبان غلّه را روی تکههایی از کدوحلوایی یا کدوغلیانی میکندند و از کیسههای غلّه میآویختند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابانهایی </ins>که سواد نداشتند نشانههایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رویان ها </ins>میگذاشتند. هر چند گاه محتسبی به آسیاخانههای شهر میرفت و دستگاه آسیا و ابزارها و وسایل آسیابانی و شیوه کار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتار آسیابان </ins>را بررسی میکرد. هرگاه آسیابانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درکار </ins>و وظیفهاش کوتاهی و تقلب میکرد، او را حد میزدند و جریمه میکردند<ref>ابن اخوه، محمد بن محمد. '''''معالم القربه'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1347، ص 74-75.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی از قدیم کار مردان بوده است. در برخی روستاها، مانند بلوک زهرا، که آسیاخانه را مقدس میپنداشتند، زنان را از ورود بهاسکده و گرداندن آسیا منع میکردند<ref>آل احمد، جلال. '''''تاتنشینهای بلوک زهرا'''''. تهران: دانش، 1337، ص 35.</ref>. در برخی روستاهای دیگر مانندالاشت سوادکوه، برعکس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاراسیابانی </del>به زنان سپرده میشد<ref>پورکریم، هوشنگ.ا'''''لاشت'''''. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی تاریخ، ص 45.</ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابانان </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاراسیابانی </del>مزد میگرفتند. مزد را که اصطلاحاً «تَژْده» مینامیدند، به صورت جنس یا پول نقد، روزانه یا سالانه میپرداختند<ref>محمدحسین بن خلف تبریزی. '''''برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 1361، ذیل «تژده»، 1/495.</ref>. پرداخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزداسیابان </del>به عهده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صاحباسیاخانه، </del>یا صاحبان غلّه بود، و معمولاً بر اساس چند یک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآمداسیا </del>حساب میشد. همه درآمد حاصل از کار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دراسیاهای </del>وقفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یااسیاهایی </del>که مردم یک ده یا محل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دران </del>سهم داشتند به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابان </del>میرسید. در دهات اربابیِ متعلق به بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالکان،اسیابانان </del>سهمی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآمداسیا </del>را به نام «حقّابه» به مالک میپرداختند. سهمی از درآمداسیا را هم به عنوان «طَقْاسیا» (مالیات) به حاکم شهر یا شاه میپرداختند. مزد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاگرداسیابان </del>نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازارد غلّهاسیا </del>شده پرداخت میگردید. در این زمان نیز هنوز در برخی جاها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزداسیابان </del>را به همان رسم گذشته میپردازند. در جاهایی هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهاسیای </del>موتوری یا برقی کار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکند،اسیا </del>یا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجارهاسیابان </del>است و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهاسیابدار </del>اجاره میپردازد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یااسیابان ازاسیابدار </del>روزانه دستمزد دریافت میدارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی از قدیم کار مردان بوده است. در برخی روستاها، مانند بلوک زهرا، که آسیاخانه را مقدس میپنداشتند، زنان را از ورود بهاسکده و گرداندن آسیا منع میکردند<ref>آل احمد، جلال. '''''تاتنشینهای بلوک زهرا'''''. تهران: دانش، 1337، ص 35.</ref>. در برخی روستاهای دیگر مانندالاشت سوادکوه، برعکس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار آسیابانی </ins>به زنان سپرده میشد<ref>پورکریم، هوشنگ.ا'''''لاشت'''''. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی تاریخ، ص 45.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابانان </ins>برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار آسیابانی </ins>مزد میگرفتند. مزد را که اصطلاحاً «تَژْده» مینامیدند، به صورت جنس یا پول نقد، روزانه یا سالانه میپرداختند<ref>محمدحسین بن خلف تبریزی. '''''برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 1361، ذیل «تژده»، 1/495.</ref>. پرداخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزد آسیابان </ins>به عهده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صاحب آسیاخانه، </ins>یا صاحبان غلّه بود، و معمولاً بر اساس چند یک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآمد [[آسیا]] </ins>حساب میشد. همه درآمد حاصل از کار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[آسیا]]<nowiki/>های </ins>وقفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا آسیاهایی </ins>که مردم یک ده یا محل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آن </ins>سهم داشتند به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابان </ins>میرسید. در دهات اربابیِ متعلق به بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالکان، آسیابانان </ins>سهمی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآمد [[آسیا]] </ins>را به نام «حقّابه» به مالک میپرداختند. سهمی از درآمداسیا را هم به عنوان «طَقْاسیا» (مالیات) به حاکم شهر یا شاه میپرداختند. مزد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاگرد آسیابان </ins>نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از آرد غلّه آسیا </ins>شده پرداخت میگردید. در این زمان نیز هنوز در برخی جاها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزد آسیابان </ins>را به همان رسم گذشته میپردازند. در جاهایی هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که آسیای </ins>موتوری یا برقی کار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکند، [[آسیا]] </ins>یا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجاره آسیابان </ins>است و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به آسیابدار </ins>اجاره میپردازد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا آسیابان از آسیابدار </ins>روزانه دستمزد دریافت میدارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوترایاسیابانی </del>که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''. </del>تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوترای آسیابانی </ins>که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref>تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ref><ref>'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''</ins>.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آسیا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آسیای آبی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آسیای بادی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آسیای دستی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آسیای ستوری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی، </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مردم شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=3856&oldid=prevMaedeh در ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۸2025-04-21T19:58:01Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آسیابانی]]'''، یااسبانی کار گرداندناسیا وارد کردن غلات و نگهداری ازاسیاخانه.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[آسیابانی]]'''، یااسبانی کار گرداندناسیا وارد کردن غلات و نگهداری ازاسیاخانه.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی در ایران پیشینه دراز دارد و احتمالاً با پیدایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیاهایابی </del>و بادی و ستوری همزمان بوده است. با وجود اهمیت پیشه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابانی </del>و نقش و ارزش اجتماعی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابان </del>در جامعههای کشاورز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران،اگاهی </del>درباره این پیشه و چگونگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاراسیابانان </del>و سازمان صنفی و زندگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واداب </del>و اخلاق و منزلت اجتماعیانان اندک است<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>. در متون بازمانده از زبان پهلوی دوره ساسانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاانجا </del>کهاگاهی داریم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازاسیابان واسیابانی </del>نامی نیامده است، در صورتی که نام «نانباگ» (= نانوا)، پیشهور وابته به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیابانیامده </del>است<ref>Tafazzoli, Ahmad. "A List of Trades and Crafts in the Sassanian Period, in Archaeologische Mitheilungen Aus Iran". Berlin, 1974, VII/195-196.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی در ایران پیشینه دراز دارد و احتمالاً با پیدایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیاهایابی </ins>و بادی و ستوری همزمان بوده است. با وجود اهمیت پیشه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابانی </ins>و نقش و ارزش اجتماعی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیابان </ins>در جامعههای کشاورز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران،آگاهی </ins>درباره این پیشه و چگونگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارآسیابانان </ins>و سازمان صنفی و زندگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وآداب </ins>و اخلاق و منزلت اجتماعیانان اندک است<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>. در متون بازمانده از زبان پهلوی دوره ساسانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاآنجا </ins>کهاگاهی داریم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازآسیابان وآسیابانی </ins>نامی نیامده است، در صورتی که نام «نانباگ» (= نانوا)، پیشهور وابته به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اآسیابانی آمده </ins>است<ref>Tafazzoli, Ahmad. "A List of Trades and Crafts in the Sassanian Period, in Archaeologische Mitheilungen Aus Iran". Berlin, 1974, VII/195-196.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل دوره اسلامیاسیابانان شهری در گروه و صنفی تشکل یافته بودند و مانند پیشهوران دیگر در برخی شهرهای مهم، مانند بصره، رسته بازاری مخصوص خود داشتند<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362، ص 56.</ref>. در قدیم بیشتر صنفها با نشان و علامتی مخصوص شناخته میشدند. نشان و نماد صنفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروهاسیابانان سنگاسیا </del>بود<ref>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>'''''. ص 97-98؛ ابن جوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم'''''. هند: حیدرآباد دکن، 1359ق، 9/38.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اوایل دوره اسلامیاسیابانان شهری در گروه و صنفی تشکل یافته بودند و مانند پیشهوران دیگر در برخی شهرهای مهم، مانند بصره، رسته بازاری مخصوص خود داشتند<ref>سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. '''''اصناف در عصر عباسی'''''. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362، ص 56.</ref>. در قدیم بیشتر صنفها با نشان و علامتی مخصوص شناخته میشدند. نشان و نماد صنفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه آسیابانان سنگ آسیا </ins>بود<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعیدالشیخلی، صباحابراهیم. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصناف در عصر عباسی</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ترجمه هادی عالمزاده، تهران: مرکز نشر دانشگاهی</ins>. ص 97-98؛ ابن جوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم'''''. هند: حیدرآباد دکن، 1359ق، 9/38.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانان وظایف گوناگونی بر عهده داشتند. تنظیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فشاراب دراسیاب </del>و سرعت وزش باد در بادآس، مراقبت از حرکت چارپا در خراس، میزان سرعت گردش سنگاسیا و حد خُرد وارد کردن غلات، تراش واج دادن دندانههای روی سنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرداناسیا، </del>که در اثر چرخش زیاد و کار مداوم سائیده و کُند میشد، تعمیر ابزار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایلاسیاخانه </del>و گاهی بوجاری (غربال و پاک کردن) غلّه پیش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازاسیا </del>کردن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارهایاسیابانان </del>بود<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانان وظایف گوناگونی بر عهده داشتند. تنظیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فشارآب درآسیاب </ins>و سرعت وزش باد در بادآس، مراقبت از حرکت چارپا در خراس، میزان سرعت گردش سنگاسیا و حد خُرد وارد کردن غلات، تراش واج دادن دندانههای روی سنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردان آسیا، </ins>که در اثر چرخش زیاد و کار مداوم سائیده و کُند میشد، تعمیر ابزار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایلآسیاخانه </ins>و گاهی بوجاری (غربال و پاک کردن) غلّه پیش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازآسیا </ins>کردن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارهای آسیابانان </ins>بود<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای شهرها موظف بودند هر روز علاوه بر گندمی که برای مردم محلارد میکردند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدارارد </del>مورد نیاز نانواییهای شهر را هم تأمین کنند. برای عوض و یا مخلوط نشدن غلّه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم،اسیابانها </del>نام صاحبان غلّه را روی تکههایی از کدوحلوایی یا کدوغلیانی میکندند و از کیسههای غلّه میآویختند.اسیابانهایی که سواد نداشتند نشانههایی رویانها میگذاشتند. هر چند گاه محتسبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهاسیاخانههای </del>شهر میرفت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگاهاسیا </del>و ابزارها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایلاسیابانی </del>و شیوه کار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتاراسیابان </del>را بررسی میکرد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرگاهاسیابانی </del>در کار و وظیفهاش کوتاهی و تقلب میکرد، او را حد میزدند و جریمه میکردند<ref>ابن اخوه، محمد بن محمد. '''''معالم القربه'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1347، ص 74-75.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای شهرها موظف بودند هر روز علاوه بر گندمی که برای مردم محلارد میکردند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدارآرد </ins>مورد نیاز نانواییهای شهر را هم تأمین کنند. برای عوض و یا مخلوط نشدن غلّه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم،آسیابانها </ins>نام صاحبان غلّه را روی تکههایی از کدوحلوایی یا کدوغلیانی میکندند و از کیسههای غلّه میآویختند.اسیابانهایی که سواد نداشتند نشانههایی رویانها میگذاشتند. هر چند گاه محتسبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به آسیاخانههای </ins>شهر میرفت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگاه آسیا </ins>و ابزارها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسایل آسیابانی </ins>و شیوه کار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتارآسیابان </ins>را بررسی میکرد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرگاه آسیابانی </ins>در کار و وظیفهاش کوتاهی و تقلب میکرد، او را حد میزدند و جریمه میکردند<ref>ابن اخوه، محمد بن محمد. '''''معالم القربه'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1347، ص 74-75.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی از قدیم کار مردان بوده است. در برخی روستاها، مانند بلوک زهرا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهاسیاخانه </del>را مقدس میپنداشتند، زنان را از ورود بهاسکده و گرداندن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسیا </del>منع میکردند<ref>آل احمد، جلال. '''''تاتنشینهای بلوک زهرا'''''. تهران: دانش، 1337، ص 35.</ref>. در برخی روستاهای دیگر مانندالاشت سوادکوه، برعکس کاراسیابانی به زنان سپرده میشد<ref>پورکریم، هوشنگ.ا'''''لاشت'''''. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی تاریخ، ص 45.</ref>. اسیابانان برای کاراسیابانی مزد میگرفتند. مزد را که اصطلاحاً «تَژْده» مینامیدند، به صورت جنس یا پول نقد، روزانه یا سالانه میپرداختند<ref>محمدحسین بن خلف تبریزی. '''''برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 1361، ذیل «تژده»، 1/495.</ref>. پرداخت مزداسیابان به عهده صاحباسیاخانه، یا صاحبان غلّه بود، و معمولاً بر اساس چند یک درآمداسیا حساب میشد. همه درآمد حاصل از کار دراسیاهای وقفی یااسیاهایی که مردم یک ده یا محل دران سهم داشتند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهاسیابان </del>میرسید. در دهات اربابیِ متعلق به بزرگ مالکان،اسیابانان سهمی از درآمداسیا را به نام «حقّابه» به مالک میپرداختند. سهمی از درآمداسیا را هم به عنوان «طَقْاسیا» (مالیات) به حاکم شهر یا شاه میپرداختند. مزد شاگرداسیابان نیز ازارد غلّهاسیا شده پرداخت میگردید. در این زمان نیز هنوز در برخی جاها مزداسیابان را به همان رسم گذشته میپردازند. در جاهایی هم کهاسیای موتوری یا برقی کار میکند،اسیا یا در اجارهاسیابان است و بهاسیابدار اجاره میپردازد و یااسیابان ازاسیابدار روزانه دستمزد دریافت میدارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانی از قدیم کار مردان بوده است. در برخی روستاها، مانند بلوک زهرا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که آسیاخانه </ins>را مقدس میپنداشتند، زنان را از ورود بهاسکده و گرداندن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیا </ins>منع میکردند<ref>آل احمد، جلال. '''''تاتنشینهای بلوک زهرا'''''. تهران: دانش، 1337، ص 35.</ref>. در برخی روستاهای دیگر مانندالاشت سوادکوه، برعکس کاراسیابانی به زنان سپرده میشد<ref>پورکریم، هوشنگ.ا'''''لاشت'''''. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی تاریخ، ص 45.</ref>. اسیابانان برای کاراسیابانی مزد میگرفتند. مزد را که اصطلاحاً «تَژْده» مینامیدند، به صورت جنس یا پول نقد، روزانه یا سالانه میپرداختند<ref>محمدحسین بن خلف تبریزی. '''''برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: امیرکبیر، 1361، ذیل «تژده»، 1/495.</ref>. پرداخت مزداسیابان به عهده صاحباسیاخانه، یا صاحبان غلّه بود، و معمولاً بر اساس چند یک درآمداسیا حساب میشد. همه درآمد حاصل از کار دراسیاهای وقفی یااسیاهایی که مردم یک ده یا محل دران سهم داشتند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به اسیابان </ins>میرسید. در دهات اربابیِ متعلق به بزرگ مالکان،اسیابانان سهمی از درآمداسیا را به نام «حقّابه» به مالک میپرداختند. سهمی از درآمداسیا را هم به عنوان «طَقْاسیا» (مالیات) به حاکم شهر یا شاه میپرداختند. مزد شاگرداسیابان نیز ازارد غلّهاسیا شده پرداخت میگردید. در این زمان نیز هنوز در برخی جاها مزداسیابان را به همان رسم گذشته میپردازند. در جاهایی هم کهاسیای موتوری یا برقی کار میکند،اسیا یا در اجارهاسیابان است و بهاسیابدار اجاره میپردازد و یااسیابان ازاسیابدار روزانه دستمزد دریافت میدارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این لوترایاسیابانی که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref>'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''. تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این لوترایاسیابانی که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref>'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''. تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378.</ref>. </div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3289:rev-3856:php=table -->
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=3289&oldid=prevMaedeh در ۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۳2025-04-16T18:53:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این لوترایاسیابانی که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref>'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''. تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آسیابانهای برخی شهرها در میان خود به زبانی ساختگی یا «لوترا» صحبت میکردند که دیگرانان را در نمییافتند. این لوترایاسیابانی که امروزه از میان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپی» معروف بوده است<ref>'''''پژوهش میدانی مؤلف'''''. تلخیص: بلوکباشی، علی. «آسیا»، '''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. 1367، 1/377-378.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ == </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به == </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی، </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=2746&oldid=prevNazli در ۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۱2025-03-06T14:11:22Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=2746&oldid=59">نمایش تغییرات</a>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=59&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''آسياباني'''، يا آسباني كار گرداندن آسيا و آرد كردن غلات و نگهداري از آسياخانه. آسياباني در ايران پيشينة دراز دارد و احتمالاً با پيدايي آسياهاي آبي و بادي و ستوري همزمان بوده است. با وجود اهميت پيشة آسياباني و نقش و ارزش اجتماعي آسيابان در جام...» ایجاد کرد2024-08-07T04:28:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''آسياباني'''، يا آسباني كار گرداندن آسيا و آرد كردن غلات و نگهداري از آسياخانه. آسياباني در ايران پيشينة دراز دارد و احتمالاً با پيدايي آسياهاي آبي و بادي و ستوري همزمان بوده است. با وجود اهميت پيشة آسياباني و نقش و ارزش اجتماعي آسيابان در جام...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''آسياباني'''، يا آسباني كار گرداندن آسيا و آرد كردن غلات و نگهداري از آسياخانه.<br />
<br />
آسياباني در ايران پيشينة دراز دارد و احتمالاً با پيدايي آسياهاي آبي و بادي و ستوري همزمان بوده است. با وجود اهميت پيشة آسياباني و نقش و ارزش اجتماعي آسيابان در جامعههاي كشاورز ايران، آگاهي دربارة اين پيشه و چگونگي كار آسيابانان و سازمان صنفي و زندگي و آداب و اخلاق و منزلت اجتماعي آنان اندك است.<sup>1</sup> در متون بازمانده از زبان پهلوي دورة ساساني، تا آنجا كه آگاهي داريم از آسيابان و آسياباني نامي نيامده است، در صورتي كه نام «نانباگ» (= نانوا)، پيشهور وابسته به آسياباني آمده است.<sup>2</sup><br />
<br />
در اوايل دورة اسلامي آسيابانان شهري در گروه و صنفي تشكل يافته بودند و مانند پيشهوران ديگر در برخي شهرهاي مهم، مانند بصره، رستة بازاري مخصوص خود داشتند.<sup>3</sup> در قديم بيشتر صنفها با نشان و علامتي مخصوص شناخته ميشدند. نشان و نماد صنفي گروه آسيابانان سنگ آسيا بود.<sup>4</sup><br />
<br />
آسيابانان وظايف گوناگوني بر عهده داشتند. تنظيم فشار آب در آسياب و سرعت وزش باد در بادآس، مراقبت از حركت چارپا در خراس، ميزان سرعت گردش سنگ آسيا و حد خُرد و آرد كردن غلات، تراش و آج دادن دندانههاي روي سنگ گردان آسيا، كه در اثر چرخش زياد و كار مداوم سائيده و كُند ميشد، تعمير ابزار و وسايل آسياخانه و گاهي بوجاري (غربال و پاك كردن) غلّه پيش از آسيا كردن از كارهاي آسيابانان بود.<sup>5</sup><br />
<br />
آسيابانهاي شهرها موظف بودند هر روز علاوه بر گندمي كه براي مردم محل آرد ميكردند، مقدار آرد مورد نياز نانواييهاي شهر را هم تأمين كنند. براي عوض و يا مخلوط نشدن غلّة مردم، آسيابانها نام صاحبان غلّه را روي تكههايي از كدوحلوايي يا كدوغلياني ميكندند و از كيسههاي غلّه ميآويختند. آسيابانهايي كه سواد نداشتند نشانههايي روي آنها ميگذاشتند. هر چند گاه محتسبي به آسياخانههاي شهر ميرفت و دستگاه آسيا و ابزارها و وسايل آسياباني و شيوة كار و رفتار آسيابان را بررسي ميكرد. هرگاه آسياباني در كار و وظيفهاش كوتاهي و تقلب ميكرد، او را حد ميزدند و جريمه ميكردند.<sup>6</sup><br />
<br />
آسياباني از قديم كار مردان بوده است. در برخي روستاها، مانند بلوك زهرا، كه آسياخانه را مقدس ميپنداشتند، زنان را از ورود به آسكده و گرداندن آسيا منع ميكردند.<sup>7</sup> در برخي روستاهاي ديگر مانند آلاشت سوادكوه، برعكس كار آسياباني به زنان سپرده ميشد.<sup>8</sup> آسيابانان براي كار آسياباني مزد ميگرفتند. مزد را كه اصطلاحاً «تَژْده» ميناميدند، به صورت جنس يا پول نقد، روزانه يا سالانه ميپرداختند.<sup>9</sup> پرداخت مزد آسيابان به عهدة صاحب آسياخانه، يا صاحبان غلّه بود، و معمولاً بر اساس چند يك درآمد آسيا حساب ميشد. همة درآمد حاصل از كار در آسياهاي وقفي يا آسياهايي كه مردم يك ده يا محل در آن سهم داشتند به آسيابان ميرسيد. در دهات اربابيِ متعلق به بزرگ مالكان، آسيابانان سهمي از درآمد آسيا را به نام «حقّابه» به مالك ميپرداختند. سهمي از درآمد آسيا را هم به عنوان «طَقْ آسيا» (ماليات) به حاكم شهر يا شاه ميپرداختند. مزد شاگرد آسيابان نيز از آرد غلّة آسيا شده پرداخت ميگرديد. در اين زمان نيز هنوز در برخي جاها مزد آسيابان را به همان رسم گذشته ميپردازند. در جاهايي هم كه آسياي موتوري يا برقي كار ميكند، آسيا يا در اجارة آسيابان است و به آسيابدار اجاره ميپردازد و يا آسيابان از آسيابدار روزانه دستمزد دريافت ميدارد.<br />
<br />
آسيابانهاي برخي شهرها در ميان خود به زباني ساختگي يا «لوترا» صحبت ميكردند كه ديگران آن را در نمييافتند. اين لوتراي آسياباني كه امروزه از ميان رفته در دزفول و شوشتر به «زبان چَپي» معروف بوده است.<sup>10</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
# '''''يادداشت مؤلف'''''.<br />
# Tafazzoli, Ahmad. "A List of Trades and Crafts in the Sassanian Period, in Archaeologische Mitheilungen Aus Iran". Berlin, 1974, VII/195-196.<br />
# سعيدالشيخلي، صباحابراهيم. '''''اصناف در عصر عباسي'''''. ترجمة هادي عالمزاده، تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1362، ص 56.<br />
# '''''همان'''''. ص 97-98؛ ابن جوزي، عبدالرحمن. '''''المنتظم'''''. هند: حيدرآباد دكن، 1359ق، 9/38.<br />
# '''''يادداشت مؤلف'''''.<br />
# ابن اخوه، محمد بن محمد. '''''معالم القربه'''''. ترجمة جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1347، ص 74-75.<br />
# آل احمد، جلال. '''''تاتنشينهاي بلوك زهرا'''''. تهران: دانش، 1337، ص 35.<br />
# پوركريم، هوشنگ. '''''آلاشت'''''. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بي تاريخ، ص 45.<br />
# محمدحسين بن خلف تبريزي. '''''برهان قاطع'''''. به كوشش محمد معين، تهران: اميركبير، 1361، ذيل «تژده»، 1/495.<br />
# '''''پژوهش ميداني مؤلف'''''. تلخيص: بلوكباشي، علي. «آسيا»، '''''دايرةالمعارف بزرگ اسلامي'''''. 1367، 1/377-378.<br />
<br />
علی بلوکباشی</div>Samei