آفرینش(دردین زرتشت) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۵

2025-05-10T11:45:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	[[آفرینش(دردین زرتشت)\|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.		[[آفرینش(دردین زرتشت)\|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق [[مزدکی، آئین\|دین مزدایی]].

	در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص ~~26؛~~ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref> یعنی یک سال کیهانی.		در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)\|آخرالزمان]] در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref><ref name=":0">'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref>. یعنی یک سال کیهانی.

	در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref>'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 ~~و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid~~.</ref>. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص ~~49؛~~ موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و ~~101؛ نیز:~~ Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.</ref>.		در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref name=":0" /><ref>'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1.</ref>. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49. </ref><ref>موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101.</ref><ref>Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.</ref>.

	او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوه‌های خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیوان‌اند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>.		او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوه‌های خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیوان‌اند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>.<blockquote>ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.</blockquote>در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42.</ref><ref>Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213</ref><ref>'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3.</ref>.

	~~ترتیب آفرینش~~ گیتی در ~~سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور~~ و انسان.		همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 41.</ref><ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref><ref>اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94</ref>. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.

	در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.</ref>.		در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67.</ref><ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56.</ref><ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد.</ref><ref>'''''Encyclopedia Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.

	همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref>. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.

	در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-~~67؛~~ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص ~~56؛~~ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به ~~بعد؛~~ '''''~~Enc.~~ Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۰:		خط ۱۶:
	* [[زرتشتی، دین]]		* [[زرتشتی، دین]]
	* [[زرتشت]]		* [[زرتشت]]
			* [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۲۸:		خط ۲۵:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	ندا اخوان اقدم		ندا اخوان اقدم
	[[~~index.php?title=~~رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[~~index.php?title=~~رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Samei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-05-10T11:37:53Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	~~[[آفرینش(در اسلام)]]~~

	[[زرتشتی، دین]]		* [[آفرینش(در اسلام)]]
			* [[زرتشتی، دین]]
	[[زرتشت]]		* [[زرتشت]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۲۹:		خط ۲۸:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	ندا اخوان اقدم		ندا اخوان اقدم
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[index.php?title=رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[index.php?title=رده:ادیان]]

Karimian در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۰

2025-05-05T11:30:16Z

@@ خط ۲۱: / خط ۲۱: @@
 [[زرتشت]]
 == منبع اصلی ==
 [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
@@ خط ۳۹: / خط ۲۹: @@
 == نویسنده مقاله ==
 ندا اخوان اقدم

Karimian در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۹

2025-05-05T11:29:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.		[[آفرینش(دردین زرتشت)\|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.

	در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref> یعنی یک سال کیهانی.		در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref> یعنی یک سال کیهانی.
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.</ref>.		در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.</ref>.

	همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»~~[1]~~، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref>.~~<sup>8</sup>~~ این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.		همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref>. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.

	در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.		در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	#		#
	#		#
	# هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. ~~Ēvakdād~~		# هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1].

Karimian در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷

2025-05-05T11:27:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش ~~كائنات~~ در ~~دورة~~ دوازده هزار ~~سالة~~ هستی مطابق دین مزدایی.		'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.

	در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در ~~محدودة~~ زمانی دوازده هزار ساله‌ای ~~حركت می‌كند،~~ و این دوازده هزار سال به چهار ~~دورة~~ سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<~~sup~~>1</~~sup~~> یعنی یك سال ~~كیهانی~~.		در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref> یعنی یک سال کیهانی.

	در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در ~~تاریكی~~ بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان ~~تاریكی~~ رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن كه از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به ~~كار~~ آفرینش زد.<~~sup~~>2</~~sup~~> او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این ~~كار~~ آفرینش ~~كامل~~ و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد.<~~sup~~>3</~~sup~~>		در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref>'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.</ref>. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نیز: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.</ref>.

	او ابتدا امشاسپندان را آفرید كه جلوه‌های خود اویند<~~sup~~>4</~~sup~~> و سپس ایزدان را به وجود آورد كه قوای مقابل دیوان‌اند.<~~sup~~>5</~~sup~~> در ''اوستای متأخر'' آمده كه پس از ایزدان، از روشنی بی ~~كران~~ آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و ~~همة~~ هستی مادی آفریده شد.<~~sup~~>6</~~sup~~>		او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوه‌های خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیوان‌اند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>.

	ترتیب آفرینش گیتی در سه ~~هزارة~~ دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.		ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.

	در ''بندهش'' آمده كه اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یك از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ ~~كرد.~~<~~sup~~>7</~~sup~~>		در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.</ref>.

	همچنین، وی گاو «ایوداد» یا ~~«ایوَكْداد»~~[1]، یعنی ~~یكتا~~ آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای ~~زندة~~ میرا، را ~~كه نمونة~~ انسان ~~كامل~~ است، خلق ~~كرد~~.<sup>8</sup> این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی ~~حركت~~ و فعالیت بر جای ماندند.<~~sup~~>9</~~sup~~>		همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»[1]، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref>.<sup>8</sup> این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.

	در ابتدای ''سه ~~هزارة~~ سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را ~~شكاند~~ و لرزاند و ~~كوه~~ ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله ~~كرد؛~~ همچنین به گاو حمله ~~كرد~~ و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، ~~نطفة~~ او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری ~~كردن~~ زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، ~~نطفة~~ او با روشنی خورشید ~~پاك~~ شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو ~~شاخة~~ ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به ~~پیكر~~ آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد.<~~sup~~>10</~~sup~~>		در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==
			[[آفرینش(در اسلام)]]

	~~'''مآخذ:'''~~		[[زرتشتی، دین]]

	# كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.		[[زرتشت]]
	# ~~'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمة محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.~~		#
	# بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمة عسكر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمة ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نیز: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.		#
	# ~~آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.~~		#
	# ~~همان. ص 17-33.~~		#
	# ~~بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.~~		#
	# '''''بندهش'''''. ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.		#
	# ~~آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن سن. همان. ص 28.~~		#
	# ~~كریستن سن. همان. ص 26.~~		#
	# '''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمة مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستن سن. همان. ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.		#
	# هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ~~ترجمة~~ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. Ēvakdād		#
			# هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. Ēvakdād


			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	ندا اخوان اقدم		ندا اخوان اقدم

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۹

2025-05-04T22:49:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~آفرينش~~''' (در ~~دين زرتشتي~~)، ~~فرآيند پيدايش~~ كائنات در دورة دوازده هزار سالة ~~هستي~~ مطابق ~~دين مزدايي~~.		'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)، فرآیند پیدایش كائنات در دورة دوازده هزار سالة هستی مطابق دین مزدایی.

	در ~~دين زرتشتي~~ / ~~مزدايي، هستي،~~ از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدودة ~~زماني~~ دوازده هزار ~~ساله‌اي~~ حركت ~~مي‌كند،~~ و ~~اين~~ دوازده هزار سال به چهار دورة سه هزار ساله ~~تقسيم مي‌شود،~~<sup>1</sup> ~~يعني يك~~ سال ~~كيهاني~~.		در [[زرتشتی، دین\|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدودة زمانی دوازده هزار ساله‌ای حركت می‌كند، و این دوازده هزار سال به چهار دورة سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<sup>1</sup> یعنی یك سال كیهانی.

	در متون ~~پهلوي،~~ در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در ~~روشني بي پايان~~ و در بالا و ~~اهريمن~~ نادان در ~~تاريكي بي پايان~~ و در ~~پايين هستي جاي~~ داشتند و ~~ميان~~ آن‌ها خلأ بود. ~~اهريمن~~ به بالا آمد، ~~روشني~~ را ~~ديد~~ و آن را از خود برتر ~~يافت،~~ پس به جهان ~~تاريكي~~ رفت و ~~ديوان~~ را ~~آفريد~~ تا به قلمرو ~~نوراني~~ خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او ~~پيشنهاد~~ سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و ~~اهريمن~~ كه از ~~آينده~~ ناآگاه بود، آن را ~~پذيرفت~~. سپس اهورا مزدا دست به كار ~~آفرينش~~ زد.<sup>2</sup> او جهان را در دو مرحله ~~آفريد~~: نخست حالت ~~مينوي~~ و آن گاه بدان ~~هستي مادي بخشيد~~ (~~گيتي~~) و با ~~اين~~ كار ~~آفرينش~~ كامل و عرصه ~~براي~~ نبرد با ~~بدي~~ و از ~~بين~~ بردن آن فراهم شد.<sup>3</sup>		در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریكی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریكی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن كه از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به كار آفرینش زد.<sup>2</sup> او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این كار آفرینش كامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد.<sup>3</sup>

	او ابتدا امشاسپندان را ~~آفريد~~ كه ~~جلوه‌هاي~~ خود ~~اويند~~<sup>4</sup> و سپس ~~ايزدان~~ را به وجود آورد كه ~~قواي~~ مقابل ~~ديوان‌اند~~.<sup>5</sup> در ''~~اوستاي~~ متأخر'' آمده كه پس از ~~ايزدان،~~ از ~~روشني بي~~ كران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب ~~زمين~~ و همة ~~هستي مادي آفريده~~ شد.<sup>6</sup>		او ابتدا امشاسپندان را آفرید كه جلوه‌های خود اویند<sup>4</sup> و سپس ایزدان را به وجود آورد كه قوای مقابل دیوان‌اند.<sup>5</sup> در ''اوستای متأخر'' آمده كه پس از ایزدان، از روشنی بی كران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همة هستی مادی آفریده شد.<sup>6</sup>

	~~ترتيب آفرينش گيتي~~ در سه هزارة دوم ~~بدين~~ قرار است: آسمان، آب، ~~زمين، گياه،~~ جانور و انسان.		ترتیب آفرینش گیتی در سه هزارة دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.

	در ''بندهش'' آمده كه اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، ~~زمين~~ را در 70 روز، ~~گيا~~ ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز ~~آفريد~~ و پس از هر يك از ~~اين آفرينش‌ها~~ 5 روز درنگ كرد.<sup>7</sup>		در ''بندهش'' آمده كه اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یك از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ كرد.<sup>7</sup>

	~~همچنين، وي~~ گاو ~~«ايوداد» يا «ايوَكْداد»~~[1]، ~~يعني يكتا آفريد،~~ و انسان ~~نخستين يا گيومرث،~~ به ~~معناي~~ زندة ~~ميرا،~~ را كه نمونة انسان كامل است، خلق كرد.<sup>8</sup> ~~اين آفريدگان گيتي~~ در ~~اين~~ مدت 3 هزار سال بي حركت و ~~فعاليت~~ بر ~~جاي~~ ماندند.<sup>9</sup>		همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَكْداد»[1]، یعنی یكتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زندة میرا، را كه نمونة انسان كامل است، خلق كرد.<sup>8</sup> این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حركت و فعالیت بر جای ماندند.<sup>9</sup>

	در ~~ابتداي~~ ''سه هزارة سوم ~~اهريمن~~''، به ~~آفريده‌هاي~~ مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن ~~موذي آميخت؛ زمين~~ را شكاند و لرزاند و كوه ~~ايجاد~~ شد؛ ~~زمين~~ به 6 قسمت شد؛ به ~~گياه~~ حمله كرد؛ ~~همچنين~~ به گاو حمله كرد و چون او مرد، از ~~اندام‌هايش~~ غلات و ~~گياهان~~ شفابخش از ~~زمين روئيدند~~. به علاوه، نطفة او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون ~~حيوانات مفيد~~ از آن ~~ايجاد~~ شدند. ~~گيومرث نيز~~ پس از ~~سپري~~ كردن زمان ~~تعيين~~ شده، با حمله ~~ديومرگ~~ مرد و به ~~پهلوي~~ چپ افتاد، نطفة او با ~~روشني خورشيد~~ پاك شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا ~~مشي~~ و ~~مشيانه~~ به صورت دو شاخة ~~ريواس~~ در هم ~~پيچيده~~ از ~~زمين روييدند~~ و آن‌گاه ~~تبديل~~ به ~~پيكر آدمي~~ شدند. از ~~ايشان~~ 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ~~ايشان~~ به‌وجود آمد.<sup>10</sup>		در ابتدای ''سه هزارة سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شكاند و لرزاند و كوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله كرد؛ همچنین به گاو حمله كرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفة او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری كردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفة او با روشنی خورشید پاك شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخة ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیكر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد.<sup>10</sup>


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	# ~~كريستن‌سن،~~ آرتور. '''''~~نخستين~~ انسان و ~~نخستين شهريار~~'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد ~~تفضلي،~~ تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.		# كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.
	# '''''~~گزيده‌هاي~~ زادسپرم'''''. ترجمة ~~محمدتقي~~ راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.		# '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمة محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.
	# ~~بويس، مري~~. '''''~~زرتشتيان،~~ باورها و آداب ~~ديني~~ آن‌ها'''''. ترجمة عسكر ~~بهرامي،~~ تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''~~ايران~~ باستان'''''. ترجمة ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ ~~نيز~~: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.		# بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمة عسكر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمة ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نیز: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.
	# آموزگار، ژاله. '''''~~تاريخ اساطيري ايران~~'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.		# آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.
	# همان. ص 17-33.		# همان. ص 17-33.
	# بهار، مهرداد. '''''~~اديان آسيايي~~'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.		# بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.
	# '''''بندهش'''''. ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''~~گزيده‌هاي~~ زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.		# '''''بندهش'''''. ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.
	# آموزگار. همان. ص 41؛ ~~اسماعيل‌پور،~~ ابوالقاسم. '''''اسطورة ~~بيان نمادين~~'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ ~~كريستن~~ سن. همان. ص 28.		# آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن سن. همان. ص 28.
	# ~~كريستن~~ سن. همان. ص 26.		# كریستن سن. همان. ص 26.
	# '''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''~~روايت پهلوي~~'''''. ترجمة ~~مهشيد ميرفخرائي،~~ تهران: مؤسسه مطالعات و ~~تحقيقات فرهنگي،~~ 1367، ص 56؛ ~~كريستن~~ سن. همان. ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.		# '''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمة مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 56؛ كریستن سن. همان. ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.
	# ~~هينلز،~~ جان. '''''شناخت ~~اساطير ايران~~'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد ~~تفضلي،~~ تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. Ēvakdād		# هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. Ēvakdād

	ندا اخوان اقدم		ندا اخوان اقدم

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''آفرينش''' (در دين زرتشتي)، فرآيند پيدايش كائنات در دورة دوازده هزار سالة هستي مطابق دين مزدايي. در دين زرتشتي / مزدايي، هستي، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدودة زماني دوازده هزار ساله‌اي حركت مي‌كند، و اين دوازده هزار سال به چهار دورة سه هز...» ایجاد کرد

2024-08-07T04:55:40Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''آفرينش''' (در دين زرتشتي)، فرآيند پيدايش كائنات در دورة دوازده هزار سالة هستي مطابق دين مزدايي. در دين زرتشتي / مزدايي، هستي، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدودة زماني دوازده هزار ساله‌اي حركت مي‌كند، و اين دوازده هزار سال به چهار دورة سه هز...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''آفرينش''' (در دين زرتشتي)، فرآيند پيدايش كائنات در دورة دوازده هزار سالة هستي مطابق دين مزدايي.

در دين زرتشتي / مزدايي، هستي، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدودة زماني دوازده هزار ساله‌اي حركت مي‌كند، و اين دوازده هزار سال به چهار دورة سه هزار ساله تقسيم مي‌شود،1 يعني يك سال كيهاني.

در متون پهلوي، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشني بي پايان و در بالا و اهريمن نادان در تاريكي بي پايان و در پايين هستي جاي داشتند و ميان آن‌ها خلأ بود. اهريمن به بالا آمد، روشني را ديد و آن را از خود برتر يافت، پس به جهان تاريكي رفت و ديوان را آفريد تا به قلمرو نوراني خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پيشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهريمن كه از آينده ناآگاه بود، آن را پذيرفت. سپس اهورا مزدا دست به كار آفرينش زد.2 او جهان را در دو مرحله آفريد: نخست حالت مينوي و آن گاه بدان هستي مادي بخشيد (گيتي) و با اين كار آفرينش كامل و عرصه براي نبرد با بدي و از بين بردن آن فراهم شد.3

او ابتدا امشاسپندان را آفريد كه جلوه‌هاي خود اويند4 و سپس ايزدان را به وجود آورد كه قواي مقابل ديوان‌اند.5 در ''اوستاي متأخر'' آمده كه پس از ايزدان، از روشني بي كران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمين و همة هستي مادي آفريده شد.6

ترتيب آفرينش گيتي در سه هزارة دوم بدين قرار است: آسمان، آب، زمين، گياه، جانور و انسان.

در ''بندهش'' آمده كه اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمين را در 70 روز، گيا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفريد و پس از هر يك از اين آفرينش‌ها 5 روز درنگ كرد.7

همچنين، وي گاو «ايوداد» يا «ايوَكْداد»[1]، يعني يكتا آفريد، و انسان نخستين يا گيومرث، به معناي زندة ميرا، را كه نمونة انسان كامل است، خلق كرد.8 اين آفريدگان گيتي در اين مدت 3 هزار سال بي حركت و فعاليت بر جاي ماندند.9

در ابتداي ''سه هزارة سوم اهريمن''، به آفريده‌هاي مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذي آميخت؛ زمين را شكاند و لرزاند و كوه ايجاد شد؛ زمين به 6 قسمت شد؛ به گياه حمله كرد؛ همچنين به گاو حمله كرد و چون او مرد، از اندام‌هايش غلات و گياهان شفابخش از زمين روئيدند. به علاوه، نطفة او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حيوانات مفيد از آن ايجاد شدند. گيومرث نيز پس از سپري كردن زمان تعيين شده، با حمله ديومرگ مرد و به پهلوي چپ افتاد، نطفة او با روشني خورشيد پاك شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشي و مشيانه به صورت دو شاخة ريواس در هم پيچيده از زمين روييدند و آن‌گاه تبديل به پيكر آدمي شدند. از ايشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ايشان به‌وجود آمد.10

'''مآخذ:'''

# كريستن‌سن، آرتور. '''''نخستين انسان و نخستين شهريار'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلي، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.
# '''''گزيده‌هاي زادسپرم'''''. ترجمة محمدتقي راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.
# بويس، مري. '''''زرتشتيان، باورها و آداب ديني آن‌ها'''''. ترجمة عسكر بهرامي، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''ايران باستان'''''. ترجمة ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نيز: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.
# آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيري ايران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.
# همان. ص 17-33.
# بهار، مهرداد. '''''اديان آسيايي'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.
# '''''بندهش'''''. ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزيده‌هاي زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.
# آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعيل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة بيان نمادين'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كريستن سن. همان. ص 28.
# كريستن سن. همان. ص 26.
# '''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روايت پهلوي'''''. ترجمة مهشيد ميرفخرائي، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1367، ص 56؛ كريستن سن. همان. ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.
# هينلز، جان. '''''شناخت اساطير ايران'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلي، تهران: 1368، ص 91-92؛ Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyan, 1975, P. 56 ff. [1]. Ēvakdād

ندا اخوان اقدم