https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1 2026-08-06T02:01:16Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=5504&oldid=prev 2025-05-03T12:36:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی که آقا محمد خان در [[شیراز]] نزد [[کریم خان زند]] به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به حکومت دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و ترکمانان و [[قاجاریه|قاجاریان]] را متحد کرده، بارفروش (بابل کنونی) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و [[تاج]]، در 1181ق / 1767م به دستور زکی خان زند، به دست دو تن از غلامان خود کشته شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه [[کریم خان زند]] قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی که آقا محمد خان در [[شیراز]] نزد [[کریم خان زند]] به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به حکومت دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و ترکمانان و [[قاجاریه|قاجاریان]] را متحد کرده، بارفروش (بابل کنونی) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و [[تاج]]، در 1181ق / 1767م به دستور زکی خان زند، به دست دو تن از غلامان خود کشته شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه [[کریم خان زند]] قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ [[کریم خان زند|کریم خان]] در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از [[شیراز]]، سرگرم شکار بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به [[اصفهان]]، سپس تهران رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه [[شیراز]]، توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، [[استان مازندران|مازندران]] و [[زنجان]] و با مرگ علی‌مراد خان زند، [[استان لرستان|لرستان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] و پس از آن [[استان کردستان|کردستان]] و آذربایجان و [[استان مازندران|مازندران]] را فتح کرد و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای [[شیراز]] و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان کلانتر، بر [[شیراز]] دست یافت. لطفعلی خان به [[کرمان]] رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با لشکری گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را کور کرد و به [[استان تهران|تهران]] فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر [[کرمان]] (در 1209ق / 1794م) که با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; کشتار و کور کردن مردم همراه بود، روانه [[شیراز]] شد. میرزا ابراهیم خان کلانتر را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم کرد و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به حکومت [[استان فارس|فارس]] گمارد و خود به [[استان تهران|تهران]] رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ [[کریم خان زند|کریم خان]] در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از [[شیراز]]، سرگرم شکار بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به [[اصفهان]]، سپس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه [[شیراز]]، توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، [[استان مازندران|مازندران]] و [[زنجان]] و با مرگ علی‌مراد خان زند، [[استان لرستان|لرستان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] و پس از آن [[استان کردستان|کردستان]] و آذربایجان و [[استان مازندران|مازندران]] را فتح کرد و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای [[شیراز]] و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان کلانتر، بر [[شیراز]] دست یافت. لطفعلی خان به [[کرمان]] رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با لشکری گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را کور کرد و به [[استان تهران|تهران]] فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر [[کرمان]] (در 1209ق / 1794م) که با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; کشتار و کور کردن مردم همراه بود، روانه [[شیراز]] شد. میرزا ابراهیم خان کلانتر را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم کرد و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به حکومت [[استان فارس|فارس]] گمارد و خود به [[استان تهران|تهران]] رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز کرد. نخستین لشکرکشی او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی کند&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ عضدی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از کشتار و اسارت مسیحیان، کلیساها را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت کردند. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری [[نادرشاه افشار|نادرشاه]]، [[تاج]] بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز کرد. نخستین لشکرکشی او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی کند&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ عضدی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از کشتار و اسارت مسیحیان، کلیساها را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت کردند. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری [[نادرشاه افشار|نادرشاه]]، [[تاج]] بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه روز پس از این پیروزی، سه تن از سربازان، در توطئه‌ای شبانه، آقا محمد خان را به ضرب کارد و دشنه از پای درآوردند (21 ذیحجه 1211 ق / 18 ژوئن 1798 م). جسد آقا محمد خان را نخست در شوش به خاک سپردند، سپس جانشین او، [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] پس از تاجگذاری، جسد را به عبدالعظیم و از آن‌جا به نجف اشرف انتقال داد&lt;ref&gt;هدایت، رضاقلی خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضه الصفای ناصری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، خیام، 1339، ج 9، ص 319.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه روز پس از این پیروزی، سه تن از سربازان، در توطئه‌ای شبانه، آقا محمد خان را به ضرب کارد و دشنه از پای درآوردند (21 ذیحجه 1211 ق / 18 ژوئن 1798 م). جسد آقا محمد خان را نخست در شوش به خاک سپردند، سپس جانشین او، [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] پس از تاجگذاری، جسد را به عبدالعظیم و از آن‌جا به نجف اشرف انتقال داد&lt;ref&gt;هدایت، رضاقلی خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضه الصفای ناصری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، خیام، 1339، ج 9، ص 319.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهم‌ترین اقدام آقا محمد خان، نظم بخشیدن به جامعه پراکنده و ملوک‌الطوایفی ایران و احیای قدرت دوباره آن در زمانی بود که قدرت‌های اروپایی سرگرم استحکام سلطه خود بر شمال ایران و مرزهای ایران و هند بودند&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: دنبلی، عبدالرزاق بیك مفتون. '''''مآثر السلطانیه'''''. تبریز، 1241 ق، صص 17-24، 29 و 33.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهم‌ترین اقدام آقا محمد خان، نظم بخشیدن به جامعه پراکنده و ملوک‌الطوایفی ایران و احیای قدرت دوباره آن در زمانی بود که قدرت‌های اروپایی سرگرم استحکام سلطه خود بر شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مرزهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و هند بودند&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: دنبلی، عبدالرزاق بیك مفتون. '''''مآثر السلطانیه'''''. تبریز، 1241 ق، صص 17-24، 29 و 33.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل‌همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل‌همایون</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=4001&oldid=prev 2025-04-22T18:47:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:2021-12-1a0e9f7b-ace1-4106-9f33-981dd9241ba7-67c4610dc1067c5ba767aa5c.gif|بندانگشتی|آقا محمد خان قاجار، قابل بازیابی از https://www.kojaro.com/figures/192680-aghamohammad-khan-qajar--biography-actions/]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آقا محمد خان قاجار&#039;&#039;&#039;، بنیانگذار و نخستین پادشاه [[قاجاریه|سلسله قاجار]] (حک 1210-1211 ق / 1796-1797 م).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آقا محمد خان قاجار&#039;&#039;&#039;، بنیانگذار و نخستین پادشاه [[قاجاریه|سلسله قاجار]] (حک 1210-1211 ق / 1796-1797 م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی که آقا محمد خان در [[شیراز]] نزد [[کریم خان زند]] به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به حکومت دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و ترکمانان و [[قاجاریه|قاجاریان]] را متحد کرده، بارفروش (بابل کنونی) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و [[تاج]]، در 1181ق / 1767م به دستور زکی خان زند، به دست دو تن از غلامان خود کشته شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه [[کریم خان زند]] قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی که آقا محمد خان در [[شیراز]] نزد [[کریم خان زند]] به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به حکومت دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و ترکمانان و [[قاجاریه|قاجاریان]] را متحد کرده، بارفروش (بابل کنونی) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و [[تاج]]، در 1181ق / 1767م به دستور زکی خان زند، به دست دو تن از غلامان خود کشته شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه [[کریم خان زند]] قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ [[کریم خان زند|کریم خان]] در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از [[شیراز]]، سرگرم شکار بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به [[اصفهان]]، سپس تهران رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه [[شیراز]]، توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، [[استان مازندران|مازندران]] و [[زنجان]] و با مرگ علی‌مراد خان زند، [[استان لرستان|لرستان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] و پس از آن [[استان کردستان|کردستان]] و آذربایجان و [[استان مازندران|مازندران]] را فتح کرد و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای [[شیراز]] و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان کلانتر، بر [[شیراز]] دست یافت. لطفعلی خان به [[کرمان]] رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با لشکری گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را کور کرد و به [[استان تهران|تهران]] فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر کرمان (در 1209ق / 1794م) که با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; کشتار و کور کردن مردم همراه بود، روانه [[شیراز]] شد. میرزا ابراهیم خان کلانتر را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم کرد و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به حکومت [[استان فارس|فارس]] گمارد و خود به [[استان تهران|تهران]] رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ [[کریم خان زند|کریم خان]] در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از [[شیراز]]، سرگرم شکار بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به [[اصفهان]]، سپس تهران رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه [[شیراز]]، توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، [[استان مازندران|مازندران]] و [[زنجان]] و با مرگ علی‌مراد خان زند، [[استان لرستان|لرستان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] و پس از آن [[استان کردستان|کردستان]] و آذربایجان و [[استان مازندران|مازندران]] را فتح کرد و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای [[شیراز]] و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان کلانتر، بر [[شیراز]] دست یافت. لطفعلی خان به [[کرمان]] رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با لشکری گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را کور کرد و به [[استان تهران|تهران]] فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کرمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(در 1209ق / 1794م) که با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; کشتار و کور کردن مردم همراه بود، روانه [[شیراز]] شد. میرزا ابراهیم خان کلانتر را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم کرد و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به حکومت [[استان فارس|فارس]] گمارد و خود به [[استان تهران|تهران]] رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز کرد. نخستین لشکرکشی او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی کند&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ عضدی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از کشتار و اسارت مسیحیان، کلیساها را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت کردند. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری [[نادرشاه افشار|نادرشاه]]، [[تاج]] بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز کرد. نخستین لشکرکشی او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی کند&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ عضدی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از کشتار و اسارت مسیحیان، کلیساها را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت کردند. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری [[نادرشاه افشار|نادرشاه]]، [[تاج]] بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=3999&oldid=prev 2025-04-22T18:42:06Z

<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آقا محمد خان قاجار'''، بنیانگذار و نخستین پادشاه سلسله قاجار (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حك </del>1210-1211 ق / 1796-1797 م).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آقا محمد خان قاجار'''، بنیانگذار و نخستین پادشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>سلسله قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حک </ins>1210-1211 ق / 1796-1797 م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آقا محمد خان، پسر محمدحسن خان و نوه فتحعلی خان قوانلو، رئیس ایل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>حدود 1155ق / 1742م  در استرآباد به دنیا آمد. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشته </del>شدن نیایش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>سپه سالار قشون شاه تهماسب دوم صفوی بود، و پدر و برادر بزرگش حسینقلی خان، برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسب </del>مقام سلطنت، با رقیبان خود، جانشینان نادر شاه افشار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </del>خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زند، </del>به نبرد پرداخت&lt;ref&gt;شمیم، علی‌اصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران، ابن سینا، 1342، ص .&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آقا محمد خان، پسر محمدحسن خان و نوه فتحعلی خان قوانلو، رئیس ایل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|قاجار]]، </ins>حدود 1155ق / 1742م  در استرآباد به دنیا آمد. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشته </ins>شدن نیایش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>سپه سالار قشون شاه تهماسب دوم صفوی بود، و پدر و برادر بزرگش حسینقلی خان، برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسب </ins>مقام سلطنت، با رقیبان خود، جانشینان نادر شاه افشار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کریم </ins>خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زند]]، </ins>به نبرد پرداخت&lt;ref&gt;شمیم، علی‌اصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران، ابن سینا، 1342، ص .&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>آقا محمد خان در شیراز نزد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </del>خان زند به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركمانان </del>و قاجاریان را متحد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده، </del>بارفروش (بابل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنونی</del>) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاج، </del>در 1181ق / 1767م به دستور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زكی </del>خان زند، به دست دو تن از غلامان خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشته </del>شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </del>خان زند قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. '''''تاریخ ایران'''''. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زمانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>آقا محمد خان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نزد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کریم </ins>خان زند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به سر می‌برد، برادرش حسینقلی خان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتی به ادعای سلطنت برخاست و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمانان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>قاجاریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را متحد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده، </ins>بارفروش (بابل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنونی</ins>) را تختگاه خود قرار داد، ولی آن شاه بی تخت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تاج]]، </ins>در 1181ق / 1767م به دستور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زکی </ins>خان زند، به دست دو تن از غلامان خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشته </ins>شد. آقا محمد خان پس از این ماجرا، تحت مراقبت ویژه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کریم </ins>خان زند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قرار گرفت&lt;ref&gt;ملكم، سرجان. '''''تاریخ ایران'''''. ترجمه میرزا اسماعیل خان حیرت، بمبئی: 1303 ق، ج 2، ص 337.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </del>خان در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیراز، </del>سرگرم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكار </del>بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان، </del>سپس تهران رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیراز، </del>توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، مازندران و زنجان و با مرگ علی‌مراد خان زند، لرستان و خوزستان و پس از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردستان </del>و آذربایجان و مازندران را فتح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای شیراز و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلانتر، </del>بر شیراز دست یافت. لطفعلی خان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمان </del>رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشكری </del>گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كور كرد </del>و به تهران فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمان </del>(در 1209ق / 1794م) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشتار </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كور كردن </del>مردم همراه بود، روانه شیراز شد. میرزا ابراهیم خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلانتر </del>را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>فارس گمارد و خود به تهران رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هنگام مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کریم </ins>خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زند|کریم خان]] </ins>در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بیرون از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیراز]]، </ins>سرگرم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکار </ins>بود و با استفاده از فرصت، بی درنگ، با شماری از همراهان خود را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان]]، </ins>سپس تهران رساند &lt;ref&gt;پاكروان، امینه. '''''آغا محمد خان قاجار'''''. ترجمه جهانگیر افكاری، تهران، زوار، 1348، ص 32.&lt;/ref&gt;و با مصادره محموله مالیاتی در راه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیراز]]، </ins>توان مالی یافت&lt;ref&gt;سپهر، محمدتقی لسان‌الملك. '''''ناسخ التواریخ''''' (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودی، تهران، اسلامیه، 1358 ق، ج 1، ص 35.&lt;/ref&gt;. آنگاه با دفع برادر خود مرتضی قلی خان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان مازندران|</ins>مازندران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زنجان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و با مرگ علی‌مراد خان زند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان لرستان|</ins>لرستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان خوزستان|</ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و پس از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان کردستان|کردستان]] </ins>و آذربایجان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>مازندران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مازندران]] </ins>را فتح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و به این ترتیب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلی خان زند،  رقیب اصلی خود، در هزاربیضای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و سمیرم علیا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسیسه میرزا ابراهیم خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلانتر، </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دست یافت. لطفعلی خان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان]] </ins>رفت&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: ساروی، محمد. '''''تاریخ محمدی'''''. (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائی مجد، تهران، امیركبیر، 1371.&lt;/ref&gt;. آقا محمد خان با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشکری </ins>گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلی خان به بم گریخت و در آن‌جا اسیر شد. آقا محمد خان او را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کور کرد </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان </ins>(در 1209ق / 1794م) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با &lt;ref&gt;نامی اصفهانی، میرزا محمد صادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. مقدمه سعید نفیسی، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و برای آگاهی بیشتر، جونز، سرهارفورد. '''''آخرین روزهای لطفعلی خان زند'''''. ترجمه هما ناطق، جان گرنی، 1353.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشتار </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کور کردن </ins>مردم همراه بود، روانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شد. میرزا ابراهیم خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلانتر </ins>را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و بابا خان  پسر حسینقلی خان را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت [[استان </ins>فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|فارس]] </ins>گمارد و خود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان تهران|</ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. نخستین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشكركشی </del>او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كند</del>&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. '''''تاریخ عضدی'''''. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشتار </del>و اسارت مسیحیان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلیساها </del>را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند</del>. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری نادرشاه ، تاج بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. '''''تاریخ ایران'''''. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این زمان آقا محمد خان، نبردهای برون مرزی خود را با مهاجمان آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. نخستین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشکرکشی </ins>او به سوی قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوی شیروان، ایروان و قراباغ (شوشه) پیشروی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند</ins>&lt;ref&gt;عضدالدوله، سلطان احمد میرزا. '''''تاریخ عضدی'''''. به كوشش عبدالحسین نوایی، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.&lt;/ref&gt;. سپاهیان او، به هنگام فتح شهر تفلیس، گذشته از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشتار </ins>و اسارت مسیحیان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیساها </ins>را ویران و اموال و اشیای مقدس را غارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins>. آقا محمد خان، پس از این پیروزی، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نادرشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار|نادرشاه]]</ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بر سر نهاد و خود را شاه ایران خواند&lt;ref&gt;سایكس، سر پرسی. '''''تاریخ ایران'''''. ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خراسان، آقا محمد خان، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاكمیت </del>نادر میرزای افشار، فرزند شاهرخ پایان داد و با تصرف مرو، و گماردن سپاهی انبوه در خراسان، پایه‌های اقتدار خود را در شرق ایران گسترش داد&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. '''''تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر'''''. تهران، بنیاد، 1344، ج 1، ص 50.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خراسان، آقا محمد خان، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکمیت </ins>نادر میرزای افشار، فرزند شاهرخ پایان داد و با تصرف مرو، و گماردن سپاهی انبوه در خراسان، پایه‌های اقتدار خود را در شرق ایران گسترش داد&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. '''''تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر'''''. تهران، بنیاد، 1344، ج 1، ص 50<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;. در این زمان سپاهیان روسی به فرماندهی گوداویچ [Godavich]و زوبوف[Zobov]، با تصرف شهرهای شمالی ایران، به آذربایجان رسیده بودند. آقا محمد خان پس از سر و سامان دادن به امور [[استان تهران|تهران]]، در ذی‌قعده 1211 ق / مه 1797 م روانه آذربایجان شد. خبر مرگ کاترین [ Katrin]و جانشینی پسرش پل[Paul] عقب نشینی روس‌ها را در پی آورد و به رغم ممانعت حاکم قراباغ و تخریب دوباره پل رودخانه ارس، سپاهیان آقا محمد خان قراباغ را فتح کردند&lt;ref&gt;ملكم. '''''همان.''''' ج 2، ص 347</ins>.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این زمان سپاهیان روسی به فرماندهی گوداویچ [Godavich]و زوبوف[Zobov]، با تصرف شهرهای شمالی ایران، به آذربایجان رسیده بودند. آقا محمد خان پس از سر و سامان دادن به امور تهران، در ذی‌قعده 1211 ق / مه 1797 م روانه آذربایجان شد. خبر مرگ كاترین [ Katrin]و جانشینی پسرش پل[Paul] عقب نشینی روس‌ها را در پی آورد و به رغم ممانعت حاكم قراباغ و تخریب دوباره پل رودخانه ارس، سپاهیان آقا محمد خان قراباغ را فتح كردند&lt;ref&gt;ملكم. '''''همان.''''' ج 2، ص 347.&lt;/ref&gt;.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه روز پس از این پیروزی، سه تن از سربازان، در توطئه‌ای شبانه، آقا محمد خان را به ضرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارد </ins>و دشنه از پای درآوردند (21 ذیحجه 1211 ق / 18 ژوئن 1798 م). جسد آقا محمد خان را نخست در شوش به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاک </ins>سپردند، سپس جانشین او، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فتحعلی شاه قاجار|</ins>فتحعلی شاه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پس از تاجگذاری، جسد را به عبدالعظیم و از آن‌جا به نجف اشرف انتقال داد&lt;ref&gt;هدایت، رضاقلی خان. '''''روضه الصفای ناصری'''''. تهران، خیام، 1339، ج 9، ص 319.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سه روز پس از این پیروزی، سه تن از سربازان، در توطئه‌ای شبانه، آقا محمد خان را به ضرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارد </del>و دشنه از پای درآوردند (21 ذیحجه 1211 ق / 18 ژوئن 1798 م).</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جسد آقا محمد خان را نخست در شوش به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاك </del>سپردند، سپس جانشین او، فتحعلی شاه پس از تاجگذاری، جسد را به عبدالعظیم و از آن‌جا به نجف اشرف انتقال داد&lt;ref&gt;هدایت، رضاقلی خان. '''''روضه الصفای ناصری'''''. تهران، خیام، 1339، ج 9، ص 319<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین اقدام آقا محمد خان، نظم بخشیدن به جامعه پراكنده و ملوك‌الطوایفی ایران و احیای قدرت دوباره آن در زمانی بود كه قدرت‌های اروپایی سرگرم استحكام سلطه خود بر شمال ایران و مرزهای ایران و هند بودند&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: دنبلی، عبدالرزاق بیك مفتون. '''''مآثر السلطانیه'''''. تبریز، 1241 ق، صص 17-24، 29 و 33</del>.&lt;/ref&gt;.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین اقدام آقا محمد خان، نظم بخشیدن به جامعه پراکنده و ملوک‌الطوایفی ایران و احیای قدرت دوباره آن در زمانی بود که قدرت‌های اروپایی سرگرم استحکام سلطه خود بر شمال ایران و مرزهای ایران و هند بودند&lt;ref&gt;برای آگاهی بیشتر: دنبلی، عبدالرزاق بیك مفتون. '''''مآثر السلطانیه'''''. تبریز، 1241 ق، صص 17-24، 29 و 33.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کریم خان زند]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیزنك: افشاریان، كریم خان زند، </del>فتحعلی شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>قاجار<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[</ins>فتحعلی شاه قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قاجاریه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل‌همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل‌همایون</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=2413&oldid=prev 2025-01-04T12:59:29Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&amp;diff=2413&amp;oldid=76">نمایش تغییرات</a>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1&diff=76&oldid=prev 2024-08-07T05:06:54Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;آقا محمد خان قاجار&#039;&#039;&#039;، بنيانگذار و نخستين پادشاه سلسلة قاجار (حك 1210-1211 ق / 1796-1797 م). آقا محمد خان، پسر محمدحسن خان و نوة فتحعلي خان قوانلو، رئيس ايل قاجار، حدود 1155ق / 1742م  در استرآباد به دنيا آمد. پس از كشته شدن نيايش، كه سپه سالار قشون شاه تهماسب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;آقا محمد خان قاجار&#039;&#039;&#039;، بنيانگذار و نخستين پادشاه سلسلة قاجار (حك 1210-1211 ق / 1796-1797 م).<br /> <br /> آقا محمد خان، پسر محمدحسن خان و نوة فتحعلي خان قوانلو، رئيس ايل قاجار، حدود 1155ق / 1742م  در استرآباد به دنيا آمد. پس از كشته شدن نيايش، كه سپه سالار قشون شاه تهماسب دوم صفوي بود، و پدر و برادر بزرگش حسينقلي خان، براي كسب مقام سلطنت، با رقيبان خود، جانشينان نادر شاه افشار و كريم خان زند، به نبرد پرداخت.&lt;sup&gt;(1)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> زماني كه آقا محمد خان در شيراز نزد كريم خان زند به سر مي‌برد، برادرش حسينقلي خان به حكومت دامغان گُماشته شد، اما پس از مدتي به ادعاي سلطنت برخاست و تركمانان و قاجاريان را متحد كرده، بارفروش (بابل كنوني) را تختگاه خود قرار داد، ولي آن شاه بي تخت و تاج، در 1181ق / 1767م به دستور زكي خان زند، به دست دو تن از غلامان خود كشته شد. آقا محمد خان پس از اين ماجرا، تحت مراقبت ويژة كريم خان زند قرار گرفت.&lt;sup&gt;(2)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> به هنگام مرگ كريم خان در 1193 ق / 1779 م، آقا محمد خان با برادران و همراهان، بيرون از شيراز، سرگرم شكار بود و با استفاده از فرصت، بي درنگ، با شماري از همراهان خود را به اصفهان، سپس تهران رساند&lt;sup&gt;(3)&lt;/sup&gt; و با مصادرة محمولة مالياتي در راه شيراز، توان مالي يافت.&lt;sup&gt;(4)&lt;/sup&gt; آنگاه با دفع برادر خود مرتضي قلي خان، مازندران و زنجان و با مرگ علي‌مراد خان زند، لرستان و خوزستان و پس از آن كردستان و آذربايجان و مازندران را فتح كرد و به اين ترتيب مقدمات سلطنت خود را فراهم ساخت. سپس با لطفعلي خان زند،  رقيب اصلي خود، در هزاربيضاي شيراز و سميرم عليا به نبرد پرداخت و سرانجام با دسيسة ميرزا ابراهيم خان كلانتر، بر شيراز دست يافت. لطفعلي خان به كرمان رفت.&lt;sup&gt;(5)&lt;/sup&gt; آقا محمد خان با لشكري گران، آن شهر را در محاصره گرفت. لطفعلي خان به بم گريخت و در آن‌جا اسير شد. آقا محمد خان او را كور كرد و به تهران فرستاده شد. آقا محمد خان، پس از تسخير كرمان (در 1209ق / 1794م) كه با &lt;sup&gt;(6)&lt;/sup&gt; كشتار و كور كردن مردم همراه بود، روانة شيراز شد. ميرزا ابراهيم خان كلانتر را با لقب اعتمادالدوله صدراعظم كرد و بابا خان  پسر حسينقلي خان را به حكومت فارس گمارد و خود به تهران رفت (شعبان 1209 ق / مارس 1795 م).<br /> <br /> از اين زمان آقا محمد خان، نبردهاي برون مرزي خود را با مهاجمان آغاز كرد. نخستين لشكركشي او به سوي قفقاز بود و توانست در سه جبهه به سوي شيروان، ايروان و قراباغ (شوشه) پيشروي كند.&lt;sup&gt;(7)&lt;/sup&gt; سپاهيان او، به هنگام فتح شهر تفليس، گذشته از كشتار و اسارت مسيحيان، كليساها را ويران و اموال و اشياي مقدس را غارت كردند. آقا محمد خان، پس از اين پيروزي، در رمضان 1210 ق (مارس 1186 م) در دشت مغان، محل تاجگذاري نادرشاه ، تاج بر سر نهاد و خود را شاه ايران خواند.&lt;sup&gt;(8)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> در خراسان، آقا محمد خان، به حاكميت نادر ميرزاي افشار، فرزند شاهرخ پايان داد و با تصرف مرو، و گماردن سپاهي انبوه در خراسان، پايه‌هاي اقتدار خود را در شرق ايران گسترش داد.&lt;sup&gt;(9)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> در اين زمان سپاهيان روسي به فرماندهي گوداويچ [1]و زوبوف[2]، با تصرف شهرهاي شمالي ايران، به آذربايجان رسيده بودند. آقا محمد خان پس از سر و سامان دادن به امور تهران، در ذي‌قعدة 1211 ق / مه 1797 م روانة آذربايجان شد. خبر مرگ كاترين [3]و جانشيني پسرش پل[4] عقب نشيني روس‌ها را در پي آورد و به رغم ممانعت حاكم قراباغ و تخريب دوبارة پل رودخانة ارس، سپاهيان آقا محمد خان قراباغ را فتح كردند.&lt;sup&gt;(10)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> سه روز پس از اين پيروزي، سه تن از سربازان، در توطئه‌اي شبانه، آقا محمد خان را به ضرب كارد و دشنه از پاي درآوردند (21 ذيحجة 1211 ق / 18 ژوئن 1798 م).<br /> <br /> جسد آقا محمد خان را نخست در شوش به خاك سپردند، سپس جانشين او، فتحعلي شاه پس از تاجگذاري، جسد را به عبدالعظيم و از آن‌جا به نجف اشرف انتقال داد.&lt;sup&gt;(11)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> مهم‌ترين اقدام آقا محمد خان، نظم بخشيدن به جامعة پراكنده و ملوك‌الطوايفي ايران و احياي قدرت دوبارة آن در زماني بود كه قدرت‌هاي اروپايي سرگرم استحكام سلطة خود بر شمال ايران و مرزهاي ايران و هند بودند.&lt;sup&gt;(12)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> نيزنك: افشاريان، كريم خان زند، فتحعلي شاه قاجار، قاجار.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> # شميم، علي‌اصغر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران در دورة سلطنت قاجار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، ابن سينا، 1342، ص .<br /> # ملكم، سرجان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة ميرزا اسماعيل خان حيرت، بمبئي: 1303 ق، ج 2، ص 337.<br /> # پاكروان، امينه. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آغا محمد خان قاجار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة جهانگير افكاري، تهران، زوار، 1348، ص 32.<br /> # سپهر، محمدتقي لسان‌الملك. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ناسخ التواريخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (بخش قاجار). به كوشش محمدباقر بهبودي، تهران، اسلاميه، 1358 ق، ج 1، ص 35.<br /> # براي آگاهي بيشتر: ساروي، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ محمدي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. (احسن‌التواريخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبائي مجد، تهران، اميركبير، 1371.<br /> # نامي اصفهاني، ميرزا محمد صادق موسوي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ گيتي گشا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. مقدمة سعيد نفيسي، تهران، اقبال، 1368، ص 388 و براي آگاهي بيشتر، جونز، سرهارفورد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آخرين روزهاي لطفعلي خان زند&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة هما ناطق، جان گرني، 1353.<br /> # عضدالدوله، سلطان احمد ميرزا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ عضدي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسين نوايي، تهران، بابك، 1355، صص 79، 139، 144.<br /> # سايكس، سر پرسي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة محمدتقي فخر داعي گيلاني، تهران، وزارت فرهنگ، 1333، ج 2، ص 459.<br /> # نفيسي، سعيد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ اجتماعي و سياسي ايران در دورة معاصر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، بنياد، 1344، ج 1، ص 50.<br /> # ملكم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ج 2، ص 347.<br /> # هدايت، رضاقلي خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضة الصفاي ناصري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، خيام، 1339، ج 9، ص 319.<br /> # براي آگاهي بيشتر: دنبلي، عبدالرزاق بيك مفتون. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مآثر السلطانيه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تبريز، 1241 ق، صص 17-24، 29 و 33.<br /> <br /> [1]. Godavich<br /> <br /> [2]. Zobov<br /> <br /> [3]. Katrin<br /> <br /> [4]. Paul<br /> <br /> ناصر تکمیل‌همایون</div>

Samei