https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86 2026-06-21T09:08:32Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13825&oldid=prev 2026-02-18T19:42:29Z

<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن ملک</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تعلیم و تربیت]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تعلیم و تربیت]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13824&oldid=prev 2026-02-18T19:41:15Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط [[سلجوقیان]]، [[خوارزمشاهیان]] بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر [[سلجوقیان]] بودند. [[خوارزمشاهیان]] از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست [[سلجوقیان]] در [[همدان]]، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین [[خوارزمشاهیان]] در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط [[سلجوقیان]]، [[خوارزمشاهیان]] بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر [[سلجوقیان]] بودند. [[خوارزمشاهیان]] از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست [[سلجوقیان]] در [[همدان]]، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین [[خوارزمشاهیان]] در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان [[مغول ها|مغولی]] و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله [[مغول ها|مغول]] و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در [[خوارزمشاهیان|دوران خوارزمشاهیان]] در دست است. ظاهراً سنت آموزشی [[سلجوقیان|دوران سلجوقی]] که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] کشته شد&lt;ref&gt;ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثیر، کامل، </del>ج ۲۴، ص ۶۲۳.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان [[مغول ها|مغولی]] و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله [[مغول ها|مغول]] و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در [[خوارزمشاهیان|دوران خوارزمشاهیان]] در دست است. ظاهراً سنت آموزشی [[سلجوقیان|دوران سلجوقی]] که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] کشته شد&lt;ref&gt;ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأثير (1385)، '''''الكامل فی التاريخ'''''، بیروت: دار صادر، دار بیروت، </ins>ج ۲۴، ص ۶۲۳.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو [[خوارزمشاهیان]] گردید. مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام [[مغول ها|مغول]] بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در [[کشور ایران|ایران]] آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان [[مغول ها|مغول]] علاقه خاصی به آنها داشتند. در این دوره که به نام [[ایلخانان]] معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین [[اسلام]] و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خوارزمشاهیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو [[خوارزمشاهیان]] گردید. مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام [[مغول ها|مغول]] بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در [[کشور ایران|ایران]] آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان [[مغول ها|مغول]] علاقه خاصی به آنها داشتند. در این دوره که به نام [[ایلخانان]] معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین [[اسلام]] و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تعلیم و تربیت]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13823&oldid=prev 2026-02-18T19:36:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط [[سلجوقیان]]، [[خوارزمشاهیان]] بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر [[سلجوقیان]] بودند. [[خوارزمشاهیان]] از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست [[سلجوقیان]] در [[همدان]]، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین [[خوارزمشاهیان]] در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط [[سلجوقیان]]، [[خوارزمشاهیان]] بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر [[سلجوقیان]] بودند. [[خوارزمشاهیان]] از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست [[سلجوقیان]] در [[همدان]]، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین [[خوارزمشاهیان]] در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان مغولی و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله مغول و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در [[خوارزمشاهیان|دوران خوارزمشاهیان]] در دست است. ظاهراً سنت آموزشی دوران سلجوقی که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] کشته شد&lt;ref&gt;ابن اثیر، کامل، ج ۲۴، ص ۶۲۳.&lt;/ref&gt;.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">^{۱}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|</ins>مغولی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مغول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ها|مغول]] </ins>و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در [[خوارزمشاهیان|دوران خوارزمشاهیان]] در دست است. ظاهراً سنت آموزشی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>دوران سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] کشته شد&lt;ref&gt;ابن اثیر، کامل، ج ۲۴، ص ۶۲۳.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو [[خوارزمشاهیان]] گردید. مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام مغول بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در ایران آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان مغول علاقه خاصی به آنها داشتند. در این دوره که به نام [[ایلخانان]] معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین [[اسلام]] و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو [[خوارزمشاهیان]] گردید. مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مغول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ها|مغول]] </ins>بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|</ins>مغول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>علاقه خاصی به آنها داشتند. در این دوره که به نام [[ایلخانان]] معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین [[اسلام]] و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تعلیم و تربیت در نخستین حکومت‌های مستقل ایرانی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره سلجوقیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حمله مغول به ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره ایلخانان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سلسله‌های حاکم بر ایران از دوره ایلخانان تا حمله تیمور]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره تیموریان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13822&oldid=prev 2026-02-18T19:33:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوزدهم</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از سقوط [[سلجوقیان]]، [[خوارزمشاهیان]] بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر [[سلجوقیان]] بودند. [[خوارزمشاهیان]] از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست [[سلجوقیان]] در [[همدان]]، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین [[خوارزمشاهیان]] در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>خوارزمشاهیان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان مغولی و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله مغول و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در [[</ins>خوارزمشاهیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|دوران خوارزمشاهیان]] در دست است. ظاهراً سنت آموزشی دوران سلجوقی که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] کشته شد&lt;ref&gt;ابن اثیر، کامل، ج ۲۴، ص ۶۲۳.&lt;/ref&gt;.^{۱}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از سقوط سلجوقیان، خوارزمشاهیان بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر سلجوقیان بودند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خوارزمشاهیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گردید. مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام مغول بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در ایران آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان مغول علاقه خاصی به آنها داشتند. در این دوره که به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایلخانان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمشاهیان از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه سلجوقی ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست سلجوقیان در همدان، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین خوارزمشاهیان در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان مغولی و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله مغول و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در دوران خوارزمشاهیان در دست است. ظاهراً سنت آموزشی دوران سلجوقی که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۱۶</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ آموزش و پرورش در ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست اسماعیلیان کشته شد.^{۱}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو خوارزمشاهیان گردید.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام مغول بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در ایران آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان مغول علاقه خاصی به آنها داشتند.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این دوره که به نام ایلخانان معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین اسلام و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. ابن اثیر، کامل، ج ۲۴، ص ۶۲۳</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11118&oldid=prev 2025-09-04T21:45:16Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «نوزدهم &#039;&#039;&#039;خوارزمشاهیان&#039;&#039;&#039; پس از سقوط سلجوقیان، خوارزمشاهیان بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر سلجوقیان بودند. خوارزمشاهیان از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه سلجوقی ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در س...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>نوزدهم<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;خوارزمشاهیان&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> پس از سقوط سلجوقیان، خوارزمشاهیان بر ایران مسلط شدند؛ آنان نخست تحت امر سلجوقیان بودند.<br /> <br /> خوارزمشاهیان از فرزندان غلامی ترک به نام انوشتکین بودند. او بر اثر کاردانی در دستگاه سلجوقی ترقی کرد. قطب الدین محمد، پسرش، در سال ۴۹۰ قمری حاکم خوارزم شد و لقب خوارزمشاه گرفت. آنان در سال ۵۸۵ قمری بعد از شکست سلجوقیان در همدان، ناصر، خلیفه عباسی، را شکست دادند. سرزمین خوارزمشاهیان در زمان سلطان محمد (۶۱۸-۵۹۶ ق) بیشترین وسعت را پیدا کرد.<br /> <br /> سرانجام سلطان محمد خوارزمشاه با کشتن بازرگانان مغولی و نقض معاهده‌ای که با چنگیز بسته بود؛ زمینه را برای حمله مغول و سقوط خودش فراهم آورد (سال ۶۱۵ ق). اطلاعات محدودی در زمینه آموزش و پرورش در دوران خوارزمشاهیان در دست است. ظاهراً سنت آموزشی دوران سلجوقی که نمونه بارز آن مدارس نظامیه است همچنان اساس تعلیم و تربیت در این دوره بوده است. از جمله مدارس این دوره، مدرسه نظام‌الملک مسعود است که مسعود علی، وزیر علاءالدین تکش خوارزمشاه که همچون خواجه نظام‌الملک پیرو<br /> <br /> <br /> ۱۱۶<br /> <br /> تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br /> <br /> مذهب شافعی و متعصب بود، در خوارزم ساخت و کتابخانه‌ای نیز در آن احداث شد. نظام‌الملک مسعود در سال ۵۹۸ قمری به دست اسماعیلیان کشته شد.^{۱}<br /> <br /> در هر حال، حکومت خوارزمشاهیان عمری کوتاه داشت و با یورش اقوام مغول متلاشی، شد. این یورش موجب ویرانی بخش عمده‌ای از شهرها و روستاهای قلمرو خوارزمشاهیان گردید.<br /> <br /> مدارس و سایر اماکن آموزشی، علمی و دینی، استادان و شاگردان آنها از این موج ویرانی و کشتار برکنار نماندند. با تسلط اقوام مغول بر ایران دوره تازه‌ای از تاریخ تعلیم و تربیت در ایران آغاز شد که مشخصه آن بی‌توجهی به آموزش علوم عقلی و رواج عرفان، بدبینی، دنیاگریزی و تأکید بر علوم دینی است. شاید تنها استثناء مربوط به علم تاریخ و نیز نجوم باشد که حاکمان مغول علاقه خاصی به آنها داشتند.<br /> <br /> در این دوره که به نام ایلخانان معروف است شاهد گرویدن نوادگان چنگیز به آیین اسلام و انحلال آنان در فرهنگ اسلامی - ایرانی هستیم.<br /> <br /> ۱. ابن اثیر، کامل، ج ۲۴، ص ۶۲۳.</div>

Samei