https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86آموزش و پرورش در دوره سامانیان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T15:01:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13778&oldid=prevSamei: /* نویسنده مقاله */2026-02-16T23:43:22Z<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13776&oldid=prevSamei در ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۴2026-02-16T23:34:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''دوازدهم </del>سامانیان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سامانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] منسوب به سامان خدأت از خاندانهای ایرانی بودند که در خراسان و ماوراءالنهر و بخشی از ایران مرکزی از سال ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری حکومت کردند. بنابر منابع تاریخی، نسب آنان به بهرام چوبینه و [[خسرو پرویز|خسروپرویز]] میرسد. امیر اسماعیلبن احمد، بنیانگذار این سلسله از امرایی بود که تا سال ۲۵۹ قمری با عدل و انصاف حکومت کرد. معروف است که در بخارا برای رسیدگی به امور قضایی دیوانخانهای داشت و در سفرها هم گروهی از قضات را همراه میبرد تا در صورت لزوم به حل و فصل مشکلات بپردازند. در این دوره، خراسان و ماوراءالنهر از مراکز مهم علمی و ادبی کشور بود. مقدسی درباره [[سامانیان]] مینویسد:<blockquote>«خدا ایشان را پیروزی بخشید که خوش رفتارترین شاهان و فرهنگ پرورترین ایشاناند. از امثال زبانزد مردم است که هرگاه درختی بر خاندان [[سامانیان]] یاغی شود، خشک خواهد شد.»<ref>مقدسی، همان، ص ۴۹۴. .</ref></blockquote>شهر بخارا در زمان [[سامانیان]] از رونق زیادی برخوردار بود. ابوعلی سینا بازار کتابفروشان بخارا را بینظیر میداند و اظهار میدارد که در یکی از کتابفروشیهای آنجا موفق شد نسخهای از آثار فارابی را بیاید؛ این اثر او را در درک بهتر افکار ارسطو یاری کرد. در این شهر دکانهای کتاب فروشی تنها مختص فروش کتاب نبود؛ بلکه محل تجمع شعرا، حکما، اطباء و سایر گروههای علمی و ادبی بود. اکثر کتابفروشان افرادی باسواد و صاحب فضل بودند.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سامانیان منسوب به سامان خدأت از خاندانهای ایرانی بودند که </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماوراءالنهر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران مرکزی از سال ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری حکومت کردند. بنابر منابع تاریخی، نسب آنان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهرام چوبینه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خسروپرویز میرسد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیر اسماعیلبن احمد، بنیانگذار </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امرایی بود که تا سال ۲۵۹ قمری با عدل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انصاف حکومت کرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معروف است </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بخارا برای رسیدگی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امور قضایی دیوانخانهای داشت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سفرها هم گروهی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قضات را همراه</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این دوره ادب و [[فارسی|زبان فارسی]] رونق بسزایی داشت. شاعران و مترجمان تشویق میشدند و کتابهای بسیاری مانند: تاریخ طبری، تفسیر کبیر طبری، سندباد نامه، [[بختیارنامه]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کلیله </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دمنه]] </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عربی]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی]] ترجمه شد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار منظومی مانند: آفریننامه ابوشکور، شاهنامه مسعودی مروزی، گشتاسب نامه دقیقی و [[شاهنامه فردوسی]] سروده شد</ins>. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عهد را یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهترین دورههای ادبی [[فارسی|زبان فارسی]] در شعر و نثر دانستهاند<ref>صفا، ذبیح الله (1365)، '''''خلاصه تاریخ سیاسی، اجتماعی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی ایران'''''، تهران: امیرکبیر، ص ۱۵۱</ref><ref>محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱</ref></ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این دوران نویسندگان، شاعران و علمایی ظهور کردند </ins>که به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو [[فارسی|زبان فارسی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عربی]] مسلط بودند </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار نظم و نثر برجای مانده میتوان نتیجه گرفت که علاوه بر زبان و فرهنگ ایرانی، زبان و ادبیات و معارف اسلامی و [[عربی]] تدریس میشد.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میبرد تا </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت لزوم </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل مشکلات بپردازند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشد زبان و ادبیات فارسی به پیشرفت تعلیم و تربیت عمومی کمک کرد. به طور کلی [[سامانیان]] به اهل علم و ادب احترام میگذاشتند. در کتابخانه [[سامانیان]] ترجمههایی از کتب قدیمی یونانی و هندی در ردیف فقه و حدیث وجود داشت. در این دوره حکما و علما تقدیر و تشویق میشدند<ref>زرین کوب، عبدالحسین (1375)، '''''از گذشته ادبی ایران'''''، تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، جلد ۱، ص ۲۳۶.</ref>.<blockquote>«یکی از آیینهای دربار [[سامانیان]] این بود که دانشمندان را به زمینبوس خویش روا نمیداشتند و ایشان را مجالسی شبانه بود و در ماه رمضان فراهم میکردند و در حضور پادشاه، دانشمندان مناظره میکردند و پادشاه خود، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مناظره را میگشود و پرسش میکرد و دانشمندان که بودند با وی سخن میگفتند و راه دانش میپیمودند.»<ref>راوندی، مرتضی ( 1367)، '''''سیر فرهنگ و تاریخ تعلیم و تربیت در ایران و اروپا'''''، تهران: انتشارات پگاه، چ ۲، ص.16.</ref>.</blockquote>اکثر امرای [[سامانیان|سامانی]] مانند [[طاهریان]] کمابیش </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعادت مردم علاقهمند بودند و در راه تعلیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تربیت طبقات مختلف اجتماعی مانعی ایجاد نمیکردند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کتابخانه آنها مخصوصاً نوحبن منصور (م ۳۸۷ ق) به روی تمام مردم باز بود. [[ابن سینا، ادبیات|ابنسینا]] در این باره مینویسد: </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«من وارد سردابی شدم که خانههای بسیار داشت و در هر خانهای صندوقهای کتاب را روی هم انباشته بودند. در یک خانه کتابهای [[عربی]] و شعر و در دیگری فقه و بدینگونه در هر خانهای کتابهای یک علم وجود داشت. پس فهرست کتابهای اوایل را مطالعه کردم و آنچه را بدان نیاز داشتم خواستم و کتابهایی دیدم که نامشان بر بسیاری از مردم پوشیده بود. من هم پیش از آن ندیده بودم و پس از آن هم ندیدم. پس این کتابها را خواندم و از آنها سودها بردم و ارزش هر مردی را در دانش وی شناختم»<ref>ثعالبی، '''''یتیمةالدهر'''''، چاپ بیروت: ۲۳ ،IV به نقل از: بارتولد، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، ص ۵۰.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این دوره، خراسان و ماوراءالنهر از مراکز مهم علمی و ادبی کشور بود. مقدسی درباره سامانیان مینویسد: «خدا ایشان را پیروزی بخشید که خوش رفتارترین شاهان و فرهنگ پرورترین ایشاناند. از امثال زبانزد مردم است که هرگاه درختی بر خاندان سامانیان یاغی شود، خشک خواهد شد.»^{۱}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر بخارا </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان سامانیان از رونق زیادی برخوردار بود. ابوعلی سینا بازار کتابفروشان بخارا را بینظیر میداند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اظهار میدارد که در یکی از کتابفروشیهای آنجا موفق شد نسخهای از آثار فارابی را بیاید؛ این اثر او را در درک بهتر افکار ارسطو یاری کرد. در این شهر دکانهای</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تاریخ فرهنگی ایران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدههای سوم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهارم هجری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. مقدسی، همان، ص ۴۹۴. .</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره طاهریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره صفاریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره غزنویان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره زیاریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۴</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن ملک</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ آموزش و پرورش در ایران</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده</ins>:تعلیم و تربیت]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب فروشی تنها مختص فروش کتاب نبود؛ بلکه محل تجمع شعرا، حکما، اطباء و سایر گروههای علمی و ادبی بود. اکثر کتابفروشان افرادی باسواد و صاحب فضل بودند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این دوره ادب و زبان فارسی رونق بسزایی داشت. شاعران و مترجمان تشویق میشدند و کتابهای بسیاری مانند: تاریخ طبری، تفسیر کبیر طبری، سندباد نامه، بختیارنامه و کلیله و دمنه از عربی به فارسی ترجمه شد و آثار منظومی مانند</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریننامه ابوشکور، شاهنامه مسعودی مروزی، گشتاسب نامه دقیقی و شاهنامه فردوسی سروده شد. این عهد را یکی از بهترین دورههای ادبی زبان فارسی در شعر و نثر دانستهاند.^{۲}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این دوران نویسندگان، شاعران و علمایی ظهور کردند که به دو زبان فارسی و عربی مسلط بودند از آثار نظم و نثر برجای مانده میتوان نتیجه گرفت که علاوه بر زبان و فرهنگ ایرانی، زبان و ادبیات و معارف اسلامی و عربی تدریس میشد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشد زبان و ادبیات فارسی به پیشرفت </del>تعلیم و تربیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمومی کمک کرد. به طور کلی سامانیان به اهل علم و ادب احترام میگذاشتند. در کتابخانه سامانیان ترجمههایی از کتب قدیمی یونانی و هندی در ردیف فقه و حدیث وجود داشت. در این دوره حکما و علما تقدیر و تشویق میشدند.^{۳}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«یکی از آیینهای دربار سامانیان این بود که دانشمندان را به زمینبوس خویش روا نمیداشتند و ایشان را مجالسی شبانه بود و در ماه رمضان فراهم میکردند و در حضور پادشاه، دانشمندان مناظره میکردند و پادشاه خود، در مناظره را میگشود و پرسش میکرد و دانشمندان که بودند با وی سخن میگفتند و راه دانش میپیمودند.»^{۴}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکثر امرای سامانی مانند طاهریان کمابیش به سعادت مردم علاقهمند بودند و در راه تعلیم و تربیت طبقات مختلف اجتماعی مانعی ایجاد نمیکردند. در کتابخانه آنها مخصوصاً نوحبن منصور (م ۳۸۷ ق) به روی تمام مردم باز بود. ابنسینا در این باره مینویسد: «من وارد سردابی شدم که خانههای بسیار داشت و در هر خانهای صندوقهای کتاب را روی هم انباشته بودند. ۲. ذبیح الله صفا، خلاصه تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران: امیرکبیر، [۱۳۵۶</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، ص ۱۵۱؛ محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. عبدالحسین زرین کوب، از گذشته ادبی ایران، چ ۱، تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، ۱۳۷۵، ص ۲۳۶. ۴. مرتضی راوندی، همان، ص ۱۶.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سامانیان</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۵</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در یک خانه کتابهای عربی و شعر و در دیگری فقه و بدینگونه در هر خانهای کتابهای یک علم وجود داشت. پس فهرست کتابهای اوایل را مطالعه کردم و آنچه را بدان نیاز داشتم خواستم و کتابهایی دیدم که نامشان بر بسیاری از مردم پوشیده بود. من هم پیش از آن ندیده بودم و پس از آن هم ندیدم. پس این کتابها را خواندم و از آنها سودها بردم و ارزش هر مردی را در دانش وی شناختم.»^{۵}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵. ثعالبی، یتیمةالدهر، چاپ بیروت: ۲۳ ،IV به نقل از: بارتولد، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، ص ۵۰.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11113&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''دوازدهم سامانیان''' سامانیان منسوب به سامان خدأت از خاندانهای ایرانی بودند که در خراسان و ماوراءالنهر و بخشی از ایران مرکزی از سال ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری حکومت کردند. بنابر منابع تاریخی، نسب آنان به بهرام چوبینه و خسروپرویز میرسد. امیر اسماعیل...» ایجاد کرد2025-09-04T21:39:27Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''دوازدهم سامانیان''' سامانیان منسوب به سامان خدأت از خاندانهای ایرانی بودند که در خراسان و ماوراءالنهر و بخشی از ایران مرکزی از سال ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری حکومت کردند. بنابر منابع تاریخی، نسب آنان به بهرام چوبینه و خسروپرویز میرسد. امیر اسماعیل...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''دوازدهم سامانیان'''<br />
<br />
سامانیان منسوب به سامان خدأت از خاندانهای ایرانی بودند که در خراسان و ماوراءالنهر و بخشی از ایران مرکزی از سال ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری حکومت کردند. بنابر منابع تاریخی، نسب آنان به بهرام چوبینه و خسروپرویز میرسد. امیر اسماعیلبن احمد، بنیانگذار این سلسله از امرایی بود که تا سال ۲۵۹ قمری با عدل و انصاف حکومت کرد. معروف است که در بخارا برای رسیدگی به امور قضایی دیوانخانهای داشت و در سفرها هم گروهی از قضات را همراه<br />
<br />
میبرد تا در صورت لزوم به حل و فصل مشکلات بپردازند.<br />
<br />
.<br />
<br />
در این دوره، خراسان و ماوراءالنهر از مراکز مهم علمی و ادبی کشور بود. مقدسی درباره سامانیان مینویسد: «خدا ایشان را پیروزی بخشید که خوش رفتارترین شاهان و فرهنگ پرورترین ایشاناند. از امثال زبانزد مردم است که هرگاه درختی بر خاندان سامانیان یاغی شود، خشک خواهد شد.»^{۱}<br />
<br />
شهر بخارا در زمان سامانیان از رونق زیادی برخوردار بود. ابوعلی سینا بازار کتابفروشان بخارا را بینظیر میداند و اظهار میدارد که در یکی از کتابفروشیهای آنجا موفق شد نسخهای از آثار فارابی را بیاید؛ این اثر او را در درک بهتر افکار ارسطو یاری کرد. در این شهر دکانهای<br />
<br />
1. مقدسی، همان، ص ۴۹۴. .<br />
<br />
<br />
۷۴<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
کتاب فروشی تنها مختص فروش کتاب نبود؛ بلکه محل تجمع شعرا، حکما، اطباء و سایر گروههای علمی و ادبی بود. اکثر کتابفروشان افرادی باسواد و صاحب فضل بودند.<br />
<br />
در این دوره ادب و زبان فارسی رونق بسزایی داشت. شاعران و مترجمان تشویق میشدند و کتابهای بسیاری مانند: تاریخ طبری، تفسیر کبیر طبری، سندباد نامه، بختیارنامه و کلیله و دمنه از عربی به فارسی ترجمه شد و آثار منظومی مانند: آفریننامه ابوشکور، شاهنامه مسعودی مروزی، گشتاسب نامه دقیقی و شاهنامه فردوسی سروده شد. این عهد را یکی از بهترین دورههای ادبی زبان فارسی در شعر و نثر دانستهاند.^{۲}<br />
<br />
در این دوران نویسندگان، شاعران و علمایی ظهور کردند که به دو زبان فارسی و عربی مسلط بودند از آثار نظم و نثر برجای مانده میتوان نتیجه گرفت که علاوه بر زبان و فرهنگ ایرانی، زبان و ادبیات و معارف اسلامی و عربی تدریس میشد.<br />
<br />
رشد زبان و ادبیات فارسی به پیشرفت تعلیم و تربیت عمومی کمک کرد. به طور کلی سامانیان به اهل علم و ادب احترام میگذاشتند. در کتابخانه سامانیان ترجمههایی از کتب قدیمی یونانی و هندی در ردیف فقه و حدیث وجود داشت. در این دوره حکما و علما تقدیر و تشویق میشدند.^{۳}<br />
<br />
«یکی از آیینهای دربار سامانیان این بود که دانشمندان را به زمینبوس خویش روا نمیداشتند و ایشان را مجالسی شبانه بود و در ماه رمضان فراهم میکردند و در حضور پادشاه، دانشمندان مناظره میکردند و پادشاه خود، در مناظره را میگشود و پرسش میکرد و دانشمندان که بودند با وی سخن میگفتند و راه دانش میپیمودند.»^{۴}<br />
<br />
اکثر امرای سامانی مانند طاهریان کمابیش به سعادت مردم علاقهمند بودند و در راه تعلیم و تربیت طبقات مختلف اجتماعی مانعی ایجاد نمیکردند. در کتابخانه آنها مخصوصاً نوحبن منصور (م ۳۸۷ ق) به روی تمام مردم باز بود. ابنسینا در این باره مینویسد: «من وارد سردابی شدم که خانههای بسیار داشت و در هر خانهای صندوقهای کتاب را روی هم انباشته بودند. ۲. ذبیح الله صفا، خلاصه تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران: امیرکبیر، [۱۳۵۶]، ص ۱۵۱؛ محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱<br />
<br />
3. عبدالحسین زرین کوب، از گذشته ادبی ایران، چ ۱، تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، ۱۳۷۵، ص ۲۳۶. ۴. مرتضی راوندی، همان، ص ۱۶.<br />
<br />
<br />
سامانیان<br />
<br />
۷۵<br />
<br />
در یک خانه کتابهای عربی و شعر و در دیگری فقه و بدینگونه در هر خانهای کتابهای یک علم وجود داشت. پس فهرست کتابهای اوایل را مطالعه کردم و آنچه را بدان نیاز داشتم خواستم و کتابهایی دیدم که نامشان بر بسیاری از مردم پوشیده بود. من هم پیش از آن ندیده بودم و پس از آن هم ندیدم. پس این کتابها را خواندم و از آنها سودها بردم و ارزش هر مردی را در دانش وی شناختم.»^{۵}<br />
<br />
۵. ثعالبی، یتیمةالدهر، چاپ بیروت: ۲۳ ،IV به نقل از: بارتولد، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، ص ۵۰.</div>Samei