https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86آموزش و پرورش در دوره طاهریان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T05:38:43Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13773&oldid=prevSamei در ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۱2026-02-16T23:11:34Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره زیاریان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره زیاریان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن ملک</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تعلیم و تربیت]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13772&oldid=prevSamei در ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰2026-02-16T23:10:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طاهریان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۲۰۵ </del>تا ۲۶۱ ق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت [[</ins>طاهریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] از سال۲۰۵ </ins>تا ۲۶۱ ق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. بنیانگذار حکومت [[طاهریان]]، طاهربن حسین بود. زمانی که مأمون عباسی با برادرش امین بر سر خلافت درگیر شد، طاهر به عنوان فرمانده سپاه مأمون با تصرف بغداد و به قتل رساندن امین خدمتی مهم به مأمون کرد. به این سبب در سال ۲۰۵ قمری از طرف مأمون حکومت خراسان به او اعطا شد. مرکز حکومت [[طاهریان]] ابتدا شهر مرو بود؛ ولی بعد به [[نیشابور]] منتقل شد. طاهریان سالها با دشمنان خلیفه که دشمنان خود [[طاهریان]] هم محسوب میشدند میجنگیدند؛ مانند خوارج در [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]] و بابک خرم دین در آذربایجان.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیانگذار حکومت طاهریان، طاهربن حسین بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانی که مأمون عباسی با برادرش امین </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سر خلافت درگیر شد، </del>طاهر به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان فرمانده سپاه مأمون با تصرف بغداد </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قتل رساندن امین خدمتی مهم به مأمون کرد</del>. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این سبب در سال ۲۰۵ قمری از طرف مأمون حکومت خراسان به او اعطا شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز حکومت </del>طاهریان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتدا شهر مرو بود؛ </del>ولی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشابور منتقل شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهریان سالها </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشمنان خلیفه که دشمنان خود طاهریان هم محسوب میشدند میجنگیدند؛ مانند خوارج در سیستان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابک خرم دین در آذربایجان</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از میان فرزندان طاهر، عبدالله بیش از همه مشهور است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او پس از پیروزی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخالفان برای مدتی آرامش را در خراسان برقرار کرد. علاقه عبداللّهبن </ins>طاهر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعر و ادبیات و موسیقی، رشد فرهنگ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادب را نیز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنبال داشت</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسائل فرهنگی و شکوفایی اقتصادی قلمرو خود توجه خاصی داشت</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>طاهریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] بر ادب نظم و نثر عربی مسلط بودند؛ </ins>ولی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دربار خود </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی]] سخن میگفتند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گویند هنگامی که مأمون نخستین بار به مرو درآمد وی را </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیدهای [[فارسی]] خوشآمد گفتند<ref>زرین کوب، عبد الحسین، نصر، حسین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطهری، مرتضی ( 1363)، '''''تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، ج ۴، ص ۹۳.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از میان فرزندان طاهر، عبدالله بیش از همه مشهور است. او پس از پیروزی بر مخالفان برای مدتی آرامش را در خراسان برقرار کرد. علاقه عبداللّهبن طاهر به شعر و ادبیات و موسیقی، رشد فرهنگ و ادب را نیز به دنبال داشت. او به مسائل فرهنگی و شکوفایی اقتصادی قلمرو خود توجه خاصی داشت.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>نخستین تلاش در جهت تعلیمات عمومی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از اسلام، نخستین بار در عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>طاهریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اندیشه تعلیمات عمومی پا گرفت. بارتولد، مورخ نامدار روسی مینویسد: «... حسن توجه عبداللّه (عبداللهبن طاهر) به طبقات پایین باعث شد که وی فکر تعلیمات عمومی را پیش بکشد و نظر خود را در سخنان زیرین به وضوح بیان کند: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><blockquote></ins>«دانش را باید در دسترس شایستگان و ناشایستگان گذارد. دانش خود میتواند از خویشتن دفاع کند و از ناشایستگان بگریزد.»<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></blockquote></ins>در آن زمان، حتی کودکان روستاییان فقیر هم به شهرها روی آوردند تا تحصیل دانش کنند؛ از جمله دو برادر «فرغونی» از دهکده فرغون در سال ۲۳۳ قمری از طرف پدر به سمرقند اعزام شدند. این دو برادر سه سال به کسب دانش پرداختند و معاششان را مادرشان با پشمریسی تأمین میکرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>راوندی، مرتضی (1367)، '''''سیر فرهنگ و تاریخ تعلیم و تربیت در ایران و اروپا'''''، تهران: انتشارات پگاه، جلد ۲، ص ۳۵.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهریان بر ادب نظم و نثر عربی مسلط بودند؛ ولی در دربار خود به فارسی سخن میگفتند. گویند هنگامی که مأمون نخستین بار به مرو درآمد وی را با قصیدهای فارسی خوشآمد گفتند.^{۱}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نخستین تلاش در جهت تعلیمات عمومی</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از اسلام، نخستین بار در عهد طاهریان اندیشه تعلیمات عمومی پا گرفت. بارتولد، مورخ نامدار روسی مینویسد: «... حسن توجه عبداللّه (عبداللهبن طاهر) به طبقات پایین باعث شد که وی فکر تعلیمات عمومی را پیش بکشد و نظر خود را در سخنان زیرین به وضوح بیان</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. عبدالحسین زرین کوب، حسین نصر، مرتضی مطهری، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، ج ۴، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، ۱۳۶۳، ص ۹۳.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران در سدههای سوم و چهارم هجری</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶۹</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کند: «دانش را باید در دسترس شایستگان و ناشایستگان گذارد. دانش خود میتواند از خویشتن دفاع کند و از ناشایستگان بگریزد.»</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آن زمان، حتی کودکان روستاییان فقیر هم به شهرها روی آوردند تا تحصیل دانش کنند؛ از جمله دو برادر «فرغونی» از دهکده فرغون در سال ۲۳۳ قمری از طرف پدر به سمرقند اعزام شدند. این دو برادر سه سال به کسب دانش پرداختند و معاششان را مادرشان با پشمریسی تأمین میکرد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">^{۲}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنگهای مستمر امرا و فئودالهای بزرگ با یکدیگر، اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، دوربودن شهرها و روستاها از هم، بیم و وحشت فراوان سلاطین و دیگر طبقات ممتاز جامعه ایرانی از بیداری و بهروزی طبقات پایین و متوسط جامعه و نیز جهل و بیخبری اکثر مردم از حقوق و اختیارات انسانی خود، سبب گردید که فکر بدیع عبداللهبن طاهر یعنی نخستین طرفدار تعلیمات عمومی به صورت سنت و وظیفه عمومی درنیاید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنگهای مستمر امرا و فئودالهای بزرگ با یکدیگر، اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، دوربودن شهرها و روستاها از هم، بیم و وحشت فراوان سلاطین و دیگر طبقات ممتاز جامعه ایرانی از بیداری و بهروزی طبقات پایین و متوسط جامعه و نیز جهل و بیخبری اکثر مردم از حقوق و اختیارات انسانی خود، سبب گردید که فکر بدیع عبداللهبن طاهر یعنی نخستین طرفدار تعلیمات عمومی به صورت سنت و وظیفه عمومی درنیاید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ا۲. مرتضی راوندی، سیر فرهنگ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ تعلیم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تربیت </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپا، چ ۲، انتشارات پگاه، ۱۳۶۷، ص ۳۵.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تاریخ فرهنگی ایران در سدههای سوم و چهارم هجری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره صفاریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش و پرورش در دوره سامانیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرورش در دوره غزنویان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرورش </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره زیاریان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آموزش </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرورش در دوره آل بویه]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11111&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «طاهریان (۲۰۵ تا ۲۶۱ ق) بنیانگذار حکومت طاهریان، طاهربن حسین بود. زمانی که مأمون عباسی با برادرش امین بر سر خلافت درگیر شد، طاهر به عنوان فرمانده سپاه مأمون با تصرف بغداد و به قتل رساندن امین خدمتی مهم به مأمون کرد. به این سبب در سال ۲۰۵ قمری از ط...» ایجاد کرد2025-09-04T21:36:55Z<p>صفحهای تازه حاوی «طاهریان (۲۰۵ تا ۲۶۱ ق) بنیانگذار حکومت طاهریان، طاهربن حسین بود. زمانی که مأمون عباسی با برادرش امین بر سر خلافت درگیر شد، طاهر به عنوان فرمانده سپاه مأمون با تصرف بغداد و به قتل رساندن امین خدمتی مهم به مأمون کرد. به این سبب در سال ۲۰۵ قمری از ط...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>طاهریان (۲۰۵ تا ۲۶۱ ق)<br />
<br />
بنیانگذار حکومت طاهریان، طاهربن حسین بود. زمانی که مأمون عباسی با برادرش امین بر سر خلافت درگیر شد، طاهر به عنوان فرمانده سپاه مأمون با تصرف بغداد و به قتل رساندن امین خدمتی مهم به مأمون کرد. به این سبب در سال ۲۰۵ قمری از طرف مأمون حکومت خراسان به او اعطا شد. مرکز حکومت طاهریان ابتدا شهر مرو بود؛ ولی بعد به نیشابور منتقل شد. طاهریان سالها با دشمنان خلیفه که دشمنان خود طاهریان هم محسوب میشدند میجنگیدند؛ مانند خوارج در سیستان و بابک خرم دین در آذربایجان.<br />
<br />
از میان فرزندان طاهر، عبدالله بیش از همه مشهور است. او پس از پیروزی بر مخالفان برای مدتی آرامش را در خراسان برقرار کرد. علاقه عبداللّهبن طاهر به شعر و ادبیات و موسیقی، رشد فرهنگ و ادب را نیز به دنبال داشت. او به مسائل فرهنگی و شکوفایی اقتصادی قلمرو خود توجه خاصی داشت.<br />
<br />
طاهریان بر ادب نظم و نثر عربی مسلط بودند؛ ولی در دربار خود به فارسی سخن میگفتند. گویند هنگامی که مأمون نخستین بار به مرو درآمد وی را با قصیدهای فارسی خوشآمد گفتند.^{۱}<br />
<br />
نخستین تلاش در جهت تعلیمات عمومی<br />
<br />
بعد از اسلام، نخستین بار در عهد طاهریان اندیشه تعلیمات عمومی پا گرفت. بارتولد، مورخ نامدار روسی مینویسد: «... حسن توجه عبداللّه (عبداللهبن طاهر) به طبقات پایین باعث شد که وی فکر تعلیمات عمومی را پیش بکشد و نظر خود را در سخنان زیرین به وضوح بیان<br />
<br />
۱. عبدالحسین زرین کوب، حسین نصر، مرتضی مطهری، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، ج ۴، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، ۱۳۶۳، ص ۹۳.<br />
<br />
<br />
ایران در سدههای سوم و چهارم هجری<br />
<br />
۶۹<br />
<br />
کند: «دانش را باید در دسترس شایستگان و ناشایستگان گذارد. دانش خود میتواند از خویشتن دفاع کند و از ناشایستگان بگریزد.»<br />
<br />
در آن زمان، حتی کودکان روستاییان فقیر هم به شهرها روی آوردند تا تحصیل دانش کنند؛ از جمله دو برادر «فرغونی» از دهکده فرغون در سال ۲۳۳ قمری از طرف پدر به سمرقند اعزام شدند. این دو برادر سه سال به کسب دانش پرداختند و معاششان را مادرشان با پشمریسی تأمین میکرد.^{۲}<br />
<br />
جنگهای مستمر امرا و فئودالهای بزرگ با یکدیگر، اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، دوربودن شهرها و روستاها از هم، بیم و وحشت فراوان سلاطین و دیگر طبقات ممتاز جامعه ایرانی از بیداری و بهروزی طبقات پایین و متوسط جامعه و نیز جهل و بیخبری اکثر مردم از حقوق و اختیارات انسانی خود، سبب گردید که فکر بدیع عبداللهبن طاهر یعنی نخستین طرفدار تعلیمات عمومی به صورت سنت و وظیفه عمومی درنیاید.<br />
<br />
.<br />
<br />
ا۲. مرتضی راوندی، سیر فرهنگ و تاریخ تعلیم و تربیت در ایران و اروپا، چ ۲، انتشارات پگاه، ۱۳۶۷، ص ۳۵.</div>Samei