https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8Cآموزش و پرورش در دوره محمدرضا شاه پهلوی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-18T20:07:54Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=13853&oldid=prevSamei در ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۸2026-02-18T22:38:13Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در یکی از مأخذ درباره وضع تعلیم و تربیت در ایران طی سالهای پس از برکناری [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه]] از سلطنت آمده است: «جنگ جهانی دوم سبب برکناری رضاشاه در سال۱۳۲۰ شمسی و روی، کار آمدن پسر و ولیعهد او محمدرضا پهلوی شد. اشغال ایران به وسیله نیروهای بیگانه آشفتگیهای بسیار در کارهای کشور به بار آورد که چندین سال ادامه یافت. این آشفتگیها بر آموزش و پرورش نیز تأثیر گذاشت. از شماره دانشآموزان و مدرسهها کاسته شد. تدریس کتابهای درسی غیردولتی نیز به مدرسهها راه یافت و سازمان مدیریت آموزش و پرورش در سراسر کشور بیشتر توجه نمود. به این ترتیب بر عده دبستانها، دبیرستانها، دانشسراها، مدرسههای حرفهای و هنرستانها در سراسر کشور افزوده شد. در بعضی از شهرهای بزرگ مدرسههای عالی و دانشکدهها و دانشگاه تأسیس یافت»<ref>شورای کتاب کودک (1371)، '''''فرهنگنامه کودکان و نوجوانان'''''، تهران: شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه، ص. 188.</ref>. در این سالها برخورد منفی نسبت به آموزش و پرورش جدید که از سوی برخی مردم نشان داده میشد جای خود را به کوشش برای ایجاد مدارس اسلامی داد. به طوری که تعداد زیادی مدارس اسلامی دخترانه و پسرانه در این سالها دایر شد. در این مدارس علاوه بر تدریس دروس مصوب تأکید عمده بر آموزش اسلامی و دینی بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در یکی از مأخذ درباره وضع تعلیم و تربیت در ایران طی سالهای پس از برکناری [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه]] از سلطنت آمده است: «جنگ جهانی دوم سبب برکناری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>رضاشاه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سال۱۳۲۰ شمسی و روی، کار آمدن پسر و ولیعهد او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محمدرضا شاه پهلوی|</ins>محمدرضا پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شد. اشغال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به وسیله نیروهای بیگانه آشفتگیهای بسیار در کارهای کشور به بار آورد که چندین سال ادامه یافت. این آشفتگیها بر آموزش و پرورش نیز تأثیر گذاشت. از شماره دانشآموزان و مدرسهها کاسته شد. تدریس کتابهای درسی غیردولتی نیز به مدرسهها راه یافت و سازمان مدیریت آموزش و پرورش در سراسر کشور بیشتر توجه نمود. به این ترتیب بر عده دبستانها، دبیرستانها، دانشسراها، مدرسههای حرفهای و هنرستانها در سراسر کشور افزوده شد. در بعضی از شهرهای بزرگ مدرسههای عالی و دانشکدهها و دانشگاه تأسیس یافت»<ref>شورای کتاب کودک (1371)، '''''فرهنگنامه کودکان و نوجوانان'''''، تهران: شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه، ص. 188.</ref>. در این سالها برخورد منفی نسبت به آموزش و پرورش جدید که از سوی برخی مردم نشان داده میشد جای خود را به کوشش برای ایجاد مدارس اسلامی داد. به طوری که تعداد زیادی مدارس اسلامی دخترانه و پسرانه در این سالها دایر شد. در این مدارس علاوه بر تدریس دروس مصوب تأکید عمده بر آموزش اسلامی و دینی بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دولت از سال ۱۳۳۵ شمسی بار دیگر به آموزش رسمی بزرگسالان، که از سال ۱۳۱۵ شمسی آغاز شده بود و به سبب آشفتگیهای ایران در دوره جنگ جهانی دوم حدود پانزده سال فعالیتی نداشت، توجه نمود. در این دوره بارها برنامه و نظام آموزش و سازمان مدارس و دانشگاهها دستخوش تغییر شد. همانند دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضاشاه، </del>در این دوران نیز توجیه حکومتی و پرورشی، پهلوی و توجه به برخی از مظاهر تمدن اروپایی از مهمترین اهداف آن زمان محسوب میشد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دولت از سال ۱۳۳۵ شمسی بار دیگر به آموزش رسمی بزرگسالان، که از سال ۱۳۱۵ شمسی آغاز شده بود و به سبب آشفتگیهای ایران در دوره جنگ جهانی دوم حدود پانزده سال فعالیتی نداشت، توجه نمود. در این دوره بارها برنامه و نظام آموزش و سازمان مدارس و دانشگاهها دستخوش تغییر شد. همانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضاشاه]]، </ins>در این دوران نیز توجیه حکومتی و پرورشی، پهلوی و توجه به برخی از مظاهر تمدن اروپایی از مهمترین اهداف آن زمان محسوب میشد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سازمان فرهنگ ایران در عصر محمدرضا پهلوی ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سازمان فرهنگ ایران در عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدرضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه </ins>پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|محمدرضا پهلوی]] </ins>===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آذرماه ۱۳۴۲ شمسی وزارت فرهنگ از آموزش و پرورش تفکیک شد و نیز وزارت علوم و آموزش عالی بر اساس قانون مصوب بهمن ۱۳۴۶ شمسی از وزارت آموزش و پرورش تفکیک گردید و سرانجام، امر فرهنگ و تعلیم و تربیت میان سه وزارتخانه تقسیم شد. وزارت آموزش و پرورش عهدهدار تعلیمات عمومی، وزارت علوم و آموزش عالی عهدهدار تعلیمات عالی و تحقیقاتی علمی و فرهنگی و وزارت فرهنگ و هنر عهدهدار پیشرفت فرهنگ و هنر و حفظ و توسعه و شناساندن فرهنگ و تمدن باستانی شد. در مرداد ۱۳۴۷ شمسی آموزش و پرورش دارای شش بخش بود: </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آذرماه ۱۳۴۲ شمسی وزارت فرهنگ از آموزش و پرورش تفکیک شد و نیز وزارت علوم و آموزش عالی بر اساس قانون مصوب بهمن ۱۳۴۶ شمسی از وزارت آموزش و پرورش تفکیک گردید و سرانجام، امر فرهنگ و تعلیم و تربیت میان سه وزارتخانه تقسیم شد. وزارت آموزش و پرورش عهدهدار تعلیمات عمومی، وزارت علوم و آموزش عالی عهدهدار تعلیمات عالی و تحقیقاتی علمی و فرهنگی و وزارت فرهنگ و هنر عهدهدار پیشرفت فرهنگ و هنر و حفظ و توسعه و شناساندن فرهنگ و تمدن باستانی شد. در مرداد ۱۳۴۷ شمسی آموزش و پرورش دارای شش بخش بود: </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># معاونت روابط فرهنگی و همکاریهای بینالمللی<ref>صدیق، عیسی (1319)، '''''تاریخ مختصر آموزش و پرورش'''''، تهران: شرکت طبع تهران، ص ۴۷۳.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># معاونت روابط فرهنگی و همکاریهای بینالمللی<ref>صدیق، عیسی (1319)، '''''تاریخ مختصر آموزش و پرورش'''''، تهران: شرکت طبع تهران، ص ۴۷۳.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هر شهرستان یک حوزه مستقل بود که تحت نظر اداره کل آموزش و پرورش استان قرار داشت. رئیس آموزش و پرورش شهرستان معمولاً از تهران انتخاب و اعزام میشد. او که از مأموران عالی رتبه وزارتخانه بود میبایست وظایف وزیر را در استان خود انجام میداد. در شهریور ۱۳۴۵ شمسی شورای عالی آموزش و پرورش مشتمل بر یازده عضو به ریاست وزیر آموزش و پرورش تشکیل شد. مهمترین وظایف این شورا تصویب برنامه مدارس، تصویب آییننامههای عمومی و امتحانات مدارس، تطبیق کتب درسی با برنامههای مصوب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجازة </del>تأسیس مدارس خصوصی یا لغو آن، تاسیس دبیرستان، رسیدگی به مدارک تحصیلی کسانی که در خارج درس خوانده ومدرک گرفته بودند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هر شهرستان یک حوزه مستقل بود که تحت نظر اداره کل آموزش و پرورش استان قرار داشت. رئیس آموزش و پرورش شهرستان معمولاً از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان تهران|</ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>انتخاب و اعزام میشد. او که از مأموران عالی رتبه وزارتخانه بود میبایست وظایف وزیر را در استان خود انجام میداد. در شهریور ۱۳۴۵ شمسی شورای عالی آموزش و پرورش مشتمل بر یازده عضو به ریاست وزیر آموزش و پرورش تشکیل شد. مهمترین وظایف این شورا تصویب برنامه مدارس، تصویب آییننامههای عمومی و امتحانات مدارس، تطبیق کتب درسی با برنامههای مصوب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجازه </ins>تأسیس مدارس خصوصی یا لغو آن، تاسیس دبیرستان، رسیدگی به مدارک تحصیلی کسانی که در خارج درس خوانده ومدرک گرفته بودند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آموزش ابتدایی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آموزش ابتدایی ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق سرشماری عمومی کشور در ساال ۱۳۴۵ شمسی هفتاد درصد از جمعیت هفت سال به بالا بیسواد بودند. این میزان در مناطق روستایی بیشتر (۸۵ درصد) و در مناطق شهری کمتر است. تعلیمات اجباری از ۷ سالگی شروع میشد و رایگان بود. در دهات و [[ایلات و عشایر|ایلات]]، ممکن بود پسر و دختر با هم تحصیل کنند. در شهرها از کلاس پنجم ابتدایی به بعد هر یک به دبستان مخصوص خود میرفت. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق سرشماری عمومی کشور در ساال ۱۳۴۵ شمسی هفتاد درصد از جمعیت هفت سال به بالا بیسواد بودند. این میزان در مناطق روستایی بیشتر (۸۵ درصد) و در مناطق شهری کمتر است. تعلیمات اجباری از ۷ سالگی شروع میشد و رایگان بود. در دهات و [[ایلات و عشایر|ایلات]]، ممکن بود پسر و دختر با هم تحصیل کنند. در شهرها از کلاس پنجم ابتدایی به بعد هر یک به دبستان مخصوص خود میرفت. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== برنامه درسی دورهای ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>=== برنامه درسی دورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=</ins>===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۱۳۳۷شمسی بار دیگر دولت تألیف و چاپ کتابهای درسی چهار سال اول ابتدایی و در سال ۱۳۴۲ شمسی تألیف و چاپ همه کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۴۵ شمسی دگرگونی مهمی در نظام آموزش و پرورش دوره ابتدایی و متوسطه ایران پدید آمد. آموزش و پرورش پیش از دانشگاه به سه دوره ابتدایی، راهنمایی و متوسطه تقسیم شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از آن پس، کودکان از هفت سالگی به دبستان میروند و پس از گذراندن دوره پنج ساله آموزش ابتدایی وارد دوره راهنمایی تحصیلی میشوند. در دوره سه ساله راهنمایی، تحصیلی دانشآموزان با مقدمات علوم و فنون و دانشهای گوناگون آشنا میشوند تا بتوانند رشته تحصیلی یا شغل مورد علاقه خود را انتخاب کنند. دانشآموزانی که به دبیرستان راه مییابند دوره چهار ساله آموزش متوسطه را در رشتههای گوناگون نظری یا فنی و حرفهای میگذرانند. دانشآموزانی که دبیرستان را به پایان میرسانند در صورتی که در آزمون سراسری دانشگاهها پذیرفته شوند، میتوانند در یکی از دانشگاههای کشور به تحصیل ادامه دهند<ref>شورای کتاب کودک (1371)، '''''فرهنگنامه کودکان و نوجوانان'''''، تهران: شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه، ص.189.</ref>. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۱۳۳۷شمسی بار دیگر دولت تألیف و چاپ کتابهای درسی چهار سال اول ابتدایی و در سال ۱۳۴۲ شمسی تألیف و چاپ همه کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۴۵ شمسی دگرگونی مهمی در نظام آموزش و پرورش دوره ابتدایی و متوسطه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پدید آمد. آموزش و پرورش پیش از دانشگاه به سه دوره ابتدایی، راهنمایی و متوسطه تقسیم شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مواد درسی که تفاوت چندانی با [[رضا شاه پهلوی|دوران رضا شاه]] نداشت عبارت بودند از: فارسی، بهداشت، علم الاشیاء، حساب و هندسه، تاریخ و جغرافیا، تعلیمات دینی و اخلاق و مدنی، مشق، خط و نقاشی، رسم و کارهای دستی، ورزش، بازی و سرود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از آن پس، کودکان از هفت سالگی به دبستان میروند و پس از گذراندن دوره پنج ساله آموزش ابتدایی وارد دوره راهنمایی تحصیلی میشوند. در دوره سه ساله راهنمایی، تحصیلی دانشآموزان با مقدمات علوم و فنون و دانشهای گوناگون آشنا میشوند تا بتوانند رشته تحصیلی یا شغل مورد علاقه خود را انتخاب کنند. دانشآموزانی که به دبیرستان راه مییابند دوره چهار ساله آموزش متوسطه را در رشتههای گوناگون نظری یا فنی و حرفهای میگذرانند. دانشآموزانی که دبیرستان را به پایان میرسانند در صورتی که در آزمون سراسری دانشگاهها پذیرفته شوند، میتوانند در یکی از دانشگاههای کشور به تحصیل ادامه دهند<ref>شورای کتاب کودک (1371)، '''''فرهنگنامه کودکان و نوجوانان'''''، تهران: شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه، ص.189.</ref>. </ins>مواد درسی که تفاوت چندانی با [[رضا شاه پهلوی|دوران رضا شاه]] نداشت عبارت بودند از: فارسی، بهداشت، علم الاشیاء، حساب و هندسه، تاریخ و جغرافیا، تعلیمات دینی و اخلاق و مدنی، مشق، خط و نقاشی، رسم و کارهای دستی، ورزش، بازی و سرود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابهای درسی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابهای درسی ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">خط ۶۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن ملک</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تعلیم و تربیت]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=13852&oldid=prevSamei در ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۴2026-02-18T22:34:35Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=13852&oldid=11095">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C&diff=11095&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی « '''آموزش و پرورش در دوران پهلوی''' ب) دوران محمدرضا پهلوی در یکی از مأخذ درباره وضع تعلیم و تربیت در ایران طی سالهای پس از برکناری رضاشاه از سلطنت آمده است: «جنگ جهانی دوم سبب برکناری رضاشاه در سال۱۳۲۰ شمسی و روی، کار آمدن پسر و ولیعهد او محمد...» ایجاد کرد2025-09-04T21:10:40Z<p>صفحهای تازه حاوی « '''آموزش و پرورش در دوران پهلوی''' ب) دوران محمدرضا پهلوی در یکی از مأخذ درباره وضع تعلیم و تربیت در ایران طی سالهای پس از برکناری رضاشاه از سلطنت آمده است: «جنگ جهانی دوم سبب برکناری رضاشاه در سال۱۳۲۰ شمسی و روی، کار آمدن پسر و ولیعهد او محمد...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
'''آموزش و پرورش در دوران پهلوی''' <br />
<br />
ب) دوران محمدرضا پهلوی <br />
<br />
در یکی از مأخذ درباره وضع تعلیم و تربیت در ایران طی سالهای پس از برکناری رضاشاه از سلطنت آمده است: «جنگ جهانی دوم سبب برکناری رضاشاه در سال۱۳۲۰ شمسی و روی، کار آمدن پسر و ولیعهد او محمدرضا پهلوی شد. اشغال ایران به وسیله نیروهای بیگانه آشفتگیهای بسیار در کارهای کشور به بار آورد که چندین سال ادامه یافت. این آشفتگیها بر آموزش و پرورش نیز تأثیر گذاشت. از شماره دانشآموزان و مدرسهها کاسته شد. تدریس کتابهای درسی غیردولتی نیز به مدرسهها راه یافت و سازمان مدیریت آموزش و پرورش در سراسر کشور بیشتر توجه نمود. به این ترتیب بر عده دبستانها، دبیرستانها، دانشسراها، مدرسههای حرفهای و هنرستانها در سراسر کشور افزوده شد. در بعضی از شهرهای بزرگ مدرسههای عالی و دانشکدهها و دانشگاه تأسیس یافت.'». در این سالها برخورد منفی نسبت به آموزش و پرورش جدید که از سوی برخی مردم نشان داده میشد جای خود را به کوشش برای ایجاد مدارس اسلامی داد. به طوری که تعداد زیادی مدارس اسلامی دخترانه و پسرانه در <br />
<br />
۱. شورای کتاب کودک، همان، ص ۱۸۸. <br />
<br />
<br />
<br />
۱۸۸ <br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران <br />
<br />
این سالها دایر شد. در این مدارس علاوه بر تدریس دروس مصوب تأکید عمده بر آموزش اسلامی و دینی بود. <br />
<br />
دولت از سال ۱۳۳۵ شمسی بار دیگر به آموزش رسمی بزرگسالان، که از سال ۱۳۱۵ شمسی آغاز شده بود و به سبب آشفتگیهای ایران در دوره جنگ جهانی دوم حدود پانزده سال فعالیتی نداشت، توجه نمود. در این دوره بارها برنامه و نظام آموزش و سازمان مدارس و دانشگاهها دستخوش تغییر شد. همانند دوران رضاشاه، در این دوران نیز توجیه حکومت <br />
<br />
ی و پرورشی، <br />
<br />
پهلوی و توجه به برخی از مظاهر تمدن اروپایی از مهمترین اهداف آه ع محسوب میشد. <br />
<br />
سازمان فرهنگ ایران در عصر محمدرضا پهلوی <br />
<br />
در آذرماه ۱۳۴۲ شمسی وزارت فرهنگ از آموزش و پرورش تفکیک شد و نیز وزارت علوم و آموزش عالی بر اساس قانون مصوب بهمن ۱۳۴۶ شمسی از وزارت آموزش و پرورش تفکیک گردید و سرانجام، امر فرهنگ و تعلیم و تربیت میان سه وزارتخانه تقسیم شد. وزارت آموزش و پرورش عهدهدار تعلیمات عمومی، وزارت علوم و آموزش عالی عهدهدار تعلیمات عالی و تحقیقاتی علمی و فرهنگی و وزارت فرهنگ و هنر عهدهدار پیشرفت فرهنگ و هنر و حفظ و توسعه و شناساندن فرهنگ و تمدن باستانی شد. <br />
<br />
در مرداد ۱۳۴۷ شمسی آموزش و پرورش دارای شش بخش بود:^{۲} ۱. معاونت پارلمانی، <br />
<br />
2. معاونت تعلیمات عمومی ۳. معاونت فنی و حرفهای ۴. معاونت امور مالی <br />
<br />
۵. معاونت طرحها و بررسیها <br />
<br />
۶. معاونت روابط فرهنگی و همکاریهای بینالمللی <br />
<br />
۲. عیسی صدیق، تاریخ فرهنگ ایران، ص ۴۷۳. <br />
<br />
<br />
<br />
آموزش و پرورش در دوران پهلوی - ب) محمدرضا پهلوی <br />
<br />
۱۸۹ <br />
<br />
هر شهرستان یک حوزه مستقل بود که تحت نظر اداره کل آموزش و پرورش استان قرار داشت. رئیس آموزش و پرورش شهرستان معمولاً از تهران انتخاب و اعزام میشد. او که از مأموران عالی رتبه وزارتخانه بود میبایست وظایف وزیر را در استان خود انجام میداد. در شهریور ۱۳۴۵ شمسی شورای عالی آموزش و پرورش مشتمل بر یازده عضو به ریاست وزیر آموزش و پرورش تشکیل شد. مهمترین وظایف این شورا تصویب برنامه مدارس، تصویب آییننامههای عمومی و امتحانات مدارس، تطبیق کتب درسی با برنامههای مصوب، اجازة تأسیس مدارس خصوصی یا لغو آن، تاسیس دبیرستان، رسیدگی به مدارک تحصیلی کسانی که در خارج درس خوانده ومدرک گرفته بودند. <br />
<br />
آموزش ابتدایی <br />
<br />
طبق سرشماری عمومی کشور در ساال ۱۳۴۵ شمسی هفتاد درصد از جمعیت هفت سال به بالا بیسواد بودند. این میزان در مناطق روستایی بیشتر (۸۵ درصد) و در مناطق شهری کمتر است. تعلیمات اجباری از ۷ سالگی شروع میشد و رایگان بود. <br />
<br />
در دهات و ایلات، ممکن بود پسر و دختر با هم تحصیل کنند. در شهرها از کلاس پنجم ابتدایی به بعد هر یک به دبستان مخصوص خود میرفت. <br />
<br />
برنامه درسی دورهای <br />
<br />
در سال ۱۳۳۷شمسی بار دیگر دولت تألیف و چاپ کتابهای درسی چهار سال اول ابتدایی و در سال ۱۳۴۲ شمسی تألیف و چاپ همه کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه را بر عهده گرفت. <br />
<br />
در سال ۱۳۴۵ شمسی دگرگونی مهمی در نظام آموزش و پرورش دوره ابتدایی و متوسطه ایران پدید آمد. آموزش و پرورش پیش از دانشگاه به سه دوره ابتدایی، راهنمایی و متوسطه تقسیم شد. از آن پس، کودکان از هفت سالگی به دبستان میروند و پس از گذراندن دوره پنج ساله آموزش ابتدایی وارد دوره راهنمایی تحصیلی میشوند. در دوره سه ساله راهنمایی، تحصیلی دانشآموزان با مقدمات علوم و فنون و دانشهای گوناگون آشنا میشوند تا بتوانند رشته تحصیلی یا شغل مورد علاقه خود را انتخاب کنند. <br />
<br />
<br />
<br />
۱۹۰ <br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران <br />
<br />
دانشآموزانی که به دبیرستان راه مییابند دوره چهار ساله آموزش متوسطه را در رشتههای گوناگون نظری یا فنی و حرفهای میگذرانند. دانشآموزانی که دبیرستان را به پایان میرسانند در صورتی که در آزمون سراسری دانشگاهها پذیرفته شوند، میتوانند در یکی از دانشگاههای کشور به تحصیل ادامه دهند.^{۳} <br />
<br />
مواد درسی که تفاوت چندانی با دوران رضا شاه نداشت عبارت بودند از: فارسی، بهداشت، علم الاشیاء، حساب و هندسه، تاریخ و جغرافیا، تعلیمات دینی و اخلاق و مدنی، مشق، خط و نقاشی، رسم و کارهای دستی، ورزش، بازی و سرود. <br />
<br />
کتابهای درسی <br />
<br />
به موجب قانون خرداد ۱۳۴۶ شمسی تهیه، تدوین و چاپ کتابهای درسی برعهده وزارت آموزش و پرورش گذاشته شد و در همین سال این وزارتخانه سازمان کتابهای درسی را تأسیس کرد. کتابهای چهار کلاس اول به طور رایگان در اختیار دانشآموز گذاشته میشد. <br />
<br />
طرح سپاه دانش برای تأمین آموزگار <br />
<br />
در مهرماه ۱۳۴۱ شمسی مقرر شد برای جبران کمبود آموزگار در دبستانهای روستایی، هر سال دولت عدهای از مشمولین دیپلمه نظام وظیفه را مأمور تعلیم روستازادگان کند. این افراد سپاه دانش نامیده میشدند؛ و زیر نظر دو وزارتخانه، یکی جنگ و دیگری آموزش و پرورش، خدمت میکردند. آنها مأمور تأسیس دبستانهای روستایی بودند. <br />
<br />
آموزش متوسطه <br />
<br />
داشتن گواهینامه شش ساله ابتدایی یکی از شرایط ورود به دبیرستان بود. تحصیلات متوسطه رایگان نبود و شهریه پرداخت میشد. تحصیلات متوسطه دو دوره سه ساله بود که در دوره اول عمومی و دوره دوم به چند رشته تقسیم میشد. <br />
<br />
۳. شورای کتاب کودک، همان، ص ۱۸۹. <br />
<br />
<br />
<br />
آموزش و پرورش در دوران پهلوی - ب) محمدرضا پهلوی <br />
<br />
۱۹۱ <br />
<br />
برنامه درسی <br />
<br />
برنامه درسی دوره اول دبیرستان در مرداد ۱۳۳۴ شمسی به تصویب شورای عالی فرهنگ رسید. این برنامه شامل دو بخش بود: <br />
<br />
بخش اول، دروس همگانی که عبارت بود از فارسی، عربی، تعلیمات دینی، علوم اجتماعی (تاریخ، جغرافیا، تعلیمات اجتماعی و مدنی)، ریاضی، فیزیک و شیمی، علوم طبیعی و بهداشت، ورزش، خط و نقاشی و رسم، کارهای دستی برای پسران و خیاطی و خانهداری برای دختران. <br />
<br />
بخش دوم بستگی به امکانات مدرسه داشت و میبایست چهار ساعت در هفته در برنامه دانشآموز گنجانده میشد. این مواد درسی عبارت بودند از: زبان خارجه، کشاورزی، درودگری، خانهداری، جوشکاری، سیم کشی، عکاسی، آشپزی، خیاطی، حسابداری و دفترداری، ماشین نویسی، موسیقی، لوله کشی، بنایی، کفاشی، تعمیر رادیو و قلمزنی، که بسته به امکانات مدرسه یک یا دو ماده آن آموزش داده میشد. <br />
<br />
دانشآموز در دوره دوم متوسطه یکی از سه رشته ادبی، ریاضی یا طبیعی را انتخاب میکرد. هر سه رشته درسهای مشترکی مانند فارسی، تعلیمات دینی و اخلاق، زبان خارجه، تربیت بدنی، کارهای هنری و خانهداری (برای دختران) داشتند. علاوه بر این دروس، هر رشته، طبیعی میخواندند. فقط دانشآموزان رشته ادبی کمی هم ریاضی و علوم طبیعی میخواندند. شاگردانی که سوم متوسطه را تمام میکردند در صورتی حق انتخاب رشته داشتند که در دروس اختصاصی رشته مورد نظر نمره کمتر از ۱۲ نداشتند. ماده اختصاصی رشته ادبی، زبان فارسی، ماده اختصاصی رشته ریاضی، ریاضی و مادة اختصاصی رشته طبیعی، علوم تجربی بود. <br />
<br />
آموزش فنی <br />
<br />
آموزش فنی شامل سه بخش بود: <br />
<br />
۱. اردوهای کار که مخصوص مستمندان و اطفال بیسرپرست بود که علاوه بر فن آموزی به آموزش دوره ابتدایی نیز میپرداختند. <br />
<br />
۲. آموزشگاههای حرفهای که شرط ورودشان داشتن گواهینامه ششم ابتدایی بود. <br />
<br />
<br />
<br />
۱۹۲ <br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران <br />
<br />
۳. هنرستانها و دبیرستانهای کشاورزی، بازرگانی، آموزشگاه بهیاری، آموزشگاه پست و تلگراف که شرط ورودشان داشتن گواهینامه دوره اول متوسطه بود. <br />
<br />
تربیت آموزگار <br />
<br />
در این سالها تأمین و تربیت آموزگار از سه طریق صورت میگرفت: <br />
<br />
۱. تربیت آموزگار در دانشسرای مقدماتی، شرط ورود به دانشسرا اتمام دوره سه ساله اول دبیرستان، قبولی در امتحان ورودی و مصاحبه و هم چنین حسن اخلاق بود. دانشسرای مقدماتی در سال ۱۳۴۰ شمسی تعطیل و در سال ۱۳۴۳ شمسی دوباره باز شد. دوره تحصیل در دانشسرا دو سال بود. دانشسرای مقدماتی شبانه روزی بود. ۲. کلاسهای تربیت معلم که از سال ۱۳۳۹ شمسی تأسیس شد و شرط ورود به آن داشتن گواهینامه کامل متوسطه بود. <br />
<br />
۳. سپاه دانش، دارندگان گواهینامه کامل متوسطه در مدت خدمت نظام وظیفه بعد از تعلیمات نظامی، آموزشهای فرهنگی میدیدند و بعد به عنوان سپاه دانش به خدمت آموزش و پرورش در میآمدند. محل خدمت آنها در روستا بود. <br />
<br />
به موجب قانون خدمات اجتماعی زنان، مصوب تیر ۱۳۴۷ شمسی، زنان دیپلمه به بالا مانند سپاهیان دانش، ترویج و بهداشت موظف بودند که مدت دو سال خدمت فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و درمانی را انجام دهند.^{۴} <br />
<br />
۴، عیسی صدیق، همان، صص ۴۹۶-۴۷۲.</div>Samei