https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86آموزش و پرورش در دوره هخامنشیان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T10:24:03Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13750&oldid=prevSamei در ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۲2026-02-15T16:52:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توسعه صنعت فلزکاری در دوره [[هخامنشیان|هخامنشی]] یکی از عوامل پیشرفت صنایع و وسایل تولید و تکمیل تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه و شهرسازی بود. ساخت ساختمان عظیمی چون تخت جمشید، حفر آبراه سوئز، تجهیز سپاه چند صد هزارنفری، تأسیس بندرگاهها و لنگرگاههای نیروی دریایی، با دستان توانای صدها تن صنعتگر فلزکار و مهندس صنایع فلزی صورت گرفت. پرورش صنعتگران فلزکار، نیاز به آموزش حرفهای و پرورش استعدادهای هنری داشت و این امر مهم فقط در سایه تشکیلات منظم آموزشی با پیگیریهای آگاهانه و مداوم میسر بود<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص 415.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توسعه صنعت فلزکاری در دوره [[هخامنشیان|هخامنشی]] یکی از عوامل پیشرفت صنایع و وسایل تولید و تکمیل تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه و شهرسازی بود. ساخت ساختمان عظیمی چون تخت جمشید، حفر آبراه سوئز، تجهیز سپاه چند صد هزارنفری، تأسیس بندرگاهها و لنگرگاههای نیروی دریایی، با دستان توانای صدها تن صنعتگر فلزکار و مهندس صنایع فلزی صورت گرفت. پرورش صنعتگران فلزکار، نیاز به آموزش حرفهای و پرورش استعدادهای هنری داشت و این امر مهم فقط در سایه تشکیلات منظم آموزشی با پیگیریهای آگاهانه و مداوم میسر بود<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص 415.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشرفت آموزش حرفهای در شاهنشاهی هخامنشی باعث شد که مردم کشورهای متمدن آن روز به منظور کسب این مهارتها با مردم ایران ارتباط برقرار کنند. استفاده از معماران و استادان خارجی از ابتکارات ایرانیان در دوره هخامنشی بود. از مهندسان ایرانی دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشی، </del>در زمان خشایار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه، </del>ارتاخه و پوپارس را میتوان نام برد که آبراه معروف دماغه کوه «آتوس» را برای عبور کشتیهای ایرانی حفر کردند. پل معروف «هلسپونت» روی تنگه داردانل با نظارت آنها ساخته شد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص 468.</ref><ref>ف. ملک زاده، بررسیها، س ۳، ش ۳ و ۴</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشرفت آموزش حرفهای در شاهنشاهی هخامنشی باعث شد که مردم کشورهای متمدن آن روز به منظور کسب این مهارتها با مردم ایران ارتباط برقرار کنند. استفاده از معماران و استادان خارجی از ابتکارات ایرانیان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>دوره هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود. از مهندسان ایرانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشی]]، </ins>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خشایارشا|</ins>خشایار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه]]، </ins>ارتاخه و پوپارس را میتوان نام برد که آبراه معروف دماغه کوه «آتوس» را برای عبور کشتیهای ایرانی حفر کردند. پل معروف «هلسپونت» روی تنگه داردانل با نظارت آنها ساخته شد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص 468.</ref><ref>ف. ملک زاده، بررسیها، س ۳، ش ۳ و ۴</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره صنعتگران دوره هخامنشی گزنفون مینویسد: «در شهرهای بزرگ ساختن هر یک از اشیاء به عهده صنعتکار مخصوص بود. حتی گاهی صنعتگری در کفش مردانه مهارت مییافت و صنعتگر دیگر در کفش زنانه. یا یکی پارچه را میبرید و دیگری میدوخت. بدیهی است که شخصی که کوشش خود را صرف ساختن یک کار به خصوص کند، آن کار را به خوبی انجام میدهد.»<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. ۲۳۶.</ref><ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی، ص ۲۸۹.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره صنعتگران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>دوره هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گزنفون مینویسد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><blockquote></ins>«در شهرهای بزرگ ساختن هر یک از اشیاء به عهده صنعتکار مخصوص بود. حتی گاهی صنعتگری در کفش مردانه مهارت مییافت و صنعتگر دیگر در کفش زنانه. یا یکی پارچه را میبرید و دیگری میدوخت. بدیهی است که شخصی که کوشش خود را صرف ساختن یک کار به خصوص کند، آن کار را به خوبی انجام میدهد.»<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. ۲۳۶.</ref><ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی، ص ۲۸۹.</ref>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></blockquote></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنعت نساجی نیز در زمان [[هخامنشیان]] وارد مرحله جدید بافت پارچههای بسیار ظریف و گرانبها شد. میتوان گفت که آموزش صنعت نساجی و پارچهبافی در دوره هخامنشیان در سطحی عالی بود. در نشریه ایرانشهر میخوانیم: <blockquote>«نساجی ایران در [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] مخصوصاً در زمینه بافت پارچههای پشمی نرم و لطیف مشهور بوده و شاهان [[هخامنشیان|هخامنشی]] به داشتن لباسهای فاخر معروف بودند.»<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی ص ۳۶۰.</ref><ref>نیازمند، ایرانشهر، یونسکو، ج ۲، ص ۱۷۹۵.</ref>.</blockquote></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صنعت نساجی نیز در زمان [[هخامنشیان]] وارد مرحله جدید بافت پارچههای بسیار ظریف و گرانبها شد. میتوان گفت که آموزش صنعت نساجی و پارچهبافی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>دوره هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سطحی عالی بود. در نشریه ایرانشهر میخوانیم: <blockquote>«نساجی ایران در [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] مخصوصاً در زمینه بافت پارچههای پشمی نرم و لطیف مشهور بوده و شاهان [[هخامنشیان|هخامنشی]] به داشتن لباسهای فاخر معروف بودند.»<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی ص ۳۶۰.</ref><ref>نیازمند، ایرانشهر، یونسکو، ج ۲، ص ۱۷۹۵.</ref>.</blockquote></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== د) آموزش دانش و فن آبیاری و حفر آبراه ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== د) آموزش دانش و فن آبیاری و حفر آبراه ====</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پادشاهان هخامنشی به مسائل کشاورزی و عمران و آبادانی توجه خاصی داشتند و چون آب را عامل اصلی عمران و توسعه کشاورزی میدانستند به حفر قنوات و آبراهها اقدام میکردند. بدین منظور آموزش مهندسان آبراهساز و مقنیان کارآزموده از زمره مسائل با اهمیت مملکتی بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پادشاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به مسائل کشاورزی و عمران و آبادانی توجه خاصی داشتند و چون آب را عامل اصلی عمران و توسعه کشاورزی میدانستند به حفر قنوات و آبراهها اقدام میکردند. بدین منظور آموزش مهندسان آبراهساز و مقنیان کارآزموده از زمره مسائل با اهمیت مملکتی بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گیرشمن در این خصوص مینویسد: شاهان هخامنشی «در همه ممالک به کارهای عامالمنفعه که استعداد تولیدی را افزون میکرد اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی در نجد ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی بوده که توسط شاهان [[هخامنشیان|هخامنشی]] تحقق یافت<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی ۴۴۲.</ref><ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </del>گیرشمن، ص ۱۷۳.</ref>.»</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گیرشمن در این خصوص مینویسد: شاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>«در همه ممالک به کارهای عامالمنفعه که استعداد تولیدی را افزون میکرد اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی در نجد ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی بوده که توسط شاهان [[هخامنشیان|هخامنشی]] تحقق یافت<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی ۴۴۲.</ref><ref>گیرشمن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رومن (1395)، ایران از آغاز تا اسلام. ترجمه محمد معین. تهران: انتشارات نگاه، </ins>ص ۱۷۳.</ref>.»</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ه) آموزش پزشکی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ه) آموزش پزشکی ====</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l104">خط ۱۰۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن ملک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن ملک</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تعلیم و تربیت]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تعلیم و تربیت]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13749&oldid=prevSamei در ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۳2026-02-15T16:33:42Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13749&oldid=13748">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13748&oldid=prevSamei: /* ج) آموزش صنعتی */2026-02-15T11:05:57Z<p><span class="autocomment">ج) آموزش صنعتی</span></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13748&oldid=13412">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=13412&oldid=prevMaedeh در ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۶2026-02-12T10:16:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن [[ماد|دولت ماد]]، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. سرانجام، در زمان داریوش سوم (حدود ۳۳۰ ق. م.) [[سلسله هخامنشیان]] به دست اسکندر مقدونی منقرض شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کورش|</ins>کورش هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با سرنگون کردن [[ماد|دولت ماد]]، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>برپا کرد. سرزمین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[داریوش|</ins>داریوش اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به بیشترین وسعت خود رسید. سرانجام، در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[داریوش|</ins>داریوش سوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(حدود ۳۳۰ ق. م.) [[سلسله هخامنشیان]] به دست اسکندر مقدونی منقرض شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] حدود سی ایالت با اقوام مختلف، زبانها، دینها و فرهنگهای متفاوت زیر فرمان شاهان هخامنشی به سر میبردند که اداره هر یک از این ایالات به یک ساتراپ (استاندار) سپرده میشد. پادشاه، شخص اول کشور و دارای قدرت مطلق بود و بر تمام سازمانهای کشوری و لشکری و دینی نظارت داشت. در ایران هخامنشی هفت خاندان دارای موقعیت ممتاز بودند که یکی از آنها خاندان سلطنتی بود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] حدود سی ایالت با اقوام مختلف، زبانها، دینها و فرهنگهای متفاوت زیر فرمان شاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به سر میبردند که اداره هر یک از این ایالات به یک ساتراپ (استاندار) سپرده میشد. پادشاه، شخص اول کشور و دارای قدرت مطلق بود و بر تمام سازمانهای کشوری و لشکری و دینی نظارت داشت. در ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>هفت خاندان دارای موقعیت ممتاز بودند که یکی از آنها خاندان سلطنتی بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این دوره به [[کشاورزی در ایران|کشاورزی]] و صنعت اهمیت زیادی میدادند. صنایع ایران در این دوره، سنگتراشی، اسلحهسازی، زرگری، پارچهبافی، فلزکاری و کاشیسازی بود که علاوه بر میراث [[مادها]]، صنایع اقوام تابعه به ویژه بابلیها، فنیقیها و مصریان و یونانیان را نیز شامل میشد. بازرگانی زمینی و دریایی در این دوره رونق فراوان داشت که توجه به راههای تجاری و اماکن بین راهها از نشانههای بارز آن بود. [[هخامنشیان]] دارای ارتشی قوی بودند؛ ارتش زمینی هخامنشیان سپاه جاویدان نام داشت که از بخشهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابههای جنگی تشکیل شده بود. نیروی دریایی [[هخامنشیان]] شامل ششصد ناو جنگی و نیروبر بود<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، جلد 1، ص.70-169.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این دوره به [[کشاورزی در ایران|کشاورزی]] و صنعت اهمیت زیادی میدادند. صنایع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>در این دوره، سنگتراشی، اسلحهسازی، زرگری، پارچهبافی، فلزکاری و کاشیسازی بود که علاوه بر میراث [[مادها]]، صنایع اقوام تابعه به ویژه بابلیها، فنیقیها و مصریان و یونانیان را نیز شامل میشد. بازرگانی زمینی و دریایی در این دوره رونق فراوان داشت که توجه به راههای تجاری و اماکن بین راهها از نشانههای بارز آن بود. [[هخامنشیان]] دارای ارتشی قوی بودند؛ ارتش زمینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سپاه جاویدان نام داشت که از بخشهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابههای جنگی تشکیل شده بود. نیروی دریایی [[هخامنشیان]] شامل ششصد ناو جنگی و نیروبر بود<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، جلد 1، ص.70-169.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان قضایی ایران در [[سلسله هخامنشیان|دوره هخامنشی]] عبارت بود از دیوان محاکم متعددی که در رأس آنها دیوان عالی قضایی قرار داشت. این دیوان که بر کار تمام قضات نظارت داشت تحت اختیار شاه بود و شاه معمولاً یکی از دانشمندان سالخورده دربار را به جای خود معرفیِ میکرد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص.415</ref>. عمدهترین آثار به جا مانده از [[سلسله هخامنشیان|دوران هخامنشی]] در [[پاسارگاد]]، [[تخت جمشید]] و [[شوش]] است و کتیبههای این دوره به خطّ میخی میباشند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان قضایی ایران در [[سلسله هخامنشیان|دوره هخامنشی]] عبارت بود از دیوان محاکم متعددی که در رأس آنها دیوان عالی قضایی قرار داشت. این دیوان که بر کار تمام قضات نظارت داشت تحت اختیار شاه بود و شاه معمولاً یکی از دانشمندان سالخورده دربار را به جای خود معرفیِ میکرد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص.415</ref>. عمدهترین آثار به جا مانده از [[سلسله هخامنشیان|دوران هخامنشی]] در [[پاسارگاد]]، [[تخت جمشید]] و [[شوش]] است و کتیبههای این دوره به خطّ میخی میباشند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ضرورت استواری شیرازه ملی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ضرورت استواری شیرازه ملی.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی هم چنین مینویسد: در هیچ یک از مدارک موجود ذکری از میزان عمومیت تربیت رسمی نیست و برای تربیت طبقات پایین از طرف دولت اقدامی صورت نمیگرفت. حرفهها از پدر به پسر و از استادکار به شاگرد آموخته میشد. سرپرستی و تربیت روحانیان با افراد روحانی بود. به سبب احتیاج به جوانان برای امور مختلف کشورداری در آن دوره، احتمالاً ورود به مدارس آزاد بود<ref>الماسی، علی محمد(1374)، تاریخ آموزش و پرورش اسلام و ایران، تهران: دانش امروز (امیر کبیر)، ص. 86.</ref><ref>بیژن، اسدالله (1316)، سیر تمدن و تربیت در ایران باستان، تهران: ابن سینا، ص. 186.</ref>. راوندی در کتاب بربرها و یونانیها مینویسد: «از اصول تعلیم و تربیت و اخلاق و عادات طبقات متوسط و محروم جامعه ایرانی در عهد باستان اطلاع دقیقی نداریم. به طوری که از آثار مورخان یونانی استنباط میشود طبقات ممتاز در سرزمین پارس تحت اصول و آیین خاصی تربیت میشدند»<ref>راوندی، مرتضی (1356). تاریخ اجتماعی ایران. تهران: امیرکبیر، ص. 516.</ref>. آموزش در [[سلسله هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] شامل موارد زیر بود:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی هم چنین مینویسد: در هیچ یک از مدارک موجود ذکری از میزان عمومیت تربیت رسمی نیست و برای تربیت طبقات پایین از طرف دولت اقدامی صورت نمیگرفت. حرفهها از پدر به پسر و از استادکار به شاگرد آموخته میشد. سرپرستی و تربیت روحانیان با افراد روحانی بود. به سبب احتیاج به جوانان برای امور مختلف کشورداری در آن دوره، احتمالاً ورود به مدارس آزاد بود<ref>الماسی، علی محمد(1374)، تاریخ آموزش و پرورش اسلام و ایران، تهران: دانش امروز (امیر کبیر)، ص. 86.</ref><ref>بیژن، اسدالله (1316)، سیر تمدن و تربیت در ایران باستان، تهران: ابن سینا، ص. 186.</ref>. راوندی در کتاب بربرها و یونانیها مینویسد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><blockquote></ins>«از اصول تعلیم و تربیت و اخلاق و عادات طبقات متوسط و محروم جامعه ایرانی در عهد باستان اطلاع دقیقی نداریم. به طوری که از آثار مورخان یونانی استنباط میشود طبقات ممتاز در سرزمین پارس تحت اصول و آیین خاصی تربیت میشدند»<ref>راوندی، مرتضی (1356). تاریخ اجتماعی ایران. تهران: امیرکبیر، ص. 516.</ref>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></blockquote></ins>آموزش در [[سلسله هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] شامل موارد زیر بود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== الف) آموزش نظامی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== الف) آموزش نظامی ====</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حفاظت از سرزمین [[هخامنشیان|هخامنشی]] با توجه به وسعت آن نیاز به ارتشی، قوی و نیرومند داشت. این ارتش از بخشهای مختلفی تشکیل شده بود و هر یک از این بخشها آموزشهای خاص خود را میدیدند. نگهبانی از سرزمین پهناور ایران وظیفه هر فرد بود و همه افراد بین ۱۵ تا ۵۰ ساله میبایست در هنگام جنگ از سرزمین خود دفاع میکردند. آموزش نظامی به صورت یک سنت دیرینه درآمده بود و خدمت سربازی امر مقدسی به شمار میرفت. نسبت به فراریان از خدمت سربازی سختگیری میشد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. 170. </ref>. ایرانیان برای آنکه در جنگ مهارت لازم را به دست آورند به شکار میپرداختند و آنان سعی میکردند در اسب سواری ماهر شوند تا بتوانند از پشت اسب نیزه و تیر پرتاب کنند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حفاظت از سرزمین [[هخامنشیان|هخامنشی]] با توجه به وسعت آن نیاز به ارتشی، قوی و نیرومند داشت. این ارتش از بخشهای مختلفی تشکیل شده بود و هر یک از این بخشها آموزشهای خاص خود را میدیدند. نگهبانی از سرزمین پهناور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>وظیفه هر فرد بود و همه افراد بین ۱۵ تا ۵۰ ساله میبایست در هنگام جنگ از سرزمین خود دفاع میکردند. آموزش نظامی به صورت یک سنت دیرینه درآمده بود و خدمت سربازی امر مقدسی به شمار میرفت. نسبت به فراریان از خدمت سربازی سختگیری میشد<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. 170. </ref>. ایرانیان برای آنکه در جنگ مهارت لازم را به دست آورند به شکار میپرداختند و آنان سعی میکردند در اسب سواری ماهر شوند تا بتوانند از پشت اسب نیزه و تیر پرتاب کنند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ب) آموزش عمومی و دینی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ب) آموزش عمومی و دینی ====</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان هخامنشیان دین زرتشت آیین رسمی کشور بود و تعالیم آن از کودکی به افراد آموزش داده میشد. در نتیجه عادت میکردند که زود از خواب برخیزند. در سرما و گرما پیادهروی کنند. راستگو و درست کردار باشند. به نوشته گزنفون «... سابقاً عاداتی بوده که کودکان را در محکمه حاضر میکردند تا محاکمات را بشنوند و از طفولیت با دادگستری آشنا شوند. کودکان بعد از سن بلوغ نگهبانی از بناهای دولتی و خدمات عمومی را انجام میدادند»<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی، ص. 11.</ref><ref>تاریخ طب ایران، جلد1، ص. 279.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دین زرتشت آیین رسمی کشور بود و تعالیم آن از کودکی به افراد آموزش داده میشد. در نتیجه عادت میکردند که زود از خواب برخیزند. در سرما و گرما پیادهروی کنند. راستگو و درست کردار باشند. به نوشته گزنفون «... سابقاً عاداتی بوده که کودکان را در محکمه حاضر میکردند تا محاکمات را بشنوند و از طفولیت با دادگستری آشنا شوند. کودکان بعد از سن بلوغ نگهبانی از بناهای دولتی و خدمات عمومی را انجام میدادند»<ref>گزنفون( 1400)، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، تهران: نشر علمی و فرهنگی، ص. 11.</ref><ref>تاریخ طب ایران، جلد1، ص. 279.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان داریوش هخامنشی با آگاهی به عرف و عادت مردم کشورهای تحت سلطه قوانین و قانون نامههایی تدوین میشد. آنها، که نیکوکاری و راستی را ارج مینهادند و اساس داوری بودند. به این قوانین «دات» یا داد میگفتند. این قوانین و آیین نامههای اجرایی آن در مدرسه حقوق تدریس میشد؛ دانشآموزان در محاکم حاضر میشدند و نحوه اجرای قوانین را میدیدند<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. 414.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[داریوش|</ins>داریوش هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با آگاهی به عرف و عادت مردم کشورهای تحت سلطه قوانین و قانون نامههایی تدوین میشد. آنها، که نیکوکاری و راستی را ارج مینهادند و اساس داوری بودند. به این قوانین «دات» یا داد میگفتند. این قوانین و آیین نامههای اجرایی آن در مدرسه حقوق تدریس میشد؛ دانشآموزان در محاکم حاضر میشدند و نحوه اجرای قوانین را میدیدند<ref>حکمت، علیرضا (1350)، تاریخ آموزش و پرورش در ایران باستان، تهران: مؤسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، ص. 414.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ج) آموزش صنعتی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== ج) آموزش صنعتی ====</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توسعه صنعت فلزکاری در دوره هخامنشی یکی از عوامل پیشرفت صنایع و وسایل تولید و تکمیل تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه و شهرسازی بود. ساخت ساختمان عظیمی چون تخت جمشید، حفر آبراه سوئز، تجهیز سپاه چند صد هزارنفری، تأسیس بندرگاهها و لنگرگاههای نیروی دریایی، با دستان توانای صدها تن صنعتگر فلزکار و مهندس صنایع فلزی صورت گرفت. پرورش صنعتگران فلزکار، نیاز به آموزش حرفهای و پرورش استعدادهای هنری داشت و این امر مهم فقط در سایه تشکیلات منظم آموزشی با پیگیریهای آگاهانه و مداوم میسر بود.^{۱۰}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توسعه صنعت فلزکاری در دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>یکی از عوامل پیشرفت صنایع و وسایل تولید و تکمیل تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه و شهرسازی بود. ساخت ساختمان عظیمی چون تخت جمشید، حفر آبراه سوئز، تجهیز سپاه چند صد هزارنفری، تأسیس بندرگاهها و لنگرگاههای نیروی دریایی، با دستان توانای صدها تن صنعتگر فلزکار و مهندس صنایع فلزی صورت گرفت. پرورش صنعتگران فلزکار، نیاز به آموزش حرفهای و پرورش استعدادهای هنری داشت و این امر مهم فقط در سایه تشکیلات منظم آموزشی با پیگیریهای آگاهانه و مداوم میسر بود.^{۱۰}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشرفت آموزش حرفهای در شاهنشاهی هخامنشی باعث شد که مردم کشورهای متمدن آن روز به منظور کسب این مهارتها با مردم ایران ارتباط برقرار کنند. استفاده از معماران و استادان خارجی از ابتکارات ایرانیان در دوره هخامنشی بود. از مهندسان ایرانی دوره هخامنشی، در زمان خشایار شاه، ارتاخه و پوپارس را میتوان نام برد که آبراه معروف دماغه کوه «آتوس» را برای عبور کشتیهای ایرانی حفر کردند. پل معروف «هلسپونت» روی تنگه داردانل با نظارت آنها ساخته شد.^{۱۱}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشرفت آموزش حرفهای در شاهنشاهی هخامنشی باعث شد که مردم کشورهای متمدن آن روز به منظور کسب این مهارتها با مردم ایران ارتباط برقرار کنند. استفاده از معماران و استادان خارجی از ابتکارات ایرانیان در دوره هخامنشی بود. از مهندسان ایرانی دوره هخامنشی، در زمان خشایار شاه، ارتاخه و پوپارس را میتوان نام برد که آبراه معروف دماغه کوه «آتوس» را برای عبور کشتیهای ایرانی حفر کردند. پل معروف «هلسپونت» روی تنگه داردانل با نظارت آنها ساخته شد.^{۱۱}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۳. همان، ص ۳۶۰؛ نیازمند، ایرانشهر، یونسکو، ج ۲، ص ۱۷۹۵.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۳. همان، ص ۳۶۰؛ نیازمند، ایرانشهر، یونسکو، ج ۲، ص ۱۷۹۵.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ آموزش و پرورش در ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ آموزش و پرورش در ایران</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11232&oldid=prevSamei در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۳2025-09-05T22:03:43Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11232&oldid=11230">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11230&oldid=prevSamei در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۱2025-09-05T21:31:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>هخامنشیان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن [[ماد|دولت ماد]]، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. سرانجام، در زمان داریوش سوم (حدود ۳۳۰ ق. م.) [[سلسله </ins>هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] به دست اسکندر مقدونی منقرض شد.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] حدود سی ایالت با اقوام مختلف، زبانها، دینها و فرهنگهای متفاوت زیر فرمان شاهان هخامنشی به سر میبردند که اداره هر یک از این ایالات به یک ساتراپ (استاندار) سپرده میشد. پادشاه، شخص اول کشور و دارای قدرت مطلق بود و بر تمام سازمانهای کشوری و لشکری و دینی نظارت داشت. در ایران هخامنشی هفت خاندان دارای موقعیت ممتاز بودند که یکی از آنها خاندان سلطنتی بود.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن دولت ماد، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. سرانجام، در زمان داریوش سوم (حدود ۳۳۰ ق. م.) سلسله هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی منقرض شد.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>دوره به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشاورزی </ins>در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</ins>کشاورزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و صنعت اهمیت زیادی میدادند. صنایع ایران در این دوره، سنگتراشی، اسلحهسازی، زرگری، پارچهبافی، فلزکاری و کاشیسازی بود که علاوه بر میراث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مادها]]، </ins>صنایع اقوام تابعه به ویژه بابلیها، فنیقیها و مصریان و یونانیان را نیز شامل میشد. بازرگانی زمینی و دریایی در این دوره رونق فراوان داشت که توجه به راههای تجاری و اماکن بین راهها از نشانههای بارز آن بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دارای ارتشی قوی بودند؛ ارتش زمینی هخامنشیان سپاه جاویدان نام داشت که از بخشهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابههای جنگی تشکیل شده بود. نیروی دریایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هخامنشیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شامل ششصد ناو جنگی و نیروبر بود.^{۱}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشیان حدود سی ایالت با اقوام مختلف، زبانها، دینها و فرهنگهای متفاوت زیر فرمان شاهان هخامنشی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سر میبردند که اداره هر یک از این ایالات به یک ساتراپ (استاندار) سپرده میشد. پادشاه، شخص اول کشور و دارای قدرت مطلق بود و بر تمام سازمانهای کشوری و لشکری و دینی نظارت داشت. </del>در ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشی هفت خاندان دارای موقعیت ممتاز بودند که یکی از آنها خاندان سلطنتی بود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این دوره به </del>کشاورزی و صنعت اهمیت زیادی میدادند. صنایع ایران در این دوره، سنگتراشی، اسلحهسازی، زرگری، پارچهبافی، فلزکاری و کاشیسازی بود که علاوه بر میراث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادها، </del>صنایع اقوام تابعه به ویژه بابلیها، فنیقیها و مصریان و یونانیان را نیز شامل میشد. بازرگانی زمینی و دریایی در این دوره رونق فراوان داشت که توجه به راههای تجاری و اماکن بین راهها از نشانههای بارز آن بود.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۲</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ آموزش و پرورش در ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هخامنشیان دارای ارتشی قوی بودند؛ ارتش زمینی هخامنشیان سپاه جاویدان نام داشت که از بخشهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابههای جنگی تشکیل شده بود. نیروی دریایی هخامنشیان شامل ششصد ناو جنگی و نیروبر بود.^{۱}</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان قضایی ایران در دوره هخامنشی عبارت بود از دیوان محاکم متعددی که در رأس آنها دیوان عالی قضایی قرار داشت. این دیوان که بر کار تمام قضات نظارت داشت تحت اختیار شاه بود و شاه معمولاً یکی از دانشمندان سالخورده دربار را به جای خود معرفیِ میکرد.^{۲}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان قضایی ایران در دوره هخامنشی عبارت بود از دیوان محاکم متعددی که در رأس آنها دیوان عالی قضایی قرار داشت. این دیوان که بر کار تمام قضات نظارت داشت تحت اختیار شاه بود و شاه معمولاً یکی از دانشمندان سالخورده دربار را به جای خود معرفیِ میکرد.^{۲}</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4_%D9%88_%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=11105&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''هخامنشیان''' اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن دولت ماد، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. س...» ایجاد کرد2025-09-04T21:30:19Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''هخامنشیان''' اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن دولت ماد، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. س...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''هخامنشیان'''<br />
<br />
اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی<br />
<br />
حدود ۵۵۰ سال قبل از میلاد مسیح، کورش هخامنشی با سرنگون کردن دولت ماد، سلسله پادشاهی تازهای را با یاری قوم پارس در جنوب ایران برپا کرد. سرزمین هخامنشی در زمان داریوش اول به بیشترین وسعت خود رسید. سرانجام، در زمان داریوش سوم (حدود ۳۳۰ ق. م.) سلسله هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی منقرض شد.<br />
<br />
در دوره هخامنشیان حدود سی ایالت با اقوام مختلف، زبانها، دینها و فرهنگهای متفاوت زیر فرمان شاهان هخامنشی به سر میبردند که اداره هر یک از این ایالات به یک ساتراپ (استاندار) سپرده میشد. پادشاه، شخص اول کشور و دارای قدرت مطلق بود و بر تمام سازمانهای کشوری و لشکری و دینی نظارت داشت. در ایران هخامنشی هفت خاندان دارای موقعیت ممتاز بودند که یکی از آنها خاندان سلطنتی بود.<br />
<br />
در این دوره به کشاورزی و صنعت اهمیت زیادی میدادند. صنایع ایران در این دوره، سنگتراشی، اسلحهسازی، زرگری، پارچهبافی، فلزکاری و کاشیسازی بود که علاوه بر میراث مادها، صنایع اقوام تابعه به ویژه بابلیها، فنیقیها و مصریان و یونانیان را نیز شامل میشد. بازرگانی زمینی و دریایی در این دوره رونق فراوان داشت که توجه به راههای تجاری و اماکن بین راهها از نشانههای بارز آن بود.<br />
<br />
<br />
۱۲<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
هخامنشیان دارای ارتشی قوی بودند؛ ارتش زمینی هخامنشیان سپاه جاویدان نام داشت که از بخشهای سواره نظام، پیاده نظام و ارابههای جنگی تشکیل شده بود. نیروی دریایی هخامنشیان شامل ششصد ناو جنگی و نیروبر بود.^{۱}<br />
<br />
سازمان قضایی ایران در دوره هخامنشی عبارت بود از دیوان محاکم متعددی که در رأس آنها دیوان عالی قضایی قرار داشت. این دیوان که بر کار تمام قضات نظارت داشت تحت اختیار شاه بود و شاه معمولاً یکی از دانشمندان سالخورده دربار را به جای خود معرفیِ میکرد.^{۲}<br />
<br />
عمدهترین آثار به جا مانده از دوران هخامنشی در پاسارگاد، تخت جمشید و شوش است و کتیبههای این دوره به خطّ میخی میباشند.<br />
<br />
اهداف آموزش و پرورش<br />
<br />
هخامنشیان برای اداره بخشهای مختلف سرزمین پهناور خود که از غرب به مصر و دریای مدیترانه و از شرق به رود سند و از جنوب به خلیج فارس و دریای هند محدود میشد به مردانی کارآزموده و مدیرانی لایق نیاز داشتند. در نتیجه، آموزش و پرورش بیشتر در خدمت اهداف سیاسی و نظامی بود.^{۳} آموزش و پرورش در دوران هخامنشی آن قدر مهم و جدی بود که علاوه بر گزنفون که کتاب مستقل کوروش نامه را در این باره نگاشت، دیگر متفکران بزرگ یونانی مانند ارسطو و افلاطون نیز به این موضوع توجه نمودند. به طور کلی در دوره هخامنشی آموزش و پرورش سه هدف تربیتی را دنبال میکرد: تربیت اجتماعی، تربیت<br />
<br />
شخصی، تربیت شغلی و حرفهای.<br />
<br />
منظور از تربیت اجتماعی تبدیل روحیه خودکامگی و خودخواهی خردسالان به روحیه همکاری و همگامی با جامعه بود. در این مرحله، کودکان با حقوق خود و دیگر افراد جامعه آشنا میشدند. آنان احترام به حقوق دیگران و رعایت آداب و سنن ملی را میآموختند. 1. علیرضا حکمت، همان، ص ۱۶۹-۷۰: ن. فرید، بررسیها، س ۲، ش ۲، ص ۱۳۹. 2. همان، ص ۴۱۵.<br />
<br />
3. علی محمد الماسی، همان، ص ۸۴ ،_<br />
<br />
<br />
هخامنشیان<br />
<br />
۱۳<br />
<br />
در مرحله دوم هدف پرورش کودکان و نوجوانان بود. این پرورش با توجه به ویژگیهای فردی صورت میگرفت. در این مرحله دانشآموز علاوه بر آموختن دروس رسمی و عمومی، میآموخت که چگونه از اوقات فراغت خود استفاده کند.<br />
<br />
در مرحله سوم هدف آمادهسازی افراد برای خدمات لشکری و کشوری بود. این افراد بیشتر از خانوادههای برجسته بودند. هدف از این مرحله به طور کلی ایجاد ثبات اجتماعی بیشتر و بهتر کردن اوضاع بود.^{۴}<br />
<br />
دکتر بیژن اهداف کلی آموزش و پرورش در دوره هخامنشی را اینگونه خلاصه میکند: ۱. نگهبانی از کشور شاهنشاهی ۲. راهنمایی امور مالی و اقتصادی ۳. احتیاج به نگاهداری راهها<br />
<br />
۴. ضرورت استواری شیرازه ملی.<br />
<br />
وی هم چنین مینویسد: در هیچ یک از مدارک موجود ذکری از میزان عمومیت تربیت رسمی نیست و برای تربیت طبقات پایین از طرف دولت اقدامی صورت نمیگرفت. حرفهها از پدر به پسر و از استادکار به شاگرد آموخته میشد. سرپرستی و تربیت روحانیان با افراد روحانی بود. به سبب احتیاج به جوانان برای امور مختلف کشورداری در آن دوره، احتمالاً ورود به مدارس آزاد بود.^{۵}<br />
<br />
راوندی در کتاب بربرها و یونانیها مینویسد: «از اصول تعلیم و تربیت و اخلاق و عادات طبقات متوسط و محروم جامعه ایرانی در عهد باستان اطلاع دقیقی نداریم. به طوری که از آثار مورخان یونانی استنباط میشود طبقات ممتاز در سرزمین پارس تحت اصول و آیین خاصی تربیت میشدند.»^{۶}<br />
<br />
آموزش در دوره هخامنشیان شامل موارد زیر بود:<br />
<br />
۴. علی محمدالماسی، همان، ص ۸۵، بیژن، همان، صص ۱۶۱-۱۶۰. ۵، علی محمدالماسی، همان، ص ۸۶، بیژن، همان، ص ۱۸۶. ۶. مرتضی راوندی، بربرها و یونانیها، ص ۵۱۶.<br />
<br />
۶. مرتضی راوندی، بربرها و یونانیها، ص ۵۱۶.<br />
<br />
<br />
۱۴<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
الف) آموزش نظامی: حفاظت از سرزمین هخامنشی با توجه به وسعت آن نیاز به ارتشی، قوی و نیرومند داشت. این ارتش از بخشهای مختلفی تشکیل شده بود و هر یک از این بخشها آموزشهای خاص خود را میدیدند. نگهبانی از سرزمین پهناور ایران وظیفه هر فرد بود و همه افراد بین ۱۵ تا ۵۰ ساله میبایست در هنگام جنگ از سرزمین خود دفاع میکردند. آموزش نظامی به صورت یک سنت دیرینه درآمده بود و خدمت سربازی امر مقدسی به شمار میرفت. نسبت به فراریان از خدمت سربازی سختگیری میشد.^{۷} ایرانیان برای آنکه در جنگ مهارت لازم را به دست آورند به شکار میپرداختند و آنان سعی میکردند در اسب سواری ماهر شوند تا بتوانند از پشت اسب نیزه و تیر پرتاب کنند.<br />
<br />
ب) آموزش عمومی و دینی: در زمان هخامنشیان دین زرتشت آیین رسمی کشور بود و تعالیم آن از کودکی به افراد آموزش داده میشد. در نتیجه عادت میکردند که زود از خواب برخیزند. در سرما و گرما پیادهروی کنند. راستگو و درست کردار باشند. به نوشته گزنفون «... سابقاً عاداتی بوده که کودکان را در محکمه حاضر میکردند تا محاکمات را بشنوند و از طفولیت با دادگستری آشنا شوند. کودکان بعد از سن بلوغ نگهبانی از بناهای دولتی و خدمات عمومی را انجام میدادند».^{۸}<br />
<br />
در زمان داریوش هخامنشی با آگاهی به عرف و عادت مردم کشورهای تحت سلطه قوانین و قانون نامههایی تدوین میشد. آنها، که نیکوکاری و راستی را ارج مینهادند و اساس داوری بودند. به این قوانین «دات» یا داد میگفتند. این قوانین و آیین نامههای اجرایی آن در مدرسه حقوق تدریس میشد؛ دانشآموزان در محاکم حاضر میشدند و نحوه اجرای قوانین را میدیدند.^{۹}<br />
<br />
ج) آموزش صنعتی: توسعه صنعت فلزکاری در دوره هخامنشی یکی از عوامل پیشرفت صنایع و وسایل تولید و تکمیل تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه و شهرسازی بود. ساخت ساختمان عظیمی چون تخت جمشید، حفر آبراه سوئز، تجهیز سپاه چند صد هزارنفری،<br />
<br />
7، علیرضا حکمت، همان، ص 170.<br />
<br />
۸ گزنفون، کوروش نامه، ص ۱۱؛ تاریخ طب، ج 1، ص ۲۷۹. 9. علیرضا حکمت، همان، ص ۴۱۴.<br />
<br />
<br />
.<br />
<br />
هخامنشیان<br />
<br />
۱۵<br />
<br />
تأسیس بندرگاهها و لنگرگاههای نیروی دریایی، با دستان توانای صدها تن صنعتگر فلزکار و مهندس صنایع فلزی صورت گرفت. پرورش صنعتگران فلزکار، نیاز به آموزش حرفهای و پرورش استعدادهای هنری داشت و این امر مهم فقط در سایه تشکیلات منظم آموزشی با پیگیریهای آگاهانه و مداوم میسر بود.^{۱۰}<br />
<br />
پیشرفت آموزش حرفهای در شاهنشاهی هخامنشی باعث شد که مردم کشورهای متمدن آن روز به منظور کسب این مهارتها با مردم ایران ارتباط برقرار کنند. استفاده از معماران و استادان خارجی از ابتکارات ایرانیان در دوره هخامنشی بود. از مهندسان ایرانی دوره هخامنشی، در زمان خشایار شاه، ارتاخه و پوپارس را میتوان نام برد که آبراه معروف دماغه کوه «آتوس» را برای عبور کشتیهای ایرانی حفر کردند. پل معروف «هلسپونت» روی تنگه داردانل با نظارت آنها ساخته شد.^{۱۱}<br />
<br />
درباره صنعتگران دوره هخامنشی گزنفون مینویسد: «در شهرهای بزرگ ساختن هر یک از اشیاء به عهده صنعتکار مخصوص بود. حتی گاهی صنعتگری در کفش مردانه مهارت مییافت و صنعتگر دیگر در کفش زنانه. یا یکی پارچه را میبرید و دیگری میدوخت. بدیهی است که شخصی که کوشش خود را صرف ساختن یک کار به خصوص کند، آن کار را به خوبی انجام میدهد.»^{۱۲}<br />
<br />
صنعت نساجی نیز در زمان هخامنشیان وارد مرحله جدید بافت پارچههای بسیار ظریف و گرانبها شد. میتوان گفت که آموزش صنعت نساجی و پارچهبافی در دوره هخامنشیان در سطحی عالی بود. در نشریه ایرانشهر میخوانیم: «نساجی ایران در دوره هخامنشیان مخصوصاً در زمینه بافت پارچههای پشمی نرم و لطیف مشهور بوده و شاهان هخامنشی به داشتن لباسهای فاخر معروف بودند.»^{۱۳}<br />
<br />
د) آموزش دانش و فن آبیاری و حفر آبراه: پادشاهان هخامنشی به مسائل کشاورزی و عمران و آبادانی توجه خاصی داشتند و چون آب را عامل اصلی عمران و توسعه کشاورزی ۱۰. همان، ص ۴۱۵.<br />
<br />
11. همان، ص ۴۶۸؛ ف. ملک زاده، بررسیها، س ۳، ش ۳ و ۴. ۱۲. همان، ص ۲۳۶؛ گزنفون، ص ۲۸۹.<br />
<br />
۱۳. همان، ص ۳۶۰؛ نیازمند، ایرانشهر، یونسکو، ج ۲، ص ۱۷۹۵.<br />
<br />
<br />
۱۶<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
میدانستند به حفر قنوات و آبراهها اقدام میکردند. بدین منظور آموزش مهندسان آبراهساز و مقنیان کارآزموده از زمره مسائل با اهمیت مملکتی بود.<br />
<br />
گیرشمن در این خصوص مینویسد: شاهان هخامنشی «در همه ممالک به کارهای عامالمنفعه که استعداد تولیدی را افزون میکرد اقدام نمودند. حفر قنوات زیرزمینی در نجد ایران و بعضی نواحی کم آب دارای اهمیت اساسی بوده که توسط شاهان هخامنشی تحقق یافت.»^{۱۴}<br />
<br />
ه) آموزش پزشکی: در ایران باستان به خصوص دوره هخامنشی دانش پزشکی در سطح بالایی قرار داشت. پزشکانی کارآزموده و هم چنین سازمانی منظم برای امور پزشکان وجود داشت. پزشکان به سه گروه تخصصی تقسیم میشدند:^{۱۵} ۱. کارد پزشکان یا جراحان<br />
<br />
۲. گیاه پزشکان یا درمان کنندگان با داروهای گیاهی<br />
<br />
۳. روان پزشکان که معالجههایشان با نیایشهای دینی همراه بود.<br />
<br />
پزشکان تازه کار میبایست ابتدا دیوپرستان را درمان میکردند. وقتی در این معالجات موفق میشدند، پروانه پزشکی میگرفتند و به معالجه مزداپرستان میپرداختند. اگر معالجه یک پزشک روی سه دیوپرست موثر نمیشد و آنها میمردند، آن پزشک مردود میشد و پروانه نمیگرفت.^{۱۶}<br />
<br />
مراحل آموزش<br />
<br />
سوادآموزی در آموزش ابتدایی دوره هخامنشیان شامل یادگیری دستورهای دینی و قطعاتی از اوستا بود. کودکان تا هفت سالگی در خانه و بین خانواده تربیت میشدند. در این دوران آنان آداب اولیه زندگی و مسائل مذهبی را میآموختند. از هفت تا پانزده سالگی که سالهای تمیز عقلی است، پرورش روانی، عقلی و بدنی صورت میگرفت. در این سنین، آنان تمرینات رزمی<br />
<br />
۱۴. همان، ص ۴۴۲؛ گیرشمن، ص ۱۷۳. ۱۵. همان، ص ۲۳۶: گزنفون، ص ۲۸۹.<br />
<br />
۱۶. همان، ص ۴۶۸؛ به نقل از وندیداد فرگرد هفتم، ۳۷.<br />
<br />
<br />
هخامنشیان<br />
<br />
۱۷<br />
<br />
و ورزشی داشتند تا بدنشان پرورش یابد و روح مردانگی در آنان ایجاد شود. برنامه و روش آموزش به گونهای بود که آنها علاوه بر خواندن و نوشتن، اخلاقیات را نیز میآموختند.^{۱۷} تعلیم و تربیت به سه دوره تقسیم میشد: ۱. تربیت کودکان پنج تا هفت سال<br />
<br />
۲. تربیت کودکان و نوجوانان هفت تا پانزده سال ۳. تربیت جوانان شانزده تا بیست و چهار سال<br />
<br />
تربیت جوانان در دستهها و گروهها صورت میگرفت.^{۱۸} به طور کلی میتوان گفت که دانشآموزان در ایران باستان به سه دسته تقسیم میشدند: دانشآموزان خاص، دانشآموزان حرفهای، دانشآموزان عمومی.^{۱۹}<br />
<br />
جوانان تا پانزده سالگی به فراگرفتن دروس مذهبی، آموزش علوم، ادبیات و تمرین راستگویی، سواری و تیراندازی میپرداختند و در پایان پانزده سالگی که سن بلوغ بود، دختر و پسر را با تشریفات خاص وارد اجتماع میکردند و آنان را واجد شرایط ازدواج میدانستند. در طی مراسمی با حضور مهمانان، یکی از بزرگان کلاهخود، زره، شمشیر و کمربند چرمی را بر پسر میبست. از آن به بعد پسر حق داشت در صف مردان به شکار و پیکار برود. این مراسم به جشن کمربندان یا کشتیبندان معروف بود.^{۲۰}<br />
<br />
بیشتر اشراف ایرانی کودکان خود را در چهارده سالگی برای پرورش عالیتر به سرپرستان و مربیان خاص میسپردند.<br />
<br />
دانشآموزان<br />
<br />
گزنفون که در عصر هخامنشی به ایران سفر کرده بود؛ درباره تعلیم و تربیت جوانان نوشته است: «اطفال به مدرسه میرفتند تا ادب بیاموزند. در این حال رؤسا و آموزگاران مراقبشان بودند و بین آنها عدالت برقرار میکردند. زیرا بین اطفال هم مانند بزرگان دزدی، خدعه و ۱۷. علی محمد الماسی، همان، ص ۹۰: علیرضا حکمت، همان، ص ۳۶۱. ۱۸. علی محمد الماسی، همان، ص ۸۹-۸۸ ۱۹. علیرضا حکمت، همان، ص ۳۷۴. 20. علی محمد الماسی، همان، ص ۸۹<br />
<br />
<br />
۱۸<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
بیحرمتی برقرار بود. اگر به کسی بهتان میزدند و از عهده اثبات برنمیآمدند مجازات میشدند. اگر طفلی در مقابل احسان، حق شناس ولینعمت خود نبود، سخت تنبیه میشد. اطفال را به اعتدال مزاج خومیدادند. به آنان آداب غذا خوردن و نوشیدن را میآموختند. آنها میبایست حقشناس باشند و همانگونه که بزرگتران حرمت مهتران خود را داشتند آنها هم باید به بزرگتران خود احترام بگذارند. اطفال باید در غذاخوردن قناعت کنند. کودکان با مادران خود غذا نمیخوردند؛ بلکه با مربیان خود غذا میخوردند. اطفال با خود نان و سبزی و ظرفی برای آب خوردن از رودخانه میبردند.»^{۲۱}<br />
<br />
شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد در دوره هخامنشی آموزش ابتدایی، سوادآموزی، برای تمام کودکان یکسان بود.^{۲۲} هرودوت مینویسد: «سن تربیت بین پنج و بیست و پنج سالگی است و دانشآموزان در طی آموزش سه چیز را باید بیاموزند: سبسواری، تیراندازی و راستگویی. تا پنج سالگی کودک در اندرون و نزد زنان پرورش مییافت. معمولاً در حضور پدر و مادر دیده نمیشد تا اگر کودک در اوایل رشد تلف شود، کمتر باعث تأثر پدر و مادر گردد.»^{۲۳}<br />
<br />
گزنفون اولین مرحله تربیت کودک ایرانی را تا شانزده سالگی و استرابون تا چهارده سالگی میدانست.<br />
<br />
آموزگاران و روش تدریس<br />
<br />
بنا به نظر افلاطون از روزگار زرتشت تا شاهنشاهی هخامنشی، مغان وظیفه سنگین معلمی را به عهده داشتند و تمام آموزشها را بر مبنای اصول تعالیم دین زرتشت به مردم میآموختند. در دوره هخامنشی آموزشگاهها بسط یافتند. معلمان طبقه بزرگی را تشکیل میدادند و آموزش و پرورش بیش از پیش جنبه عمومی به خود گرفت و سوای مغان، آموزگاران دیگری نیز این وظیفه را به عهده گرفتند. آموزگاران را ایشیراپائیتی یعنی دانشمند میگفتند و به هر یک،<br />
<br />
21. علی محمدالماسی، همان، ص ۹۱-۹۰؛ مرتضی راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، ص ۷۲. 22. علیرضا حکمت، همان، ص ۳۶۰. 23. علی محمد الماسی، همان، ص ۸۸<br />
<br />
.<br />
<br />
<br />
هخامنشیان<br />
<br />
۱۹<br />
<br />
پنجاه شاگرد بین ۷ تا پانزده سال میسپردند. آنان روزی هشت ساعت به فراگرفتن دروس میپرداختند.^{۲۴}<br />
<br />
معلمان به چند گروه تقسیم میشدند: معلمان دینی، سوادآموزی، تربیت بدنی و معلمان<br />
<br />
علوم دیگر مانند حساب، علمالاشیاء و..<br />
<br />
{۲}^۵.<br />
<br />
روش تدریس معلمان عملی و نظری بود. به آموزش عملی توجه زیادی میشد. در موقع آموختن، معلم شاگرد خطاکار را تنبیه میکرد. این تنبیه متناسب با خطایی بود که از شاگرد سر میزد. سعی میشد شاگرد حتما علت تنبیه خود را بداند. حتیالمقدور از تنبیه بدنی خودداری، میشد و بیشتر تنبیهها جنبه آموزشی داشت؛ مثلاً تنبیه مجرمان با سواد این بود که اعضای خانوادهای را که به آنها ظلم روا داشته یا نسبت به آنان مرتکب جرم شدهاند باسواد کنند. شاگردان برای یادگرفتن و به حافظه سپردن بندهای طویل مذهبی (گاتاها) آنها را با هم و با آهنگ میخواندند. از جمله درسهای تفریحی، کشاورزی و درختکاری بود.^{۲۶}<br />
<br />
مکان و سازمان آموزش<br />
<br />
با پیدایش حرفههای گوناگون و گسترش سازمان اداری و نیاز به نیروی انسانی متخصص باعث شد که تشکیلات مذهبی و آتشکدهها علاوه بر آموزش دینی برای سایر علوم نیز محل جداگانهای تأسیس کنند. این اولین گام برای تأسیس مدارس رسمی بود. فرزندان خانواده شاهی و اشراف در آموزشگاههای درباری برای وظایفی خاص تربیت میشدند. روحانیان، اغلب در حریم آتشکدهها و طبقات دیگر در آموزشگاههایی که جنبه عمومی داشت، آموزش میدیدند. این مدارس رسمی ابتدا برای اشراف و درباریان بود و به همین علت در نزدیک کاخ شاهی دایر میشد. مدارس عمومی در مناطق مسکونی ساخته میشدند.^{۲۷} حکمت به نقل از کتاب بربرها و یونانیها مینویسد: «تعلیم و تربیت خاندان شاهی جایگاه مخصوصی به نام جایگاه آزادی دارد. آن جایگاه در کنار کاخ شاهی و بناهای دور از اماکن عمومی بود. این ۲۴. مشکور، اجتماعی، ص ۸۴؛ علیرضا حکمت، همان، ص ۳۷۱. ۲۵. علیرضا حکمت، همان، ص ۳۷۱.<br />
<br />
۲۶. همان، ص ۳۶۲؛ علی محمد الماسی، همان، ص ۸۷ 27. علی محمد الماسی، همان، ص ۸۷<br />
<br />
<br />
۲۰<br />
<br />
تاریخ آموزش و پرورش در ایران<br />
<br />
جایگاه چهار قسمت داشت: قسمت کودکان، قسمت نوجوانان، قسمت مردان و قسمتی مخصوص کسانی که سنشان در حدی بود که بتوانند سلاح در دست گیرند. تا زمان ساسانیان وضع اموزشگاهها با کمی تغییر چنین بود.»^{۲۸}<br />
<br />
در دوره هخامنشی به دستور داریوش اول آموزشگاهی برای تحصیل علم طب در ساییس مصر تأسیس شد. هم چنین چند آموزشگاه و مدرسه عالی مهم در شهرهای بورسیپا، میلیت و ارخویی احداث گردید، به علاوه در آذربایجان، ری و بلخ هم دانشگاههایی وجود داشت.^{۲۹}<br />
<br />
کتابخانههای عهد هخامنشی<br />
<br />
۱. کتابخانه استخر (کتابخانه خزانه تخت جمشید)<br />
{| class="wikitable"<br />
|۲. کتابخانه قهندژ یا کهندژ در قصبه جی اصفهان<br />
|-<br />
|۳. کتابخانه پرآن خا در معبد نیت مصر<br />
|-<br />
|۴. کتابخانه شاهی اردشیر دوم^{۳۰}<br />
|}<br />
۲۸. همان، صص ۸۹-88؛ علیرضا حکمت، همان، ص ۳۶۹.<br />
<br />
29. علیرضا حکمت، همان، ص ۳۸۳؛ حمید نیرنوری، سهم ایران در تمدن جهان، شرکت ملی نفت، [بی تا]، ص .۳۵۱<br />
<br />
30. همان، ص ۴۰۶.</div>Samei