<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87</id>
	<title>آیت الله - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-16T17:30:31Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=6615&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: /* نیز نگاه کنید به */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=6615&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-06T19:37:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;نیز نگاه کنید به&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l9&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== منبع اصلی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== منبع اصلی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;دانشنامه ایران&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). &lt;/ins&gt;دانشنامه ایران&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6612:rev-6615:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=6612&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=6612&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-06T19:32:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌کار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و کمتر برای دیگران به کار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌کار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاکاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشکیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالکریم حائری و مرکزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ که در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اکنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی که در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند&amp;lt;ref&amp;gt;تلخیص از: موسوی، محمدعلی(1374). «آیت‌الله». دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد2، ص.260.&amp;lt;/ref&amp;gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌کار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و کمتر برای دیگران به کار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌کار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[نهضت مشروطه|&lt;/ins&gt;عصر مشروطیت&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;آخوند ملاکاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشکیل حوزه علمیه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;قم&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;توسط مرحوم شیخ عبدالکریم حائری و مرکزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ که در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اکنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی که در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند&amp;lt;ref&amp;gt;تلخیص از: موسوی، محمدعلی(1374). «آیت‌الله». دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد2، ص.260.&amp;lt;/ref&amp;gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[نهضت مشروطه]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[اهل بیت]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l10&quot;&gt;خط ۱۰:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2323&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2323&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-19T14:23:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌کار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و کمتر برای دیگران به کار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌کار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاکاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشکیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالکریم حائری و مرکزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ که در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اکنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی که در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌کار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و کمتر برای دیگران به کار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌کار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاکاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشکیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالکریم حائری و مرکزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ که در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اکنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی که در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;تلخیص از: موسوی، محمدعلی(1374). «آیت‌الله». دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد2، ص.260.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== منبع اصلی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== منبع اصلی ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موسوی، محمدعلی(1374). «آیت‌الله». دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد2، ص.260.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دانشنامه ایران&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2311&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2311&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-19T14:02:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌كار &lt;/del&gt;رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كمتر &lt;/del&gt;برای دیگران به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كار &lt;/del&gt;می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌كار &lt;/del&gt;رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملاكاظم &lt;/del&gt;خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل &lt;/del&gt;حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عبدالكریم &lt;/del&gt;حائری و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مركزیت‌یافتن &lt;/del&gt;آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه &lt;/del&gt;در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اكنون &lt;/del&gt;معدودی از برجسته‌ترین فقهایی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه &lt;/del&gt;در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌کار &lt;/ins&gt;رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کمتر &lt;/ins&gt;برای دیگران به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کار &lt;/ins&gt;می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌کار &lt;/ins&gt;رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملاکاظم &lt;/ins&gt;خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشکیل &lt;/ins&gt;حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عبدالکریم &lt;/ins&gt;حائری و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرکزیت‌یافتن &lt;/ins&gt;آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/ins&gt;در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اکنون &lt;/ins&gt;معدودی از برجسته‌ترین فقهایی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/ins&gt;در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2310&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2310&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-19T14:02:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;آیَتُ‌الله&#039;&#039;&#039;، &lt;/del&gt;یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و كمتر برای دیگران به كار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌كار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاكاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشكیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالكریم حائری و مركزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اكنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی كه در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیَتُ‌الله، &lt;/ins&gt;یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&amp;lt;/ref&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و كمتر برای دیگران به كار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌كار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاكاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &amp;lt;/ref&amp;gt;. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشكیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالكریم حائری و مركزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اكنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی كه در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;# ا&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;references &lt;/ins&gt;/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;# &lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;br &lt;/del&gt;/&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تلخیص: مقاله «آیت‌الله»، نوشته &lt;/del&gt;محمدعلی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موسوی&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;دایرهالمعارف &lt;/del&gt;بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامی&lt;/del&gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039; 1374، 2/&lt;/del&gt;260 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== منبع اصلی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;موسوی، &lt;/ins&gt;محمدعلی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(1374). «آیت‌الله»&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دایره المعارف &lt;/ins&gt;بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامی، جلد2، ص&lt;/ins&gt;.260&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2309&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=2309&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-19T14:00:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آيَتُ‌الله&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;يا آيةالله &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشانة &lt;/del&gt;خداوند) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عالي‌ترين &lt;/del&gt;عنوان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;براي فقيهان &lt;/del&gt;و مراجع بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيعه&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اين &lt;/del&gt;عنوان، نخست به‌طور خاص &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;براي علامة حلي &lt;/del&gt;(وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيعه، &lt;/del&gt;مختص او بود و كمتر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;براي ديگران &lt;/del&gt;به كار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مي‌رفت&lt;/del&gt;. از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اوايل سدة &lt;/del&gt;14 ق / 20 م عنوان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آيت‌الله براي &lt;/del&gt;مراجع قدر اول &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيعه &lt;/del&gt;رفته رفته به‌كار رفت. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سيد مهدي &lt;/del&gt;بحرالعلوم، سپس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيخ مرتضي انصاري، شيخ حسين &lt;/del&gt;نجف و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سيد &lt;/del&gt;محمدحسن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيرازي &lt;/del&gt;و سرانجام در عصر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مشروطيت &lt;/del&gt;آخوند ملاكاظم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خراساني، &lt;/del&gt;حاج &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ميرزا حسين ميرزا خليل، شيخ &lt;/del&gt;عبدالله &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مازندراني &lt;/del&gt;و مجتهدان بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ديگر آيت‌الله &lt;/del&gt;خوانده شدند.&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پيش &lt;/del&gt;از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مي‌شدند، &lt;/del&gt;پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكيل حوزة علمية &lt;/del&gt;قم توسط مرحوم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شيخ عبدالكريم حائري &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مركزيت‌يافتن &lt;/del&gt;آن (1340 ق / 1922 م) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شماري &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فقهاي &lt;/del&gt;بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آيت‌الله &lt;/del&gt;لقب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;يافتند؛ &lt;/del&gt;لذا اكنون &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معدودي &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برجسته‌ترين فقهايي &lt;/del&gt;كه در مقام &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرجعيت &lt;/del&gt;قرار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مي‌گيرند، آيت‌الله العظمي ناميده مي‌شوند&lt;/del&gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیَتُ‌الله&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یا آیه الله &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشانه &lt;/ins&gt;خداوند) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عالی‌ترین &lt;/ins&gt;عنوان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای فقیهان &lt;/ins&gt;و مراجع بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیعه&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این &lt;/ins&gt;عنوان، نخست به‌طور خاص &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای علامه حلی &lt;/ins&gt;(وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابن حجر عسقلانی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان المیزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بیروت: 1290 ق، 2/317.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیعه، &lt;/ins&gt;مختص او بود و كمتر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برای دیگران &lt;/ins&gt;به كار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌رفت&lt;/ins&gt;. از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اوایل سده &lt;/ins&gt;14 ق / 20 م عنوان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیت‌الله برای &lt;/ins&gt;مراجع قدر اول &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیعه &lt;/ins&gt;رفته رفته به‌كار رفت. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید مهدی &lt;/ins&gt;بحرالعلوم، سپس &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین &lt;/ins&gt;نجف و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید &lt;/ins&gt;محمدحسن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیرازی &lt;/ins&gt;و سرانجام در عصر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مشروطیت &lt;/ins&gt;آخوند ملاكاظم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خراسانی، &lt;/ins&gt;حاج &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ &lt;/ins&gt;عبدالله &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مازندرانی &lt;/ins&gt;و مجتهدان بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دیگر آیت‌الله &lt;/ins&gt;خوانده شدند&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;نوری، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222&lt;/ins&gt;.&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بیداری ایرانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علی‌اكبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، 88. &lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. پیش &lt;/ins&gt;از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌شدند، &lt;/ins&gt;پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل حوزه علمیه &lt;/ins&gt;قم توسط مرحوم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شیخ عبدالكریم حائری &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مركزیت‌یافتن &lt;/ins&gt;آن (1340 ق / 1922 م) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شماری &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فقهای &lt;/ins&gt;بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آیت‌الله &lt;/ins&gt;لقب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یافتند؛ &lt;/ins&gt;لذا اكنون &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معدودی &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برجسته‌ترین فقهایی &lt;/ins&gt;كه در مقام &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرجعیت &lt;/ins&gt;قرار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند&lt;/ins&gt;.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;مآخذ&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;مآخذ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ا&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابن حجر عسقلاني. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لسان الميزان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بيروت: 1290 ق، 2/317.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &amp;lt;br /&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تلخیص&lt;/ins&gt;: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقاله «آیت‌الله»، نوشته محمدعلی موسوی&lt;/ins&gt;. &#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دایرهالمعارف &lt;/ins&gt;بزرگ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامی&lt;/ins&gt;.&#039;&#039;&#039; 1374، 2/260  تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نوري، حسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مستدرك الوسائل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222؛ ناظم‌الاسلام كرماني، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ بيداري ايرانيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌كوشش علي‌اكبر سعيدي سيرجاني، تهران: 1362، 88. &lt;/del&gt;&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تلخيص&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقالة «آيت‌الله»، نوشتة محمدعلي موسوي&lt;/del&gt;. &#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دايرةالمعارف &lt;/del&gt;بزرگ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامي&lt;/del&gt;.&#039;&#039;&#039; 1374، 2/260  تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=93&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « &#039;&#039;&#039;آيَتُ‌الله&#039;&#039;&#039;، يا آيةالله (نشانة خداوند) عالي‌ترين عنوان براي فقيهان و مراجع بزرگ شيعه. اين عنوان، نخست به‌طور خاص براي علامة حلي (وفات 676 ق) به‌كار رفت&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و تا قرن‌ها در متون شيعه، مختص او بود و كمتر براي ديگران به كار مي‌رفت. از اوايل س...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&amp;diff=93&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-08-07T05:31:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی « &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;آيَتُ‌الله&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، يا آيةالله (نشانة خداوند) عالي‌ترين عنوان براي فقيهان و مراجع بزرگ شيعه. اين عنوان، نخست به‌طور خاص براي علامة حلي (وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شيعه، مختص او بود و كمتر براي ديگران به كار مي‌رفت. از اوايل س...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;آيَتُ‌الله&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، يا آيةالله (نشانة خداوند) عالي‌ترين عنوان براي فقيهان و مراجع بزرگ شيعه. اين عنوان، نخست به‌طور خاص براي علامة حلي (وفات 676 ق) به‌كار رفت&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; و تا قرن‌ها در متون شيعه، مختص او بود و كمتر براي ديگران به كار مي‌رفت. از اوايل سدة 14 ق / 20 م عنوان آيت‌الله براي مراجع قدر اول شيعه رفته رفته به‌كار رفت. سيد مهدي بحرالعلوم، سپس شيخ مرتضي انصاري، شيخ حسين نجف و سيد محمدحسن شيرازي و سرانجام در عصر مشروطيت آخوند ملاكاظم خراساني، حاج ميرزا حسين ميرزا خليل، شيخ عبدالله مازندراني و مجتهدان بزرگ ديگر آيت‌الله خوانده شدند.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt; پيش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده مي‌شدند، پس از تشكيل حوزة علمية قم توسط مرحوم شيخ عبدالكريم حائري و مركزيت‌يافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماري از فقهاي بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه آيت‌الله لقب يافتند؛ لذا اكنون معدودي از برجسته‌ترين فقهايي كه در مقام مرجعيت قرار مي‌گيرند، آيت‌الله العظمي ناميده مي‌شوند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مآخذ:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# ابن حجر عسقلاني. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;لسان الميزان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. بيروت: 1290 ق، 2/317.&lt;br /&gt;
# نوري، حسين. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مستدرك الوسائل&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران: 1382، 2/397، 3/222؛ ناظم‌الاسلام كرماني، محمد. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تاريخ بيداري ايرانيان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. به‌كوشش علي‌اكبر سعيدي سيرجاني، تهران: 1362، 88. &amp;lt;br /&amp;gt;تلخيص: مقالة «آيت‌الله»، نوشتة محمدعلي موسوي. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;دايرةالمعارف بزرگ اسلامي.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; 1374، 2/260  تلخیص‌کننده: سیدحسن امین&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
</feed>