https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C
ابوالمَحامد غزنوی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T08:15:10Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=7751&oldid=prev
Samei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹
2025-05-10T10:09:04Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالمَحامد غَزنَوی، ظهیر الحق یا ظهیر الدین ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوی، ستارهشناس، فیلسوف و پزشک بنام ایرانی و مؤلف کتاب مشهور کفایه التعلیم به زبان فارسی. بسیاری او را با شرف الدین محمد مسعودی مروزی (سده 6ق)، ریاضیدان و طبیعیدان ایرانی، یا محمد بن مسعود غزنوی مؤلف البدیع فی النحو (اوائل سده 5ق) اشتباه کردهاند. به گفته علی بن زید بیهقی، وی حکیم، پزشک و هندسه دان فاضلی بود که خود را در فلسفه نیز صاحب نظر میدانست و از این رو در کتاب احیاء الحق که به نظر بیهقی نشانه کممایگی او یکی او در فلسفه بوده است ـ راهی جز ارسطو و [[ابن سینا، پزشک|ابن سینا]] پیموده بود. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالمَحامد غَزنَوی، ظهیر الحق یا ظهیر الدین ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوی، ستارهشناس، فیلسوف و پزشک بنام ایرانی و مؤلف کتاب مشهور کفایه التعلیم به زبان فارسی. بسیاری او را با شرف الدین محمد مسعودی مروزی (سده 6ق)، ریاضیدان و طبیعیدان ایرانی، یا محمد بن مسعود غزنوی مؤلف البدیع فی النحو (اوائل سده 5ق) اشتباه کردهاند. به گفته علی بن زید بیهقی، وی حکیم، پزشک و هندسه دان فاضلی بود که خود را در فلسفه نیز صاحب نظر میدانست و از این رو در کتاب احیاء الحق که به نظر بیهقی نشانه کممایگی او یکی او در فلسفه بوده است ـ راهی جز ارسطو و [[ابن سینا، پزشک|ابن سینا]] پیموده بود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد غزنوی، کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم نام دارد که در واقع تلخیص و شرح و تفصیل دو باب از کتاب التفهیم [[ابوریحان بیرونی]] است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و زمین» و دیگر باب «احکام نجوم». گرچه ابو المحامد در این کتاب بارها از ابوریحان با لقب «استاد» نام برده، اما چند بار نیز با احترام بسیار، از او انتقاد کرده است. از تاریخ تولد و مرگ او اطلاعی در دست نیست، لیکن تا 549ق/ 1154م زنده بوده است<ref>کرامتی، یونس. «ابوالمحامد غزنوی»، '''''دائرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. ذیل و ترجمه انگلیسی (زیر چاپ).</ref><ref>غزنوی، ابوالمحامد. '''''کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم'''''. نسخه خطی شماره 138 مجموعه سلطانی کتابخانه مرکز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دائرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی، برگهای 7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، بهویژه: 92ب.</ref><ref>آل داوود، علی. «جهان دانش، متنی علمی از قرن ششم هجری»، '''نامه فرهنگستان'''. سال دوم، شماره دوم، شماره پیدرپی 6، تابستان 1375، ص 111-115.</ref><ref>تبریزی، غضنفر. '''''دیباچه بر'' صیدنه ''ابوریحان بیرونی'''''. به کوشش عباس زریاب، تهران: 1370.</ref><ref>بیهقی، علی بن زید. '''''تتمه صوان الحکمه'''''. به کوشش محمد شفیع، لاهور: 1351ق، ص149.</ref><ref>بیرونی، ابوریحان. '''''التفهیم لأوائل صناعه التنجیم'''''. به کوشش جلالالدین همایی، تهران: 1351.</ref><ref>Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</ref><ref>Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900.</ref><ref>Krenkow, F., "Abu'R-Raihan Al-Beruni", Islamic Culture, Heydarabad, 1932, vol VI. P 532.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد غزنوی، کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم نام دارد که در واقع تلخیص و شرح و تفصیل دو باب از کتاب التفهیم [[ابوریحان بیرونی]] است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و زمین» و دیگر باب «احکام نجوم». گرچه ابو المحامد در این کتاب بارها از ابوریحان با لقب «استاد» نام برده، اما چند بار نیز با احترام بسیار، از او انتقاد کرده است. از تاریخ تولد و مرگ او اطلاعی در دست نیست، لیکن تا 549ق/ 1154م زنده بوده است<ref>کرامتی، یونس. «ابوالمحامد غزنوی»، '''''دائرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. ذیل و ترجمه انگلیسی (زیر چاپ).</ref><ref>غزنوی، ابوالمحامد. '''''کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم'''''. نسخه خطی شماره 138 مجموعه سلطانی کتابخانه مرکز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دائره المعارف </ins>بزرگ اسلامی، برگهای 7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، بهویژه: 92ب.</ref><ref>آل داوود، علی. «جهان دانش، متنی علمی از قرن ششم هجری»، '''نامه فرهنگستان'''. سال دوم، شماره دوم، شماره پیدرپی 6، تابستان 1375، ص 111-115.</ref><ref>تبریزی، غضنفر. '''''دیباچه بر'' صیدنه ''ابوریحان بیرونی'''''. به کوشش عباس زریاب، تهران: 1370.</ref><ref>بیهقی، علی بن زید. '''''تتمه صوان الحکمه'''''. به کوشش محمد شفیع، لاهور: 1351ق، ص149.</ref><ref>بیرونی، ابوریحان. '''''التفهیم لأوائل صناعه التنجیم'''''. به کوشش جلالالدین همایی، تهران: 1351.</ref><ref>Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</ref><ref>Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900.</ref><ref>Krenkow, F., "Abu'R-Raihan Al-Beruni", Islamic Culture, Heydarabad, 1932, vol VI. P 532.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=6313&oldid=prev
Nazli در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۴
2025-05-05T14:24:54Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی</ins></div></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=6311&oldid=prev
Nazli در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۴
2025-05-05T14:24:36Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>ابوالمَحامد غَزنَوی،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>ظهیر الحق یا ظهیر الدین ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوی، ستارهشناس، فیلسوف و پزشک بنام ایرانی و مؤلف کتاب مشهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>کفایه التعلیم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>به زبان فارسی. بسیاری او را با شرف الدین محمد مسعودی مروزی (سده 6ق)، ریاضیدان و طبیعیدان ایرانی، یا محمد بن مسعود غزنوی مؤلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>البدیع فی النحو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(اوائل سده 5ق) اشتباه کردهاند. به گفته علی بن زید بیهقی، وی حکیم، پزشک و هندسه دان فاضلی بود که خود را در فلسفه نیز صاحب نظر میدانست و از این رو در کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>احیاء الحق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' که </del>به نظر بیهقی نشانه کممایگی او یکی او در فلسفه بوده است ـ راهی جز ارسطو و ابن سینا پیموده بود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالمَحامد غَزنَوی، ظهیر الحق یا ظهیر الدین ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوی، ستارهشناس، فیلسوف و پزشک بنام ایرانی و مؤلف کتاب مشهور کفایه التعلیم به زبان فارسی. بسیاری او را با شرف الدین محمد مسعودی مروزی (سده 6ق)، ریاضیدان و طبیعیدان ایرانی، یا محمد بن مسعود غزنوی مؤلف البدیع فی النحو (اوائل سده 5ق) اشتباه کردهاند. به گفته علی بن زید بیهقی، وی حکیم، پزشک و هندسه دان فاضلی بود که خود را در فلسفه نیز صاحب نظر میدانست و از این رو در کتاب احیاء الحق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به نظر بیهقی نشانه کممایگی او یکی او در فلسفه بوده است ـ راهی جز ارسطو و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سینا، پزشک|</ins>ابن سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پیموده بود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد غزنوی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>نام دارد که در واقع تلخیص و شرح و تفصیل دو باب از کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>التفهیم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>[[ابوریحان بیرونی]] است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و زمین» و دیگر باب «احکام نجوم». <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>گرچه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>ابو المحامد در این کتاب بارها از ابوریحان با لقب «استاد» نام برده، اما چند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بار </del>نیز با احترام بسیار، از او انتقاد کرده است. از تاریخ تولد و مرگ او اطلاعی در دست نیست، لیکن تا 549ق/ 1154م زنده بوده است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد غزنوی، کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم نام دارد که در واقع تلخیص و شرح و تفصیل دو باب از کتاب التفهیم [[ابوریحان بیرونی]] است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و زمین» و دیگر باب «احکام نجوم». گرچه ابو المحامد در این کتاب بارها از ابوریحان با لقب «استاد» نام برده، اما چند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بار </ins>نیز با احترام بسیار، از او انتقاد کرده است. از تاریخ تولد و مرگ او اطلاعی در دست نیست، لیکن تا 549ق/ 1154م زنده بوده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>کرامتی، یونس. «ابوالمحامد غزنوی»، '''''دائرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. ذیل و ترجمه انگلیسی (زیر چاپ).</ref><ref>غزنوی، ابوالمحامد. '''''کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم'''''. نسخه خطی شماره 138 مجموعه سلطانی کتابخانه مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، برگهای 7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، بهویژه: 92ب.</ref><ref>آل داوود، علی. «جهان دانش، متنی علمی از قرن ششم هجری»، '''نامه فرهنگستان'''. سال دوم، شماره دوم، شماره پیدرپی 6، تابستان 1375، ص 111-115.</ref><ref>تبریزی، غضنفر. '''''دیباچه بر'' صیدنه ''ابوریحان بیرونی'''''. به کوشش عباس زریاب، تهران: 1370.</ref><ref>بیهقی، علی بن زید. '''''تتمه صوان الحکمه'''''. به کوشش محمد شفیع، لاهور: 1351ق، ص149.</ref><ref>بیرونی، ابوریحان. '''''التفهیم لأوائل صناعه التنجیم'''''. به کوشش جلالالدین همایی، تهران: 1351.</ref><ref>Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</ref><ref>Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900.</ref><ref>Krenkow, F., "Abu'R-Raihan Al-Beruni", Islamic Culture, Heydarabad, 1932, vol VI. P 532.</ref></ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ''': </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابن سینا، پزشک|ابن سینا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. کرامتی، یونس. «ابوالمحامد غزنوی»، '''''دائرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. ذیل و ترجمه انگلیسی (زیر چاپ). </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابوریحان بیرونی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. آل داوود، علی. «جهان دانش، متنی علمی از قرن ششم هجری»، </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامه فرهنگستان</del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. سال دوم، شماره دوم، شماره پیدرپی 6، تابستان 1375، ص 111-115.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. غزنوی، ابوالمحامد. '''''کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم'''''. نسخه خطی شماره 138 مجموعه سلطانی کتابخانه مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، برگهای 7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، بویژه: 92ب. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. تبریزی، غضنفر. '''''دیباچه بر'' صیدنه ''ابوریحان بیرونی'''''. به کوشش عباس زریاب، تهران: 1370. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. بیهقی، علی بن زید. '''''تتمه صوان الحکمه'''''. به کوشش محمد شفیع، لاهور: 1351ق، ص149. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. بیرونی، ابوریحان. '''''التفهیم لأوائل صناعه التنجیم'''''. به کوشش جلالالدین همایی، تهران: 1351. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. Krenkow, F., "Abu'R-Raihan Al-Beruni", Islamic Culture, Heydarabad, 1932, vol VI. P 532.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس کرامتی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=6132&oldid=prev
Samei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹
2025-05-05T10:19:05Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالمَحامد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غَزنَوي،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهير </del>الحق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا ظهير الدين </del>ابو المحامد محمد بن مسعود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوي، </del>ستارهشناس، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيلسوف </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشك </del>بنام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>و مؤلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>مشهور ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كفاية التعليم</del>'' به زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>او را با شرف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدين </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسعودي مروزي </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>6ق)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياضيدان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبيعيدان ايراني، يا </del>محمد بن مسعود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوي </del>مؤلف ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البديع في </del>النحو'' (اوائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>5ق) اشتباه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردهاند</del>. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتة علي </del>بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيد بيهقي، وي حكيم، پزشك </del>و هندسه دان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاضلي </del>بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>خود را در فلسفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>صاحب نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميدانست </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>رو در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احياء </del>الحق'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> كه </del>به نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيهقي نشانة كممايگي </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>او در فلسفه بوده است ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راهي </del>جز ارسطو و ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سينا پيموده </del>بود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالمَحامد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غَزنَوی،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهیر </ins>الحق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا ظهیر الدین </ins>ابو المحامد محمد بن مسعود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوی، </ins>ستارهشناس، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوف </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشک </ins>بنام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>و مؤلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>مشهور ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کفایه التعلیم</ins>'' به زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>او را با شرف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدین </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسعودی مروزی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>6ق)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاضیدان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبیعیدان ایرانی، یا </ins>محمد بن مسعود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوی </ins>مؤلف ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البدیع فی </ins>النحو'' (اوائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>5ق) اشتباه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردهاند</ins>. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفته علی </ins>بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زید بیهقی، وی حکیم، پزشک </ins>و هندسه دان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاضلی </ins>بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>خود را در فلسفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>صاحب نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدانست </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>رو در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احیاء </ins>الحق'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> که </ins>به نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقی نشانه کممایگی </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>او در فلسفه بوده است ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راهی </ins>جز ارسطو و ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سینا پیموده </ins>بود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوي، </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كفاية التعليم في صناعة التنجيم</del>'' نام دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در واقع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلخيص </del>و شرح و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصيل </del>دو باب از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفهيم</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوريحان بيروني </del>است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمين» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>باب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«احكام </del>نجوم». ''گرچه'' ابو المحامد در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كتاب </del>بارها از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوريحان </del>با لقب «استاد» نام برده، اما چند بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>با احترام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار، </del>از او انتقاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>تولد و مرگ او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اطلاعي </del>در دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيست، ليكن </del>تا 549ق/ 1154م زنده بوده است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر مهم ابوالمحامد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوی، </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم</ins>'' نام دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در واقع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلخیص </ins>و شرح و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصیل </ins>دو باب از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفهیم</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوریحان بیرونی]] </ins>است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمین» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>باب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«احکام </ins>نجوم». ''گرچه'' ابو المحامد در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کتاب </ins>بارها از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوریحان </ins>با لقب «استاد» نام برده، اما چند بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>با احترام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار، </ins>از او انتقاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>تولد و مرگ او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اطلاعی </ins>در دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست، لیکن </ins>تا 549ق/ 1154م زنده بوده است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتي، يونس</del>. «ابوالمحامد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوي»، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دائرةالمعارف </del>بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذيل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة انگليسي </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>چاپ). </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرامتی، یونس</ins>. «ابوالمحامد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوی»، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دائرهالمعارف </ins>بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذیل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه انگلیسی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>چاپ). </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. آل داوود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي</del>. «جهان دانش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متني علمي </del>از قرن ششم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجري»، </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامة </del>فرهنگستان'''. سال دوم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمارة </del>دوم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمارة پيدرپي </del>6، تابستان 1375، ص 111-115.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. آل داوود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی</ins>. «جهان دانش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متنی علمی </ins>از قرن ششم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجری»، </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامه </ins>فرهنگستان'''. سال دوم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماره </ins>دوم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماره پیدرپی </ins>6، تابستان 1375، ص 111-115.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوي، </del>ابوالمحامد. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كفاية التعليم في صناعة التنجيم</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخة خطي شمارة </del>138 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعة سلطاني كتابخانة مركز دائرةالمعارف </del>بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي، برگهاي </del>7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بويژه</del>: 92ب. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنوی، </ins>ابوالمحامد. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کفایه التعلیم فی صناعه التنجیم</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه خطی شماره </ins>138 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه سلطانی کتابخانه مرکز دائرهالمعارف </ins>بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، برگهای </ins>7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بویژه</ins>: 92ب. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبريزي، </del>غضنفر. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديباچه </del>بر'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صيدنة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوريحان بيروني</del>'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرياب، </del>تهران: 1370. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی، </ins>غضنفر. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیباچه </ins>بر'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صیدنه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوریحان بیرونی</ins>'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زریاب، </ins>تهران: 1370. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيهقي، علي </del>بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيد</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تتمة </del>صوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحكمه</del>'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شفيع، </del>لاهور: 1351ق، ص149. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیهقی، علی </ins>بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زید</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تتمه </ins>صوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحکمه</ins>'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شفیع، </ins>لاهور: 1351ق، ص149. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> بيروني، ابوريحان</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفهيم </del>لأوائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صناعة التنجيم</del>'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش جلالالدين همايي، </del>تهران: 1351. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> بیرونی، ابوریحان</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفهیم </ins>لأوائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صناعه التنجیم</ins>'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش جلالالدین همایی، </ins>تهران: 1351. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1603:rev-6132:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8E%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C&diff=1603&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''ابوالمَحامد غَزنَوي،''' ظهير الحق يا ظهير الدين ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوي، ستارهشناس، فيلسوف و پزشك بنام ايراني و مؤلف كتاب مشهور ''كفاية التعليم'' به زبان فارسي. بسياري او را با شرف الدين محمد مسعودي مروزي (سدة 6ق)، رياضيدان و طبيعي...» ایجاد کرد
2024-08-22T04:08:03Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''ابوالمَحامد غَزنَوي،''' ظهير الحق يا ظهير الدين ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوي، ستارهشناس، فيلسوف و پزشك بنام ايراني و مؤلف كتاب مشهور ''كفاية التعليم'' به زبان فارسي. بسياري او را با شرف الدين محمد مسعودي مروزي (سدة 6ق)، رياضيدان و طبيعي...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''ابوالمَحامد غَزنَوي،''' ظهير الحق يا ظهير الدين ابو المحامد محمد بن مسعود غزنوي، ستارهشناس، فيلسوف و پزشك بنام ايراني و مؤلف كتاب مشهور ''كفاية التعليم'' به زبان فارسي. بسياري او را با شرف الدين محمد مسعودي مروزي (سدة 6ق)، رياضيدان و طبيعيدان ايراني، يا محمد بن مسعود غزنوي مؤلف ''البديع في النحو'' (اوائل سدة 5ق) اشتباه كردهاند. به گفتة علي بن زيد بيهقي، وي حكيم، پزشك و هندسه دان فاضلي بود كه خود را در فلسفه نيز صاحب نظر ميدانست و از اين رو در كتاب ''احياء الحق'' كه به نظر بيهقي نشانة كممايگي او يكي او در فلسفه بوده است ـ راهي جز ارسطو و ابن سينا پيموده بود. <br />
<br />
اثر مهم ابوالمحامد غزنوي، ''كفاية التعليم في صناعة التنجيم'' نام دارد كه در واقع تلخيص و شرح و تفصيل دو باب از كتاب ''التفهيم'' ابوريحان بيروني است؛ نخست باب «در حالهاء آسمان و زمين» و ديگر باب «احكام نجوم». ''گرچه'' ابو المحامد در اين كتاب بارها از ابوريحان با لقب «استاد» نام برده، اما چند بار نيز با احترام بسيار، از او انتقاد كرده است. از تاريخ تولد و مرگ او اطلاعي در دست نيست، ليكن تا 549ق/ 1154م زنده بوده است. <br />
<br />
<br />
'''مآخذ''': <br />
<br />
1. كرامتي، يونس. «ابوالمحامد غزنوي»، '''''دائرةالمعارف بزرگ اسلامي'''''. ذيل و ترجمة انگليسي (زير چاپ). <br />
<br />
2. آل داوود، علي. «جهان دانش، متني علمي از قرن ششم هجري»، '''نامة فرهنگستان'''. سال دوم، شمارة دوم، شمارة پيدرپي 6، تابستان 1375، ص 111-115.<br />
<br />
3. غزنوي، ابوالمحامد. '''''كفاية التعليم في صناعة التنجيم'''''. نسخة خطي شمارة 138 مجموعة سلطاني كتابخانة مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامي، برگهاي 7 آ، 10ب، 11 آ، 28 آ، بويژه: 92ب. <br />
<br />
4. تبريزي، غضنفر. '''''ديباچه بر'' صيدنة ''ابوريحان بيروني'''''. به كوشش عباس زرياب، تهران: 1370. <br />
<br />
5. بيهقي، علي بن زيد. '''''تتمة صوان الحكمه'''''. به كوشش محمد شفيع، لاهور: 1351ق، ص149. <br />
<br />
6. بيروني، ابوريحان. '''''التفهيم لأوائل صناعة التنجيم'''''. به كوشش جلالالدين همايي، تهران: 1351. <br />
<br />
7. Krause, M., "Stambuler Handschriften islamischer Mathematiker", Quellen und Studien Zur Geschichte der Mathematik …, 1936, p 512.<br />
<br />
8. Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900.<br />
<br />
9. Krenkow, F., "Abu'R-Raihan Al-Beruni", Islamic Culture, Heydarabad, 1932, vol VI. P 532.<br />
<br />
<br />
یونس کرامتی</div>
Samei