https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8Cابوحنیفه دینوری - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-06T03:59:39Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=7753&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱2025-05-10T10:11:52Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوحنیفه دینوری (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارنده کتاب تاریخی مشهور اخبار الطوال. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در [[اصفهان]] و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود<ref>ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</ref><ref>عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</ref>. مسعودی در مروج الذهب به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<ref>مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</ref> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همه مباحث مورد علاقه ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمده آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد( <bdi>Heinrich Ferdinand Wüstenfeld</bdi>) بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا(Charles Pellat) دعوی مسعودی را دست کم در زمینه کتاب الانواء ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند<ref>شارل پلاّ. مقدمه کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبه دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوحنیفه دینوری (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارنده کتاب تاریخی مشهور اخبار الطوال. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در [[اصفهان]] و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود<ref>ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</ref><ref>عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</ref>. مسعودی در مروج الذهب به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<ref>مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</ref> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همه مباحث مورد علاقه ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمده آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد( <bdi>Heinrich Ferdinand Wüstenfeld</bdi>) بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا(Charles Pellat) دعوی مسعودی را دست کم در زمینه کتاب الانواء ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند<ref>شارل پلاّ. مقدمه کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبه دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمه کتاب صور الکواکب هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب الانواء ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همه دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمه کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.</ref>. وی درباره خود ابوحنیفه نیز گفته است:<blockquote>چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجره ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</ref>. وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</ref>.</blockquote>کتاب النبات ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینه گیاه-دارو شناسی. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین(Bernard Levin) بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. اخبار الطوال ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عبدالرحمان صوفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> در مقدمه کتاب صور الکواکب هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب الانواء ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همه دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمه کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.</ref>. وی درباره خود ابوحنیفه نیز گفته است:<blockquote>چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجره ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</ref>. وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</ref>.</blockquote>کتاب النبات ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینه گیاه-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[داروشناسی و داروسازی|</ins>دارو شناسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین(Bernard Levin) بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. اخبار الطوال ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به شمار میرود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اصفهان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اصفهان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[عبدالرحمان صوفی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[داروشناسی و داروسازی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آذر آقامیرزا</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آذر آقامیرزا</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6356:rev-7753:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=6356&oldid=prevNazli در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۹2025-05-05T15:19:21Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمه کتاب صور الکواکب هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب الانواء ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همه دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمه کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.</ref>. وی درباره خود ابوحنیفه نیز گفته است:<blockquote>چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجره ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</ref>. وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</ref>.</blockquote>کتاب النبات ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینه گیاه-دارو شناسی. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین(Bernard Levin) بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. اخبار الطوال ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمه کتاب صور الکواکب هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب الانواء ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همه دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمه کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.</ref>. وی درباره خود ابوحنیفه نیز گفته است:<blockquote>چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجره ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</ref>. وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است<ref>عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</ref>.</blockquote>کتاب النبات ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینه گیاه-دارو شناسی. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین(Bernard Levin) بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. اخبار الطوال ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اصفهان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=6344&oldid=prevNazli در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۲2025-05-05T15:02:13Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:ابوحنیفه دینوری.jpg|بندانگشتی|ابوحنیفه دینوری برگرفته از سایت جامعه المصطفی العالمیه قابل بازیابی از https://sokhanetarikh.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D9%86/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوحنیفه دینوری (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارنده کتاب تاریخی مشهور اخبار الطوال. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در [[اصفهان]] و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود<ref>ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</ref><ref>عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</ref>. مسعودی در مروج الذهب به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<ref>مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</ref> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همه مباحث مورد علاقه ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمده آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد( <bdi>Heinrich Ferdinand Wüstenfeld</bdi>) بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا(Charles Pellat) دعوی مسعودی را دست کم در زمینه کتاب الانواء ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند<ref>شارل پلاّ. مقدمه کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبه دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوحنیفه دینوری (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارنده کتاب تاریخی مشهور اخبار الطوال. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در [[اصفهان]] و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود<ref>ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</ref><ref>عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</ref>. مسعودی در مروج الذهب به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<ref>مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</ref> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همه مباحث مورد علاقه ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمده آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد( <bdi>Heinrich Ferdinand Wüstenfeld</bdi>) بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا(Charles Pellat) دعوی مسعودی را دست کم در زمینه کتاب الانواء ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند<ref>شارل پلاّ. مقدمه کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبه دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذر آقامیرزا</ins></div></td></tr>
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=6341&oldid=prevNazli در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۹2025-05-05T14:59:40Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحنیفه دینوری (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارنده کتاب تاریخی مشهور اخبار الطوال. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در [[اصفهان]] و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود<ref>ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</ref><ref>عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</ref>. مسعودی در مروج الذهب به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<ref>مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</ref> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همه مباحث مورد علاقه ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمده آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد( <bdi>Heinrich Ferdinand Wüstenfeld</bdi>) بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا(Charles Pellat) دعوی مسعودی را دست کم در زمینه کتاب الانواء ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند<ref>شارل پلاّ. مقدمه کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبه دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحنیفه دینوری</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(د حدود 282ق / 895م)، احمد بن [[داود]]، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخبار الطوال</del>''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در حدود 200</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">210ق </del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">815-825م در دینور زاده شد</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">235ق </del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">850م </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان]] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتی نیز در زادگاهش دینور </del>به رصد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستارگان مشغول بود</del>.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1و2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسعودی در </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مروج الذهب</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ </del>ابوحنیفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثاری نوشته که متأسفانه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی </del>تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست کم </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء </del>ابوحنیفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد، ثابت میکند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>4</sup> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمه کتاب صور الکواکب هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب الانواء ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همه دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است<ref>عبدالرحمان صوفی. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صور الکواکب</ins>''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(متن عربی)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمه کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.<</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref></ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی درباره خود ابوحنیفه نیز گفته است:<blockquote>چون </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">335ق </ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">946م به دینور رسیدم، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجره ابوحنیفه منزل گزیدم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با دیدن جایی که او سالها </ins>به رصد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'''''(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref>. وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است<ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب'</ins>''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمه فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">blockquote</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب النبات </ins>ابوحنیفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر خلاف آنچه </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینه گیاه-دارو شناسی</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، </ins>تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برنهارد لوین(Bernard Levin) بخشهای موجود این کتاب </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. اخبار الطوال </ins>ابوحنیفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''مآخذ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب '''''النبات''''' ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینۀ گیاه-دارو شناسی. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین[3] بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. شارل پلاّ. مقدمۀ کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبۀ دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمۀ کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. عبدالرحمان صوفی. همان(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمۀ فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. عبدالرحمان صوفی. همان(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمۀ فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذر آقامیرزا</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=6128&oldid=prevSamei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۶2025-05-05T10:16:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن [[داود]]، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود.<sup>1و2</sup> مسعودی در ''مروج الذهب'' به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<sup>3</sup> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی را دست کم در زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند.<sup>4</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن [[داود]]، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود.<sup>1و2</sup> مسعودی در ''مروج الذهب'' به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<sup>3</sup> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی را دست کم در زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند.<sup>4</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6127:rev-6128:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=6127&oldid=prevSamei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۲2025-05-05T10:12:51Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داود، </del>تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود.<sup>1و2</sup> مسعودی در ''مروج الذهب'' به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<sup>3</sup> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی را دست کم در زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند.<sup>4</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[داود]]، </ins>تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود.<sup>1و2</sup> مسعودی در ''مروج الذهب'' به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<sup>3</sup> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی را دست کم در زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند.<sup>4</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1605:rev-6127:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%D9%86%DB%8C%D9%81%D9%87_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=1605&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی « '''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به ر...» ایجاد کرد2024-08-22T04:10:14Z<p>صفحهای تازه حاوی « '''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به ر...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
'''ابوحنیفه دینوری''' (د حدود 282ق / 895م)، احمد بن داود، تاریخنگار، ریاضیدان، ستارهشناس و ادیب ایرانی الاصل و نگارندۀ کتاب تاریخی مشهور ''اخبار الطوال''. در حدود 200-210ق / 815-825م در دینور زاده شد. در 235ق / 850م در اصفهان و مدتی نیز در زادگاهش دینور به رصد ستارگان مشغول بود.<sup>1و2</sup> مسعودی در ''مروج الذهب'' به صراحت ابن قتیبه را به انتحال اغلب آثار ابوحنیفه متهم کرده است<sup>3</sup> با اندکی دقت میتوان دریافت که ابن قتیبه تقریباً در همۀ مباحث مورد علاقۀ ابوحنیفه آثاری نوشته که متأسفانه از میان رفتن بخش عمدۀ آثار ابوحنیفه مانع بررسی دقیق نظر مسعودی میشود. ووستنفلد[1] بر آن است که اتهام مسعودی تنها متوجه آثار تاریخی ابن قتیبه است. اما بررسیهای شارل پلا[2] دعوی مسعودی را دست کم در زمینۀ کتاب ''الانواء'' ابن قتیبه، که شباهت بسیاری با کتاب الأنواء ابوحنیفه دارد، ثابت میکند.<sup>4</sup> <br />
<br />
عبدالرحمان صوفی<sup>*</sup> در مقدمۀ کتاب ''صور الکواکب'' هنگام سخن گفتن از مکتب ستارهشناسی کهن اعراب موسوم به علم انواء، کتاب ''الانواء'' ابوحنیفه را کاملترین کتاب در این رشته دانسته، اما دینوری و همۀ دیگر نگارندگان این گونه آثار را در شناخت ستارگان کم اطلاع شمرده است.<sup>5</sup> وی دربارۀ خود ابوحنیفه نیز گفته است: چون در 335ق / 946م به دینور رسیدم، در حجرۀ ابوحنیفه منزل گزیدم و با دیدن جایی که او سالها به رصد میپرداخت، وی را مردی زبر دست در شناخت کواکب پنداشتم. اما پس از آنکه کتاب انواء وی به دست رسید دانستم که دانش ستارهشناسی او تا چه اندازه کم است.<sup>6</sup> وی برخی اشتباهات فاحش ابوحنیفه را یادآور شده است.<sup>7</sup><br />
<br />
کتاب '''''النبات''''' ابوحنیفه بر خلاف آنچه از نامش برمیآید یک اثر ادبی است و نه کتابی در زمینۀ گیاه-دارو شناسی. زیرا وی در این کتاب، بیآنکه از ویژگیهای ظاهری و خواص درمانی گیاهان یاد کند، تنها آیات قرآنی، روایات دینی، اشعار و امثال عربی مرتبط با نام هر گیاه را نقل کرده است. برنهارد لوین[3] بخشهای موجود این کتاب را در 1394ق/1974م در ویسبادن منتشر کرده است. '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه نیز از کهنترین تاریخهای عمومی تألیف شده در جهان اسلام به شمار میرود. <br />
<br />
<br />
'''مآخذ''':<br />
<br />
1. ابن ندیم. '''''الفهرست'''''. به کوشش رضا تجدد، تهران: 1351، ص 86.<br />
<br />
2. عبدالمنعم عامر. مقدمه بر '''''اخبار الطوال''''' ابوحنیفه دینوری. قاهره: 1960م، ص 6.<br />
<br />
3. مسعودی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر'''''. به کوشش شارل پلا، بیروت: 1966م، ج 2، ص 359.<br />
<br />
4. شارل پلاّ. مقدمۀ کتاب '''''الأنواء''''' ابن قتیبۀ دینوری. حیدر آباد دکن: 1375ق/1956م، ص 24-28.<br />
<br />
5. عبدالرحمان صوفی. '''''صور الکواکب''''' (متن عربی). حیدر آباد دکن: 1373ق/1954م، ص 7-8؛ همان کتاب، ترجمۀ کهن فارسی به قلم نصیر الدین طوسی، به کوشش معزالدین مهدوی، تهران: 1351، ص 7-8.<br />
<br />
6. عبدالرحمان صوفی. همان(متن عربی). ص 8-9؛ ترجمۀ فارسی نصیرالدین طوسی، ص 8-9.<br />
<br />
7. عبدالرحمان صوفی. همان(متن عربی). ص 12-14؛ ترجمۀ فارسی نصیرالدین طوسی، ص 12-13.<br />
<br />
<br />
آذر آقامیرزا<br />
----[1]. <br />
<br />
[2]. <br />
<br />
[3]. </div>Samei