https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T09:51:19Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=7809&oldid=prev Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵ 2025-05-10T11:15:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ماهانی، ابوعبدالله محمد بن عیسی (؟ - حدود 275 قمری)، ریاضی‌دان بزرگ اهل ماهان [[کرمان]].  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ماهانی، ابوعبدالله محمد بن عیسی (؟ - حدود 275 قمری)، ریاضی‌دان بزرگ اهل ماهان [[کرمان]].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او مقدمه‌ای هندسی را که ارشمیدس برای یکی از مسائل کتاب کره و استوانه خود حل شده فرض کرده بود به یک معادله جبری تبدیل کرد و با این کار نخستین گام را در بنیان گذاری هندسه تحلیلی (= تحلیل جبری مسائل هندسی) برداشت. حاصل معادله درجه سومی به شکل  بود، در حالی که تا آن روزگار، کسی به معادلات درجه سوم یا بالاتر اشاره توجه نکرده بود. ماهانی این معادله را غیر قابل حل دانست(معادلات درجه سوم و بالاتر فقط با روش‌های عددی قابل حل هستند). بعدها [[ابو جعفر خازن|ابوجعفر خازن]]* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطی ریشه آن را به دست آورد (البته این کار از نظر هندسی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبری </del>حل معادله محسوب نمی‌شود). ماهانی در فاصله 239-252 قمری نیز با دقت بسیار به رصد ستارگان و سیارت مشغول بود&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 66-69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;قربانی، ابوالقاسم. '''زندگی‌نامه ریاضی‌دانان دوره اسلامی'''. تهران: 1365، ص 431-435.&lt;/ref&gt;.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او مقدمه‌ای هندسی را که ارشمیدس برای یکی از مسائل کتاب کره و استوانه خود حل شده فرض کرده بود به یک معادله جبری تبدیل کرد و با این کار نخستین گام را در بنیان گذاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هندسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تحلیلی (= تحلیل جبری مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هندسه|</ins>هندسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) برداشت. حاصل معادله درجه سومی به شکل  بود، در حالی که تا آن روزگار، کسی به معادلات درجه سوم یا بالاتر اشاره توجه نکرده بود. ماهانی این معادله را غیر قابل حل دانست(معادلات درجه سوم و بالاتر فقط با روش‌های عددی قابل حل هستند). بعدها [[ابو جعفر خازن|ابوجعفر خازن]]* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطی ریشه آن را به دست آورد (البته این کار از نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هندسه|</ins>هندسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جبر]]&lt;nowiki/&gt;ی </ins>حل معادله محسوب نمی‌شود). ماهانی در فاصله 239-252 قمری نیز با دقت بسیار به رصد ستارگان و سیارت مشغول بود&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 66-69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;قربانی، ابوالقاسم. '''زندگی‌نامه ریاضی‌دانان دوره اسلامی'''. تهران: 1365، ص 431-435.&lt;/ref&gt;.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ابو جعفر خازن]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ابو جعفر خازن]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کرمان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کرمان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هندسه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جبر]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6831&oldid=prev Nazli در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹ 2025-05-07T13:39:58Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی</ins></div></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6830&oldid=prev Nazli در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹ 2025-05-07T13:39:41Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ماهاني،''' </del>ابوعبدالله محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عيسي </del>(؟ - حدود 275 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمري</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياضي‌دان </del>بزرگ اهل ماهان [[کرمان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|كرمان</del>]].  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهانی، </ins>ابوعبدالله محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عیسی </ins>(؟ - حدود 275 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاضی‌دان </ins>بزرگ اهل ماهان [[کرمان]].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه‌اي هندسي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه ارشميدس براي يكي </del>از مسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب كره </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استوانة </del>خود حل شده فرض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>بود به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك معادلة جبري تبديل كرد </del>و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كار نخستين </del>گام را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنيان گذاري هندسة تحليلي </del>(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحليل جبري </del>مسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندسي</del>) برداشت. حاصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معادلة </del>درجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سومي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكل </del> بود، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي كه </del>تا آن روزگار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسي </del>به معادلات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجة </del>سوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>بالاتر اشاره توجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكرده </del>بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهاني اين </del>معادله را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غير </del>قابل حل دانست(معادلات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجة </del>سوم و بالاتر فقط با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روش‌هاي عددي </del>قابل حل هستند). بعدها ابوجعفر خازن* با استفاده از محل تقاطع مقاطع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخروطي ريشة </del>آن را به دست آورد (البته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كار </del>از نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبري </del>حل معادله محسوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمي‌شود</del>). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهاني </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصلة </del>239-252 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمري نيز </del>با دقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار </del>به رصد ستارگان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيارت </del>مشغول بود.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه‌ای هندسی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که ارشمیدس برای یکی </ins>از مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب کره </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استوانه </ins>خود حل شده فرض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>بود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک معادله جبری تبدیل کرد </ins>و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کار نخستین </ins>گام را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیان گذاری هندسه تحلیلی </ins>(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحلیل جبری </ins>مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندسی</ins>) برداشت. حاصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معادله </ins>درجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سومی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل </ins> بود، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی که </ins>تا آن روزگار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی </ins>به معادلات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجه </ins>سوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>بالاتر اشاره توجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکرده </ins>بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهانی این </ins>معادله را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیر </ins>قابل حل دانست(معادلات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجه </ins>سوم و بالاتر فقط با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روش‌های عددی </ins>قابل حل هستند). بعدها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابو جعفر خازن|</ins>ابوجعفر خازن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>* با استفاده از محل تقاطع مقاطع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخروطی ریشه </ins>آن را به دست آورد (البته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کار </ins>از نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبری </ins>حل معادله محسوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمی‌شود</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهانی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصله </ins>239-252 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری نیز </ins>با دقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار </ins>به رصد ستارگان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیارت </ins>مشغول بود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 66-69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;قربانی، ابوالقاسم. '''زندگی‌نامه ریاضی‌دانان دوره اسلامی'''. تهران: 1365، ص 431-435.&lt;/ref&gt;</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ''': </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    كرامتي، يونس. '''كارنامة ايرانيان'''. تهران: 1380، ص 66-69. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابو جعفر خازن]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کرمان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    قرباني، ابوالقاسم. </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگي‌نامة رياضي‌دانان دورة اسلامي</del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: 1365، ص 431-435.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس کرامتی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6075&oldid=prev Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲ 2025-05-05T09:22:18Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ماهاني،''' ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان كرمان.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ماهاني،''' ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان|</ins>كرمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گذاري هندسة تحليلي (= تحليل جبري مسائل هندسي) برداشت. حاصل معادلة درجه سومي به شكل  بود، در حالي كه تا آن روزگار، كسي به معادلات درجة سوم يا بالاتر اشاره توجه نكرده بود. ماهاني اين معادله را غير قابل حل دانست(معادلات درجة سوم و بالاتر فقط با روش‌هاي عددي قابل حل هستند). بعدها ابوجعفر خازن* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطي ريشة آن را به دست آورد (البته اين كار از نظر هندسي و جبري حل معادله محسوب نمي‌شود). ماهاني در فاصلة 239-252 قمري نيز با دقت بسيار به رصد ستارگان و سيارت مشغول بود.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گذاري هندسة تحليلي (= تحليل جبري مسائل هندسي) برداشت. حاصل معادلة درجه سومي به شكل  بود، در حالي كه تا آن روزگار، كسي به معادلات درجة سوم يا بالاتر اشاره توجه نكرده بود. ماهاني اين معادله را غير قابل حل دانست(معادلات درجة سوم و بالاتر فقط با روش‌هاي عددي قابل حل هستند). بعدها ابوجعفر خازن* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطي ريشة آن را به دست آورد (البته اين كار از نظر هندسي و جبري حل معادله محسوب نمي‌شود). ماهاني در فاصلة 239-252 قمري نيز با دقت بسيار به رصد ستارگان و سيارت مشغول بود.   </div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=1652&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ماهاني،''' ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان كرمان. او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گ...» ایجاد کرد 2024-08-22T05:19:12Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ماهاني،&#039;&#039;&#039; ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان كرمان. او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گ...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ماهاني،&#039;&#039;&#039; ابوعبدالله محمد بن عيسي (؟ - حدود 275 قمري)، رياضي‌دان بزرگ اهل ماهان كرمان. <br /> <br /> او مقدمه‌اي هندسي را كه ارشميدس براي يكي از مسائل كتاب كره و استوانة خود حل شده فرض كرده بود به يك معادلة جبري تبديل كرد و با اين كار نخستين گام را در بنيان گذاري هندسة تحليلي (= تحليل جبري مسائل هندسي) برداشت. حاصل معادلة درجه سومي به شكل  بود، در حالي كه تا آن روزگار، كسي به معادلات درجة سوم يا بالاتر اشاره توجه نكرده بود. ماهاني اين معادله را غير قابل حل دانست(معادلات درجة سوم و بالاتر فقط با روش‌هاي عددي قابل حل هستند). بعدها ابوجعفر خازن* با استفاده از محل تقاطع مقاطع مخروطي ريشة آن را به دست آورد (البته اين كار از نظر هندسي و جبري حل معادله محسوب نمي‌شود). ماهاني در فاصلة 239-252 قمري نيز با دقت بسيار به رصد ستارگان و سيارت مشغول بود. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039;: <br /> <br /> 1-    كرامتي، يونس. &#039;&#039;&#039;كارنامة ايرانيان&#039;&#039;&#039;. تهران: 1380، ص 66-69. <br /> <br /> 2-    قرباني، ابوالقاسم. &#039;&#039;&#039;زندگي‌نامة رياضي‌دانان دورة اسلامي&#039;&#039;&#039;. تهران: 1365، ص 431-435.<br /> <br /> یونس کرامتی</div> Samei