ابوهاشم جبایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵

2025-05-01T11:15:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[ابوهاشم جبایی\|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرن‌های 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است<ref>ابن‌حوقل، محمد. '''''صوره‌الارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهم‌ترین اراء معتزله محسوب می‌شود وی ردیه‌هایی نیز بر اندیشه‌های ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخ‌الحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است ک بیشتر ~~ان‌ها~~ را در مقابله با ~~اراء~~ ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بین‌البصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref> اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز ~~ان‌چنان~~ شهرت و نفوذی داشت که گاه با پاره‌ای از عقاید پدر مخالفت می‌کرد. نظریه «احوال» وی مخالف ~~اراء~~ ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال ~~ان برامد~~<ref> شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود ~~امدند~~<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر می‌کرد و از او تبری می‌جست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref> اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات ان دو تن. ولی گواه دیگر ان که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلاف‌های فکری این پدر و پسر، اختصاص داده‌اند<ref> ابن‌مرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>		'''[[ابوهاشم جبایی\|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرن‌های 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در [[استان خوزستان\|خوزستان]]) بوده است<ref>ابن‌حوقل، محمد. '''''صوره‌الارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهم‌ترین اراء معتزله محسوب می‌شود وی ردیه‌هایی نیز بر اندیشه‌های ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخ‌الحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref>

			ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است که بیشتر آن‌ها را در مقابله با آراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بین‌البصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref>. اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز آن‌چنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پاره‌ای از عقاید پدر مخالفت می‌کرد.

			نظریه «احوال» وی مخالف آراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال آن برآمد<ref> شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود آمدند<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر می‌کرد و از او تبری می‌جست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref> اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات آن دو تن. ولی گواه دیگر آن که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلاف‌های فکری این پدر و پسر، اختصاص داده‌اند<ref> ابن‌مرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۴:		خط ۱۸:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	امیر حسین ساکت اف		امیر حسین ساکت اف
			[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]

Samei: /* منبع اصلی */

2025-04-14T21:43:03Z

منبع اصلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۳
خط ۳:		خط ۳:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[اسلام]]
			* [[تصوف]]<br />

			== مآخذ ==
	== ~~ماخذ~~ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی ~~الهدی،~~		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	امیر ~~حسی~~ ساکت اف		امیر حسین ساکت اف

Maedeh در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۴

2025-04-11T18:04:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۴
خط ۵:		خط ۵:


	== ~~'''~~ماخذ~~'''~~ ==		== ماخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
			سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

			== نویسنده مقاله ==
			امیر حسی ساکت اف

Maedeh در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۹

2025-04-11T17:59:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[ابوهاشم جبایی\|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرن‌های 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است<ref>ابن‌حوقل، محمد. '''''صوره‌الارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهم‌ترین اراء معتزله محسوب می‌شود وی ردیه‌هایی نیز بر اندیشه‌های ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخ‌الحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است ک بیشتر ان‌ها را در مقابله با اراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بین‌البصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref> اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز ان‌چنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پاره‌ای از عقاید پدر مخالفت می‌کرد. نظریه «احوال» وی مخالف اراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال ان برامد<ref> شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود امدند<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر می‌کرد و از او تبری می‌جست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref> اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات ان دو تن. ولی گواه دیگر ان که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلاف‌های فکری این پدر و پسر، اختصاص داده‌اند<ref> ابن‌مرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>.		'''[[ابوهاشم جبایی\|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرن‌های 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است<ref>ابن‌حوقل، محمد. '''''صوره‌الارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهم‌ترین اراء معتزله محسوب می‌شود وی ردیه‌هایی نیز بر اندیشه‌های ارسطو نوشته بود<ref> قفطی، علی. '''''تاریخ‌الحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref> قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است ک بیشتر ان‌ها را در مقابله با اراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بین‌البصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref> اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز ان‌چنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پاره‌ای از عقاید پدر مخالفت می‌کرد. نظریه «احوال» وی مخالف اراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال ان برامد<ref> شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود امدند<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر می‌کرد و از او تبری می‌جست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref> اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات ان دو تن. ولی گواه دیگر ان که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلاف‌های فکری این پدر و پسر، اختصاص داده‌اند<ref> ابن‌مرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>

	== ~~'''ماخذ:'''~~ ==		== نیز نگاه کنید به ==

	== ~~نیز نگاه کنید به~~ ==

			== '''ماخذ''' ==
			<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	~~دانشنامه ایران~~

	~~== نویسنده مقاله ==~~
	~~امیرحسین ساکت اف~~

Maedeh در ‏۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۱

2025-04-05T20:01:45Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''ابوهاشم جُبايي،''' عبدالسلام بن ابي علي محمد، از علماي معتزله در قرن‌هاي 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلي جبايي اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است.<sup>1</sup> ابوهاشم نيز به همين نام مشهور شد. نظرية احوال كه وي در باب صفات خداوند مطرح كرده است از مهم‌ترين آراء معتزله محسوب مي‌شود وي رديه‌هايي نيز بر انديشه‌هاي ارسطو نوشته بود<sup>2</sup> كه گويا همان هم، سرانجام موجب قتل وي به دست يكي از پيروان متعصب ارسطو شد<sup>3</sup> ابوهاشم دربارة طبيعيات نيز صاحب افكار مهمي است ك بيشتر آن‌ها را در مقابله با آراء ابوالقاسم بلخي كعبي، يكي از بزرگان گروه معتزلة بغداد، مطرح كرده بود.<sup>4</sup> پدرش ابوعلي، از دانشمندان و فقهاي بنام و رئيس مكتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشين وي شد<sup>5</sup> اگر چه وي در دوران حيات پدر نيز آن‌چنان شهرت و نفوذي داشت كه گاه با پاره‌اي از عقايد پدر مخالفت مي‌كرد. نظرية «احوال» وي مخالف آراء ابوعلي بود و ابوعلي در صدد ابطال آن برآمد<sup>6</sup> پس از فوت ابوعلي، ابوهاشم به مذهب ويژة خود سرو سامان داد و بدين ترتيب پيروان وي در برابر پيروان ابوعلي قرار گرفتند و دو فرقة «جبائيه» (پيروان ابوعلي) و «بهشميه» (پيروان ابوهاشم) به وجود آمدند.<sup>7</sup> ابوهاشم پدرش را تكفير مي‌كرد و از او تبري مي‌جست و حتي پس از مرگ پدر نيز، ارث او را نپذيرفت.<sup>8</sup> تشكيل اين دو فرقه، خود گواهي است بر اختلافات آن دو تن. ولي گواه ديگر آن كه قاضي عبدالجبار و ابوالحسن علي بن عيسي، كه هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر يك كتابي را به بحث از اختلاف‌هاي فكري اين پدر و پسر، اختصاص داده‌اند.<sup>9</sup>
+'''[[ابوهاشم جبایی|ابوهاشم جُبایی]]،''' عبدالسلام بن ابی علی محمد، از علمای معتزله در قرن‌های 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلی جبایی اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است<ref>ابن‌حوقل، محمد. '''''صوره‌الارض.''''' به کوشش کرامرس، لیدن: 1938م، ص231.</ref>. ابوهاشم نیز به همین نام مشهور شد. نظریه احوال که وی در باب صفات خداوند مطرح کرده است از مهم‌ترین اراء معتزله محسوب می‌شود وی ردیه‌هایی نیز بر اندیشه‌های ارسطو نوشته بود<ref>   قفطی، علی. '''''تاریخ‌الحکما'''''. (اختصار روزنی). به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک: 1903م، ص40.</ref> که گویا همان هم، سرانجام موجب قتل وی به دست یکی از پیروان متعصب ارسطو شد<ref>  قاضی عبدالجبار، '''''تثبیت دلائل النبوه.''''' به کوشش عبدالکریم عثمان، بیروت: 1386ق، ص628.</ref> ابوهاشم درباره طبیعیات نیز صاحب افکار مهمی است ک بیشتر ان‌ها را در مقابله با اراء ابوالقاسم بلخی کعبی، یکی از بزرگان گروه معتزله بغداد، مطرح کرده بود<ref>ابورشید نیشابوری، سعید. '''''المسائل فی الخلاف بین‌البصریین و البغدادیین'''''. به کوشش معن زیاده و رضوان سید، بیروت: 1979م.</ref>. پدرش ابوعلی، از دانشمندان و فقهای بنام و رئیس مکتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشین وی شد<ref>بغدادی، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بین''''' '''''الفرق'''''. به کوشش محمد زاهد کوثری، قاهره: 1367ق، ص110.</ref> اگر چه وی در دوران حیات پدر نیز ان‌چنان شهرت و نفوذی داشت که گاه با پاره‌ای از عقاید پدر مخالفت می‌کرد. نظریه «احوال» وی مخالف اراء ابوعلی بود و ابوعلی در صدد ابطال ان برامد<ref>  شهرستانی، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به کوشش عبدالعزیز محمدوکیل، قاهره: 1387ق، ص1/83.</ref> پس از فوت ابوعلی، ابوهاشم به مذهب ویژه خود سرو سامان داد و بدین ترتیب پیروان وی در برابر پیروان ابوعلی قرار گرفتند و دو فرقه «جبائیه» (پیروان ابوعلی) و «بهشمیه» (پیروان ابوهاشم) به وجود امدند<ref>'''''همان'''''، 1/87.</ref>. ابوهاشم پدرش را تکفیر می‌کرد و از او تبری می‌جست و حتی پس از مرگ پدر نیز، ارث او را نپذیرفت<ref>  اسفراینی، طاهر. '''''التبصیر''''' '''''فی''''' '''''الدین'''''. به کوشش محمدزاهد کوثری، قاهره: 1374ق، ص82.</ref>. تشکیل این دو فرقه، خود گواهی است بر اختلافات ان دو تن. ولی گواه دیگر ان که قاضی عبدالجبار و ابوالحسن علی بن عیسی، که هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر یک کتابی را به بحث از اختلاف‌های فکری این پدر و پسر، اختصاص داده‌اند<ref>  ابن‌مرتضی، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به کوشش دیوالد ویلستر، بیروت: 1380ق، ص110.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
 امیرحسین ساکت اف

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابوهاشم جُبايي،''' عبدالسلام بن ابي علي محمد، از علماي معتزله در قرن‌هاي 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلي جبايي اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است.¹ ابوهاشم نيز به همين نام مشهور شد. نظرية احوال كه وي در باب صفات خداوند مطرح كرده است از مهم‌ت...» ایجاد کرد

2024-08-12T17:18:52Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''ابوهاشم جُبايي،''' عبدالسلام بن ابي علي محمد، از علماي معتزله در قرن‌هاي 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلي جبايي اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است.1 ابوهاشم نيز به همين نام مشهور شد. نظرية احوال كه وي در باب صفات خداوند مطرح كرده است از مهم‌ت...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ابوهاشم جُبايي،''' عبدالسلام بن ابي علي محمد، از علماي معتزله در قرن‌هاي 3 و 4ق (227ق- 321) پدرش ابوعلي جبايي اهل «جُبّا» (واقع در خوزستان) بوده است.1 ابوهاشم نيز به همين نام مشهور شد. نظرية احوال كه وي در باب صفات خداوند مطرح كرده است از مهم‌ترين آراء معتزله محسوب مي‌شود وي رديه‌هايي نيز بر انديشه‌هاي ارسطو نوشته بود2 كه گويا همان هم، سرانجام موجب قتل وي به دست يكي از پيروان متعصب ارسطو شد3 ابوهاشم دربارة طبيعيات نيز صاحب افكار مهمي است ك بيشتر آن‌ها را در مقابله با آراء ابوالقاسم بلخي كعبي، يكي از بزرگان گروه معتزلة بغداد، مطرح كرده بود.4 پدرش ابوعلي، از دانشمندان و فقهاي بنام و رئيس مكتب اعتزال در بصره بود. پس از مرگ پدر، ابوهاشم جانشين وي شد5 اگر چه وي در دوران حيات پدر نيز آن‌چنان شهرت و نفوذي داشت كه گاه با پاره‌اي از عقايد پدر مخالفت مي‌كرد. نظرية «احوال» وي مخالف آراء ابوعلي بود و ابوعلي در صدد ابطال آن برآمد6 پس از فوت ابوعلي، ابوهاشم به مذهب ويژة خود سرو سامان داد و بدين ترتيب پيروان وي در برابر پيروان ابوعلي قرار گرفتند و دو فرقة «جبائيه» (پيروان ابوعلي) و «بهشميه» (پيروان ابوهاشم) به وجود آمدند.7 ابوهاشم پدرش را تكفير مي‌كرد و از او تبري مي‌جست و حتي پس از مرگ پدر نيز، ارث او را نپذيرفت.8 تشكيل اين دو فرقه، خود گواهي است بر اختلافات آن دو تن. ولي گواه ديگر آن كه قاضي عبدالجبار و ابوالحسن علي بن عيسي، كه هر دو از بزرگان معتزله بودند، هر يك كتابي را به بحث از اختلاف‌هاي فكري اين پدر و پسر، اختصاص داده‌اند.9

'''مآخذ:'''

1. ابن‌حوقل، محمد. '''''صورة‌الارض.''''' به كوشش كرامرس، ليدن: 1938م، ص231.

2. قفطي، علي. '''''تاريخ‌الحكما'''''. (اختصار روزني). به كوشش يوليوس ليپرت، لايپزيك: 1903م، ص40.

3. قاضي عبدالجبار، '''''تثبيت دلائل النبوة.''''' به كوشش عبدالكريم عثمان، بيروت: 1386ق، ص628.

4. ابورشيد نيشابوري، سعيد. '''''المسائل في الخلاف بين‌البصريين و البغداديين'''''. به كوشش معن زياده و رضوان سيد، بيروت: 1979م.

5. بغدادي، عبدالقاهر. '''''الفرق''''' '''''بين''''' '''''الفرق'''''. به كوشش محمد زاهد كوثري، قاهره: 1367ق، ص110.

6. شهرستاني، محمد. '''''الملل''''' '''''و''''' '''''النحل'''''. به كوشش عبدالعزيز محمدوكيل، قاهره: 1387ق، ص1/83.

7. '''''همان'''''، 1/87.

8. اسفرايني، طاهر. '''''التبصير''''' '''''في''''' '''''الدين'''''. به كوشش محمدزاهد كوثري، قاهره: 1374ق، ص82.

9. ابن‌مرتضي، احمد. '''''طبقات''''' '''''المعتزله'''''. به كوشش ديوالد ويلستر، بيروت: 1380ق، ص110.

امیرحسین ساکت اف