ابو زید بلخی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳

2025-05-10T10:13:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:ابو زید بلخی.jpg\|بندانگشتی\|ابو زید بلخی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-abuzaydbalkhi-32.html]]		[[پرونده:ابو زید بلخی.jpg\|بندانگشتی\|ابو زید بلخی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-abuzaydbalkhi-32.html]]
	ابوزید بلخی (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که صور الاقالیم یا کتاب الاشکال نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<ref>مقدسی، محمد بن احمد، '''''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.</ref> و حمد الله مستوفی<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس صور الاقالیم ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است<ref>De Goeje, M. J., "'''''Die Istakhri-Balkhi Frage'''''", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58		ابوزید بلخی (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که صور الاقالیم یا کتاب الاشکال نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<ref>مقدسی، محمد بن احمد، '''''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.</ref> و [[حمدالله مستوفی\|حمد الله مستوفی]]<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس صور الاقالیم ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است<ref>De Goeje, M. J., "'''''Die Istakhri-Balkhi Frage'''''", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58
	</ref><ref>Krachkovskii, I. Yu., '''''Izbrannye Sochineniya''''', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194</ref><ref>Watt, W. M., "'''''Abu Zaid Balkhi'''''", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.</ref><ref>Kramers, J. H., '''''"La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam"''''', ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.</ref><ref>رضا، عنایت الله، «اصطخری»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''''' ، ج 9، ص 148.</ref>. اثر [[پزشکی]] ابوزید مصالح الابدان و الانفس نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>.		</ref><ref>Krachkovskii, I. Yu., '''''Izbrannye Sochineniya''''', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194</ref><ref>Watt, W. M., "'''''Abu Zaid Balkhi'''''", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.</ref><ref>Kramers, J. H., '''''"La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam"''''', ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.</ref><ref>رضا، عنایت الله، «اصطخری»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''''' ، ج 9، ص 148.</ref>. اثر [[پزشکی]] ابوزید مصالح الابدان و الانفس نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[پزشکی]]<br />		* [[پزشکی]]
			* [[حمدالله مستوفی]]<br />

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۱۵:		خط ۱۶:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	آذر آقامیرزا		آذر آقامیرزا
			[[رده:علوم و فنون]]

Nazli در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۲

2025-05-05T15:32:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:ابو زید بلخی.jpg\|بندانگشتی\|ابو زید بلخی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-abuzaydbalkhi-32.html]]		[[پرونده:ابو زید بلخی.jpg\|بندانگشتی\|ابو زید بلخی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-abuzaydbalkhi-32.html]]
	ابوزید بلخی (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که صور الاقالیم یا کتاب الاشکال نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<ref>مقدسی، محمد بن احمد، '''''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.</ref> و حمد الله مستوفی<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس صور الاقالیم ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است<ref>De Goeje, M. J., "Die Istakhri-Balkhi Frage", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58		ابوزید بلخی (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که صور الاقالیم یا کتاب الاشکال نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<ref>مقدسی، محمد بن احمد، '''''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.</ref> و حمد الله مستوفی<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس صور الاقالیم ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است<ref>De Goeje, M. J., "'''''Die Istakhri-Balkhi Frage'''''", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58
			</ref><ref>Krachkovskii, I. Yu., '''''Izbrannye Sochineniya''''', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194</ref><ref>Watt, W. M., "'''''Abu Zaid Balkhi'''''", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.</ref><ref>Kramers, J. H., '''''"La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam"''''', ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.</ref><ref>رضا، عنایت الله، «اصطخری»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''''' ، ج 9، ص 148.</ref>. اثر [[پزشکی]] ابوزید مصالح الابدان و الانفس نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>.
	</ref><ref>Krachkovskii, I. Yu., ''Izbrannye Sochineniya'', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194</ref><ref>Watt, W. M., "Abu Zaid Balkhi", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.</ref><ref>Kramers, J. H., "La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam", ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.</ref><ref>رضا، عنایت الله، «اصطخری»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''''' ، ج 9، ص 148.</ref>. اثر [[پزشکی]] ابوزید مصالح الابدان و الانفس نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۹:		خط ۸:

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			آذر آقامیرزا

Nazli در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۰

2025-05-05T15:30:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:ابو زید بلخی.jpg\|بندانگشتی\|ابو زید بلخی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-abuzaydbalkhi-32.html]]
			ابوزید بلخی (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که صور الاقالیم یا کتاب الاشکال نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<ref>مقدسی، محمد بن احمد، '''''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.</ref> و حمد الله مستوفی<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس صور الاقالیم ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است<ref>De Goeje, M. J., "Die Istakhri-Balkhi Frage", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58

			</ref><ref>Krachkovskii, I. Yu., ''Izbrannye Sochineniya'', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194</ref><ref>Watt, W. M., "Abu Zaid Balkhi", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.</ref><ref>Kramers, J. H., "La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam", ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.</ref><ref>رضا، عنایت الله، «اصطخری»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''''' ، ج 9، ص 148.</ref>. اثر [[پزشکی]] ابوزید مصالح الابدان و الانفس نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است<ref>موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'''''، ج 5 ، ص 504.</ref>.

	'''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کتاب الاشکال'' نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<sup>1</sup> و حمد الله مستوفی<sup>2</sup>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس ''صور الاقالیم'' ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است.<sup>3و4و5و6و7</sup> اثر [[پزشکی]] ابوزید ''مصالح الابدان'' و ''الانفس'' نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است.<sup>8</sup>		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[پزشکی]]<br />

	مآخذ:		== مآخذ ==

	~~1. مقدسی، محمد بن احمد، ''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.~~

	~~2. موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''، ج 5 ، ص 504.~~

	~~3. De Goeje, M. J., "Die Istakhri-Balkhi Frage", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58.~~

	~~4. Kramers, J. H., "La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam", ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.~~

	~~5. Krachkovskii, I. Yu., ''Izbrannye Sochineniya'', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194~~

	~~6. Watt, W. M., "Abu Zaid Balkhi", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.~~

	~~7. رضا، عنایت الله، «اصطخری»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'' ، ج 9، ص 148.~~

	~~8. موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''، ج 5 ، ص 504.~~


	~~آذر آقامیرزا~~

Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۲

2025-05-05T10:12:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۱:		خط ۱:


	'''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در ~~پزشکی،~~ کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کتاب الاشکال'' نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<sup>1</sup> و حمد الله مستوفی<sup>2</sup>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس ''صور الاقالیم'' ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است.<sup>3و4و5و6و7</sup> اثر پزشکی ابوزید ''مصالح الابدان'' و ''الانفس'' نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است.<sup>8</sup>		'''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در [[پزشکی]]، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کتاب الاشکال'' نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی<sup>1</sup> و حمد الله مستوفی<sup>2</sup>، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس ''صور الاقالیم'' ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است.<sup>3و4و5و6و7</sup> اثر [[پزشکی]] ابوزید ''مصالح الابدان'' و ''الانفس'' نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است.<sup>8</sup>

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « '''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در پزشکی، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کت...» ایجاد کرد

2024-08-22T04:12:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی « '''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در پزشکی، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کت...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ابوزید بلخی''' (235-322ق/849-934م)، احمد بن سهل، دانشمند جامع العلوم ایرانی، بنیان گذار مکتب جغرافیایی بلخ و از نخستین فراهم آورندگان نقشه‌های جغرافیایی که در پزشکی، کلام، فلسفه و ادب نیز دست داشت. اثر جغرافیایی مهم ابوزید که ''صور الاقالیم'' یا ''کتاب الاشکال'' نام داشته، کتابی مختصر و قاعدتاً مشتمل بر نقشۀ جغرافیایی مناطق مختلف همراه با توضیحاتی چند بوده که ظاهراً به روزگار ما نرسیده و فقط به واسطۀ آثار جغرافی‌دانان دیگری که از آن بهره برده‌اند، همچون مقدسی1 و حمد الله مستوفی2، از مضمون آن آگاهی داریم. بیشتر پژوهشگران معاصر برآنند که ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی، جغرافی‍دان برجسته ایرانی مشهور اصطخری، آثار خود را بر اساس ''صور الاقالیم'' ابوزید بلخی نوشته، اما مطالبی نیز بدان افزوده و ظاهراً در ساختار آن نیز تغییراتی داده و پس از وی نیز ابن حوقل، جغرافی‌دان عرب سدۀ 4ق /10م این کار را ادامه داده است.3و4و5و6و7 اثر پزشکی ابوزید ''مصالح الابدان'' و ''الانفس'' نام دارد که یک نسخه از دست نویس آن به کوشش سزگین به صورت چاپ عکسی در فرانکفورت منتشر شده است.8

مآخذ:

1. مقدسی، محمد بن احمد، ''احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم''، به کوشش میشائیل یان دخویه، لیدن، 1906م، ص 4.

2. موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''، ج 5 ، ص 504.

3. De Goeje, M. J., "Die Istakhri-Balkhi Frage", ''ZDMG'', 1957, Vol. 25, 1871, PP 42-58.

4. Kramers, J. H., "La Question Balhi-Istahri-Ibn Hawkal et Atlas de l'Islam", ''Acta Orientali'', Leiden, vol 10, 1932, pp 1-10.

5. Krachkovskii, I. Yu., ''Izbrannye Sochineniya'', Moscow/Leningrad, 1957, Vol. IV, P 194

6. Watt, W. M., "Abu Zaid Balkhi", ''Encyclopaedia Iranica'', Vol 1, P 400.

7. رضا، عنایت الله، «اصطخری»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی'' ، ج 9، ص 148.

8. موحد، صمد، «ابوزید بلخی»، ''دائرة المعارف بزرگ اسلامی''، ج 5 ، ص 504.

آذر آقامیرزا