https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9 ادیب الممالک - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T06:48:55Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=9400&oldid=prev Samei در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۸ 2025-06-04T10:18:04Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مطبوعات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مطبوعات]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=8420&oldid=prev Mina در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۵ 2025-05-12T17:05:59Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام پدرش حسین، زادگاهش گازران، از روستاهای اراک، و نیای بزرگش میرزا بزرگ قائم مقام فراهانی بود. او در اوائل کار شاعری با حسنعلی خان گروسی امیرنظام که از رجال فرهیخته و شعرشناس عهد [[قاجاریه|قاجاری]] بود آشنا شد و در خدمت وی به نواحی مختلف [[ایران]] سفر کرد&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ادیب الممالک. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دیوان کامل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش وحید دستگردی، تهران: 1312، دیباچه، ص یا، یط.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;عبرت، محمدعلی مصاحبی نائینی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مدینه الادب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. (نسخه خطیِ مؤلف، کتابخانه مجلس، به شماره 4182)، 1360ق، ص 104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ رجال ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1347، ص 1/364.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام پدرش حسین، زادگاهش گازران، از روستاهای اراک، و نیای بزرگش میرزا بزرگ قائم مقام فراهانی بود. او در اوائل کار شاعری با حسنعلی خان گروسی امیرنظام که از رجال فرهیخته و شعرشناس عهد [[قاجاریه|قاجاری]] بود آشنا شد و در خدمت وی به نواحی مختلف [[ایران]] سفر کرد&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;ادیب الممالک. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دیوان کامل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش وحید دستگردی، تهران: 1312، دیباچه، ص یا، یط.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;عبرت، محمدعلی مصاحبی نائینی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مدینه الادب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. (نسخه خطیِ مؤلف، کتابخانه مجلس، به شماره 4182)، 1360ق، ص 104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ رجال ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1347، ص 1/364.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ادیب الممالک]] در سال‌های 1312-1313ش در [[تهران مصور|تهران]] در دارالترجمه دولتی به کار مشغول بود،&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref name=":1" /&gt; و در 1314ق همراه امیرنظام به [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] رفت و در 1316ق مدرسه لقمانیه را در [[تبریز]] بنیان نهاد. در همین سال نشریه هفتگی ''ادب'' را در این شهر به راه انداخت. پس از چندی به [[مشهد]]، و سرانجام در 1321ق به [[تهران مصور|تهران]] بازگشت و علاوه بر ادامه انتشار ''ادب'' سردبیری یا مدیری روزنامه‌های ''[[ایران]] سلطانی''، ''[[مجلس شورای ملی|مجلس]]''، ''[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] عجم'' و ''آفتاب'' را متوالیاً به عهده گرفت&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref name=":2"&gt;  قزوینی، محمد. «یادداشت‌های تاریخی»، '''''یادگار'''''. ش 3، 1325، ص 34.&lt;/ref&gt;. در 1329ق، وارد عدلیه شد و تا پایان عمر ریاست چند شعبه این وزارتخانه را در نقاط مختلف کشور عهده‌دار بود. سرانجام در 58 سالگی در 1335 یا 1336ش&lt;ref name=":2" /&gt; در گذشت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ادیب الممالک]] در سال‌های 1312-1313ش در [[تهران مصور|تهران]] در دارالترجمه دولتی به کار مشغول بود،&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref name=":1" /&gt; و در 1314ق همراه امیرنظام به [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] رفت و در 1316ق مدرسه لقمانیه را در [[تبریز]] بنیان نهاد. در همین سال نشریه هفتگی ''ادب'' را در این شهر به راه انداخت. پس از چندی به [[مشهد]]، و سرانجام در 1321ق به [[تهران مصور|تهران]] بازگشت و علاوه بر ادامه انتشار ''ادب'' سردبیری یا مدیری روزنامه‌های ''[[ایران]] سلطانی''، ''[[مجلس شورای ملی|مجلس]]''، ''[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] عجم'' و ''آفتاب'' را متوالیاً به عهده گرفت&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref name=":2"&gt;  قزوینی، محمد. «یادداشت‌های تاریخی»، '''''یادگار'''''. ش 3، 1325، ص 34.&lt;/ref&gt;. در 1329ق، وارد عدلیه شد و تا پایان عمر ریاست چند شعبه این وزارتخانه را در نقاط مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|کشور]] </ins>عهده‌دار بود. سرانجام در 58 سالگی در 1335 یا 1336ش&lt;ref name=":2" /&gt; در گذشت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادیب‌الممالک شاعری را به شیوه سنتی شعر [[فارسی]] آغاز کرد، اما با دگرگون شدن اوضاع سیاسی و [[اجتماعیون عامیون|اجتماعی]] [[ایران]] تا حدی تغییر کرد و درونمایه شعری وی از مدح صرف و مطالب متعارف به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متمایل گردید. او شعر و ادب کلاسیک [[فارسی]] را نیک می‌شناخت و به تاریخ و ادب [[عربی|عرب]] احاطه‌ای شگرف داشت. چرخش در سبک و سیاق شاعریِ ادیب‌‌الممالک با اوج‌گیری جنبش [[نهضت مشروطه|مشروطیت]] شروع شد. او خود در مبارزات ضد استبدادی عملاً شرکت کرد و با سروده‌های مهیّج مردم رنجدیده را بر ضد خودکامگی شاهان [[قاجاریه|قاجار]]، فساد اجتماعی ومداخلات دولت‌های بیگانه و رجال وطن‌فروش برمی‌انگیخت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادیب‌الممالک شاعری را به شیوه سنتی شعر [[فارسی]] آغاز کرد، اما با دگرگون شدن اوضاع سیاسی و [[اجتماعیون عامیون|اجتماعی]] [[ایران]] تا حدی تغییر کرد و درونمایه شعری وی از مدح صرف و مطالب متعارف به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متمایل گردید. او شعر و ادب کلاسیک [[فارسی]] را نیک می‌شناخت و به تاریخ و ادب [[عربی|عرب]] احاطه‌ای شگرف داشت. چرخش در سبک و سیاق شاعریِ ادیب‌‌الممالک با اوج‌گیری جنبش [[نهضت مشروطه|مشروطیت]] شروع شد. او خود در مبارزات ضد استبدادی عملاً شرکت کرد و با سروده‌های مهیّج مردم رنجدیده را بر ضد خودکامگی شاهان [[قاجاریه|قاجار]]، فساد اجتماعی ومداخلات دولت‌های بیگانه و رجال وطن‌فروش برمی‌انگیخت.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نهضت مشروطه|دوران مشروطیت]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نهضت مشروطه|دوران مشروطیت]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[پارسیان|پارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[پارسیان|پارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ''[[شاهنامه ابوسعیدی|شاهنامه]]''  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ''[[شاهنامه ابوسعیدی|شاهنامه]]''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجد الدین کیوانی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجد الدین کیوانی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مطبوعات]]</ins></div></td></tr> </table> Mina https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=8419&oldid=prev Mina در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴ 2025-05-12T17:04:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Adib-al-mamalek.jpg|بندانگشتی|ادیب الممالک برگرفته از وبسایت دانش چی قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.daneshchi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ادیب الممالک&#039;&#039;&#039;، محمد صادق (1277-1336ق / 1860-1918م)، متخلص به «امیری»، شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار در [[نهضت مشروطه|دوران مشروطیت]].  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ادیب الممالک&#039;&#039;&#039;، محمد صادق (1277-1336ق / 1860-1918م)، متخلص به «امیری»، شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار در [[نهضت مشروطه|دوران مشروطیت]].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام پدرش حسین، زادگاهش گازران، از روستاهای اراک، و نیای بزرگش میرزا بزرگ قائم مقام فراهانی بود. او در اوائل کار شاعری با حسنعلی خان گروسی امیرنظام که از رجال فرهیخته و شعرشناس عهد قاجاری بود آشنا شد و در خدمت وی به نواحی مختلف ایران سفر کرد.&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1و2و3</del>)&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام پدرش حسین، زادگاهش گازران، از روستاهای اراک، و نیای بزرگش میرزا بزرگ قائم مقام فراهانی بود. او در اوائل کار شاعری با حسنعلی خان گروسی امیرنظام که از رجال فرهیخته و شعرشناس عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>قاجاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود آشنا شد و در خدمت وی به نواحی مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سفر کرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0"&gt;ادیب الممالک. '''''دیوان کامل'''''. به کوشش وحید دستگردی، تهران: 1312، دیباچه، ص یا، یط</ins>.&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref&gt;&lt;ref name=":1"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبرت، محمدعلی مصاحبی نائینی. '''''مدینه الادب'''''. </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه خطیِ مؤلف، کتابخانه مجلس، به شماره 4182</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، 1360ق، ص 104.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;بامداد، مهدی. '''''تاریخ رجال ایران'''''. تهران: 1347، ص 1/364.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادیب الممالک در سال‌های 1312-1313ش در تهران در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارالترجمة </del>دولتی به کار مشغول بود،&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1و2)</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و در 1314ق همراه امیرنظام به آذربایجان رفت و در 1316ق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة </del>لقمانیه را در تبریز بنیان نهاد. در همین سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشریة </del>هفتگی ''ادب'' را در این شهر به راه انداخت. پس از چندی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشهد، </del>و سرانجام در 1321ق به تهران بازگشت و علاوه بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامة </del>انتشار ''ادب'' سردبیری یا مدیری روزنامه‌های ''ایران سلطانی''، ''مجلس''، ''عراق عجم'' و ''آفتاب'' را متوالیاً به عهده گرفت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1و4)</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در 1329ق، وارد عدلیه شد و تا پایان عمر ریاست چند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعبة </del>این وزارتخانه را در نقاط مختلف کشور عهده‌دار بود. سرانجام در 58 سالگی در 1335 یا 1336ش&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup&gt;(4)&lt;</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در گذشت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سال‌های 1312-1313ش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصور|تهران]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارالترجمه </ins>دولتی به کار مشغول بود،&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" /</ins>&gt;&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":1" </ins>/&gt; و در 1314ق همراه امیرنظام به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آذربایجان شرقی|</ins>آذربایجان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رفت و در 1316ق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه </ins>لقمانیه را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بنیان نهاد. در همین سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشریه </ins>هفتگی ''ادب'' را در این شهر به راه انداخت. پس از چندی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مشهد]]، </ins>و سرانجام در 1321ق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تهران مصور|</ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بازگشت و علاوه بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامه </ins>انتشار ''ادب'' سردبیری یا مدیری روزنامه‌های ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سلطانی''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مجلس شورای ملی|</ins>مجلس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>عجم'' و ''آفتاب'' را متوالیاً به عهده گرفت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" /</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":2"&gt;  قزوینی، محمد. «یادداشت‌های تاریخی»، '''''یادگار'''''. ش 3، 1325، ص 34.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در 1329ق، وارد عدلیه شد و تا پایان عمر ریاست چند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعبه </ins>این وزارتخانه را در نقاط مختلف کشور عهده‌دار بود. سرانجام در 58 سالگی در 1335 یا 1336ش&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":2" </ins>/&gt; در گذشت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادیب‌الممالک شاعری را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوة </del>سنتی شعر فارسی آغاز کرد، اما با دگرگون شدن اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران تا حدی تغییر کرد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درونمایة </del>شعری وی از مدح صرف و مطالب متعارف به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متمایل گردید. او شعر و ادب کلاسیک فارسی را نیک می‌شناخت و به تاریخ و ادب عرب احاطه‌ای شگرف داشت. چرخش در سبک و سیاق شاعریِ ادیب‌‌الممالک با اوج‌گیری جنبش مشروطیت شروع شد. او خود در مبارزات ضد استبدادی عملاً شرکت کرد و با سروده‌های مهیّج مردم رنجدیده را بر ضد خودکامگی شاهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>فساد اجتماعی ومداخلات دولت‌های بیگانه و رجال وطن‌فروش برمی‌انگیخت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ادیب‌الممالک شاعری را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه </ins>سنتی شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آغاز کرد، اما با دگرگون شدن اوضاع سیاسی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اجتماعیون عامیون|</ins>اجتماعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تا حدی تغییر کرد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درونمایه </ins>شعری وی از مدح صرف و مطالب متعارف به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی متمایل گردید. او شعر و ادب کلاسیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را نیک می‌شناخت و به تاریخ و ادب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عربی|</ins>عرب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>احاطه‌ای شگرف داشت. چرخش در سبک و سیاق شاعریِ ادیب‌‌الممالک با اوج‌گیری جنبش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نهضت مشروطه|</ins>مشروطیت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شروع شد. او خود در مبارزات ضد استبدادی عملاً شرکت کرد و با سروده‌های مهیّج مردم رنجدیده را بر ضد خودکامگی شاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|قاجار]]، </ins>فساد اجتماعی ومداخلات دولت‌های بیگانه و رجال وطن‌فروش برمی‌انگیخت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با اینکه ادیب الممالک در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همة </del>انواع قالب‌های شعری طبع آزمایی کرده، اما مهارت وی بیشتر در قصیده، قطعه و مثنوی نمایان است. اکثر دیوان نسبتاً حجیم او را نیز قصیده تشکیل می‌دهد. سروده‌های ادیب عموماً محکم، فاخر، پرطنطنه و غالباً سرشار از آرایه‌های لفظی و تلمیحات تاریخی و دینی، و مضامین فلسفی، نجومی و تقریباً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همة </del>علومی است که ادیب الممالک با آنها آشنایی داشته است. به سبب وفور کلمات و ترکیبات نامأنوس عربی و اسم‌های ناآشنای تاریخی و عبارات قرآنی، شعر ادیب الممالک کلاّ آن رواج و رونقی را که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شایستة </del>آن است پیدا نکرده است، گرچه پاره‌ای از سروده‌های میهنی و انتقادی او در زمان حیات شاعر و پس از وی بر سر زبان‌ها افتاده است. شاعر در بعضی از شعرهایش به وفور از لغات و ترکیبات عامیانه، حتی مبتذل، استفاده می‌کند. به علاوه او به واژه‌های سَرَه، یا آنچه به گمان او پارسی ناب بود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علاقة </del>خاصی نشان می‌داد و مقدار زیادی از این دست کلمات را در پاره‌ای از سروده‌های خود به کار برده، و حتی فرهنگی از این قبیل واژه پرداخته است. علاوه بر دیوان اشعار، ادیب الممالک رساله‌هایی هم، از جمله «صیقل المرآت» در جغرافیا، «اسماءالدنیا» در هیأت جدید، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تحفة </del>الوالی» در عروض و رسالات دیگر نوشته که ظاهراً مفقود شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(5)</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; نثر ادیب الممالک دست کمی از لحاظ پختگی و انسجام، از شعر او ندارد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونة </del>آن نوشته‌های وی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جریدة </del>''ادب''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامة </del>فردوسی''، چاپ امیربهادر، و مقالات دیگر اوست.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با اینکه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه </ins>انواع قالب‌های شعری طبع آزمایی کرده، اما مهارت وی بیشتر در قصیده، قطعه و مثنوی نمایان است. اکثر دیوان نسبتاً حجیم او را نیز قصیده تشکیل می‌دهد. سروده‌های ادیب عموماً محکم، فاخر، پرطنطنه و غالباً سرشار از آرایه‌های لفظی و تلمیحات تاریخی و دینی، و مضامین فلسفی، نجومی و تقریباً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه </ins>علومی است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با آنها آشنایی داشته است. به سبب وفور کلمات و ترکیبات نامأنوس عربی و اسم‌های ناآشنای تاریخی و عبارات قرآنی، شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کلاّ آن رواج و رونقی را که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شایسته </ins>آن است پیدا نکرده است، گرچه پاره‌ای از سروده‌های میهنی و انتقادی او در زمان حیات شاعر و پس از وی بر سر زبان‌ها افتاده است. شاعر در بعضی از شعرهایش به وفور از لغات و ترکیبات عامیانه، حتی مبتذل، استفاده می‌کند. به علاوه او به واژه‌های سَرَه، یا آنچه به گمان او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پارسیان|</ins>پارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ناب بود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علاقه </ins>خاصی نشان می‌داد و مقدار زیادی از این دست کلمات را در پاره‌ای از سروده‌های خود به کار برده، و حتی فرهنگی از این قبیل واژه پرداخته است. علاوه بر دیوان اشعار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رساله‌هایی هم، از جمله «صیقل المرآت» در جغرافیا، «اسماءالدنیا» در هیأت جدید، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تحفه </ins>الوالی» در عروض و رسالات دیگر نوشته که ظاهراً مفقود شده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانش، میرزا محمدتقی خان. «شرح حال ادیب‌الممالک»، '''''ارمغان'''''. ش 8-9، 1308، ص 486-487. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>نثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دست کمی از لحاظ پختگی و انسجام، از شعر او ندارد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونه </ins>آن نوشته‌های وی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جریده </ins>''ادب''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه ابوسعیدی|شاهنامه]] </ins>فردوسی''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>چاپ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>امیربهادر، و مقالات دیگر اوست.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''دیوان کامل'' ادیب الممالک نخستین بار در 1312ش به کوشش وجید دستگردی و بار دوم در 1378ش به کوشش مجتبی برزآبادی فراهانی در تهران به چاپ رسید.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''دیوان کامل'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ادیب الممالک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نخستین بار در 1312ش به کوشش وجید دستگردی و بار دوم در 1378ش به کوشش مجتبی برزآبادی فراهانی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصور|تهران]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>چاپ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رسید.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقالة «ادیب الممالک»، </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </del>بزرگ اسلامی''، ج 7، ص 374-379.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقاله «[[ادیب الممالک]]»، </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </ins>بزرگ اسلامی''، ج 7، ص 374-379.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    ادیب الممالک. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان کامل</del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''. به کوشش وحید دستگردی، تهران: 1312، دیباچه، ص یا، یط.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مجلس شورای ملی|مجلس]]</ins>''</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نهضت مشروطه|دوران مشروطیت]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پارسیان|پارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه ابوسعیدی|شاهنامه]]</ins>''  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    عبرت، محمدعلی مصاحبی نائینی. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدینة الادب</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''. (نسخة خطیِ مؤلف، کتابخانة مجلس، به شمارة 4182)، 1360ق، ص 104.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    بامداد، مهدی</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''تاریخ رجال </del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</del>. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1347، ص 1</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">364.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه </ins>ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https:</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    قزوینی، محمد. «یادداشت‌های تاریخی»، '''''یادگار'''''. ش 3، 1325، ص 34.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    دانش، میرزا محمدتقی خان. «شرح حال ادیب‌الممالک»، '''''ارمغان'''''. ش 8-9، 1308، ص 486-487</del>.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجد الدین کیوانی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجد الدین کیوانی</div></td></tr> </table> Mina https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=6254&oldid=prev Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۲ 2025-05-05T13:12:34Z <p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&amp;diff=6254&amp;oldid=202">نمایش تغییرات</a> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9&diff=202&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''اديب الممالك'''، محمد صادق (1277-1336ق / 1860-1918م)، متخلص به «اميري»، شاعر، اديب و روزنامه‌نگار در دوران مشروطيت. نام پدرش حسين، زادگاهش گازران، از روستاهاي اراك، و نياي بزرگش ميرزا بزرگ قائم مقام فراهاني بود. او در اوائل كار شاعري با حسنعلي خان گر...» ایجاد کرد 2024-08-11T01:33:02Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;اديب الممالك&#039;&#039;&#039;، محمد صادق (1277-1336ق / 1860-1918م)، متخلص به «اميري»، شاعر، اديب و روزنامه‌نگار در دوران مشروطيت. نام پدرش حسين، زادگاهش گازران، از روستاهاي اراك، و نياي بزرگش ميرزا بزرگ قائم مقام فراهاني بود. او در اوائل كار شاعري با حسنعلي خان گر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;اديب الممالك&#039;&#039;&#039;، محمد صادق (1277-1336ق / 1860-1918م)، متخلص به «اميري»، شاعر، اديب و روزنامه‌نگار در دوران مشروطيت. <br /> <br /> نام پدرش حسين، زادگاهش گازران، از روستاهاي اراك، و نياي بزرگش ميرزا بزرگ قائم مقام فراهاني بود. او در اوائل كار شاعري با حسنعلي خان گروسي اميرنظام كه از رجال فرهيخته و شعرشناس عهد قاجاري بود آشنا شد و در خدمت وي به نواحي مختلف ايران سفر كرد.&lt;sup&gt;(1و2و3)&lt;/sup&gt;<br /> <br /> اديب الممالك در سال‌هاي 1312-1313ش در تهران در دارالترجمة دولتي به كار مشغول بود،&lt;sup&gt;(1و2)&lt;/sup&gt; و در 1314ق همراه اميرنظام به آذربايجان رفت و در 1316ق مدرسة لقمانيه را در تبريز بنيان نهاد. در همين سال نشرية هفتگي &#039;&#039;ادب&#039;&#039; را در اين شهر به راه انداخت. پس از چندي به مشهد، و سرانجام در 1321ق به تهران بازگشت و علاوه بر ادامة انتشار &#039;&#039;ادب&#039;&#039; سردبيري يا مديري روزنامه‌هاي &#039;&#039;ايران سلطاني&#039;&#039;، &#039;&#039;مجلس&#039;&#039;، &#039;&#039;عراق عجم&#039;&#039; و &#039;&#039;آفتاب&#039;&#039; را متوالياً به عهده گرفت.&lt;sup&gt;(1و4)&lt;/sup&gt; در 1329ق، وارد عدليه شد و تا پايان عمر رياست چند شعبة اين وزارتخانه را در نقاط مختلف كشور عهده‌دار بود. سرانجام در 58 سالگي در 1335 يا 1336ش&lt;sup&gt;(4)&lt;/sup&gt; در گذشت.<br /> <br /> اديب‌الممالك شاعري را به شيوة سنتي شعر فارسي آغاز كرد، اما با دگرگون شدن اوضاع سياسي و اجتماعي ايران تا حدي تغيير كرد و درونماية شعري وي از مدح صرف و مطالب متعارف به مسائل اجتماعي، فرهنگي و سياسي متمايل گرديد. او شعر و ادب كلاسيك فارسي را نيك مي‌شناخت و به تاريخ و ادب عرب احاطه‌اي شگرف داشت. چرخش در سبك و سياق شاعريِ اديب‌‌الممالك با اوج‌گيري جنبش مشروطيت شروع شد. او خود در مبارزات ضد استبدادي عملاً شركت كرد و با سروده‌هاي مهيّج مردم رنجديده را بر ضد خودكامگي شاهان قاجار، فساد اجتماعي ومداخلات دولت‌هاي بيگانه و رجال وطن‌فروش برمي‌انگيخت. <br /> <br /> با اينكه اديب الممالك در همة انواع قالب‌هاي شعري طبع آزمايي كرده، اما مهارت وي بيشتر در قصيده، قطعه و مثنوي نمايان است. اكثر ديوان نسبتاً حجيم او را نيز قصيده تشكيل مي‌دهد. سروده‌هاي اديب عموماً محكم، فاخر، پرطنطنه و غالباً سرشار از آرايه‌هاي لفظي و تلميحات تاريخي و ديني، و مضامين فلسفي، نجومي و تقريباً همة علومي است كه اديب الممالك با آنها آشنايي داشته است. به سبب وفور كلمات و تركيبات نامأنوس عربي و اسم‌هاي ناآشناي تاريخي و عبارات قرآني، شعر اديب الممالك كلاّ آن رواج و رونقي را كه شايستة آن است پيدا نكرده است، گرچه پاره‌اي از سروده‌هاي ميهني و انتقادي او در زمان حيات شاعر و پس از وي بر سر زبان‌ها افتاده است. شاعر در بعضي از شعرهايش به وفور از لغات و تركيبات عاميانه، حتي مبتذل، استفاده مي‌كند. به علاوه او به واژه‌هاي سَرَه، يا آنچه به گمان او پارسي ناب بود، علاقة خاصي نشان مي‌داد و مقدار زيادي از اين دست كلمات را در پاره‌اي از سروده‌هاي خود به كار برده، و حتي فرهنگي از اين قبيل واژه پرداخته است. علاوه بر ديوان اشعار، اديب الممالك رساله‌هايي هم، از جمله «صيقل المرآت» در جغرافيا، «اسماءالدنيا» در هيأت جديد، «تحفة الوالي» در عروض و رسالات ديگر نوشته كه ظاهراً مفقود شده است.&lt;sup&gt;(5)&lt;/sup&gt; نثر اديب الممالك دست كمي از لحاظ پختگي و انسجام، از شعر او ندارد. نمونة آن نوشته‌هاي وي در جريدة &#039;&#039;ادب&#039;&#039;، مقدمة &#039;&#039;شاهنامة فردوسي&#039;&#039;، چاپ اميربهادر، و مقالات ديگر اوست. <br /> <br /> &#039;&#039;ديوان كامل&#039;&#039; اديب الممالك نخستين بار در 1312ش به كوشش وجيد دستگردي و بار دوم در 1378ش به كوشش مجتبي برزآبادي فراهاني در تهران به چاپ رسيد. <br /> <br /> تلخيص از مقالة «اديب الممالك»، &#039;&#039;دايرةالمعارف بزرگ اسلامي&#039;&#039;، ج 7، ص 374-379. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    اديب الممالك. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ديوان كامل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش وحيد دستگردي، تهران: 1312، ديباچه، ص يا، يط.<br /> <br /> 2-    عبرت، محمدعلي مصاحبي نائيني. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مدينة الادب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. (نسخة خطيِ مؤلف، كتابخانة مجلس، به شمارة 4182)، 1360ق، ص 104.<br /> <br /> 3-    بامداد، مهدي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ رجال ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1347، ص 1/364.<br /> <br /> 4-    قزويني، محمد. «يادداشت‌هاي تاريخي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;يادگار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 3، 1325، ص 34.<br /> <br /> 5-    دانش، ميرزا محمدتقي خان. «شرح حال اديب‌الممالك»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارمغان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 8-9، 1308، ص 486-487. <br /> <br /> مجد الدین کیوانی</div> Samei