https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B1%DA%98%D9%86%DA%AF
ارژنگ - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-22T09:21:29Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%98%D9%86%DA%AF&diff=9410&oldid=prev
Samei در ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۵
2025-06-04T12:35:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت کتاب مقدس مانی معمولاً با نام ''ارژنگ'' یا ''اَرتَنگ'' همراه است که مجموعهای از نقاشیهای مانی برای نشان دادن چگونگی جهانهای «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است<ref>زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ref>. اما تقی زاده در ''مانی و دین'' او مینویسد: انجیل زنده یا انجیل مانی که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را ''اردهنگ'' و در پارسیک ''ارتنگ'' و در کتب مانویِ چینی ''تصویر دو اصل بزرگ'' خواندهاند، ضمیمه آن بوده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ref>. مؤلف ''بیان الادیان'' مینویسد: مانی کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ''ارثنگ'' با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» فارسی بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کردهاند و لقب او شده است<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ref>. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیدهاند<ref>شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ref>. نیز آوردهاند که این کتاب، آلبوم گونهای منسوب به مانی است که ظاهراً مقصود مانی از تدوین آن، تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمیدانستهاند، بوده است<ref>زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت کتاب مقدس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معمولاً با نام ''ارژنگ'' یا ''اَرتَنگ'' همراه است که مجموعهای از نقاشیهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای نشان دادن چگونگی جهانهای «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است<ref>زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ref>. اما تقی زاده در ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و دین'' او مینویسد: انجیل زنده یا انجیل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را ''اردهنگ'' و در پارسیک ''ارتنگ'' و در کتب مانویِ چینی ''تصویر دو اصل بزرگ'' خواندهاند، ضمیمه آن بوده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ref>. مؤلف ''بیان الادیان'' مینویسد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><blockquote>[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ''ارثنگ'' با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کردهاند و لقب او شده است<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ref>. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیدهاند<ref>شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></blockquote></ins>نیز آوردهاند که این کتاب، آلبوم گونهای منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است که ظاهراً مقصود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از تدوین آن، تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمیدانستهاند، بوده است<ref>زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-9409:rev-9410:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%98%D9%86%DA%AF&diff=9409&oldid=prev
Samei در ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۶
2025-06-04T11:06:31Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت کتاب مقدس مانی معمولاً با نام ''ارژنگ'' یا ''اَرتَنگ'' همراه است که مجموعهای از نقاشیهای مانی برای نشان دادن چگونگی جهانهای «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است<ref>زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ref>. اما تقی زاده در ''مانی و دین'' او مینویسد: انجیل زنده یا انجیل مانی که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را ''اردهنگ'' و در پارسیک ''ارتنگ'' و در کتب مانویِ چینی ''تصویر دو اصل بزرگ'' خواندهاند، ضمیمه آن بوده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ref>. مؤلف ''بیان الادیان'' مینویسد: مانی کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ''ارثنگ'' با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» فارسی بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کردهاند و لقب او شده است<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ref>. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیدهاند<ref>شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ref>. نیز آوردهاند که این کتاب، آلبوم گونهای منسوب به مانی است که ظاهراً مقصود مانی از تدوین آن، تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمیدانستهاند، بوده است<ref>زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت کتاب مقدس مانی معمولاً با نام ''ارژنگ'' یا ''اَرتَنگ'' همراه است که مجموعهای از نقاشیهای مانی برای نشان دادن چگونگی جهانهای «روشنی» و «تاریکی» و جهان کنونی است<ref>زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ref>. اما تقی زاده در ''مانی و دین'' او مینویسد: انجیل زنده یا انجیل مانی که قطعاتی از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجی آرامی بنا شده و ظاهراً یک جلد آلبوم تصاویر که مبیّن مطالب کتاب بوده و در زبان پارتی آن را ''اردهنگ'' و در پارسیک ''ارتنگ'' و در کتب مانویِ چینی ''تصویر دو اصل بزرگ'' خواندهاند، ضمیمه آن بوده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ref>. مؤلف ''بیان الادیان'' مینویسد: مانی کتابی به انواع تصاویر فراهم کرد که آن را ارژنگ مانی خواندند و در خزائن غزنین موجود است. گویند اصل این لغت معنی ''ارثنگ'' با «ثای» مثلثه بوده و«ثا» را با «زای» فارسی بدل کرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخی نیز گویند نام مانی ارژنگ بوده و مانی دعایی است که او را کردهاند و لقب او شده است<ref>دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ref>. آن را نگارخانه، نگارخانه مانی نقاش، نام بتخانه چین، صفحه و تخته نقاشان هم نامیدهاند<ref>شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ref>. نیز آوردهاند که این کتاب، آلبوم گونهای منسوب به مانی است که ظاهراً مقصود مانی از تدوین آن، تفهیم اساطیر خلقت و احوال اخروی خلق به وسیله تصاویر و نقوش رنگین به کسانی از پیروان خود که خواندن و نوشتن نمیدانستهاند، بوده است<ref>زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%98%D9%86%DA%AF&diff=9408&oldid=prev
Samei در ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۲
2025-06-04T11:02:34Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===== ارژنگ. =====</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>مقدس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>معمولاً با نام ''ارژنگ'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>''اَرتَنگ'' همراه است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که مجموعهای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقاشیهای مانی برای </ins>نشان دادن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چگونگی جهانهای «روشنی» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تاریکی» </ins>و جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنونی </ins>است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبیات ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 100.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقی </ins>زاده در ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین</ins>'' او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مینویسد</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انجیل </ins>زنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا انجیل مانی که قطعاتی </ins>از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهجی آرامی </ins>بنا شده و ظاهراً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>جلد آلبوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصاویر که مبیّن </ins>مطالب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>بوده و در زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارتی </ins>آن را ''اردهنگ'' و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارسیک </ins>''ارتنگ'' و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتب مانویِ چینی </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویر </ins>دو اصل بزرگ'' خواندهاند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضمیمه </ins>آن بوده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>مؤلف ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیان الادیان</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مینویسد</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی کتابی </ins>به انواع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصاویر </ins>فراهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد که </ins>آن را ارژنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>خواندند و در خزائن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنین </ins>موجود است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گویند </ins>اصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>لغت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی </ins>''ارثنگ'' با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ثای» </ins>مثلثه بوده و«ثا» را با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«زای» فارسی </ins>بدل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>به صورت ارژنگ درآمده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی نیز گویند </ins>نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>ارژنگ بوده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی دعایی </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>او را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردهاند </ins>و لقب او شده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهخدا، علی اکبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذیل ارتنگ و ارژنگ).</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>آن را نگارخانه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگارخانه مانی </ins>نقاش، نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بتخانه چین، </ins>صفحه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تخته </ins>نقاشان هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیدهاند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زیر نظر محمد دبیرسیاقی، تهران: خیّام، 1335، ج 1، ص 202.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. نیز </ins>آوردهاند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که این کتاب، </ins>آلبوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهای </ins>منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>ظاهراً مقصود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدوین </ins>آن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفهیم اساطیر </ins>خلقت و احوال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخروی </ins>خلق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسیله تصاویر </ins>و نقوش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگین </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسانی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروان </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>خواندن و نوشتن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمیدانستهاند، </ins>بوده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرّین کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 554.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فهرست هفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>مقدس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>معمولاً با نام ''ارژنگ'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>''اَرتَنگ'' همراه است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه مجموعهاي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقاشيهاي ماني براي </del>نشان دادن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چگونگي جهانهاي «روشني» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تاريكي» </del>و جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنوني </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقي </del>زاده در ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين</del>'' او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مينويسد</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انجيل </del>زنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا انجيل ماني كه قطعاتي </del>از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهجي آرامي </del>بنا شده و ظاهراً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>جلد آلبوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصاوير كه مبيّن </del>مطالب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>بوده و در زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارتي </del>آن را ''اردهنگ'' و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارسيك </del>''ارتنگ'' و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتب مانويِ چيني </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصوير </del>دو اصل بزرگ'' خواندهاند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضميمة </del>آن بوده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> مؤلف ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيان الاديان</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مينويسد</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني كتابي </del>به انواع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصاوير </del>فراهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد كه </del>آن را ارژنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>خواندند و در خزائن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزنين </del>موجود است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گويند </del>اصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>لغت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني </del>''ارثنگ'' با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ثاي» </del>مثلثه بوده و«ثا» را با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«زاي» فارسي </del>بدل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>به صورت ارژنگ درآمده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي نيز گويند </del>نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>ارژنگ بوده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني دعايي </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>او را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردهاند </del>و لقب او شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> آن را نگارخانه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگارخانة ماني </del>نقاش، نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بتخانة چين، </del>صفحه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تختة </del>نقاشان هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناميدهاند.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>آوردهاند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه اين كتاب، </del>آلبوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهاي </del>منسوب به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>ظاهراً مقصود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماني </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدوين </del>آن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفهيم اساطير </del>خلقت و احوال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخروي </del>خلق به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسيلة تصاوير </del>و نقوش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگين </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كساني </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروان </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>خواندن و نوشتن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نميدانستهاند، </del>بوده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ:'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># زرشناس، زهره. '''''زبان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبيات ايران </del>باستان'''''. تهران: دفتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشهاي فرهنگي، </del>ص 100.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># زرشناس، زهره. '''''زبان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات ایران </ins>باستان'''''. تهران: دفتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشهای فرهنگی، </ins>ص 100.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مصاحب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسين</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرةالمعارف فارسي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جيبي، </del>چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مصاحب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف فارسی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جیبی، </ins>چ 3، 1381، ج 1، ص 87.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دهخدا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي اكبر</del>. '''''لغت نامه'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانة </del>مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذيل </del>ارتنگ و ارژنگ).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دهخدا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی اکبر</ins>. '''''لغت نامه'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانه </ins>مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذیل </ins>ارتنگ و ارژنگ).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>نظر محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبيرسياقي، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خيّام، </del>1335، ج 1، ص 202.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>نظر محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبیرسیاقی، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیّام، </ins>1335، ج 1، ص 202.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرّين كوب، عبدالحسين</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيري </del>در شعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوين، </del>چ 1، 1363، ص 554.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرّین کوب، عبدالحسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیری </ins>در شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوین، </ins>چ 1، 1363، ص 554.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%98%D9%86%DA%AF&diff=9407&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی « ===== ارژنگ. ===== فهرست هفت كتاب مقدس ماني معمولاً با نام ''ارژنگ'' يا ''اَرتَنگ'' همراه است كه مجموعهاي از نقاشيهاي ماني براي نشان دادن چگونگي جهانهاي «روشني» و «تاريكي» و جهان كنوني است.<sup>1</sup> اما تقي زاده در ''ماني و دين'' او مينويسد: انجيل زن...» ایجاد کرد
2025-06-04T11:00:08Z
<p>صفحهای تازه حاوی « ===== ارژنگ. ===== فهرست هفت كتاب مقدس ماني معمولاً با نام ''ارژنگ'' يا ''اَرتَنگ'' همراه است كه مجموعهاي از نقاشيهاي ماني براي نشان دادن چگونگي جهانهاي «روشني» و «تاريكي» و جهان كنوني است.<sup>1</sup> اما تقي زاده در ''ماني و دين'' او مينويسد: انجيل زن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
===== ارژنگ. =====<br />
فهرست هفت كتاب مقدس ماني معمولاً با نام ''ارژنگ'' يا ''اَرتَنگ'' همراه است كه مجموعهاي از نقاشيهاي ماني براي نشان دادن چگونگي جهانهاي «روشني» و «تاريكي» و جهان كنوني است.<sup>1</sup> اما تقي زاده در ''ماني و دين'' او مينويسد: انجيل زنده يا انجيل ماني كه قطعاتي از آن در آثار تورفان به دست آمده، بر 22 قسمت بر اساس 22 حرف تهجي آرامي بنا شده و ظاهراً يك جلد آلبوم تصاوير كه مبيّن مطالب كتاب بوده و در زبان پارتي آن را ''اردهنگ'' و در پارسيك ''ارتنگ'' و در كتب مانويِ چيني ''تصوير دو اصل بزرگ'' خواندهاند، ضميمة آن بوده است.<sup>2</sup> مؤلف ''بيان الاديان'' مينويسد: ماني كتابي به انواع تصاوير فراهم كرد كه آن را ارژنگ ماني خواندند و در خزائن غزنين موجود است. گويند اصل اين لغت معني ''ارثنگ'' با «ثاي» مثلثه بوده و«ثا» را با «زاي» فارسي بدل كرده به صورت ارژنگ درآمده است. برخي نيز گويند نام ماني ارژنگ بوده و ماني دعايي است كه او را كردهاند و لقب او شده است.<sup>3</sup> آن را نگارخانه، نگارخانة ماني نقاش، نام بتخانة چين، صفحه و تختة نقاشان هم ناميدهاند.<sup>4</sup> نيز آوردهاند كه اين كتاب، آلبوم گونهاي منسوب به ماني است كه ظاهراً مقصود ماني از تدوين آن، تفهيم اساطير خلقت و احوال اخروي خلق به وسيلة تصاوير و نقوش رنگين به كساني از پيروان خود كه خواندن و نوشتن نميدانستهاند، بوده است.<sup>5</sup><br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
# زرشناس، زهره. '''''زبان و ادبيات ايران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، ص 100.<br />
# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: جيبي، چ 3، 1381، ج 1، ص 87.<br />
# دهخدا، علي اكبر. '''''لغت نامه'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1328، ج 4، ص 1631 و 1817 (ذيل ارتنگ و ارژنگ).<br />
# شاد، محمدپادشاه. '''''فرهنگ آنندراج'''''. زير نظر محمد دبيرسياقي، تهران: خيّام، 1335، ج 1، ص 202.<br />
# زرّين كوب، عبدالحسين. '''''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: نوين، چ 1، 1363، ص 554.<br />
<br />
ابوالقاسم رادفر</div>
Samei