https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85 2026-06-16T09:26:09Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=5494&oldid=prev 2025-05-03T12:14:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارگ بم را «قلعه بم»، «قلعه هفتواد» و «قلعه خدای آفرین»&lt;ref&gt;اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مرآه البلدان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 1، ص 470.&lt;/ref&gt; نیز خوانده‌اند. تاریخ بنای آن مشخص نیست، تپه‌گزاران (کجاران) در شمال غرب آن نخستین جایگاه بم بوده است&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «ارگ بم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجله گزارش گفت‌وگو&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 2، ش 8، بهمن 1382، ص 138. &lt;/ref&gt;.در شاهنامه و کارنامه [[اردشیر بابکان]]&lt;ref&gt;فردوسی، حكیم ابوالقاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحیح ژول مُل، تهران: سخن، 1374، ص 1151 و فره‌وشی، بهرام ]تصحیح[، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه اردشیر بابكان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1354، ص 55. &lt;/ref&gt; از بنای دژی که در نزدیکی گزاران به دست هفتواد (هفتان بختان)، که بر اثر بخت و اقبال از کرمی که دختر او در سیبی یافته بود، قدرتمند شده ولی در نبرد با [[اردشیر بابکان]] شکست خورده بود خبر داده شده که همان [[ارگ بم]] است. این داستان اهمیت تولید و تجارت ابریشم را در حیات اقتصادی بم بر سر راه ادویه (شاخه جنوبی راه ابریشم) نشان می‌دهد&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «بم در زیر و بم تاریخ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجله كتاب ماه تاریخ و جغرافیا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 7، ش 76-75، دی و بهمن 1382، ص 18 و كریمی، اصغر. «معماری ارگ بم و صنعت ابریشم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كنگره معماری و شهرسازی، ارگ بم، سازمان میراث فرهنگی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 1382، ج 1، ص 241-270.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارگ بم را «قلعه بم»، «قلعه هفتواد» و «قلعه خدای آفرین»&lt;ref&gt;اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مرآه البلدان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 1، ص 470.&lt;/ref&gt; نیز خوانده‌اند. تاریخ بنای آن مشخص نیست، تپه‌گزاران (کجاران) در شمال غرب آن نخستین جایگاه بم بوده است&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «ارگ بم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجله گزارش گفت‌وگو&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 2، ش 8، بهمن 1382، ص 138. &lt;/ref&gt;.در شاهنامه و کارنامه [[اردشیر بابکان]]&lt;ref&gt;فردوسی، حكیم ابوالقاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحیح ژول مُل، تهران: سخن، 1374، ص 1151 و فره‌وشی، بهرام ]تصحیح[، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه اردشیر بابكان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1354، ص 55. &lt;/ref&gt; از بنای دژی که در نزدیکی گزاران به دست هفتواد (هفتان بختان)، که بر اثر بخت و اقبال از کرمی که دختر او در سیبی یافته بود، قدرتمند شده ولی در نبرد با [[اردشیر بابکان]] شکست خورده بود خبر داده شده که همان [[ارگ بم]] است. این داستان اهمیت تولید و تجارت ابریشم را در حیات اقتصادی بم بر سر راه ادویه (شاخه جنوبی راه ابریشم) نشان می‌دهد&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «بم در زیر و بم تاریخ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجله كتاب ماه تاریخ و جغرافیا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 7، ش 76-75، دی و بهمن 1382، ص 18 و كریمی، اصغر. «معماری ارگ بم و صنعت ابریشم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كنگره معماری و شهرسازی، ارگ بم، سازمان میراث فرهنگی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 1382، ج 1، ص 241-270.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[ارگ]] تا پیش از ویرانی در اثر زلزله 1382ش هنوز بنایی بود که آن را کد (لانه) کرم می‌نامند&lt;ref&gt;Bastani Parizi, Mohammad Ebrahim, »Bam, Ruins of the Old Town«, '''''Encyclopaedia Iranica''''', V, 3, 1989. P. 652.&lt;/ref&gt;. برخی روایت‌ها بهمن پسر اسفندیار&lt;ref&gt;محلاتی، محمدمهدی. '''''جغرافیای شهر بم'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1367، ص 100. &lt;/ref&gt; را بانی [[ارگ]] می‌دانند و باستانی پاریزی آن را تبعیدگاه مجرمان دوره کورش مانند بنونید شاه بابل می داند&lt;ref&gt;  باستانی پاریزی، محمدابراهیم. '''''وادی هفت واد'''''. تهران: انجمن آثار ملی ایران، 1355، ص 6.&lt;/ref&gt;. کشف سکه اشکانی و وجود خشت‌های ساسانی در مرمت بنا، نشان‌گر بنای آن پیش از [[ساسانیان]] است&lt;ref&gt;باستانی پاریزی، محمدابراهیم. «ارگ بم»، '''''فصل‌نامه كرمان'''''. ش 45، تابستان 1381، ص 126. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[ارگ]] تا پیش از ویرانی در اثر زلزله 1382ش هنوز بنایی بود که آن را کد (لانه) کرم می‌نامند&lt;ref&gt;Bastani Parizi, Mohammad Ebrahim, »Bam, Ruins of the Old Town«, '''''Encyclopaedia Iranica''''', V, 3, 1989. P. 652.&lt;/ref&gt;. برخی روایت‌ها بهمن پسر اسفندیار&lt;ref&gt;محلاتی، محمدمهدی. '''''جغرافیای شهر بم'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1367، ص 100. &lt;/ref&gt; را بانی [[ارگ]] می‌دانند و باستانی پاریزی آن را تبعیدگاه مجرمان دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کورش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مانند بنونید شاه بابل می داند&lt;ref&gt;  باستانی پاریزی، محمدابراهیم. '''''وادی هفت واد'''''. تهران: انجمن آثار ملی ایران، 1355، ص 6.&lt;/ref&gt;. کشف سکه اشکانی و وجود خشت‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|</ins>ساسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مرمت بنا، نشان‌گر بنای آن پیش از [[ساسانیان]] است&lt;ref&gt;باستانی پاریزی، محمدابراهیم. «ارگ بم»، '''''فصل‌نامه كرمان'''''. ش 45، تابستان 1381، ص 126. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=3971&oldid=prev 2025-04-22T16:14:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:1542508 141.jpg|بندانگشتی|ارگ بم، قابل بازیابی از https://www.mizanonline.ir/fa/news/401685/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D8%A8%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[ارگ بم]]،&#039;&#039;&#039; بزرگ‌ترین قلعه و شهر کهنه خشتی به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[ارگ بم]]،&#039;&#039;&#039; بزرگ‌ترین قلعه و شهر کهنه خشتی به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[سلجوقیان|دوره حکومت سلجوقیان]]، غزها و قراختاییان بر [[کرمان]]، [[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه کرد و مأمن مناسبی برای مردم بود. کتبی در سده 8ق /    م می‌نویسد که بم «از محکمی و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی [[کرمان]] را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به برکت شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در [[صفویان|دوره صفوی]] در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا که نتوانست کوتوال بم را تسلیم کند به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه اکتفا کرد&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در [[افشاریه|دوره افشاریان]] و [[زندیه|زندیان]] خاندان‌های سیستانی در آنجا حکومت یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان [[آقا محمدخان قاجار]] به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل [[ارگ]] به دستور [[آقا محمدخان قاجار|آقا محمدخان]]، کله [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ی بر پا کردند که سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف کرده است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[سلجوقیان|دوره حکومت سلجوقیان]]، غزها و قراختاییان بر [[کرمان]]، [[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه کرد و مأمن مناسبی برای مردم بود. کتبی در سده 8ق /    م می‌نویسد که بم «از محکمی و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی [[کرمان]] را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به برکت شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در [[صفویان|دوره صفوی]] در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا که نتوانست کوتوال بم را تسلیم کند به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه اکتفا کرد&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در [[افشاریه|دوره افشاریان]] و [[زندیه|زندیان]] خاندان‌های سیستانی در آنجا حکومت یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان [[آقا محمدخان قاجار]] به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل [[ارگ]] به دستور [[آقا محمدخان قاجار|آقا محمدخان]]، کله [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ی بر پا کردند که سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف کرده است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با شکست قیام آقاخان محلاتی در 1253ق. /    م ساکنان قلعه را به شهر کنونی بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه (ده هزار میل در ایران).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها حکمران در [[ارگ]] سکونت داشت و پس از آن نیز متروک ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از متروک شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارگ نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب کرد &lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و اکنون سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با شکست قیام آقاخان محلاتی در 1253ق. /    م ساکنان قلعه را به شهر کنونی بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه (ده هزار میل در ایران).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها حکمران در [[ارگ]] سکونت داشت و پس از آن نیز متروک ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از متروک شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارگ نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب کرد &lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و اکنون سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=3969&oldid=prev 2025-04-22T16:12:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشکرکشی به بم، در آنجا مسجدی بنا کرد&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر کهنه بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و یکی در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری محکم»و &lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الی المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوره الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر کهنه بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره حکومت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقیان، </del>غزها و قراختاییان بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان، </del>[[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه کرد و مأمن مناسبی برای مردم بود. کتبی در سده 8ق /    م می‌نویسد که بم «از محکمی و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی کرمان را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به برکت شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در [[صفویان|دوره صفوی]] در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا که نتوانست کوتوال بم را تسلیم کند به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه اکتفا کرد&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در [[افشاریه|دوره افشاریان]] و زندیان خاندان‌های سیستانی در آنجا حکومت یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان [[آقا محمدخان قاجار]] به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل [[ارگ]] به دستور [[آقا محمدخان قاجار|آقا محمدخان]]، کله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مناری </del>بر پا کردند که سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف کرده است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>دوره حکومت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقیان]]، </ins>غزها و قراختاییان بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان]]، </ins>[[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه کرد و مأمن مناسبی برای مردم بود. کتبی در سده 8ق /    م می‌نویسد که بم «از محکمی و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کرمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به برکت شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در [[صفویان|دوره صفوی]] در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا که نتوانست کوتوال بم را تسلیم کند به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه اکتفا کرد&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در [[افشاریه|دوره افشاریان]] و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زندیه|</ins>زندیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خاندان‌های سیستانی در آنجا حکومت یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان [[آقا محمدخان قاجار]] به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل [[ارگ]] به دستور [[آقا محمدخان قاجار|آقا محمدخان]]، کله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[منار]]&lt;nowiki/&gt;ی </ins>بر پا کردند که سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف کرده است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با شکست قیام آقاخان محلاتی در 1253ق. /    م ساکنان قلعه را به شهر کنونی بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه (ده هزار میل در ایران).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها حکمران در [[ارگ]] سکونت داشت و پس از آن نیز متروک ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از متروک شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارگ نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب کرد &lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و اکنون سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با شکست قیام آقاخان محلاتی در 1253ق. /    م ساکنان قلعه را به شهر کنونی بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه (ده هزار میل در ایران).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها حکمران در [[ارگ]] سکونت داشت و پس از آن نیز متروک ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از متروک شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارگ نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب کرد &lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و اکنون سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ارگ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ارگ]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اردشیر بابکان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اردشیر بابکان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آقا محمدخان قاجار|آقا محمد خان قاجار</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=3968&oldid=prev 2025-04-22T16:11:36Z

<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ارگ بم]]،''' بزرگ‌ترین قلعه و شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهنه </del>خشتی به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ارگ بم]]،''' بزرگ‌ترین قلعه و شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهنه </ins>خشتی به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارگ بم را «قلعه بم»، «قلعه هفتواد» و «قلعه خدای آفرین»&lt;ref&gt;اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. '''''مرآه البلدان'''''. به كوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 1، ص 470.&lt;/ref&gt; نیز خوانده‌اند. تاریخ بنای آن مشخص نیست، تپه‌گزاران (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كجاران</del>) در شمال غرب آن نخستین جایگاه بم بوده است&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «ارگ بم»، '''''مجله گزارش گفت‌وگو'''''. س 2، ش 8، بهمن 1382، ص 138. &lt;/ref&gt;.در شاهنامه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارنامه </del>اردشیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابكان</del>&lt;ref&gt;فردوسی، حكیم ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. تصحیح ژول مُل، تهران: سخن، 1374، ص 1151 و فره‌وشی، بهرام ]تصحیح[، '''''كارنامه اردشیر بابكان'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1354، ص 55. &lt;/ref&gt; از بنای دژی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیكی </del>گزاران به دست هفتواد (هفتان بختان)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>بر اثر بخت و اقبال از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمی كه </del>دختر او در سیبی یافته بود، قدرتمند شده ولی در نبرد با اردشیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابكان شكست </del>خورده بود خبر داده شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>همان [[ارگ بم]] است. این داستان اهمیت تولید و تجارت ابریشم را در حیات اقتصادی بم بر سر راه ادویه (شاخه جنوبی راه ابریشم) نشان می‌دهد&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «بم در زیر و بم تاریخ»، '''''مجله كتاب ماه تاریخ و جغرافیا'''''. س 7، ش 76-75، دی و بهمن 1382، ص 18 و كریمی، اصغر. «معماری ارگ بم و صنعت ابریشم»، '''''كنگره معماری و شهرسازی، ارگ بم، سازمان میراث فرهنگی'''''. 1382، ج 1، ص 241-270.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارگ بم را «قلعه بم»، «قلعه هفتواد» و «قلعه خدای آفرین»&lt;ref&gt;اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. '''''مرآه البلدان'''''. به كوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 1، ص 470.&lt;/ref&gt; نیز خوانده‌اند. تاریخ بنای آن مشخص نیست، تپه‌گزاران (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کجاران</ins>) در شمال غرب آن نخستین جایگاه بم بوده است&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «ارگ بم»، '''''مجله گزارش گفت‌وگو'''''. س 2، ش 8، بهمن 1382، ص 138. &lt;/ref&gt;.در شاهنامه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارنامه [[</ins>اردشیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابکان]]</ins>&lt;ref&gt;فردوسی، حكیم ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. تصحیح ژول مُل، تهران: سخن، 1374، ص 1151 و فره‌وشی، بهرام ]تصحیح[، '''''كارنامه اردشیر بابكان'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1354، ص 55. &lt;/ref&gt; از بنای دژی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیکی </ins>گزاران به دست هفتواد (هفتان بختان)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>بر اثر بخت و اقبال از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمی که </ins>دختر او در سیبی یافته بود، قدرتمند شده ولی در نبرد با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردشیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بابکان]] شکست </ins>خورده بود خبر داده شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>همان [[ارگ بم]] است. این داستان اهمیت تولید و تجارت ابریشم را در حیات اقتصادی بم بر سر راه ادویه (شاخه جنوبی راه ابریشم) نشان می‌دهد&lt;ref&gt;باستانی‌راد، حسن. «بم در زیر و بم تاریخ»، '''''مجله كتاب ماه تاریخ و جغرافیا'''''. س 7، ش 76-75، دی و بهمن 1382، ص 18 و كریمی، اصغر. «معماری ارگ بم و صنعت ابریشم»، '''''كنگره معماری و شهرسازی، ارگ بم، سازمان میراث فرهنگی'''''. 1382، ج 1، ص 241-270.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ارگ تا پیش از ویرانی در اثر زلزله 1382ش هنوز بنایی بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>آن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كد </del>(لانه) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرم </del>می‌نامند&lt;ref&gt;Bastani Parizi, Mohammad Ebrahim, »Bam, Ruins of the Old Town«, '''''Encyclopaedia Iranica''''', V, 3, 1989. P. 652.&lt;/ref&gt;. برخی روایت‌ها بهمن پسر اسفندیار&lt;ref&gt;محلاتی، محمدمهدی. '''''جغرافیای شهر بم'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1367، ص 100. &lt;/ref&gt; را بانی ارگ می‌دانند و باستانی پاریزی آن را تبعیدگاه مجرمان دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كورش </del>مانند بنونید شاه بابل می داند&lt;ref&gt;  باستانی پاریزی، محمدابراهیم. '''''وادی هفت واد'''''. تهران: انجمن آثار ملی ایران، 1355، ص 6.&lt;/ref&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشف سكه اشكانی </del>و وجود خشت‌های ساسانی در مرمت بنا، نشان‌گر بنای آن پیش از ساسانیان است&lt;ref&gt;باستانی پاریزی، محمدابراهیم. «ارگ بم»، '''''فصل‌نامه كرمان'''''. ش 45، تابستان 1381، ص 126. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تا پیش از ویرانی در اثر زلزله 1382ش هنوز بنایی بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>آن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کد </ins>(لانه) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرم </ins>می‌نامند&lt;ref&gt;Bastani Parizi, Mohammad Ebrahim, »Bam, Ruins of the Old Town«, '''''Encyclopaedia Iranica''''', V, 3, 1989. P. 652.&lt;/ref&gt;. برخی روایت‌ها بهمن پسر اسفندیار&lt;ref&gt;محلاتی، محمدمهدی. '''''جغرافیای شهر بم'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1367، ص 100. &lt;/ref&gt; را بانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌دانند و باستانی پاریزی آن را تبعیدگاه مجرمان دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کورش </ins>مانند بنونید شاه بابل می داند&lt;ref&gt;  باستانی پاریزی، محمدابراهیم. '''''وادی هفت واد'''''. تهران: انجمن آثار ملی ایران، 1355، ص 6.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشف سکه اشکانی </ins>و وجود خشت‌های ساسانی در مرمت بنا، نشان‌گر بنای آن پیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ساسانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است&lt;ref&gt;باستانی پاریزی، محمدابراهیم. «ارگ بم»، '''''فصل‌نامه كرمان'''''. ش 45، تابستان 1381، ص 126. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشكركشی </del>به بم، در آنجا مسجدی بنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. '''''A Survey of Persian art'''''. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهنه </del>بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </del>در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محكم»و </del>&lt;ref&gt;'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، '''''صوره الأرض'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهنه </del>بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، '''''نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران'''''. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشکرکشی </ins>به بم، در آنجا مسجدی بنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>&lt;ref&gt;Pope, Arthur Upham. '''''A Survey of Persian art'''''. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.&lt;/ref&gt;. شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهنه </ins>بم در قرون نخستین اسلامی سه مسجد برای خوارج، اهل سنت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>در قلعه داشت، «اندر شهر حصاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محکم»و </ins>&lt;ref&gt;'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. چاپ میرحسین شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجی پوهنتون، 1342، ص 402.&lt;/ref&gt;با چهار دروازه از جیرفت بزرگ‌تر بود&lt;ref&gt;ابن حوقل، '''''صوره الأرض'''''. ترجمه جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345، ص 77.&lt;/ref&gt;. ارگ بم را جزئی از شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهنه </ins>بم نیز دانسته‌اند&lt;ref&gt;گوبه، هانیس. «ارگ بم»، ترجمه كرامت‌الله افسر، '''''نظری اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی در ایران'''''. به كوشش محمدیوسف كیانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1364، ص 304. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>سلجوقیان، غزها و قراختاییان بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمان، </del>[[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و مأمن مناسبی برای مردم بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتبی </del>در سده 8ق /    م می‌نویسد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>بم «از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محكمی </del>و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمان </del>را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بركت </del>شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در دوره صفوی در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نتوانست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوتوال </del>بم را تسلیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كند </del>به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكتفا كرد</del>&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در دوره افشاریان و زندیان خاندان‌های سیستانی در آنجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان آقا محمدخان قاجار به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل ارگ به دستور آقا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدخان، كله </del>مناری بر پا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند كه </del>سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>سلجوقیان، غزها و قراختاییان بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان، </ins>[[ارگ بم]] موقعیت نظامی و تجاری ویژه‌ای داشت، یورش‌های مختلف را تجربه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و مأمن مناسبی برای مردم بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتبی </ins>در سده 8ق /    م می‌نویسد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>بم «از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محکمی </ins>و حصانت به عمارت سلیمان مشهور است»&lt;ref&gt;كتبی، محمود. '''''تاریخ آل مظفر'''''. تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: امیركبیر، 1364، ص 114. &lt;/ref&gt; در همین زمان، شاه شجاع مظفری عمران و آبادانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان </ins>را منوط به آبادانی بم دانست. در دوره تیمور ارگ بم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برکت </ins>شمس‌الدین و طاهرالدین عارفان بمی از تخریب و غارت در امان ماند&lt;ref&gt;ژان اوبن، ]تصحیح و چاپ[، «مقامات طاهرالدین محمد و شمس‌الدین ابراهیم بمی»، '''''فرهنگ ایران زمین'''''. 1333، ج 2، ص 192. &lt;/ref&gt;. اگر چه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>دوره صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در آنجا عمارت‌های عالی ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نتوانست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوتوال </ins>بم را تسلیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند </ins>به غارت و ویرانی روستاهای اطراف قلعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکتفا کرد</ins>&lt;ref&gt;وزیری، احمدعلی خان. '''''تاریخ كرمان'''''. تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علمی، 1364، ج 2، ص 644. &lt;/ref&gt;. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[افشاریه|</ins>دوره افشاریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و زندیان خاندان‌های سیستانی در آنجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>یافتند. لطفعلی خان زند پس از فرار از مقابل سپاهیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آقا محمدخان قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به ارگ بم رفت و در آنجا اسیر شد. در مقابل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دستور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آقا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدخان قاجار|آقا محمدخان]]، کله </ins>مناری بر پا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند که </ins>سال‌ها بعد پاتینجر آن را دیده و توصیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است&lt;ref&gt;پاتینجر، هنری. '''''سفرنامه سند و بلوچستان'''''. ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكست </del>قیام آقاخان محلاتی در 1253ق /    م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساكنان </del>قلعه را به شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنونی </del>بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. '''''سفرنامه (ده هزار میل در ایران).''''' ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمران </del>در ارگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سكونت </del>داشت و پس از آن نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروك </del>ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروك </del>شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. '''''ارگ نامه'''''. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>&lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، '''''دایره‌المعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكنون </del>سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکست </ins>قیام آقاخان محلاتی در 1253ق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>/    م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکنان </ins>قلعه را به شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنونی </ins>بم انتقال دادند&lt;ref&gt;سایكس، سرپرسی مولزورث. '''''سفرنامه (ده هزار میل در ایران).''''' ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا، 1336، ص 254.&lt;/ref&gt;. از آن زمان تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] سکونت </ins>داشت و پس از آن نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروک </ins>ماند. ارگ بم بارها بر اثر یورش‌ها و یا حوادث طبیعی تخریب و دوباره مرمت شد. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متروک </ins>شدن، نخستین بار حسن درخشان معلم بمی در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌های مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت&lt;ref&gt;توحیدی، محمود. '''''ارگ نامه'''''. كرمان: مركز كرمان‌شناسی، 1383، ص 60.&lt;/ref&gt;.زلزله 5 دی ماه 1382ش بین 65% تا 80% آن را تخریب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>&lt;ref&gt;طیاری، حسین. «بم، ارگ»، '''''دایره‌المعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج 12، ص 553. &lt;/ref&gt;و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکنون </ins>سازمان‌های جهانی در صدد بازسازی آن هستند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ارگ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اردشیر بابکان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آقا محمدخان قاجار|آقا محمد خان قاجار]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=2403&oldid=prev 2025-01-04T06:32:05Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&amp;diff=2403&amp;oldid=718">نمایش تغییرات</a>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B1%DA%AF_%D8%A8%D9%85&diff=718&oldid=prev 2024-08-13T15:15:28Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ارگ بم،&#039;&#039;&#039; بزرگ‌ترين قلعه و شهر كهنة خشتي به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم. ارگ بم را «قلعة بم»، «قلعة هفتواد» و «قلعة خداي آفرين»&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; نيز خوانده‌اند. تاريخ بناي آن مشخص نيست، تپه‌گزاران (كجاران) در شمال غرب آن نخستين جايگاه بم ب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ارگ بم،&#039;&#039;&#039; بزرگ‌ترين قلعه و شهر كهنة خشتي به وسعت 200 هزار متر مربع در شمال شرق شهر بم. <br /> <br /> ارگ بم را «قلعة بم»، «قلعة هفتواد» و «قلعة خداي آفرين»&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; نيز خوانده‌اند. تاريخ بناي آن مشخص نيست، تپه‌گزاران (كجاران) در شمال غرب آن نخستين جايگاه بم بوده است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در شاهنامه و كارنامة اردشير بابكان&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; از بناي دژي كه در نزديكي گزاران به دست هفتواد (هفتان بختان)، كه بر اثر بخت و اقبال از كرمي كه دختر او در سيبي يافته بود، قدرتمند شده ولي در نبرد با اردشير بابكان شكست خورده بود خبر داده شده كه همان ارگ بم است. اين داستان اهميت توليد و تجارت ابريشم را در حيات اقتصادي بم بر سر راه ادويه (شاخة جنوبي راه ابريشم) نشان مي‌دهد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> در ارگ تا پيش از ويراني در اثر زلزله 1382ش هنوز بنايي بود كه آن را كد (لانه) كرم مي‌نامند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; برخي روايت‌ها بهمن پسر اسفنديار&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; را باني ارگ مي‌دانند و باستاني پاريزي آن را تبعيدگاه مجرمان دورة كورش مانند بنونيد شاه بابل مي داند.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; كشف سكة اشكاني و وجود خشت‌هاي ساساني در مرمت بنا، نشان‌گر بناي آن پيش از ساسانيان است.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در 31ق /    م، عبدالله بن عامر با لشكركشي به بم، در آنجا مسجدي بنا كرد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; شهر كهنة بم در قرون نخستين اسلامي سه مسجد براي خوارج، اهل سنت و يكي در قلعه داشت، «اندر شهر حصاري محكم»&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; و با چهار دروازه از جيرفت بزرگ‌تر بود.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; ارگ بم را جزئي از شهر كهنة بم نيز دانسته‌اند.&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در دورة حكومت سلجوقيان، غزها و قراختاييان بر كرمان، ارگ بم موقعيت نظامي و تجاري ويژه‌اي داشت، يورش‌هاي مختلف را تجربه كرد و مأمن مناسبي براي مردم بود. كتبي در سدة 8ق /    م مي‌نويسد كه بم «از محكمي و حصانت به عمارت سليمان مشهور است»&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; در همين زمان، شاه شجاع مظفري عمران و آباداني كرمان را منوط به آباداني بم دانست. در دورة تيمور ارگ بم به بركت شمس‌الدين و طاهرالدين عارفان بمي از تخريب و غارت در امان ماند.&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; اگر چه در دورة صفوي در آنجا عمارت‌هاي عالي ساخته شد اما با هجوم محمود افغان از آنجا كه نتوانست كوتوال بم را تسليم كند به غارت و ويراني روستاهاي اطراف قلعه اكتفا كرد.&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; در دورة افشاريان و زنديان خاندان‌هاي سيستاني در آنجا حكومت يافتند. لطفعلي خان زند پس از فرار از مقابل سپاهيان آقا محمدخان قاجار به ارگ بم رفت و در آنجا اسير شد. در مقابل ارگ به دستور آقا محمدخان، كله مناري بر پا كردند كه سال‌ها بعد پاتينجر آن را ديده و توصيف كرده است.&lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt; <br /> <br /> با شكست قيام آقاخان محلاتي در 1253ق /    م ساكنان قلعه را به شهر كنوني بم انتقال دادند.&lt;sup&gt;17&lt;/sup&gt; از آن زمان تنها حكمران در ارگ سكونت داشت و پس از آن نيز متروك ماند. ارگ بم بارها بر اثر يورش‌ها و يا حوادث طبيعي تخريب و دوباره مرمت شد. پس از متروك شدن، نخستين بار حسن درخشان معلم بمي در 1331ش و پس از آن توسط سازمان‌هاي مربوطه از 1348ش مورد مرمت قرار گرفت.&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; زلزلة 5 دي ماه 1382ش بين 65% تا 80% آن را تخريب كرد&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; و اكنون سازمان‌هاي جهاني در صدد بازسازي آن هستند. <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-     اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مرآة البلدان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالحسين نوايي و ميرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 1، ص 470.<br /> <br /> 2-     باستاني‌راد، حسن. «ارگ بم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجلة گزارش گفت‌وگو&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 2، ش 8، بهمن 1382، ص 138. <br /> <br /> 3-     فردوسي، حكيم ابوالقاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحيح ژول مُل، تهران: سخن، 1374، ص 1151 و فره‌وشي، بهرام ]تصحيح[، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامة اردشير بابكان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1354، ص 55. <br /> <br /> 4-     باستاني‌راد، حسن. «بم در زير و بم تاريخ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجلة كتاب ماه تاريخ و جغرافيا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 7، ش 76-75، دي و بهمن 1382، ص 18 و كريمي، اصغر. «معماري ارگ بم و صنعت ابريشم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كنگرة معماري و شهرسازي، ارگ بم، سازمان ميراث فرهنگي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 1382، ج 1، ص 241-270.<br /> <br /> 5-    Bastani Parizi, Mohammad Ebrahim, »Bam, Ruins of the Old Town«, &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, V, 3, 1989. P. 652.<br /> <br /> 6-     محلاتي، محمدمهدي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي شهر بم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: انتشارات اسلامي، 1367، ص 100. <br /> <br /> 7-     باستاني پاريزي، محمدابراهيم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;وادي هفت واد&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: انجمن آثار ملي ايران، 1355، ص 6.<br /> <br /> 8-     باستاني پاريزي، محمدابراهيم. «ارگ بم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فصل‌نامة كرمان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 45، تابستان 1381، ص 126. <br /> <br /> 9-    Pope, Arthur Upham. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;A Survey of Persian art&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Tehran: Soroush, 1977. V.3, P.930.<br /> <br /> 10-  &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الي المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ ميرحسين شاه، مقدمه بارتولد، كابل، پوهنجي پوهنتون، 1342، ص 402. <br /> <br /> 11-  ابن حوقل، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صورة الأرض&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1345، ص 77. <br /> <br /> 12-  گوبه، هانيس. «ارگ بم»، ترجمة كرامت‌الله افسر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نظري اجمالي به شهرنشيني و شهرسازي در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمديوسف كياني، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1364، ص 304. <br /> <br /> 13-  كتبي، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ آل مظفر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحيح عبدالحسين نوايي، تهران: اميركبير، 1364، ص 114. <br /> <br /> 14-  ژان اوبن، ]تصحيح و چاپ[، «مقامات طاهرالدين محمد و شمس‌الدين ابراهيم بمي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ ايران زمين&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 1333، ج 2، ص 192. <br /> <br /> 15-  وزيري، احمدعلي خان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ كرمان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحيح محمدابراهيم باستاني پاريزي، تهران: علمي، 1364، ج 2، ص 644. <br /> <br /> 16-  پاتينجر، هنري. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامة سند و بلوچستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة شاهپور گودرزي، تهران: دهخدا، 1348، ص 230. <br /> <br /> 17-  سايكس، سرپرسي مولزورث. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه (ده هزار ميل در ايران).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمة حسين سعادت نوري، تهران: ابن سينا، 1336، ص 254. <br /> <br /> 18-  توحيدي، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارگ نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كرمان: مركز كرمان‌شناسي، 1383، ص 60.<br /> <br /> 19-  طياري، حسين. «بم، ارگ»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرة‌المعارف بزرگ اسلامي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بنياد دايرة‌المعارف بزرگ اسلامي، 1383، ج 12، ص 553. <br /> <br /> حسن باستانی راد</div>

Samei