ازدواج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۰

2026-02-10T19:50:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:444444.jpg\|بندانگشتی\|آداب و رسوم عروسی در ملامحله قدیم، قابل بازیابی از https://www.beytoote.com/art/city-country/wedding-mlamhlh-siahkal.html]]

	ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند: <blockquote>«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».<ref name=":0">نقل از: باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، ص 23.</ref> </blockquote>مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج: <blockquote>«برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».<ref name=":0" /> </blockquote>گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.<ref name=":0" />از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تامینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».<ref>باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، صص ۲۳ - ۲۴.</ref>		ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند: <blockquote>«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».<ref name=":0">نقل از: باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، ص 23.</ref> </blockquote>مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج: <blockquote>«برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».<ref name=":0" /> </blockquote>گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.<ref name=":0" />از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تامینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».<ref>باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، صص ۲۳ - ۲۴.</ref>

	سازمانِ ازدواج را بایستی با در نظر گرفتنِ دو قاعده عمومیِ «برون همسرگزینی» و «درون همسرگزینی» و دو نوع نظام عمومی ازدواج در جوامع بشری، یعنی «ازدواج ابتدایی» و «ازدواج پیچیده» تعریف‌کرد. قاعده درون همسرگزینی حکم می‌کند که همسر باید از درونِ یک‌گروهِ معین برگزیده شود، حال آنکه قاعده برون همسرگزینی بر انتخابِ همسر از خارج از یک‌گروهِ معین تاکید می‌کند.<ref>بروس کوئن، در آمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر فرهنگ معاصر، ۱۳۷۱، ص 131.</ref>مارتین سگالن نیز با استناد به آراء لوی اشتراوس، از ازدواج برون‌گروهی به عنوانِ امکانی برایِ ایجادِ رابطه با دیگر گروه‌هایِ دودمانی یاد می‌کند.<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 70.</ref>به گفته وی: <blockquote>«نظام‌هایِ ابتدایی ازدواج را آن قسم قواعدِ ناظر بر ازدواج مشخص می‌سازند که برایِ یک فردِ معین، طبقه‌ای از زنان را که می‌تواند از میانِ ایشان همسری برگزیند تجویز، و نیز طبقه‌ای را که وصلت با آن بر او حرام شده، تحریم می‌کنند».<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 71.</ref> </blockquote>ساده‌ترین شکل این نوع ازدواج، همانا مبادله منظم خواهران است؛ که بیشتر در قبایلِ ابتدایی به چشم می‌خورد. در شکل دیگر، مرد می‌تواند با خویشاوندانِ خود وصلت‌کند. در اصطلاحاتٍ خویشاوندیِ رایج در پاره‌ای از جوامع، منسوبانی که فرزندانِ خویشانِ نزدیک و همجنس هستند، اقوام «متوازی» و آنها که اولادِ اقوام نزدیک از جنسِ مخالف می‌باشند، اقوامِ «متقاطع» نامیده می‌شوند. در نظام‌هایِ «مبادله محدود»، یک مرد می‌تواند با خویشاوندِ متقاطع دو جانبیِ خو وصلت کند و از همان خانواده‌ای همسرِ خود را برگزیند که پدرش همسرِ خویش را برگزیده بو( است؛ این حالت را نظام «کاریرا»(Kariera) می‌نامند؛ نظام کاریرا، نظامی است که می‌تواند در شرایطِ خاص، پیچیدگی بیشتری یابد.<ref>مثلاً آنگاه که مرد موظف باشد با دوّمبن عمه‌زاده، خاله‌زاده، عمرزاده با خالرزاده منقاطع خویش وصلت کند؛ آن هم به این دلیل که قبیله به هشت بخش منقسم است. برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مارتین سگالن، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص ۷۱.</ref>در چنین حالتی، آن را نظام «آراندا»<ref>Aranda		سازمانِ ازدواج را بایستی با در نظر گرفتنِ دو قاعده عمومیِ «برون همسرگزینی» و «درون همسرگزینی» و دو نوع نظام عمومی ازدواج در جوامع بشری، یعنی «ازدواج ابتدایی» و «ازدواج پیچیده» تعریف‌کرد. قاعده درون همسرگزینی حکم می‌کند که همسر باید از درونِ یک‌گروهِ معین برگزیده شود، حال آنکه قاعده برون همسرگزینی بر انتخابِ همسر از خارج از یک‌گروهِ معین تاکید می‌کند.<ref>بروس کوئن، در آمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر فرهنگ معاصر، ۱۳۷۱، ص 131.</ref>مارتین سگالن نیز با استناد به آراء لوی اشتراوس، از ازدواج برون‌گروهی به عنوانِ امکانی برایِ ایجادِ رابطه با دیگر گروه‌هایِ دودمانی یاد می‌کند.<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 70.</ref>به گفته وی: <blockquote>«نظام‌هایِ ابتدایی ازدواج را آن قسم قواعدِ ناظر بر ازدواج مشخص می‌سازند که برایِ یک فردِ معین، طبقه‌ای از زنان را که می‌تواند از میانِ ایشان همسری برگزیند تجویز، و نیز طبقه‌ای را که وصلت با آن بر او حرام شده، تحریم می‌کنند».<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 71.</ref> </blockquote>
			[[پرونده:567567.jpg\|بندانگشتی\|مراسم عروسی در گیلان قدیم، قابل بازیابی از https://www.beytoote.com/art/city-country/wedding-mlamhlh-siahkal.html]]
			ساده‌ترین شکل این نوع ازدواج، همانا مبادله منظم خواهران است؛ که بیشتر در قبایلِ ابتدایی به چشم می‌خورد. در شکل دیگر، مرد می‌تواند با خویشاوندانِ خود وصلت‌کند. در اصطلاحاتٍ خویشاوندیِ رایج در پاره‌ای از جوامع، منسوبانی که فرزندانِ خویشانِ نزدیک و همجنس هستند، اقوام «متوازی» و آنها که اولادِ اقوام نزدیک از جنسِ مخالف می‌باشند، اقوامِ «متقاطع» نامیده می‌شوند. در نظام‌هایِ «مبادله محدود»، یک مرد می‌تواند با خویشاوندِ متقاطع دو جانبیِ خو وصلت کند و از همان خانواده‌ای همسرِ خود را برگزیند که پدرش همسرِ خویش را برگزیده بو( است؛ این حالت را نظام «کاریرا»(Kariera) می‌نامند؛ نظام کاریرا، نظامی است که می‌تواند در شرایطِ خاص، پیچیدگی بیشتری یابد.<ref>مثلاً آنگاه که مرد موظف باشد با دوّمبن عمه‌زاده، خاله‌زاده، عمرزاده با خالرزاده منقاطع خویش وصلت کند؛ آن هم به این دلیل که قبیله به هشت بخش منقسم است. برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مارتین سگالن، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص ۷۱.</ref>در چنین حالتی، آن را نظام «آراندا»<ref>Aranda

	این نام از یک گروه انسانی که به خاطرِ رعایتِ دقیقِ قراعدِ ازدواج شهرت یافنه، برگرفته شده است.</ref> می‌نامند. در چنین گروهی، مرد ناچار از انتخاب همسرِ خود از همان محلی است که پدربزرگش همسرِ خویش را انتخاب کرده بوده است.		این نام از یک گروه انسانی که به خاطرِ رعایتِ دقیقِ قراعدِ ازدواج شهرت یافنه، برگرفته شده است.</ref> می‌نامند. در چنین گروهی، مرد ناچار از انتخاب همسرِ خود از همان محلی است که پدربزرگش همسرِ خویش را انتخاب کرده بوده است.

Samei در ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۴

2026-02-10T19:44:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۴
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	نظام‌هایِ پیچیده ازدواج نیز به سهم خود فقط حاوی قواعدِ نفی‌کننده ازدواج شخص با عدّه‌ای خاص هستند. تفاوتِ اصلیِ این نظامها با نظام‌هایِ ابتدایی در آن است‌که در صددِ تعیینِ طبقه‌ای از خویشاوندان که ازدواج با آنها اجباری است برنمی‌آیند. به سخنِ دیگر، در نظام‌های پیچیده، فقط زنانی تعریف می‌شوند که شخص مجاز به ازدواج با آنها نیست. همین الگوی پیچیده ازدواج است که در جوامع معاصر رواج دارد. این نظام موجب پراکنده شدنِ افراد در تمام محدوده نظام اجتماعی می‌شود و این که بر طبقه‌بندیِ منبعث از خویشاوندی و ثروت بنیاد شده باشد و یا براساسِ معیارهایِ ناشی از حرفه و پایگاهِ اجتماعی، تفاوتی در این کارکرد و یژه نخواهد داشت. در این نظام ازدواج، که صرفا یکی از انواع یا شیوه‌هایِ امکان‌پذیرِ نظم بخشیدن به ازدواج است و در جوامع صنعتی شیوه غالب می‌باشد، اشخاص به تمامی در طیفی پیوسته قرار می‌گیرند؛ طیفی که در یکسویِ آن، مبادله محدود دیده می‌شود و در سویِ دیگرش انتخابِ آزادانه همسر.		نظام‌هایِ پیچیده ازدواج نیز به سهم خود فقط حاوی قواعدِ نفی‌کننده ازدواج شخص با عدّه‌ای خاص هستند. تفاوتِ اصلیِ این نظامها با نظام‌هایِ ابتدایی در آن است‌که در صددِ تعیینِ طبقه‌ای از خویشاوندان که ازدواج با آنها اجباری است برنمی‌آیند. به سخنِ دیگر، در نظام‌های پیچیده، فقط زنانی تعریف می‌شوند که شخص مجاز به ازدواج با آنها نیست. همین الگوی پیچیده ازدواج است که در جوامع معاصر رواج دارد. این نظام موجب پراکنده شدنِ افراد در تمام محدوده نظام اجتماعی می‌شود و این که بر طبقه‌بندیِ منبعث از خویشاوندی و ثروت بنیاد شده باشد و یا براساسِ معیارهایِ ناشی از حرفه و پایگاهِ اجتماعی، تفاوتی در این کارکرد و یژه نخواهد داشت. در این نظام ازدواج، که صرفا یکی از انواع یا شیوه‌هایِ امکان‌پذیرِ نظم بخشیدن به ازدواج است و در جوامع صنعتی شیوه غالب می‌باشد، اشخاص به تمامی در طیفی پیوسته قرار می‌گیرند؛ طیفی که در یکسویِ آن، مبادله محدود دیده می‌شود و در سویِ دیگرش انتخابِ آزادانه همسر.
	[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 151630.png\|بندانگشتی\|طبقه ~~بندي~~ نظام ~~هاي~~ ازدواج براساس نظریه کلودلوی - اشتراوس]]		[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 151630.png\|بندانگشتی\|طبقه بندی نظام های ازدواج براساس نظریه کلودلوی - اشتراوس]]
	بر بنیادِ آنچه‌گفته شد، اکنون می‌توان نمودارِ زیر را در بازنمودِ نظام‌هایِ گوناگونِ ازدواج ترسیم کرد:		بر بنیادِ آنچه‌گفته شد، اکنون می‌توان نمودارِ زیر را در بازنمودِ نظام‌هایِ گوناگونِ ازدواج ترسیم کرد:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Setayesh: /* نیز نگاه کنید به */

2026-02-08T17:20:53Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۰
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87~~ انواع خانواده]		* [[انواع خانواده]]
	* [[کارکردهای خانواده]]		* [[کارکردهای خانواده]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC~~ انواع ازدواج]		* [[انواع ازدواج]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC~~ اشکال ازدواج]		* [[اشکال ازدواج]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC~~ کارکردهای ازدواج]		* [[کارکردهای ازدواج]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [~~https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1~~ تهران]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.		فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [[تهران مصور\|تهران]]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	هوشنگ فرخجسته		هوشنگ فرخجسته
	[[رده:خانواده]]		[[رده:خانواده]]

Setayesh: /* نیز نگاه کنید به */

2025-12-15T11:34:12Z

نیز نگاه کنید به

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند: <blockquote>«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».<ref name=":0">نقل از: باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، ص 23.</ref> </blockquote>مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج:  <blockquote>«برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».<ref name=":0" /> </blockquote>گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.<ref name=":0" />از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تامینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».<ref>باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، صص ۲۳ - ۲۴.</ref>
-سازمانِ ازدواج را بایستی با در نظر گرفتنِ دو قاعده عمومیِ «برون همسرگزینی» و «درون همسرگزینی» و دو نوع نظام عمومی ازدواج در جوامع بشری، یعنی «ازدواج ابتدایی» و «ازدواج پیچیده» تعریف‌کرد. قاعده درون همسرگزینی حکم می‌کند که همسر باید از درونِ یک‌گروهِ معین برگزیده شود، حال آنکه قاعده برون همسرگزینی بر انتخابِ همسر از خارج از یک‌گروهِ معین تاکید می‌کند.<ref>بروس کوئن، در آمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر فرهنگ معاصر، ۱۳۷۱، ص 131.</ref>مارتین سگالن نیز با استناد به آراء لوی اشتراوس، از ازدواج برون‌گروهی به عنوانِ امکانی برایِ ایجادِ رابطه با دیگر گروه‌هایِ دودمانی یاد می‌کند.<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 70.</ref>به گفته وی: <blockquote>«نظام‌هایِ ابتدایی ازدواج را آن قسم قواعدِ ناظر بر ازدواج مشخص می‌سازند که برایِ یک فردِ معین، طبقه‌ای از زنان را که می‌تواند از میانِ ایشان همسری برگزیند تجویز، و نیز طبقه‌ای را که وصلت با آن بر او حرام شده، تحریم می‌کنند».<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 71.</ref> </blockquote>ساده‌ترین شکل این نوع ازدواج، همانا مبادله منظم خواهران است؛ که بیشتر در قبایلِ ابتدایی به چشم می‌خورد. در شکل دیگر، مرد می‌تواند با خویشاوندانِ خود وصلت‌کند. در اصطلاحاتٍ خویشاوندیِ رایج در پاره‌ای از جوامع، منسوبانی که فرزندانِ خویشانِ نزدیک و همجنس هستند، اقوام «متوازی» و آنها که اولادِ اقوام نزدیک از جنسِ مخالف می‌باشند، اقوامِ «متقاطع» نامیده می‌شوند. در نظام‌هایِ «مبادله محدود»، یک مرد می‌تواند با خویشاوندِ متقاطع دو جانبیِ خو وصلت کند و از همان خانواده‌ای همسرِ خود را برگزیند که پدرش همسرِ خویش را برگزیده بو( است؛ این حالت را نظام «کاریرا»<ref>Kariera</ref> می‌نامند؛ نظام کاریرا، نظامی است که می‌تواند در شرایطِ خاص، پیچیدگی بیشتری یابد.<ref>مثلاً آنگاه که مرد موظف باشد با دوّمبن عمه‌زاده، خاله‌زاده، عمرزاده با خالرزاده منقاطع خویش وصلت کند؛ آن هم به این دلیل که قبیله به هشت بخش منقسم است. برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مارتین سگالن، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص ۷۱.</ref>در چنین حالتی، آن را نظام «آراندا»<ref>Aranda
+سازمانِ ازدواج را بایستی با در نظر گرفتنِ دو قاعده عمومیِ «برون همسرگزینی» و «درون همسرگزینی» و دو نوع نظام عمومی ازدواج در جوامع بشری، یعنی «ازدواج ابتدایی» و «ازدواج پیچیده» تعریف‌کرد. قاعده درون همسرگزینی حکم می‌کند که همسر باید از درونِ یک‌گروهِ معین برگزیده شود، حال آنکه قاعده برون همسرگزینی بر انتخابِ همسر از خارج از یک‌گروهِ معین تاکید می‌کند.<ref>بروس کوئن، در آمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر فرهنگ معاصر، ۱۳۷۱، ص 131.</ref>مارتین سگالن نیز با استناد به آراء لوی اشتراوس، از ازدواج برون‌گروهی به عنوانِ امکانی برایِ ایجادِ رابطه با دیگر گروه‌هایِ دودمانی یاد می‌کند.<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 70.</ref>به گفته وی: <blockquote>«نظام‌هایِ ابتدایی ازدواج را آن قسم قواعدِ ناظر بر ازدواج مشخص می‌سازند که برایِ یک فردِ معین، طبقه‌ای از زنان را که می‌تواند از میانِ ایشان همسری برگزیند تجویز، و نیز طبقه‌ای را که وصلت با آن بر او حرام شده، تحریم می‌کنند».<ref>مارتین سگالن، جامعه‌شناسیِ تاریخیِ خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص 71.</ref> </blockquote>ساده‌ترین شکل این نوع ازدواج، همانا مبادله منظم خواهران است؛ که بیشتر در قبایلِ ابتدایی به چشم می‌خورد. در شکل دیگر، مرد می‌تواند با خویشاوندانِ خود وصلت‌کند. در اصطلاحاتٍ خویشاوندیِ رایج در پاره‌ای از جوامع، منسوبانی که فرزندانِ خویشانِ نزدیک و همجنس هستند، اقوام «متوازی» و آنها که اولادِ اقوام نزدیک از جنسِ مخالف می‌باشند، اقوامِ «متقاطع» نامیده می‌شوند. در نظام‌هایِ «مبادله محدود»، یک مرد می‌تواند با خویشاوندِ متقاطع دو جانبیِ خو وصلت کند و از همان خانواده‌ای همسرِ خود را برگزیند که پدرش همسرِ خویش را برگزیده بو( است؛ این حالت را نظام «کاریرا»(Kariera) می‌نامند؛ نظام کاریرا، نظامی است که می‌تواند در شرایطِ خاص، پیچیدگی بیشتری یابد.<ref>مثلاً آنگاه که مرد موظف باشد با دوّمبن عمه‌زاده، خاله‌زاده، عمرزاده با خالرزاده منقاطع خویش وصلت کند؛ آن هم به این دلیل که قبیله به هشت بخش منقسم است. برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مارتین سگالن، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۰، ص ۷۱.</ref>در چنین حالتی، آن را نظام «آراندا»<ref>Aranda
 این نام از یک گروه انسانی که به خاطرِ رعایتِ دقیقِ قراعدِ ازدواج شهرت یافنه، برگرفته شده است.</ref> می‌نامند. در چنین گروهی، مرد ناچار از انتخاب همسرِ خود از همان محلی است که پدربزرگش همسرِ خویش را انتخاب کرده بوده است.
@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 نظام‌هایِ پیچیده ازدواج نیز به سهم خود فقط حاوی قواعدِ نفی‌کننده ازدواج شخص با عدّه‌ای خاص هستند. تفاوتِ اصلیِ این نظامها با نظام‌هایِ ابتدایی در آن است‌که در صددِ تعیینِ طبقه‌ای از خویشاوندان که ازدواج با آنها اجباری است برنمی‌آیند. به سخنِ دیگر، در نظام‌های پیچیده، فقط زنانی تعریف می‌شوند که شخص مجاز به ازدواج با آنها نیست. همین الگوی پیچیده ازدواج است که در جوامع معاصر رواج دارد. این نظام موجب پراکنده شدنِ افراد در تمام محدوده نظام اجتماعی می‌شود و این که بر طبقه‌بندیِ منبعث از خویشاوندی و ثروت بنیاد شده باشد و یا براساسِ معیارهایِ ناشی از حرفه و پایگاهِ اجتماعی، تفاوتی در این کارکرد و یژه نخواهد داشت. در این نظام ازدواج، که صرفا یکی از انواع یا شیوه‌هایِ امکان‌پذیرِ نظم بخشیدن به ازدواج است و در جوامع صنعتی شیوه غالب می‌باشد، اشخاص به تمامی در طیفی پیوسته قرار می‌گیرند؛ طیفی که در یکسویِ آن، مبادله محدود دیده می‌شود و در سویِ دیگرش انتخابِ آزادانه همسر.
+[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 151630.png|بندانگشتی|طبقه بندي نظام هاي ازدواج براساس نظریه کلودلوی - اشتراوس]]
-بر بنیادِ آنچه‌گفته شد، اکنون می‌توان نمودارِ زیر را در بازنمودِ نظام‌هایِ گوناگونِ ازدواج ترسیم
+بر بنیادِ آنچه‌گفته شد، اکنون می‌توان نمودارِ زیر را در بازنمودِ نظام‌هایِ گوناگونِ ازدواج ترسیم کرد:
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۵۲: / خط ۲۹: @@
 == نویسنده مقاله ==
 هوشنگ فرخجسته
-[[index.php?title=رده:خانواده]]
+[[رده:خانواده]]

Setayesh: /* مآخذ */

2025-11-08T12:13:13Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~=== الف) مفهوم و سازمان: ===~~
	ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند: <blockquote>«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».<ref name=":0">نقل از: باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، ص 23.</ref> </blockquote>مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج: <blockquote>«برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».<ref name=":0" /> </blockquote>گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.<ref name=":0" />از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تامینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».<ref>باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، صص ۲۳ - ۲۴.</ref>		ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند: <blockquote>«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».<ref name=":0">نقل از: باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، ص 23.</ref> </blockquote>مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج: <blockquote>«برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».<ref name=":0" /> </blockquote>گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.<ref name=":0" />از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تامینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».<ref>باقر ساروخانی، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش، ۱۳۷۵، صص ۲۳ - ۲۴.</ref>

خط ۵۲:		خط ۵۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	هوشنگ فرخجسته		هوشنگ فرخجسته
	[[رده:خانواده]]		[[index.php?title=رده:خانواده]]

Setayesh: /* مآخذ */

2025-11-08T12:12:04Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۲
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1 تهران]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.

			== نویسنده مقاله ==
			هوشنگ فرخجسته
			[[رده:خانواده]]

Setayesh در ‏۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۱

2025-11-08T12:11:14Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « ۲ '''. ازدواج''' الف) مفهوم و سازمان: ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر،...» ایجاد کرد

2025-09-04T15:51:07Z

صفحه‌ای تازه حاوی « ۲ '''. ازدواج''' الف) مفهوم و سازمان: ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر،...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

۲

'''. ازدواج'''

الف) مفهوم و سازمان:

ازدواج به تمام معنی یک پدیده اجتماعی است که پیوند میانِ دو جنسِ مخالف را بر پایه روابطِ پایایِ جنسی موجب می‌شود. مشروعیتِ این روابطِ جسمانی از طریقِ انعقادِ قراردادی اجتماعی بدست می‌آید؛ و به بیانِ دیگر، تحققِ ازدواج، تصویبِ جامعه را نیز می‌طلبد. جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان از ازدواج تعاریفِ گوناگونی بدست داده‌اند. کارلسون در کتاب انطباق‌پذیری و ارتباط در ازدواج، ازدواج را چنین تعریف می‌کند:

«ازدواج فرایندی است از کنشِ متقابل بینِ دو فرد؛ یک مرد و یک زن که برخی شرایطِ قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاریِ زناشویی خود برپا داشته‌اند و به‌طورِکلّی عملِ آنان موردِ پذیرشِ قانون قرارگرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است».^{۲}

مردم‌شناس نامدارِ فرانسوی، کلود لوی اشتراوس معتقد است که ازدواج: «برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میانِ قواعدِ اجتماعی و کششِ جنسی».۳

گونتر نیز منشاء ازدواج را زیستی و جسمانی می‌داند.^{۴} از محققانِ ایرانی، دکتر باقر ساروخانی پس از برشمردنِ «ارتباطِ جسمانی»، «تخالفِ جنسی»، «پایایی» و «قرارداد اجتماعی» به عنوانِ چهار خصلتِ اساسی ازدواج، بر این عقیده است‌که این مفهوم: «ارتباطی را می‌رساند که در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دارایِ تأمینی است بی‌نظیر. دیگر ارتباطات انسانی هریک بعدی از ابعادِ حیات را می‌پوشانند و حال آنکه زوجیت دارایِ ابعادِ زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی و اجتماعی است. به بیانِ دیگر، همزیستی زوجین در درونِ خانواده، آنان را در چنان گردونه‌ای از ارتباطاتِ مختلف قرار می‌دهد که بی‌هیچ شبهه، قابلِ مقایسه با هیچیک از دیگر ارتباطات انسانی نیست».^{۵}

۱. همان، ص ۱۳۳.

۲. نقل از: باقر ساروخانی، همان، ص ۲۳. 3. همان. ۴. همان.

۵، همان، صص ۲۳ - ۲۴.

ضمیمه

۱۹۱

سازمانِ ازدواج را بایستی با در نظر گرفتنِ دو قاعده عمومیِ «برون همسرگزینی» و «درون همسرگزینی» و دو نوع نظام عمومی ازدواج در جوامع بشری، یعنی «ازدواج ابتدایی» و «ازدواج پیچیده» تعریف‌کرد. قاعده درون همسرگزینی حکم می‌کند که همسر باید از درونِ یک‌گروهِ معین برگزیده شود، حال آنکه قاعده برون همسرگزینی بر انتخابِ همسر از خارج از یک‌گروهِ معین تأکید می‌کند.^{۱} مارتین سگالن نیز با استناد به آراء لوی اشتراوس، از ازدواج برون‌گروهی به عنوانِ امکانی برایِ ایجادِ رابطه با دیگر گروه‌هایِ دودمانی یاد می‌کند.^{۲} به گفته وی:

«نظام‌هایِ ابتدایی ازدواج را آن قسم قواعدِ ناظر بر ازدواج مشخص می‌سازند که برایِ یک فردِ معین، طبقه‌ای از زنان را که می‌تواند از میانِ ایشان همسری برگزیند تجویز، و نیز طبقه‌ای را که وصلت با آن بر او حرام شده، تحریم می‌کنند».^{۲}

ساده‌ترین شکل این نوع ازدواج، همانا مبادله منظم خواهران است؛ که بیشتر در قبایلِ ابتدایی به چشم می‌خورد. در شکل دیگر، مرد می‌تواند با خویشاوندانِ خود وصلت‌کند. در اصطلاحاتٍ خویشاوندیِ رایج در پاره‌ای از جوامع، منسوبانی که فرزندانِ خویشانِ نزدیک و همجنس هستند، اقوام «متوازی» و آنها که اولادِ اقوام نزدیک از جنسِ مخالف می‌باشند، اقوامِ «متقاطع» نامیده می‌شوند. در نظام‌هایِ «مبادله محدود»، یک مرد می‌تواند با خویشاوندِ متقاطع دو جانبیِ خو وصلت کند و از همان خانواده‌ای همسرِ خود را برگزیند که پدرش همسرِ خویش را برگزیده بو( است؛ این حالت را نظام «کاریرا»^{۴} می‌نامند؛ نظام کاریرا، نظامی است که می‌تواند در شرایطِ خاص، پیچیدگی بیشتری یابد.۵ در چنین حالتی، آن را نظام «آراندا»۶ می‌نامند. در چنین گروهی، مرد ناچار از انتخاب همسرِ خود از همان محلی است که پدربزرگش همسرِ خویش را انتخاب کرده بوده است.

۱. بروس کوئن، همان، ص ۱۳۱. ۲. مارتین سگالن، همان، ص ۷۰. 3. همان، ص ۷۱.

4. Kariera.

۵. مثلاً آنگاه که مرد موظف باشد با دوّمبن عمه‌زاده، خاله‌زاده، عمرزاده با خالرزاده منقاطع خویش وصلت کند؛ آن هم به این دلیل که قبیله به هشت بخش منقسم است. برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مارتین سگالن، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، همان، ص ۷۱.

6. Aranda.

این نام از یک گروه انسانی که به خاطرِ رعایتِ دقیقِ قراعدِ ازدواج شهرت یافنه، برگرفته شده است.

.

۱۹۲

خانواده

نوع مفصل‌ترِ «نظام مبادله محدود»، شاملِ عموزادگانِ متقاطع مونث از جانب پدر است که مبادله‌ای مستقیم، هرچند معوق را پدید می‌آورد. این قاعده، دوشیزگان را مقیّد می‌کند تا از همان گروهِ مادریِ خود شوهر اختیار کنند. چنانکه در صورتِ ازدواج الف از ب، در نسل بعد، ناگزیر باید زنی به ب بازگردد. و این گونه است که برایِ یک نسل، ب بر الف مزیت دارد و آنگاه وضعیت معکوس می‌شود. درنتیجه می‌توان گفت که این نوع ازدواجها، امکانِ جابجایی در مسیرِ قدرت را فراهم می‌آورند. زیرا در نسلِ دوّم، توازنِ میانِ زن دادن و زن گرفتن میانِ دو تبار مجدداً برقرار می‌شود. به نوشته سگالن: «در این نوع مبادله مستقیم تزویجی، عملاً مشاهده می‌شود که قبیله بر همجواریِ جفت‌هایی متشکل از شرکایِ مبادله استوار است. به نحوی که در بلندمدت، بروزِ بندهایِ متعدد اجتناب‌ناپذیر خواهد بود».^{۱}

نوع دوّم ازدواج ابتدایی را نظام «نامتقارن» یا «مبادله عمومی» می‌نامند؛ چراکه تمامِ بخش‌های یک گروه یا قبیله را به طورِ متقابل به یکدیگر پیوند می‌دهد. ازدواج با دایی‌زاده متقاطع، قواعدِ ناظر بر این گونه ازدواج‌ها را آشکار می‌سازد. در این نظام، مسیر زن دادنِ یک تبار، هرگز با مسیرِ زن گرفتنِ آن انطباق نمی‌یابد. معنی این قاعده آن است که ازدواج موجبِ وصلتِ تمامِ تبارها با هم در بک روندِ تزویج مستمر می‌شود؛ آن هم به شکلی‌که هر تبار هم به دیگر تبارها زن می‌دهد و هم از نها زن می‌گیرد.

در بررسی نظام‌های ابتدایی ازدواج، نکته قابلِ توجه، محتوایِ دو جنبه‌ای این گونه نظام‌ها است. در این نظام‌ها طبقه‌ای از افراد وجود دارند که شخص نمی‌تواند با آنها وصلت‌کند، و طبقه‌ای هم هستند که شخص ناگزیر ازگزینشِ همسرِ خود از میانِ آنها است. وجوهِ تمایزِ این نظام‌ها نیز از نحوه سازماندهی قواعدِ دستوریِ آنها ناشی می‌شود. و چنان که سگالن به درستی تذکر داده است،^{۲} ازجمله عواملِ مؤْثرِ بر این نظامها ملاحظاتِ مربوط به تغییراتِ جمعیت است، که این خود با اندازه گروه ارتباط می‌یابد.

نظام‌هایِ پیچیده ازدواج نیز به سهم خود فقط حاوی قواعدِ نفی‌کننده ازدواج شخص با عدّه‌ای خاص هستند. تفاوتِ اصلیِ این نظامها با نظام‌هایِ ابتدایی در آن است‌که در صددِ تعیینِ طبقه‌ای از خویشاوندان که ازدواج با آنها اجباری است برنمی‌آیند. به سخنِ دیگر، در نظام‌های پیچیده، فقط ۱. مارتین سگالن، همان، ص ۷۲. ۲. همان، ص ۷۴.

ضمیمه

۱۹۳

زنانی تعریف می‌شوند که شخص مجاز به ازدواج با آنها نیست. همین الگوی پیچیده ازدواج است که در جوامع معاصر رواج دارد. این نظام موجب پراکنده شدنِ افراد در تمام محدوده نظام اجتماعی می‌شود و این که بر طبقه‌بندیِ منبعث از خویشاوندی و ثروت بنیاد شده باشد و یا براساسِ معیارهایِ ناشی از حرفه و پایگاهِ اجتماعی، تفاوتی در این کارکرد و یژه نخواهد داشت. در این نظام ازدواج، که صرفاً یکی از انواع یا شیوه‌هایِ امکان‌پذیرِ نظم بخشیدن به ازدواج است و در جوامع صنعتی شیوه غالب می‌باشد، اشخاص به تمامی در طیفی پیوسته قرار می‌گیرند؛ طیفی که در یکسویِ آن، مبادله محدود دیده می‌شود و در سویِ دیگرش انتخابِ آزادانه همسر.

بر بنیادِ آنچه‌گفته شد، اکنون می‌توان نمودارِ زیر را در بازنمودِ نظام‌هایِ گوناگونِ ازدواج ترسیم
{| class="wikitable"
|کرد:
|
|
|-
|نظام‌هایِ ازدواج
|
|
|-
|ابتدایی
| colspan="2" |پیچیده
|-
|نامتقارن
|
|
|-
|
|
|
|-
| colspan="3" |طبقه‌بندیِ نظام‌هایِ ازدواج براساسِ نظریه کلودلوی - اشتراوس
|}