https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 2026-06-20T04:11:06Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=5714&oldid=prev 2025-05-03T22:06:30Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=5714&amp;oldid=5451">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=5451&oldid=prev 2025-05-03T09:36:46Z

<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=5451&amp;oldid=5378">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=5378&oldid=prev 2025-05-01T15:43:32Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=5378&amp;oldid=1719">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=1719&oldid=prev 2024-09-10T19:36:16Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&amp;diff=1719&amp;oldid=947">نمایش تغییرات</a>

Hasti https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=947&oldid=prev 2024-08-14T17:32:08Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «ايلام، نام استاني در غرب ايران و در همسايگي كشور عراق و با مركزيتي به همين نام. اين استان با 20150 كم‍&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; وسعت، 2/1 درصد مساحت ايران را در برگرفته و داراي مختصات جغرافيايي َ03 ْ32 تا َ02 ْ34 عرض شمالي و َ40 ْ45 تا َ03 ْ48 طول شرقي است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; استان ايلام...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>ايلام، نام استاني در غرب ايران و در همسايگي كشور عراق و با مركزيتي به همين نام. <br /> <br /> اين استان با 20150 كم‍&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; وسعت، 2/1 درصد مساحت ايران را در برگرفته و داراي مختصات جغرافيايي َ03 ْ32 تا َ02 ْ34 عرض شمالي و َ40 ْ45 تا َ03 ْ48 طول شرقي است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; استان ايلام از شمال با استان كرمانشاه، از شرق با استان لرستان، از جنوب شرق و جنوب با استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با عراق داراي مرز مشترك است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ايلام طبق جدول آخرين وضعيت در تقسيمات كشوري ايران، داراي 7 شهرستان، 19 بخش، 39 دهستان و 19 شهر است.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; شهرستان‌هاي استان عبارتند از: ايلام (مركز استان)، مهران و دِهْلُران كه هر سه با عراق هم مرز هستند، ايوان، دره شهر، آبدانان و «شيروان و چرداول»، به مركزيت سرابله كه هر چهار شهرستان در قسمت شرقي استان و در همسايگي استان‌هاي خوزستان، لرستان و كرمانشاه واقع شده‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; استان ايلام از نگاه جغرافياي طبيعي داراي دو بخش متمايز از يكديگر است. در حالي كه بيشتر نواحي شمال و شمال شرقي پوشيده از كوهستان است، نواحي غربي و جنوب غربي آن هموار و به صورت دشتي وسيع و متصل به اراضي پست كرانة شرقي رود دجله در كشور عراق ديده مي‌شود؛ به گونه‌اي كه رودخانه‌ها و جريان‌هاي سطحي استان كه از ارتفاعات شرقي سرچشمه مي‌گيرند، غالباً به سوي زمين‌هاي پست آن سوي مرز روان هستند. ارتفاعات استان ايلام با جهت شمال غربي ـ جنوب شرقي، دنبالة رشته كوه زاگرس است. مهم‌ترين قسمت از ارتفاعات مذكور را رشته كوه «كبير كوه» با قله‌هاي متعدد، تشكيل مي‌دهد كه بلندترين آن قلة كبيركوه به ارتفاع 2790م است. رشته كوه «دينار كوه» نيز بخشي ديگر از ارتفاعات مهم استان است كه به موازات كبيركوه و در غرب آن كشيده شده است. &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;<br /> <br /> رودخانه‌هاي كُنْجان‌چَم، گُدار خوش، چَنگوله، مِيْمِه و آبدانان از جمله مهم‌ترين جريان‌هاي سطحي آب هستند كه وارد خاك عراق مي‌شوند. رودخانه‌هاي جبهة شمال شرقي كبيركوه از جمله چَرْداوُل، كزآب و شيروان، همراه با چند رودخانة ديگر به طور مستقيم و يا با پيوند به رود پر آب و طولاني سيمره و نهايتاً به رود معروف كرخه (در خوزستان) متصل مي‌شود. استان ايلام در حوضة آبريز خليج فارس و درياي عمان واقع شده و دو حوضه از زير مجموعة آن يعني حوضة مرزي غرب و حوضة كرخة استان مذكور را در برگرفته‌اند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در دوران چهارم زمين‌شناسي، عقب‌نشيني آب‌هاي خليج فارس، فرسايش كوه‌ها و طغيان رودها و به جا ماندن رسوبات آن‌ها، در مجموع موجب پديدآمدن دشت‌هاي آبرفتي متعددي نظير مهران، محسن‌آباد، دهلران و دشت عباس شده است. اين دشت‌ها از مناطق حاصلخيز استان هستند.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; آب و هواي استان ايلام و ميزان بارندگي در نقاط مختلف آن، تحت تأثير توده‌هاي هوايي است كه از اقيانوس اطلس، درياي مديترانه و درياي سياه به سوي ايران حركت مي‌كنند و همين امر موجب بارندگي‌هاي پاييزي و زمستاني در استان مي‌شود. با توجه به نقشة خطوط هم باران منطقة ايلام، اين استان داراي ميزان بارندگي 700 مم‍ در ارتفاعات كبيركوه، تا 300 مم‍ در مناطق كم ارتفاع مهران و بخش‌هايي از جنوب و جنوب غربي است. آب و هواي معتدل نيمه مرطوب بيشتر شامل مناطق شمالي و شرقي استان و آب و هواي خشك و نيمه خشك، بيشتر مناطق غربي و جنوبي استان را كه دشت‌هاي مهران و دهلران در آن جاي دارند در برمي‌گيرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; تنوع آب و هوايي مناطق مختلف استان، در معيشت ساكنان شهرها و روستاها و نيز بارندگي عشايري و تراكم جمعيت، تأثيرگذار بوده به گونه‌اي كه در قسمتي از مناطق گرم و خشك جنوب و غرب استان از جمله دهلران، زمين‌هاي بسياري خالي از پوشش گياهي است. همچنين در نواحي «عين خوش» و جنوب آن كه با بيابان‌هاي عراق و خوزستان هم مرز است، به سبب فرسايش بادي، بيابان‌زايي و وزش بادهاي شديد و گرم فصلي، فعاليت كشاورزي و دامداري، رونق لازم را ندارد و در حال حاضر حدود 000/80 هكتار از اراضي منطقه را ماسه‌هاي تقريباً روان تشكيل مي‌دهد. از اين رو براي توسعة معيشت كشاورزي و رفع نيازهاي زندگي شهري در استان طرح‌هاي احداث تعداد 9 سد مخزني و 10 سد انحرافي و نيز تأسيس شبكة آبياري و زهكشي به اتمام رسيده، يا در حال اجرا و يا در دست مطالعه است .&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <br /> <br /> ايلام (عيلام) كه سرزميني گسترده‌تر از استان ايلام كنوني بوده، يكي از كانون‌هاي بزرگ مدنيت در جهان باستان به شمار مي‌رفته است. عيلامي‌ها در بين مردم و اقوام منطقه، داراي فرهنگي برجسته و با سابقة دو هزار ساله بوده‌اند. حدود ده يا دوازده مورد ذكر نام عيلام در تورات و انجيل آمده است.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; با توجه به آثار و اسناد تاريخي، بي‌ترديد پيش از آمدن آريايي‌ها به ايران، عيلامي‌ها داراي تمدن و فرهنگ و خط و زباني مشخص و حكومتي مستقل و قدرتمند بوده‌اند به گونه‌اي كه حكومت‌ها و كشورهاي همساية خود مانند آشور و كلده را قرن‌ها مقهور خويش ساخته بودند؛ اما پس از يك دورة پيروزي، سرانجام كشور عيلام به دست «آشور بانيپال» در حدود 640 قبل از ميلاد منقرض گرديد. فاتح عيلام شرح فتوحات خود و خرابي‌هايي كه در اين سرزمين به بار آورده، شرح داده است و مي‌گويد كه تمام كشور عيلام را با خاك يكسان كرده بوده است.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در طول سال‌هاي جنگ تحميلي، ايلام، اين سرزمين كهن بنياد، پس از 2640 سال، اين بار از سوي حكومت سرنگون شدة بعثي عراق، مورد تاخت و تاز قرار گرفت و صدمات و خسارات بسياري را متحمل شد. مهران، كُنْجان‌چَم، موسيان، فَكّه، عين‌خوش و ... نام‌هاي آشنايي بودند كه غالباً در خبرهاي جنگي از آن‌ها ياد مي‌شد. <br /> <br /> در نخستين سرشماري پس از پايان جنگ يعني در 1375، جمعيت استان ايلام 487886 تن بود كه طبق پيش‌بيني‌ها به 545094 تن در 1384 رسيد.&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; فرمانداري كل «ايلام و پشتكوه» در 1343 به مركزيت شهر ايلام تأسيس گرديد و اين فرمانداري كل در 1353 به استان تبديل شد.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; پس از پايان جنگ تحميلي و در سال‌هاي اخير سرمايه‌گذاري لازم براي بازسازي اين استان انجام گرفت تا با بهره‌گيري از مواد اولية فراوان و نيروي كار زياد، برنامة محروميت‌زدايي از منطقه هر چه سريع‌تر انجام گيرد. تأسيس دانشگاه و مؤسسه‌هاي آموزش عالي و مراكز فرهنگي و خدماتي در كنار توجه به جاذبه‌هاي طبيعي و تاريخي و حمايت از سرمايه‌گذاري در بخش گردشگري به ويژه توسعة شهر مرزي مهران كه اصلي‌ترين دروازه و گذرگاه تاريخي براي زائران ايراني و مسافران خارجي براي عزيمت به عراق است، توسعة استان را در آينده به همراه خواهد داشت.&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; <br /> <br /> غارسيوان، چشمه‌هاي آب گرم كُنْجان‌چَم، آبشار سرطاف و عما در شهر ايلام و منطقة ملكشاهي، پارك وحش چُغاسَبز از مجموعة جاذبه‌هاي طبيعي، و آثار بر جاي مانده از دورة ساساني در شهرهاي قديمي دهلران، درّه شهر و ايوان قاجار مانند قلعة والي ايلام و بقاع متبركة متعدد، از جاذبه‌هاي فرهنگي و زيارتي استان هستند.&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> مآخذ: <br /> <br /> 1.     سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. &#039;&#039;اطلس راهنماي استان‌هاي ايران&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص15.<br /> <br /> 2.     همان. ص14.<br /> <br /> 3.     دفتر تقسيمات كشوري. &#039;&#039;نقشه و جدول تقسيمات كشوري.&#039;&#039; تهران: وزارت كشور، 1384.<br /> <br /> 4.     سازمان نقشه‌برداري كشور. &#039;&#039;اطلس نقشه و اطلاعات مكاني (استان ايلام).&#039;&#039; تهران: سازمان نقشه‌برداري كشور، 1384، ص1.<br /> <br /> 5.     گيتاشناسي (واحد پژوهش و تأليف). &#039;&#039;اطلس گيتاشناسي استان‌هاي ايران&#039;&#039;. تهران: گيتاشناسي، 1383، ص90 (نقشة طبيعي استان ايلام).<br /> <br /> 6.    سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. &#039;&#039;فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور (حوضة آبريز خليج فارس و درياي عمان).&#039;&#039; ج4، تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص17، 59 و 285-287. <br /> <br /> 7.    سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي. &#039;&#039;جغرافياي استان ايلام&#039;&#039;. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، 1383، ص7.<br /> <br /> 8.     همان. ص9 و 12.<br /> <br /> 9.     همان. ص 33-35.<br /> <br /> 10.  هينتس، والتر. &#039;&#039;دنياي گمشدة عيلام&#039;&#039;. ترجمة فيروز فيروزنيا، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص11 و 12.<br /> <br /> 11.  قدياني، عباس&#039;&#039;. شوش، بهشت شهرهاي عيلام&#039;&#039;. تهران: فرهنگ مكتوب، 1381، ص33 و 34.<br /> <br /> 12.  مركز آمار ايران. &#039;&#039;بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور&#039;&#039;. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص16 و 19.<br /> <br /> 13.  اميراحمديان، بهرام. &#039;&#039;تقسميات كشوري&#039;&#039;. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1383، ص99 و 100.<br /> <br /> 14.  &#039;&#039;جغرافياي استان ايلام&#039;&#039;. همان. ص 64-69. <br /> <br /> 15.  همان. ص 64-71.<br /> <br /> <br /> غلامحسین تکمیل همایون</div>

Samei