https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C 2026-06-16T07:21:55Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=6951&oldid=prev 2025-05-07T20:22:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، که یکی از خشک‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشک و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد کوه‌ها و دوری از دریا، شکل گرفته و به صورت خشک و نیمه خشک نمایان شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، که یکی از خشک‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشک و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد کوه‌ها و دوری از دریا، شکل گرفته و به صورت خشک و نیمه خشک نمایان شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مرکزی ایران (زیر حوضه کویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق ایران (زیر حوضه‌های نمکزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند که از ارتفاعات مرکزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در سیستان می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمکزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق کویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;'''''جغرافیای استان خراسان جنوبی'''''. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مرکزی ایران (زیر حوضه کویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق ایران (زیر حوضه‌های نمکزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند که از ارتفاعات مرکزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>سیستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و بلوچستان|سیستان]] </ins>می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمکزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق کویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;'''''جغرافیای استان خراسان جنوبی'''''. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز کشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد که نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است که مسیر آن را تا حدود 750 کم‍ می‌توان دنبال کرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوکت‌آباد، شکرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند که دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز کشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد که نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است که مسیر آن را تا حدود 750 کم‍ می‌توان دنبال کرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوکت‌آباد، شکرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند که دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=6749&oldid=prev 2025-05-07T09:31:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با [[استان خراسان رضوی]]، از غرب با [[استان یزد]]، از جنوب غربی با [[کرمان|استان کرمان]]، از جنوب شرقی با [[استان سیستان و بلوچستان|استان سیستان وبلوچستان]] و از شرق با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 کشور افغانستان] همسایه است&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری كشور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: سازمان نقشه‌برداری كشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1384، ص1.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با [[استان خراسان رضوی]]، از غرب با [[استان یزد]]، از جنوب غربی با [[کرمان|استان کرمان]]، از جنوب شرقی با [[استان سیستان و بلوچستان|استان سیستان وبلوچستان]] و از شرق با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 کشور افغانستان] همسایه است&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری كشور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی).&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: سازمان نقشه‌برداری كشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1384، ص1.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان خراسان جنوبی.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان خراسان جنوبی، قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://sk.mcth.ir/south-khorasan/darmiyan/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان خراسان جنوبی.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان خراسان جنوبی، قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://sk.mcth.ir/south-khorasan/darmiyan/]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی که با 498/555/69 کم، 2/4 درصد از مساحت [[ایران]] را در بر می‌گیرد، بین '39 ْ57 تا 53َ˚60 طول شرق و 30َ˚30 تا ˚06 ˚48 عرض شمالی واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استان‌های ایران.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص25.&lt;/ref&gt;. طبق آخرین تقسیمات کشوری، این استان دارای 6 شهرستان، 16 بخش، 42 دهستان و 17 شهر است. نام‌های شهرستان‌های استان عبارتند از: سربیشه، نِهْبَنْدان سَرایان، بیرجند، دَرْ میان (به مرکزیت اسدیه) و قائنات (به مرکزیت قائن)&lt;ref&gt;'''''دفتر تقسیمات كشوری. نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات كشور، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی که با 498/555/69 کم، 2/4 درصد از مساحت [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور ایران|</ins>ایران]] را در بر می‌گیرد، بین '39 ْ57 تا 53َ˚60 طول شرق و 30َ˚30 تا ˚06 ˚48 عرض شمالی واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استان‌های ایران.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص25.&lt;/ref&gt;. طبق آخرین تقسیمات کشوری، این استان دارای 6 شهرستان، 16 بخش، 42 دهستان و 17 شهر است. نام‌های شهرستان‌های استان عبارتند از: سربیشه، نِهْبَنْدان سَرایان، بیرجند، دَرْ میان (به مرکزیت اسدیه) و قائنات (به مرکزیت قائن)&lt;ref&gt;'''''دفتر تقسیمات كشوری. نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات كشور، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از میان شهرستان‌های استان، قائنات، دَرْ میان، سر بیشه و نِهْبَنْدان مجموعاً دارای 330 کم مرز مشترک با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] هستند&lt;ref&gt;سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران، 1384، ص3.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از میان شهرستان‌های استان، قائنات، دَرْ میان، سر بیشه و نِهْبَنْدان مجموعاً دارای 330 کم مرز مشترک با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] هستند&lt;ref&gt;سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران، 1384، ص3.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، که یکی از خشک‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشک و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد کوه‌ها و دوری از دریا، شکل گرفته و به صورت خشک و نیمه خشک نمایان شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، که یکی از خشک‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشک و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد کوه‌ها و دوری از دریا، شکل گرفته و به صورت خشک و نیمه خشک نمایان شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مرکزی ایران (زیر حوضه کویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>(زیر حوضه‌های نمکزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند که از ارتفاعات مرکزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در سیستان می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمکزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق کویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;'''''جغرافیای استان خراسان جنوبی'''''. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مرکزی ایران (زیر حوضه کویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق ایران (زیر حوضه‌های نمکزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند که از ارتفاعات مرکزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در سیستان می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمکزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق کویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;'''''جغرافیای استان خراسان جنوبی'''''. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز کشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد که نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است که مسیر آن را تا حدود 750 کم‍ می‌توان دنبال کرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوکت‌آباد، شکرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند که دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز کشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد که نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است که مسیر آن را تا حدود 750 کم‍ می‌توان دنبال کرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوکت‌آباد، شکرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند که دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافیای استان خراسان جنوبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=5717&oldid=prev 2025-05-03T22:11:22Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&amp;diff=5717&amp;oldid=5457">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=5457&oldid=prev 2025-05-03T09:52:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی، استانی به مركزیت شهر بیرجند در شرق كشور.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی، استانی به مركزیت شهر بیرجند در شرق كشور.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با [[استان خراسان رضوی]]، از غرب با [[استان یزد]]، از جنوب غربی با [[کرمان|استان كرمان]]، از جنوب شرقی با [[استان سیستان و بلوچستان|استان سیستان وبلوچستان]] و از شرق با كشور افغانستان همسایه است&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری كشور. اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی). تهران: سازمان نقشه‌برداری كشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1384، ص1.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با [[استان خراسان رضوی]]، از غرب با [[استان یزد]]، از جنوب غربی با [[کرمان|استان كرمان]]، از جنوب شرقی با [[استان سیستان و بلوچستان|استان سیستان وبلوچستان]] و از شرق با كشور افغانستان همسایه است&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری كشور. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی).<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>تهران: سازمان نقشه‌برداری كشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1384، ص1.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان خراسان جنوبی.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان خراسان جنوبی، قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://sk.mcth.ir/south-khorasan/darmiyan/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان خراسان جنوبی.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان خراسان جنوبی، قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://sk.mcth.ir/south-khorasan/darmiyan/]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی كه با 498/555/69 كم، 2/4 درصد از مساحت ایران را در بر می‌گیرد، بین '39 ْ57 تا 53َ˚60 طول شرق و 30َ˚30 تا ˚06 ˚48 عرض شمالی واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. اطلس راهنمای استان‌های ایران. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص25.&lt;/ref&gt;. طبق آخرین تقسیمات كشوری، این استان دارای 6 شهرستان، 16 بخش، 42 دهستان و 17 شهر است. نام‌های شهرستان‌های استان عبارتند از: سربیشه، نِهْبَنْدان سَرایان، بیرجند، دَرْ میان (به مركزیت اسدیه) و قائنات (به مركزیت قائن)&lt;ref&gt;دفتر تقسیمات كشوری. نقشه و جدول تقسیمات كشوری. تهران: دفتر تقسیمات كشور، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی كه با 498/555/69 كم، 2/4 درصد از مساحت ایران را در بر می‌گیرد، بین '39 ْ57 تا 53َ˚60 طول شرق و 30َ˚30 تا ˚06 ˚48 عرض شمالی واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>اطلس راهنمای استان‌های ایران.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص25.&lt;/ref&gt;. طبق آخرین تقسیمات كشوری، این استان دارای 6 شهرستان، 16 بخش، 42 دهستان و 17 شهر است. نام‌های شهرستان‌های استان عبارتند از: سربیشه، نِهْبَنْدان سَرایان، بیرجند، دَرْ میان (به مركزیت اسدیه) و قائنات (به مركزیت قائن)&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>دفتر تقسیمات كشوری. نقشه و جدول تقسیمات كشوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: دفتر تقسیمات كشور، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از میان شهرستان‌های استان، قائنات، دَرْ میان، سر بیشه و نِهْبَنْدان مجموعاً دارای 330 كم مرز مشترك با افغانستان هستند&lt;ref&gt;سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان خراسان جنوبی. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران، 1384، ص3.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از میان شهرستان‌های استان، قائنات، دَرْ میان، سر بیشه و نِهْبَنْدان مجموعاً دارای 330 كم مرز مشترك با افغانستان هستند&lt;ref&gt;سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان جنوبی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران، 1384، ص3.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان خراسان جنوبی]] به دو منطقه كوهستانی و هموار تقسیم‌پذیر است. منطقه كوهستانی استان در مركز و در شمال شرقی استان جای دارد و جهت آن شمال غربی ـ جنوب شرقی و در سطح وسیعی تا مرز افغانستان و شمال [[استان سیستان و بلوچستان]] گسترده شده است&lt;ref&gt;اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی)، جغرافیای استان خراسان جنوبی. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص2.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان خراسان جنوبی]] به دو منطقه كوهستانی و هموار تقسیم‌پذیر است. منطقه كوهستانی استان در مركز و در شمال شرقی استان جای دارد و جهت آن شمال غربی ـ جنوب شرقی و در سطح وسیعی تا مرز افغانستان و شمال [[استان سیستان و بلوچستان]] گسترده شده است&lt;ref&gt;اطلس نقشه و اطلاعات مكانی (استان خراسان جنوبی)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان جنوبی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص2.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیاه كوه به ارتفاع 2857م در بخش كوه‌های شمالی، قله بَنْدْدَر به ارتفاع 2787م در كوه‌های مؤمن‌آباد در بخش كوه‌های مركزی، و قله شاه كوه به ارتفاع 2633م در بخش كوه‌های جنوبی، از مهم‌ترین ارتفاعات استان هستند. این ارتفاعات نقش تعیین كننده‌ای در آب و هوای استان دارند و منشأ و سرچشمه رودها، چشمه‌ها و قنات‌های متعددی در یكی از نواحی خشك و كم باران ایران به شمار می‌آیند&lt;ref&gt;جغرافیای استان خراسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی، </del>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص5-3.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیاه كوه به ارتفاع 2857م در بخش كوه‌های شمالی، قله بَنْدْدَر به ارتفاع 2787م در كوه‌های مؤمن‌آباد در بخش كوه‌های مركزی، و قله شاه كوه به ارتفاع 2633م در بخش كوه‌های جنوبی، از مهم‌ترین ارتفاعات استان هستند. این ارتفاعات نقش تعیین كننده‌ای در آب و هوای استان دارند و منشأ و سرچشمه رودها، چشمه‌ها و قنات‌های متعددی در یكی از نواحی خشك و كم باران ایران به شمار می‌آیند&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی'''''، </ins>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص5-3.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، كه یكی از خشك‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشك و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد كوه‌ها و دوری از دریا، شكل گرفته و به صورت خشك و نیمه خشك نمایان شده است&lt;ref&gt;جغرافیای استان خراسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی، </del>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوای [[استان خراسان جنوبی]] تحت تأثیر عواملی همچون عرض جغرافیایی، ارتفاع، همسایگی با دشت لوت، كه یكی از خشك‌ترین و گرم‌ترین بیابان‌های جهان در منطقه وسیعی از مرزهای غربی آن است، توده‌های هوای سرد قطبی و مرطوب غربی و جنوب غربی، جنوب شرقی و گرم و خشك و نیز بادهای 120 روزه سیستان و عوامل دیگر مانند جهت و امتداد كوه‌ها و دوری از دریا، شكل گرفته و به صورت خشك و نیمه خشك نمایان شده است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی'''''، </ins>تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌های درسی ایران. ص 10-11.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مركزی ایران (زیر حوضه كویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق ایران (زیر حوضه‌های نمكزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند كه از ارتفاعات مركزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در سیستان می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمكزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق كویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;جغرافیای استان خراسان جنوبی. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش غربی استان خراسان جنوبی در حوضه آبریز مركزی ایران (زیر حوضه كویر لوت) و بخش شرقی آن در حوضه آبریز شرق ایران (زیر حوضه‌های نمكزار خواف و هامون هیرمند) واقع شده است&lt;ref&gt;سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>فرهنگ جغرافیایی رودهای كشور.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص254.&lt;/ref&gt;. رودهای متعددی در این سرزمین روان‌اند كه از ارتفاعات مركزی و شمال استان سرچشمه می‌گیرند. برخی از این رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به دریاچۀ هامون در سیستان می‌ریزد؛ رود شوُرِقائن به نمكزار خواف، واقع در شمال شرقی استان، می‌رسد و رود فخررود در پایان به دق تندی در افغانستان می‌پیوندد. رودهای دیگری مانند شاهرود، گاریچگان و ... به مناطق كویری غرب استان می‌پیوندند&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان جنوبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 21 و 22.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز كشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد كه نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است كه مسیر آن را تا حدود 750 كم‍ می‌توان دنبال كرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوكت‌آباد، شكرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند كه دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;جغرافیای استان خراسان جنوبی. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سطح وسیعی از [[استان خراسان جنوبی]] در مناطق زلزله‌خیز كشور با درجه خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از این رو مناطق مختلف این استان در طول تاریخ حیات خود با زلزله‌های مرگبار و ویرانگر بسیاری روبرو بوده است. در ناحیۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازی با جهت شمالی ـ جنوبی وجود دارد كه نهبندان نامیده می‌شود. این گسل موازی با گسل نایبند در غرب استان است كه مسیر آن را تا حدود 750 كم‍ می‌توان دنبال كرد. گسل دشت بیاض و گسل سرایان (فردوس)، از گسل‌های مهم شمال استان به شمار می‌آیند. گسل‌های شوكت‌آباد، شكرآب و خراشاد از گسل‌های معروف استان هستند كه دقیقاً از سطح شهر بیرجند و جنوب آن می‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگی بیش از 4 ریشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بیش از 5 ریشتر، مناطقی از این استان را لرزانده و خسارات جانی و مالی بسیاری را بر جای گذاشته است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان جنوبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، ص 51-54.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی به عنوان بخشی از خراسان بزرگ به لحاظ موقعیت جغرافیایی خود و به استناد آثار موجود و مدارك تاریخی همواره منطقه‌ای مسكونی و از حیات اجتماعی و فرهنگی خوبی برخوردار بوده است. لسترنج به نقل از جغرافی نویسان عرب، ایالت كوهستان یا قُهستان را كه [[استان خراسان جنوبی]] امروز بخشی از آن را تشكیل می‌دهد، قسمتی از خراسان بزرگ می‌داند كه سرزمینی كوهستانی، مرتفع و سردسیر است. وی می‌نویسد كه این ایالت همان سرزمینی است كه ماركوپولو آن را تونوكاین (Tunocain) می‌نامد، كه تركیبی از اسامی دو شهر بزرگ آن ایالت تون و قاین است&lt;ref&gt;لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص377.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خراسان جنوبی به عنوان بخشی از خراسان بزرگ به لحاظ موقعیت جغرافیایی خود و به استناد آثار موجود و مدارك تاریخی همواره منطقه‌ای مسكونی و از حیات اجتماعی و فرهنگی خوبی برخوردار بوده است. لسترنج به نقل از جغرافی نویسان عرب، ایالت كوهستان یا قُهستان را كه [[استان خراسان جنوبی]] امروز بخشی از آن را تشكیل می‌دهد، قسمتی از خراسان بزرگ می‌داند كه سرزمینی كوهستانی، مرتفع و سردسیر است. وی می‌نویسد كه این ایالت همان سرزمینی است كه ماركوپولو آن را تونوكاین (Tunocain) می‌نامد، كه تركیبی از اسامی دو شهر بزرگ آن ایالت تون و قاین است&lt;ref&gt;لسترنج، گای. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص377.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصرخسرو قاین را شهری بزرگ و حصین یاد كرده كه گرد آن خندقی داشت و «مسجدی آدینه كه به شهرستان اندر است و آنجا مقصوره است طاقی عظیم بزرگ است چنانكه در خراسان از آن بزرگ تر ندیدم و آن طاق نه در خور آن مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است»&lt;ref&gt;ناصر خسرو. سفرنامه. به كوشش دكتر محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار، 1384، ص171.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصرخسرو قاین را شهری بزرگ و حصین یاد كرده كه گرد آن خندقی داشت و «مسجدی آدینه كه به شهرستان اندر است و آنجا مقصوره است طاقی عظیم بزرگ است چنانكه در خراسان از آن بزرگ تر ندیدم و آن طاق نه در خور آن مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است»&lt;ref&gt;ناصر خسرو. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>سفرنامه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. به كوشش دكتر محمد دبیرسیاقی، تهران: زوار، 1384، ص171.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]] نیز در شرح قاین می‌نویسد كه «اكثر مردم آن شهر سپاهی باشند و همه كس را آلات حزب مهیا باشد...» و بیرجند را قصبه‌ای می‌داند كه در آن زعفران بسیار باشد و اندكی غله نیز در آن حاصل شود و از خور به عنوان شهری كوچك یاد می‌كند كه «بر سر بیابان و آبش از كاریز و درو باغستان بسیار»&lt;ref&gt;مستوفی قزوینی، حمدالله. نزهۀالقلوب. به تصحیح و تحشیه دكتر محمد دبیرسیاقی، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص 208 و 209.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]] نیز در شرح قاین می‌نویسد كه «اكثر مردم آن شهر سپاهی باشند و همه كس را آلات حزب مهیا باشد...» و بیرجند را قصبه‌ای می‌داند كه در آن زعفران بسیار باشد و اندكی غله نیز در آن حاصل شود و از خور به عنوان شهری كوچك یاد می‌كند كه «بر سر بیابان و آبش از كاریز و درو باغستان بسیار»&lt;ref&gt;مستوفی قزوینی، حمدالله. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>نزهۀالقلوب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. به تصحیح و تحشیه دكتر محمد دبیرسیاقی، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص 208 و 209.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان خراسان در 1383 به سه استان [[خراسان رضوی]]، [[استان خراسان شمالی|خراسان شمالی]] و [[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]]، تقسیم شد&lt;ref&gt;دفتر تقسیمات كشوری. نقشه و جدول تقسیمات كشوری. تهران: وزارت كشور، 1383.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان خراسان در 1383 به سه استان [[خراسان رضوی]]، [[استان خراسان شمالی|خراسان شمالی]] و [[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]]، تقسیم شد&lt;ref&gt;دفتر تقسیمات كشوری. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>نقشه و جدول تقسیمات كشوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: وزارت كشور، 1383.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت آن قسمت از خراسان كه در محدوده استان تازه تأسیس [[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]] قرار داشت در 1375 تعداد 251/475 تن بوده است كه تعداد 674/180 تن از آنان در نقاط شهری و تعداد 994/293 تن دیگر در نقاط روستایی و 583 تن نیز غیر ساكن بوده‌اند&lt;ref&gt;مركز آمار ایران. سالنامه آماری كشور. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1383، ص 86.&lt;/ref&gt;. جمعیت كل استان در 1383 به 058/523 تن رسیده است&lt;ref&gt;جغرافیای استان خراسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی، </del>تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1383. ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت آن قسمت از خراسان كه در محدوده استان تازه تأسیس [[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]] قرار داشت در 1375 تعداد 251/475 تن بوده است كه تعداد 674/180 تن از آنان در نقاط شهری و تعداد 994/293 تن دیگر در نقاط روستایی و 583 تن نیز غیر ساكن بوده‌اند&lt;ref&gt;مركز آمار ایران. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>سالنامه آماری كشور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1383، ص 86.&lt;/ref&gt;. جمعیت كل استان در 1383 به 058/523 تن رسیده است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>جغرافیای استان خراسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنوبی'''''، </ins>تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1383. ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان خراسان جنوبی]] همواره دارای موقعیت جغرافیای سیاسی مهمی بوده است. در حال حاضر نیز وجود انواع جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی در كنار توسعه اقتصادی و اجتماعی، می‌تواند این استان را به یكی از استان‌های توسعه یافته بدل سازد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان خراسان جنوبی]] همواره دارای موقعیت جغرافیای سیاسی مهمی بوده است. در حال حاضر نیز وجود انواع جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی در كنار توسعه اقتصادی و اجتماعی، می‌تواند این استان را به یكی از استان‌های توسعه یافته بدل سازد.</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=5397&oldid=prev 2025-05-01T16:17:28Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&amp;diff=5397&amp;oldid=1725">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=1725&oldid=prev 2024-09-10T20:32:33Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&amp;diff=1725&amp;oldid=950">نمایش تغییرات</a>

Hasti https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C&diff=950&oldid=prev 2024-08-14T17:36:45Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;خراسان جنوبي،&#039;&#039;&#039; استاني به مركزيت شهر بيرجند در شرق كشور. اين استان از شمال با استان خراسان رضوي، از غرب با استان يزد، از جنوب غربي با استان كرمان، از جنوب شرقي با استان سيستان وبلوچستان و از شرق با كشور افغانستان همسايه است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; خراسان جن...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;خراسان جنوبي،&#039;&#039;&#039; استاني به مركزيت شهر بيرجند در شرق كشور. <br /> <br /> اين استان از شمال با استان خراسان رضوي، از غرب با استان يزد، از جنوب غربي با استان كرمان، از جنوب شرقي با استان سيستان وبلوچستان و از شرق با كشور افغانستان همسايه است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خراسان جنوبي كه با 498/555/69 كم‍&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;، 2/4 درصد از مساحت ايران را در بر مي‌گيرد، بين &#039;39 ْ57 تا 53َ˚60 طول شرق و 30َ˚30 تا ˚06 ˚48 عرض شمالي واقع شده است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; طبق آخرين تقسيمات كشوري، اين استان داراي 6 شهرستان، 16 بخش، 42 دهستان و 17 شهر است. نام‌هاي شهرستان‌هاي استان عبارتند از: سربيشه، نِهْبَنْدان سَرايان، بيرجند، دَرْ ميان (به مركزيت اسديه) و قائنات (به مركزيت قائن).&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> از ميان شهرستان‌هاي استان، قائنات، دَرْ ميان، سر بيشه و نِهْبَنْدان مجموعاً داراي 330 كم‍ مرز مشترك با افغانستان هستند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> استان خراسان جنوبي به دو منطقة كوهستاني و هموار تقسيم‌پذير است. منطقة كوهستاني استان در مركز و در شمال شرقي استان جاي دارد و جهت آن شمال غربي ـ جنوب شرقي و در سطح وسيعي تا مرز افغانستان و شمال استان سيستان و بلوچستان گسترده شده است.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;<br /> <br /> سياه كوه به ارتفاع 2857م در بخش كوه‌هاي شمالي، قله بَنْدْدَر به ارتفاع 2787م در كوه‌هاي مؤمن‌آباد در بخش كوه‌هاي مركزي، و قله شاه كوه به ارتفاع 2633م در بخش كوه‌هاي جنوبي، از مهم‌ترين ارتفاعات استان هستند. اين ارتفاعات نقش تعيين كننده‌اي در آب و هواي استان دارند و منشأ و سرچشمة رودها، چشمه‌ها و قنات‌هاي متعددي در يكي از نواحي خشك و كم باران ايران به شمار مي‌آيند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;<br /> <br /> آب و هواي استان خراسان جنوبي تحت تأثير عواملي همچون عرض جغرافيايي، ارتفاع، همسايگي با دشت لوت، كه يكي از خشك‌ترين و گرم‌ترين بيابان‌هاي جهان در منطقه وسيعي از مرزهاي غربي آن است، توده‌هاي هواي سرد قطبي و مرطوب غربي و جنوب غربي، جنوب شرقي و گرم و خشك و نيز بادهاي 120 روزة سيستان و عوامل ديگر مانند جهت و امتداد كوه‌ها و دوري از دريا، شكل گرفته و به صورت خشك و نيمه خشك نمايان شده است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;<br /> <br /> بخش غربي استان خراسان جنوبي در حوضة آبريز مركزي ايران (زير حوضة كوير لوت) و بخش شرقي آن در حوضة آبريز شرق ايران (زير حوضه‌هاي نمكزار خواف و هامون هيرمند) واقع شده است.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; رودهاي متعددي در اين سرزمين روان‌اند كه از ارتفاعات مركزي و شمال استان سرچشمه مي‌گيرند. برخي از اين رودها مانند رود بَنْدان پس از عبور از جنوب شرق استان، به درياچۀ هامون در سيستان مي‌ريزد؛ رود شوُرِقائن به نمكزار خواف، واقع در شمال شرقي استان، مي‌رسد و رود فخررود در پايان به دق تندي در افغانستان مي‌پيوندد. رودهاي ديگري مانند شاهرود، گاريچگان و ... به مناطق كويري غرب استان مي‌پيوندند.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;<br /> <br /> سطح وسيعي از استان خراسان جنوبي در مناطق زلزله‌خيز كشور با درجة خطر خيلي بالا، خطر بالا و خطر متوسط واقع شده است. از اين رو مناطق مختلف اين استان در طول تاريخ حيات خود با زلزله‌هاي مرگبار و ويرانگر بسياري روبرو بوده است. در ناحيۀ نهبندان واقع در جنوب استان، چند گسل موازي با جهت شمالي ـ جنوبي وجود دارد كه نهبندان ناميده مي‌شود. اين گسل موازي با گسل نايبند در غرب استان است كه مسير آن را تا حدود 750 كم‍ مي‌توان دنبال كرد. گسل دشت بياض و گسل سرايان (فردوس)، از گسل‌هاي مهم شمال استان به شمار مي‌آيند. گسل‌هاي شوكت‌آباد، شكرآب و خراشاد از گسل‌هاي معروف استان هستند كه دقيقاً از سطح شهر بيرجند و جنوب آن مي‌گذرند. از 1307 تا 1383، افزون بر 200 زلزله با بزرگي بيش از 4 ريشتر و حدود 45 زلزله با قدرت بيش از 5 ريشتر، مناطقي از اين استان را لرزانده و خسارات جاني و مالي بسياري را بر جاي گذاشته است.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خراسان جنوبي به عنوان بخشي از خراسان بزرگ به لحاظ موقعيت جغرافيايي خود و به استناد آثار موجود و مدارك تاريخي همواره منطقه‌اي مسكوني و از حيات اجتماعي و فرهنگي خوبي برخوردار بوده است. لسترنج به نقل از جغرافي نويسان عرب، ايالت كوهستان يا قُهستان را كه استان خراسان جنوبي امروز بخشي از آن را تشكيل مي‌دهد، قسمتي از خراسان بزرگ مي‌داند كه سرزميني كوهستاني، مرتفع و سردسير است. وي مي‌نويسد كه اين ايالت همان سرزميني است كه ماركوپولو آن را تونوكاين[1] مي‌نامد، كه تركيبي از اسامي دو شهر بزرگ آن ايالت تون و قاين است.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;<br /> <br /> ناصرخسرو قاين را شهري بزرگ و حصين ياد كرده كه گرد آن خندقي داشت و «مسجدي آدينه كه به شهرستان اندر است و آنجا مقصوره است طاقي عظيم بزرگ است چنانكه در خراسان از آن بزرگ تر نديدم و آن طاق نه در خور آن مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است».&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;<br /> <br /> حمدالله مستوفي نيز در شرح قاين مي‌نويسد كه «اكثر مردم آن شهر سپاهي باشند و همه كس را آلات حزب مهيا باشد...» و بيرجند را قصبه‌اي مي‌داند كه در آن زعفران بسيار باشد و اندكي غله نيز در آن حاصل شود و از خور به عنوان شهري كوچك ياد مي‌كند كه «بر سر بيابان و آبش از كاريز و درو باغستان بسيار».&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;<br /> <br /> استان خراسان در 1383 به سه استان خراسان رضوي، خراسان شمالي و خراسان جنوبي، تقسيم شد.&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt;<br /> <br /> جمعيت آن قسمت از خراسان كه در محدودة استان تازه تأسيس خراسان جنوبي قرار داشت در 1375 تعداد 251/475 تن بوده است كه تعداد 674/180 تن از آنان در نقاط شهري و تعداد 994/293 تن ديگر در نقاط روستايي و 583 تن نيز غير ساكن بوده‌اند.&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; جمعيت كل استان در 1383 به 058/523 تن رسيده است.&lt;sup&gt;16&lt;/sup&gt;<br /> <br /> استان خراسان جنوبي همواره داراي موقعيت جغرافياي سياسي مهمي بوده است. در حال حاضر نيز وجود انواع جاذبه‌هاي طبيعي، تاريخي و فرهنگي در كنار توسعه اقتصادي و اجتماعي، مي‌تواند اين استان را به يكي از استان‌هاي توسعه يافته بدل سازد.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.   سازمان نقشه‌برداري كشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. اطلس نقشه و اطلاعات مكاني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (استان خراسان جنوبي). تهران: سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1384، ص1.<br /> <br /> 2.   سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. اطلس راهنماي استان‌هاي ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص25.<br /> <br /> 3.   دفتر تقسيمات كشوري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. نقشه و جدول تقسيمات كشوري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دفتر تقسيمات كشور، 1384.<br /> <br /> 4.   سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي استان خراسان جنوبي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، 1384، ص3.<br /> <br /> 5.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اطلس نقشه و اطلاعات مكاني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (استان خراسان جنوبي). همان. ص2.<br /> <br /> 6.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي استان خراسان جنوبي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. همان. ص5-3.<br /> <br /> 7.   همان. ص 10 و 11.<br /> <br /> 8.   سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1383، ص254.<br /> <br /> 9.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي استان خراسان جنوبي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. همان. ص 21 و 22.<br /> <br /> 10. همان. ص 54-51.<br /> <br /> 11. لسترنج، گاي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص377.<br /> <br /> 12. ناصر خسرو. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش دكتر محمد دبيرسياقي، تهران: زوار، 1384، ص171.<br /> <br /> 13. مستوفي قزويني، حمدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نزهۀالقلوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به تصحيح و تحشيه دكتر محمد دبيرسياقي، قزوين: حديث امروز، 1381، ص 208 و 209.<br /> <br /> 14. دفتر تقسيمات كشوري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. نقشه و جدول تقسيمات كشوري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: وزارت كشور، 1383.<br /> <br /> 15. مركز آمار ايران. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سالنامه آماري كشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1383، ص 86.<br /> <br /> 16. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي استان خراسان جنوبي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. همان. ص 66.<br /> <br /> <br /> غلامحسین تکمیل همایون<br /> ----[1]. Tunocain</div>

Samei