https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86استان زنجان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T19:27:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=6954&oldid=prevSamei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۰2025-05-07T20:30:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان]] منطقهای کوهستانی است که شهرها و روستاهای آن در فواصل رشته کوههایی که به شکل موازی و با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، در سر تا سر استان کشیده شدهاند، بنا شدهاند. مهم ترین کوههای استان زنجان عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان]] منطقهای کوهستانی است که شهرها و روستاهای آن در فواصل رشته کوههایی که به شکل موازی و با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، در سر تا سر استان کشیده شدهاند، بنا شدهاند. مهم ترین کوههای استان زنجان عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشته کوههای شمالی (از رشته جبال البرز) که رود قزل اوزن آن را به دو رشته با نامهای کوههای تالش و کوههای قافلانکوه، تقسیم میکند. پس از این رشته کوه، رشته کوه دیگری به نام کوههای سلطانیه واقع است که بین آن دو رودخانههای زنجان رود و ابهررود قرار دارد. در آخرین قسمت، یعنی در جنوب غربی استان، تپه ماهورهای سعیدآباد ـ کرسف واقع شده است. در شمال غربی زنجان و در مرز استان [[آذربایجان غربی]]، ارتفاعات دیگری به چشم میخورد که کوه بلقیس با 3332م و کوه چال داغ با 3099م ارتفاع بلندترین نقاط آن هستند. رود قزل اوزن که از استان کردستان وارد استان زنجان میشود، در جبهه شرقی ارتفاعات مذکور و در غرب رشته کوه سلطانیه و در بستری که شهر ماه نشان در آن واقع شده، عبور میکند و وارد [[آذربایجان شرقی]] میشود. مرتفعترین کوههای استان زنجان، پس از کوه بلقیس و چال داغ، کوه سندان داغ به ارتفاع 2971م، خیرالمسجد 2874م (رشتههای قافلانکوه)، کوه مرلو به ارتفاع 2850م و کوه گوی قزای به ارتفاع 2741م (در رشته کوه سلطانیه)، بلندترین کوههای استان زنجان هستند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور'''''. ج1، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ، 1381، ص 431 و 432؛ گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص124 (نقشه طبیعی استان زنجان)؛ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان زنجان.''''' تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4 و 5.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشته کوههای شمالی (از رشته جبال البرز) که رود قزل اوزن آن را به دو رشته با نامهای کوههای تالش و کوههای قافلانکوه، تقسیم میکند. پس از این رشته کوه، رشته کوه دیگری به نام کوههای سلطانیه واقع است که بین آن دو رودخانههای زنجان رود و ابهررود قرار دارد. در آخرین قسمت، یعنی در جنوب غربی استان، تپه ماهورهای سعیدآباد ـ کرسف واقع شده است. در شمال غربی زنجان و در مرز استان [[آذربایجان غربی]]، ارتفاعات دیگری به چشم میخورد که کوه بلقیس با 3332م و کوه چال داغ با 3099م ارتفاع بلندترین نقاط آن هستند. رود قزل اوزن که از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استان کردستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>وارد استان زنجان میشود، در جبهه شرقی ارتفاعات مذکور و در غرب رشته کوه سلطانیه و در بستری که شهر ماه نشان در آن واقع شده، عبور میکند و وارد [[آذربایجان شرقی]] میشود. مرتفعترین کوههای استان زنجان، پس از کوه بلقیس و چال داغ، کوه سندان داغ به ارتفاع 2971م، خیرالمسجد 2874م (رشتههای قافلانکوه)، کوه مرلو به ارتفاع 2850م و کوه گوی قزای به ارتفاع 2741م (در رشته کوه سلطانیه)، بلندترین کوههای استان زنجان هستند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور'''''. ج1، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ، 1381، ص 431 و 432؛ گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص124 (نقشه طبیعی استان زنجان)؛ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان زنجان.''''' تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4 و 5.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاعات استان زنجان سرچشمه ریزآبهها و رودخانههای کوچک و بزرگ متعددی هستند که غالباً پس از طی مسافتی در سطح استان، نهایتاً به رودخانه طولانی قزل اوزن می پیوندند. این رودخانه از ارتفاعات [[استان کردستان|کردستان]] به سوی غرب [[استان زنجان]] جاری شده و پس از خروج از این استان و ورود به [[آذربایجان شرقی]] مجدداً از حدود مرز مشترک استان اردبیل و آذربایجان شرقی وارد استان زنجان میشود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاعات استان زنجان سرچشمه ریزآبهها و رودخانههای کوچک و بزرگ متعددی هستند که غالباً پس از طی مسافتی در سطح استان، نهایتاً به رودخانه طولانی قزل اوزن می پیوندند. این رودخانه از ارتفاعات [[استان کردستان|کردستان]] به سوی غرب [[استان زنجان]] جاری شده و پس از خروج از این استان و ورود به [[آذربایجان شرقی]] مجدداً از حدود مرز مشترک استان اردبیل و آذربایجان شرقی وارد استان زنجان میشود.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوا و میزان بارندگی نسبتاً مناسب، امکان فعالیت کشاورزی و دامداری را در این استان از دیرباز فراهم آورده است<ref>'''''جغرافیای استان زنجان'''''، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1382. ص 10-13.</ref>. در سالهای اخیر و به ویژه پس از ممنوعیت ایجاد تأسیسات صنعتی در محدوده شهر و [[استان تهران]]، امکانات مناسبی برای توسعه شهرکهای صنعتی و احداث کارخانههای متعدد در مناطق مختلف استان فراهم آمد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آب و هوا و میزان بارندگی نسبتاً مناسب، امکان فعالیت کشاورزی و دامداری را در این استان از دیرباز فراهم آورده است<ref>'''''جغرافیای استان زنجان'''''، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1382. ص 10-13.</ref>. در سالهای اخیر و به ویژه پس از ممنوعیت ایجاد تأسیسات صنعتی در محدوده شهر و [[استان تهران]]، امکانات مناسبی برای توسعه شهرکهای صنعتی و احداث کارخانههای متعدد در مناطق مختلف استان فراهم آمد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زنجان، سرزمینی همواره آباد و مسکون بوده است. شهر زنجان را با آگانْزانا، که بطلمیوس در سده دوم بعد از میلاد از آن نام برده است، مطابق دانستهاند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف بزرگ فارسی'''''. 1381، ج 1، ص 1187.</ref>. در حدودالعالم از شهر زنجان با نام زنگان به عنوان «شهریست با نعمت بسیار...» و از اوهر (ابهر) نیز به عنوان شهری «بِبَرِ در کنار کوه نهاده و با آبهای بسیار، جایی بسیار کشت و مردمانی آهسته» یاد شده است<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری, 1362، ص 142.</ref>. حمدالله مستوفی نیز از زنجان به کرات نام برده و نوشته است که این شهر را اردشیر بابکان به نام شهین بنا کرد. «در فترت مغول خراب شد. هواش (هوایش) سردست» و دیگر این که «مردم آن جا سنی شافعی مذهب و زبانشان پهلوی راستت...» و از ابهر نیز به عنوان شهری که «غله و میوه آنجا بسیار و نیک می باشد...» یاد شده است<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص101 و 104.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زنجان، سرزمینی همواره آباد و مسکون بوده است. شهر زنجان را با آگانْزانا، که بطلمیوس در سده دوم بعد از میلاد از آن نام برده است، مطابق دانستهاند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف بزرگ فارسی'''''. 1381، ج 1، ص 1187.</ref>. در حدودالعالم از شهر زنجان با نام زنگان به عنوان «شهریست با نعمت بسیار...» و از اوهر (ابهر) نیز به عنوان شهری «بِبَرِ در کنار کوه نهاده و با آبهای بسیار، جایی بسیار کشت و مردمانی آهسته» یاد شده است<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری, 1362، ص 142.</ref>. حمدالله مستوفی نیز از زنجان به کرات نام برده و نوشته است که این شهر را اردشیر بابکان به نام شهین بنا کرد. «در فترت مغول خراب شد. هواش (هوایش) سردست» و دیگر این که «مردم آن جا سنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شافعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مذهب و زبانشان پهلوی راستت...» و از ابهر نیز به عنوان شهری که «غله و میوه آنجا بسیار و نیک می باشد...» یاد شده است<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص101 و 104.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرزمینی که امروز از آن با نام زنجان یاد میشود، در منابع مختلف تاریخی از آن با نامهای «آندیا»، «سرزمین مادای» و پس از اسلام با نامهای «جبال» و «عراق عجم» نام برده شده است<ref>'''''جغرافیای استان زنجان'''''، قزوین: حدیث امروز، 1381. ص 14.</ref>. در دوره مغول زنجان جزو تومان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سلطانیه </del>و قزوین» از ایالت عراق عجم بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرزمینی که امروز از آن با نام زنجان یاد میشود، در منابع مختلف تاریخی از آن با نامهای «آندیا»، «سرزمین مادای» و پس از اسلام با نامهای «جبال» و «عراق عجم» نام برده شده است<ref>'''''جغرافیای استان زنجان'''''، قزوین: حدیث امروز، 1381. ص 14.</ref>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|</ins>دوره مغول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>زنجان جزو تومان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[سلطانیه(مزار)|سلطانیه]] </ins>و قزوین» از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>ایالت عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>عجم بوده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تقسیمات کشوریِ عصر مشروطیت زنجان به نام «ولایت زنجان» خوانده میشد. در عصر رضاشاه پهلوی زنجان در محدوده «استان شمال» و در دوره محمدرضا شاه پهلوی در مجموعه شهرهای «استان یکم» قرار گرفت. در مردادماه 1348 «فرمانداری کل» و در 25 مهر 1352 رسماً «استان» شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تقسیمات کشوریِ عصر مشروطیت زنجان به نام «ولایت زنجان» خوانده میشد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>عصر رضاشاه پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>زنجان در محدوده «استان شمال» و در دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدرضا شاه پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مجموعه شهرهای «استان یکم» قرار گرفت. در مردادماه 1348 «فرمانداری کل» و در 25 مهر 1352 رسماً «استان» شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1356 شهرستان قزوین از [[استان تهران]] منتزع و به استان زنجان الحاق و در 1376، دوباره قزوین و توابع آن از استان زنجان منتزع و استانی مستقل شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری''.''' چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص59، 60، 85، 87، 100 و 107.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1356 شهرستان قزوین از [[استان تهران]] منتزع و به استان زنجان الحاق و در 1376، دوباره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>قزوین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|قزوین]] </ins>و توابع آن از استان زنجان منتزع و استانی مستقل شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری''.''' چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص59، 60، 85، 87، 100 و 107.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان زنجان در 1375 دارای 900759 تن جمعیت بود که طبق برآوردها، این تعداد در 1384 به 97047 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 117 و 118.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان زنجان در 1375 دارای 900759 تن جمعیت بود که طبق برآوردها، این تعداد در 1384 به 97047 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 117 و 118.</ref>. </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5722&oldid=prevSamei در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۸2025-05-03T22:18:34Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان|زنجان]]، استانی در شمال غرب ایران و به مرکزیت شهری به همین نام.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان|زنجان]]، استانی در شمال غرب ایران و به مرکزیت شهری به همین نام.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان زنجان.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان زنجان، برگرفته از خبرگزاری سلامت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.tebna.ir/news/197908/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:استان زنجان.jpg|بندانگشتی|353x353پیکسل|استان زنجان، برگرفته از خبرگزاری سلامت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.tebna.ir/news/197908/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با استانهای اردبیل و آذربایجان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقی، </del>از شمال شرق با [[استان گیلان]]، از شرق با [[استان قزوین]]، از جنوب با [[استان همدان]]، از شمال غرب با [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] و از غرب و جنوب غربی با [[استان کردستان]] همسایه است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان زنجان).''''' تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384، ص1.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با استانهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردبیل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آذربایجان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقی]]، </ins>از شمال شرق با [[استان گیلان]]، از شرق با [[استان قزوین]]، از جنوب با [[استان همدان]]، از شمال غرب با [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] و از غرب و جنوب غربی با [[استان کردستان]] همسایه است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان زنجان).''''' تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384، ص1.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان]] با مختصات جغرافیایی 33َ˚35 تا 15َ˚37 عرض شمالی و 10َ˚47 تا 26َ˚49 طول شرقی با وسعتی برابر با 21841کم، 3/1 درصد از مساحت کشور را تشکیل میدهد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استانهای ایران.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 31.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان زنجان]] با مختصات جغرافیایی 33َ˚35 تا 15َ˚37 عرض شمالی و 10َ˚47 تا 26َ˚49 طول شرقی با وسعتی برابر با 21841کم، 3/1 درصد از مساحت کشور را تشکیل میدهد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استانهای ایران.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 31.</ref>.</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5721&oldid=prevSamei در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۷2025-05-03T22:17:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان گیلان]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان گیلان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان قزوین]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان قزوین]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان همدان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان همدان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آذربایجان غربی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آذربایجان غربی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آذربایجان شرقی]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آذربایجان شرقی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان کردستان]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان کردستان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان تهران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان تهران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5463&oldid=prevMaedeh: /* کتابشناسی */2025-05-03T10:05:40Z<p><span class="autocomment">کتابشناسی</span></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5463&oldid=5461">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5461&oldid=prevMaedeh: /* کتابشناسی */2025-05-03T09:59:58Z<p><span class="autocomment">کتابشناسی</span></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=5461&oldid=1744">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=1744&oldid=prevHasti در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۰۴2024-09-13T21:04:06Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان زنجان منطقهای کوهستانی است که شهرها و روستاهای آن در فواصل رشته کوههایی که به شکل موازی و با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، در سر تا سر استان کشیده شدهاند، بنا شدهاند. مهم ترین کوههای استان زنجان عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان زنجان منطقهای کوهستانی است که شهرها و روستاهای آن در فواصل رشته کوههایی که به شکل موازی و با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، در سر تا سر استان کشیده شدهاند، بنا شدهاند. مهم ترین کوههای استان زنجان عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. رشته </del>کوههای شمالی (از رشته جبال البرز) که رود قزل اوزن آن را به دو رشته با نامهای کوههای تالش و کوههای قافلانکوه، تقسیم میکند. پس از این رشته کوه، رشته کوه دیگری به نام کوههای سلطانیه واقع است که بین آن دو رودخانههای زنجان رود و ابهررود قرار دارد. در آخرین قسمت، یعنی در جنوب غربی استان، تپه ماهورهای سعیدآباد ـ کرسف واقع شده است. در شمال غربی زنجان و در مرز استان آذربایجان غربی، ارتفاعات دیگری به چشم میخورد که کوه بلقیس با 3332م و کوه چال داغ با 3099م ارتفاع بلندترین نقاط آن هستند. رود قزل اوزن که از استان کردستان وارد استان زنجان میشود، در جبهه شرقی ارتفاعات مذکور و در غرب رشته کوه سلطانیه و در بستری که شهر ماه نشان در آن واقع شده، عبور میکند و وارد آذربایجان شرقی میشود. مرتفعترین کوههای استان زنجان، پس از کوه بلقیس و چال داغ، کوه سندان داغ به ارتفاع 2971م، خیرالمسجد 2874م (رشتههای قافلانکوه)، کوه مرلو به ارتفاع 2850م و کوه گوی قزای به ارتفاع 2741م (در رشته کوه سلطانیه)، بلندترین کوههای استان زنجان هستند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور. ج1، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ، 1381، ص 431 و 432؛ گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص124 (نقشه طبیعی استان زنجان)؛ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان زنجان. تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4 و 5.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته </ins>کوههای شمالی (از رشته جبال البرز) که رود قزل اوزن آن را به دو رشته با نامهای کوههای تالش و کوههای قافلانکوه، تقسیم میکند. پس از این رشته کوه، رشته کوه دیگری به نام کوههای سلطانیه واقع است که بین آن دو رودخانههای زنجان رود و ابهررود قرار دارد. در آخرین قسمت، یعنی در جنوب غربی استان، تپه ماهورهای سعیدآباد ـ کرسف واقع شده است. در شمال غربی زنجان و در مرز استان آذربایجان غربی، ارتفاعات دیگری به چشم میخورد که کوه بلقیس با 3332م و کوه چال داغ با 3099م ارتفاع بلندترین نقاط آن هستند. رود قزل اوزن که از استان کردستان وارد استان زنجان میشود، در جبهه شرقی ارتفاعات مذکور و در غرب رشته کوه سلطانیه و در بستری که شهر ماه نشان در آن واقع شده، عبور میکند و وارد آذربایجان شرقی میشود. مرتفعترین کوههای استان زنجان، پس از کوه بلقیس و چال داغ، کوه سندان داغ به ارتفاع 2971م، خیرالمسجد 2874م (رشتههای قافلانکوه)، کوه مرلو به ارتفاع 2850م و کوه گوی قزای به ارتفاع 2741م (در رشته کوه سلطانیه)، بلندترین کوههای استان زنجان هستند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور. ج1، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ، 1381، ص 431 و 432؛ گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص124 (نقشه طبیعی استان زنجان)؛ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان زنجان. تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4 و 5.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاعات استان زنجان سرچشمه ریزآبهها و رودخانههای کوچک و بزرگ متعددی هستند که غالباً پس از طی مسافتی در سطح استان، نهایتاً به رودخانه طولانی قزل اوزن می پیوندند. این رودخانه از ارتفاعات کردستان به سوی غرب استان زنجان جاری شده و پس از خروج از این استان و ورود به آذربایجان شرقی مجدداً از حدود مرز مشترک استان اردبیل و آذربایجان شرقی وارد استان زنجان میشود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارتفاعات استان زنجان سرچشمه ریزآبهها و رودخانههای کوچک و بزرگ متعددی هستند که غالباً پس از طی مسافتی در سطح استان، نهایتاً به رودخانه طولانی قزل اوزن می پیوندند. این رودخانه از ارتفاعات کردستان به سوی غرب استان زنجان جاری شده و پس از خروج از این استان و ورود به آذربایجان شرقی مجدداً از حدود مرز مشترک استان اردبیل و آذربایجان شرقی وارد استان زنجان میشود.</div></td></tr>
</table>Hastihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=1741&oldid=prevHasti در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۴۴2024-09-13T20:44:42Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=1741&oldid=954">نمایش تغییرات</a>Hastihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86&diff=954&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''زنجان،''' استاني در شمال غرب ايران و به مركزيت شهري به همين نام ( ← زنجان شهر). اين استان از شمال با استانهاي اردبيل و آذربايجان شرقي، از شمال شرق با استان گيلان، از شرق با استان قزوين، از جنوب با استان همدان، از شمال غرب با استان آذربايجان غر...» ایجاد کرد2024-08-14T17:40:53Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''زنجان،''' استاني در شمال غرب ايران و به مركزيت شهري به همين نام ( ← زنجان شهر). اين استان از شمال با استانهاي اردبيل و آذربايجان شرقي، از شمال شرق با استان گيلان، از شرق با استان قزوين، از جنوب با استان همدان، از شمال غرب با استان آذربايجان غر...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''زنجان،''' استاني در شمال غرب ايران و به مركزيت شهري به همين نام ( ← زنجان شهر).<br />
<br />
اين استان از شمال با استانهاي اردبيل و آذربايجان شرقي، از شمال شرق با استان گيلان، از شرق با استان قزوين، از جنوب با استان همدان، از شمال غرب با استان آذربايجان غربي و از غرب و جنوب غربي با استان كردستان همسايه است.<sup>1</sup><br />
<br />
استان زنجان با مختصات جغرافيايي 33َ˚35 تا 15َ˚37 عرض شمالي و 10َ˚47 تا 26َ˚49 طول شرقي با وسعتي برابر با 21841كم، 3/1 درصد از مساحت كشور را تشكيل ميدهد.<sup>2</sup><br />
<br />
استان زنجان، براساس آخرين تقسيمات كشوري داراي 7 شهرستان، 16 بخش، 46 دهستان و 16 شهر است. شهرستانهاي استان عبارتند از: ابهر، ايجرود (به مركزيت زرين آباد)، خرمدره، خدابنده (به مركزيت قيدار)، زنجان، طارم (به مركزيت آب بر) و ماه نشان.<sup>3</sup><br />
<br />
استان زنجان منطقهاي كوهستاني است كه شهرها و روستاهاي آن در فواصل رشته كوههايي كه به شكل موازي و با جهت شمال غربي ـ جنوب شرقي، در سر تا سر استان كشيده شدهاند، بنا شدهاند. مهم ترين كوههاي استان زنجان عبارتند از:<br />
<br />
1. رشته كوههاي شمالي (از رشته جبال البرز) كه رود قزل اوزن آن را به دو رشته با نامهاي كوههاي تالش و كوههاي قافلانكوه، تقسيم ميكند. پس از اين رشته كوه، رشته كوه ديگري به نام كوههاي سلطانيه واقع است كه بين آن دو رودخانههاي زنجان رود و ابهررود قرار دارد. در آخرين قسمت، يعني در جنوب غربي استان، تپه ماهورهاي سعيدآباد ـ كرسف واقع شده است. در شمال غربي زنجان و در مرز استان آذربايجان غربي، ارتفاعات ديگري به چشم ميخورد كه كوه بلقيس با 3332م و كوه چال داغ با 3099م ارتفاع بلندترين نقاط آن هستند. رود قزل اوزن كه از استان كردستان وارد استان زنجان ميشود، در جبهه شرقي ارتفاعات مذكور و در غرب رشته كوه سلطانيه و در بستري كه شهر ماه نشان در آن واقع شده، عبور ميكند و وارد آذربايجان شرقي ميشود. مرتفعترين كوههاي استان زنجان، پس از كوه بلقيس و چال داغ، كوه سندان داغ به ارتفاع 2971م، خيرالمسجد 2874م (رشتههاي قافلانكوه)، كوه مرلو به ارتفاع 2850م و كوه گوي قزاي به ارتفاع 2741م (در رشته كوه سلطانيه)، بلندترين كوههاي استان زنجان هستند.<sup>4</sup><br />
<br />
ارتفاعات استان زنجان سرچشمه ريزآبهها و رودخانههاي كوچك و بزرگ متعددي هستند كه غالباً پس از طي مسافتي در سطح استان، نهايتاً به رودخانه طولاني قزل اوزن مي پيوندند. اين رودخانه از ارتفاعات كردستان به سوي غرب استان زنجان جاري شده و پس از خروج از اين استان و ورود به آذربايجان شرقي مجدداً از حدود مرز مشترك استان اردبيل و آذربايجان شرقي وارد استان زنجان ميشود.<br />
<br />
قزل اوزن در شمال شرقي استان زنجان، در مرز مشترك گيلان و قزوين همراه با رودخانه شاهرود كه از طرف مقابل جاري است، به درياچه سد سفيدرود مي ريزد و سپس با نام سفيد رود به طرف درياچه مازندران (خزر) حركت ميكند. زنجان رود، ايجرود، سجاس، قشلاق جوق، قلعه چاي رود شور و ... از جمله رودخانههايي هستند كه به قزل اوزن ميپيوندند. گستره جغرافيايي استان زنجان، بيشتر در حوضه آبريز درياچة مازندران (زيرحوضة سفيدرود) واقع است و بخش كمي از آن نيز در حوضة آبريز ايران مركزي (زيرحوضة درياچة نمك) قرار دارد.<sup>5</sup><br />
<br />
آب و هواي استان زنجان تحت تأثير تودة هواي مديترانهاي، كه منشأ آن درياي مديترانه و اقيانوس اطلس و داراي بخار آب غني است و نيز تودة هواي سرد قطبي كه از طرف شمال وارد استان ميشود و بالاخره تودة هواي خزري كه منشأ آن درياي مازندران در شمال كشور، قرار دارد. استان زنجان با توجه به ناهمواريهاي آن و تأثيرپذيري از عوامل بيروني، داراي سه نوع آب و هواي سردسيري در مناطق كوهستاني، معتدل در مناطق پست غرب استان و نيمه گرمسيري در طارم عليا است. ميزان بارندگي در استان تحت تأثير عوامل فوق از 1000 مم در مناطق كوهستاني شمالي (هم مرز با استان گيلان) شروع شده و تا 200 مم در درة قزل اوزن سفلي (در شرق استان) كاهش مييابد.<br />
<br />
آب و هوا و ميزان بارندگي نسبتاً مناسب، امكان فعاليت كشاورزي و دامداري را در اين استان از ديرباز فراهم آورده است.<sup>6</sup> در سالهاي اخير و به ويژه پس از ممنوعيت ايجاد تأسيسات صنعتي در محدودة شهر و استان تهران، امكانات مناسبي براي توسعه شهركهاي صنعتي و احداث كارخانههاي متعدد در مناطق مختلف استان فراهم آمد.<br />
<br />
زنجان، سرزميني همواره آباد و مسكون بوده است. شهر زنجان را با آگانْزانا، كه بطلميوس در سدة دوم بعد از ميلاد از آن نام برده است، مطابق دانستهاند.<sup>7</sup> در حدودالعالم از شهر زنجان با نام زنگان به عنوان «شهريست با نعمت بسيار...» و از اوهر ] ابهر[ نيز به عنوان شهري «بِبَرِ]در كنار[ كوه نهاده و با آبهاي بسيار، جايي بسيار كشت و مردماني آهسته» ياد شده است.<sup>8</sup> حمدالله مستوفي نيز از زنجان به كرات نام برده و نوشته است كه اين شهر را اردشير بابكان به نام شهين بنا كرد. «در فترت مغول خراب شد. هواش ]هوايش[ سردست» و ديگر اين كه «مردم آن جا سني شافعي مذهب و زبانشان پهلوي راستت...» و از ابهر نيز به عنوان شهري كه «غله و ميوه آنجا بسيار و نيك مي باشد...» ياد شده است.<sup>9</sup><br />
<br />
سرزميني كه امروز از آن با نام زنجان ياد ميشود، در منابع مختلف تاريخي از آن با نامهاي «آنديا»، «سرزمين ماداي» و پس از اسلام با نامهاي «جبال» و «عراق عجم» نام برده شده است.<sup>10</sup> در دورة مغول زنجان جزو تومان «سلطانيه و قزوين» از ايالت عراق عجم بوده است.<br />
<br />
در تقسيمات كشوريِ عصر مشروطيت زنجان به نام «ولايت زنجان» خوانده ميشد. در عصر رضاشاه پهلوي زنجان در محدودة «استان شمال» و در دورة محمدرضا شاه پهلوي در مجموعة شهرهاي «استان يكم» قرار گرفت. در مردادماه 1348 «فرمانداري كل» و در 25 مهر 1352 رسماً «استان» شد.<br />
<br />
در 1356 شهرستان قزوين از استان تهران منتزع و به استان زنجان الحاق و در 1376، دوباره قزوين و توابع آن از استان زنجان منتزع و استاني مستقل شد.<sup>11</sup><br />
<br />
استان زنجان در 1375 داراي 900759 تن جمعيت بود كه طبق برآوردها، اين تعداد در 1384 به 97047 تن رسيده است.<sup>12</sup> <br />
<br />
استان زنجان در زمينههاي طبيعي از جمله داشتن كوهستانها، رودخانهها و نيز غارهاي متعدد و شگفت انگيز نظير كتله خور، خَرمَنه سر و ... و نيز داشتن جاذبههاي تاريخي و آثار باستاني باشكوه مانند بناي عظيم سلطانيه<sup>*</sup>، قلعهها، پلها، و اماكن مذهبي در شهرهاي مختلف استان، داراي جاذبههاي گردشگري فراواني است. در سالهاي اخير با سرمايهگذاري در اين زمينه، به ويژه با توجه به موقعيت ارتباطي استان زنجان با مناطق شمالي و غربي كشور، شرايط مساعدي براي گردشگران فراهم آمده است.<sup>13</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. سازمان نقشهبرداري كشور'''''. اطلس نقشه و اطلاعات مكاني''''' (استان زنجان). تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1384، ص1.<br />
<br />
2. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح'''''. اطلس راهنماي استانهاي ايران.''''' تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح '''''('''''وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص 31.<br />
<br />
3. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: وزارت كشور، 1384.<br />
<br />
4. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح'''''. فرهنگ جغرافيايي كوههاي كشور'''''. ج1، تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح ، 1381، ص 431 و 432؛ گيتاشناسي (واحد پژوهش و تأليف). '''''اطلس گيتاشناسي استانهاي ايران'''''. تهران: گيتاشناسي، 1383، ص124 (نقشه طبيعي استان زنجان)؛ سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان زنجان'''''. تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1383، ص 4 و 5.<br />
<br />
5. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح'''''. فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. ج2 (حوضه آبريز درياي خزر). تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح، 1382، ص 95-99، 291 و 305؛ سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح'''''. فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. (حوضه آبريز ايران مركزي). تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح ، 1383، ص 3-5، 255 و 256. <br />
<br />
6. '''''جغرافياي استان زنجان'''''. همان. ص 10-13..<br />
<br />
7. مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف بزرگ فارسي'''''. 1381، ج 1، ص 1187.<br />
<br />
8. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: كتابخانه طهوري, 1362، ص 142.<br />
<br />
9. مستوفي قزويني، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب'''''. به كوشش دكتر محمد دبيرسياقي، قزوين: حديث امروز، 1381، ص101 و 104.<br />
<br />
10. '''''جغرافياي استان زنجان'''''. همان. ص 14.<br />
<br />
11. اميراحمديان، بهرام. '''''تقسيمات كشوري'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1383، ص59، 60، 85، 87، 100 و 107.<br />
<br />
12. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 117 و 118.<br />
<br />
13. '''''جغرافياي استان زنجان'''''. همان. ص 61-50.<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei