https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86استان قزوین - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T07:19:25Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=6958&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-05-07T20:37:29Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=6761&oldid=prevMaedeh در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۰2025-05-07T09:40:26Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 5 شهرستان، 19 بخش، 46 دهستان و 24 شهر است. اسامی شهرستانهای استان عبارتند از: آبیک، [[البرز]]، تاکستان و قزوین<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383، ص 5 و 6.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 5 شهرستان، 19 بخش، 46 دهستان و 24 شهر است. اسامی شهرستانهای استان عبارتند از: آبیک، [[البرز]]، تاکستان و قزوین<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383، ص 5 و 6.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان قزوین با داشتن ارتفاعی بالاتر از ارتفاع متوسط ایران (1200م) در 90 درصد از سطح خود، یکی از استانهای مرتفع و کوهستانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>است. رشته کوههای البرز غربی و کوههای طارم سراسر شمال استان را فرا گرفته و در جنوب استان نیز کوههای آراسنج و آوج واقع شدهاند. در میان این واحدهای کوهستانی، و در بخش میانی استان، دشت بزرگ قزوین قرار دارد که مراکز هر پنج شهرستان استان، که پنج کانون بزرگ شهری استان نیز هستند، یعنی شهرهای قزوین، تاکستان، بویین زهرا، آبیک و [[البرز]]، در همین دشت قرار دارند<ref name=":0">سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان قزوین.''''' چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 23.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان قزوین با داشتن ارتفاعی بالاتر از ارتفاع متوسط ایران (1200م) در 90 درصد از سطح خود، یکی از استانهای مرتفع و کوهستانی ایران است. رشته کوههای البرز غربی و کوههای طارم سراسر شمال استان را فرا گرفته و در جنوب استان نیز کوههای آراسنج و آوج واقع شدهاند. در میان این واحدهای کوهستانی، و در بخش میانی استان، دشت بزرگ قزوین قرار دارد که مراکز هر پنج شهرستان استان، که پنج کانون بزرگ شهری استان نیز هستند، یعنی شهرهای قزوین، تاکستان، بویین زهرا، آبیک و [[البرز]]، در همین دشت قرار دارند<ref name=":0">سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان قزوین.''''' چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 23.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درجه حرارت و میزان بارش در استان قزوین که عوامل تشکیل دهنده چگونگی آب و هوا هستند، با توجه به توپوگرافی و میزان وزش باد به داخل استان، دارای تفاوتهایی است. اختلاف شدید ارتفاع بین مناطق کوهستانی و دشت قزوین و نیز جهت و امتداد ناهمواریهای شمال استان که مانع از ورود بادهای باران آور خزری و حتی تودههای هوای مدیترانهای میشود، در مجموع آب و هوای کوهستانی متأثر از ارتفاع را حاکم بر استان ساخته است. در نقشه همباران استان میزان بارندگی سالیانه استان از 750 میلی متر در شمال و 650 میلی متر از جنوب آغاز شده و در جنوب شرقی دشت قزوین به تدریج 200 میلی متر کاهش مییابد. با این حال باد «مه» که منشاء آن ارتفاعات اطراف [[سفید رود|سفیدرود]] است و نیز باد «راز» که منشاء آن فلات مرکزی ایران است، استان قزوین را تحت تأثیر نتایج مثبت خود قرار میدهد<ref>سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان قزوین'''''. چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4.</ref>. بخش عمدهای از گستره جغرافیایی استان قزوین در زیر حوضه دریاچه نمک<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. (ج3: حوضه آبریز دریای خزر). تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص 5-3، 255 و 256.</ref> (در حوضه آبریز ایران مرکزی) و بخش کوچک تر آن در زیر حوضه سفیدرود (در حوضه آبریز [[دریاچه خزر]]) قرار دارد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. (ج2 :حوضه آبریز دریای خزر). چ1. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1382، ص 99-95، 291و104.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درجه حرارت و میزان بارش در استان قزوین که عوامل تشکیل دهنده چگونگی آب و هوا هستند، با توجه به توپوگرافی و میزان وزش باد به داخل استان، دارای تفاوتهایی است. اختلاف شدید ارتفاع بین مناطق کوهستانی و دشت قزوین و نیز جهت و امتداد ناهمواریهای شمال استان که مانع از ورود بادهای باران آور خزری و حتی تودههای هوای مدیترانهای میشود، در مجموع آب و هوای کوهستانی متأثر از ارتفاع را حاکم بر استان ساخته است. در نقشه همباران استان میزان بارندگی سالیانه استان از 750 میلی متر در شمال و 650 میلی متر از جنوب آغاز شده و در جنوب شرقی دشت قزوین به تدریج 200 میلی متر کاهش مییابد. با این حال باد «مه» که منشاء آن ارتفاعات اطراف [[سفید رود|سفیدرود]] است و نیز باد «راز» که منشاء آن فلات مرکزی ایران است، استان قزوین را تحت تأثیر نتایج مثبت خود قرار میدهد<ref>سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان قزوین'''''. چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 4.</ref>. بخش عمدهای از گستره جغرافیایی استان قزوین در زیر حوضه دریاچه نمک<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. (ج3: حوضه آبریز دریای خزر). تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1383، ص 5-3، 255 و 256.</ref> (در حوضه آبریز ایران مرکزی) و بخش کوچک تر آن در زیر حوضه سفیدرود (در حوضه آبریز [[دریاچه خزر]]) قرار دارد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. (ج2 :حوضه آبریز دریای خزر). چ1. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1382، ص 99-95، 291و104.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=5726&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۶2025-05-04T04:46:11Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=5468&oldid=prevMaedeh در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۶2025-05-03T11:16:23Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=5468&oldid=1762">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=1762&oldid=prevHasti در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۷2024-09-23T22:17:43Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=1762&oldid=958">نمایش تغییرات</a>Hastihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86&diff=958&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''قزوين،''' نام استاني درنيمه شمالي ايران به مركزيت شهري به همين نام (← شهر قزوين) ايت استان از شمال با استانهاي مازنداران و گيلان، ازغرب با استان زنجان، از شرق با استان تهران، و از جنوب با استان مركزي و همدانريال همسايه است.<sup>1</sup> استان قزوي...» ایجاد کرد2024-08-14T17:44:53Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''قزوين،''' نام استاني درنيمه شمالي ايران به مركزيت شهري به همين نام (← شهر قزوين) ايت استان از شمال با استانهاي مازنداران و گيلان، ازغرب با استان زنجان، از شرق با استان تهران، و از جنوب با استان مركزي و همدانريال همسايه است.<sup>1</sup> استان قزوي...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قزوين،''' نام استاني درنيمه شمالي ايران به مركزيت شهري به همين نام (← شهر قزوين) ايت استان از شمال با استانهاي مازنداران و گيلان، ازغرب با استان زنجان، از شرق با استان تهران، و از جنوب با استان مركزي و همدانريال همسايه است.<sup>1</sup><br />
<br />
استان قزوين با مختصات جغرافيايي 24َ˚35 تا 49َ˚36 عرض شمالي و 44َ˚48 تا 51َ˚50 طول شرقي، و وسعت 15491كم، 9/0 درصد از مساحت ايران را تشكيل ميدهد.<sup>1</sup><br />
<br />
اين استان برابر آخرين تقسيمات كشوري، داراي 5 شهرستان، 19 بخش، 46 دهستان و 24 شهر است. اسامي شهرستانهاي استان عبارتند از: آبيك، البرز، تاكستان و قزوين.<sup>3</sup><br />
<br />
استان قزوين با داشتن ارتفاعي بالاتر از ارتفاع متوسط ايران (1200م) در 90 درصد از سطح خود، يكي از استانهاي مرتفع و كوهستاني ايران است. رشته كوههاي البرز غربي و كوههاي طارم سراسر شمال استان را فرا گرفته و در جنوب استان نيز كوههاي آراسنج و آوج واقع شدهاند. در ميان اين واحدهاي كوهستاني، و در بخش مياني استان، دشت بزرگ قزوين قرار دارد كه مراكز هر پنج شهرستان استان، كه پنج كانون بزرگ شهري استان نيز هستند، يعني شهرهاي قزوين، تاكستان، بويين زهرا، آبيك و البرز، در همين دشت قرار دارند.<sup>4</sup><br />
<br />
درجه حرارت و ميزان بارش در استان قزوين كه عوامل تشكيل دهنده چگونگي آب و هوا هستند، با توجه به توپوگرافي و ميزان وزش باد به داخل استان، داراي تفاوتهايي است. اختلاف شديد ارتفاع بين مناطق كوهستاني و دشت قزوين و نيز جهت و امتداد ناهمواريهاي شمال استان كه مانع از ورود بادهاي باران آور خزري و حتي تودههاي هواي مديترانهاي ميشود، در مجموع آب و هواي كوهستاني متأثر از ارتفاع را حاكم بر استان ساخته است. در نقشه همباران استان ميزان بارندگي ساليانه استان از 750 ميلي متر در شمال و 650 ميلي متر از جنوب آغاز شده و در جنوب شرقي دشت قزوين به تدريج 200 ميلي متر كاهش مييابد. با اين حال باد «مه» كه منشاء آن ارتفاعات اطراف سفيدرود است و نيز باد «راز» كه منشاء آن فلات مركزي ايران است، استان قزوين را تحت تأثير نتايج مثبت خود قرار ميدهد.<sup>5</sup> بخش عمدهاي از گستره جغرافيايي استان قزوين در زير حوضه درياچه نمك<sup>6</sup> (در حوضه آبريز ايران مركزي) و بخش كوچك تر آن در زير حوضه سفيدرود (در حوضه آبريز درياچه خزر) قرار دارد.<sup>7</sup><br />
<br />
رودهاي نسبتاً پر آب طالقان رود و شاهرود در منطقه كوهستاني شمال استان، پس از دريافت ريزآبههاي متعدد نهايتاً به درياچه سد سفيدرود ملحق شده و سپس همراه با رود مذكور به درياي خزر ميريزد.<br />
<br />
جريانهاي سطحي موجود در دشت قزوين كه از ارتفاعات شمال، غرب و جنوب سرچشمه ميگيرد به طور مستقيم و يا غيرمستقيم، نهايتاً رود شور را تشكيل ميدهند و به سوي درياچه نمك (قم) روان ميشوند.<sup>8</sup><br />
<br />
استان قزوين، عموماً بر روي منطقهاي زلزله خيز با خطر «خيلي بالا»، «بالا»، و «متوسط، با گسلهاي متعدد كه در نيم قرن اخير موجب وقوع زلزلههاي شديد، بويژه دو زلزله مرگبار و ويرانگر بوئين زهرا و رودبار ـ طارم به بزرگي 2/7 و 3/7 ريشتر در 1341 و 1369 شده است، قرار دارد.<sup>9</sup><br />
<br />
سرزمين قزوين، با نامهاي باستاني خود از جمله شادشاپور، كازبين، كاسپين، كاشوين، كژوين و نيز با لقبهاي باب الجنه، دارالموحدين،<sup>10</sup> از گذشتههاي دور به عنوان سرزميني تاريخي و شناخته شده در جغرافياي ايران، در منابع و آثار تاريخي مكتوب، مطرح بوده است.<br />
<br />
در حدودالعالم از قزوين چنين ياد شده است كه «از گرد وي بارۀ، و ايشانرا يكي جوي آبست كي اندر ميان مزگت جامع گذرد و چندانست كي بخورند...»<sup>11</sup><br />
<br />
در عجايب المخلوقات و غرايب الموجودات پنج بار از قزوين نام برده شده با اين عنوان كه شهر قزوين را شاپور ] ذولاكتاف[ بنا كرد و اهالي آن مردمي هستند «دين دار با جمال و هيبت و شجاع و جمعيت و كثرتي دارند كي در عالم شهري بنا شد كي در آن گروهي از قزوين بنا شد...».<sup>12</sup><br />
<br />
و در نزهۀالقلوب متعلق به حمدالله مستوفي كه خود از اهالي قزوين است، 26 دفعه ذكر قزوين آمده است، از جمله: «... ولاتيش كما بيش سيصد پاره ديه و مزرعه است به هشت ناحيت و در آن ديههاي معتبرست چون: فارسچين و خيارج و قرقسين و شال و سگزآباد و سياه دهان ] سياه دُهُن[ و سوميقان و شهرستانك و...»<sup>13</sup><br />
<br />
در عصر مغول، «قزوين و سلطانيه» كه پيشتر فقط قزوين ناميده ميشد، به عنوان يك تومان از نُه تومان موجود در تقسيمات كشوري آن عصر، شناخته ميشد.<sup>14</sup> در عصر صفوي، انتخاب قزوين به عنوان پايتخت بر اهميت منطقه افزود و اين شهر دارالسلطنه نام گرفت.<sup>15</sup><br />
<br />
و در پايان قرن هفدهم ميلادي يكي از ايالتهاي ايران بود كه توسط بيگلربيگان اداره ميشد.<sup>16</sup> و در دوره فرمانروايي كريمخان زند، قزوين با عنوان دارالملك يكي از ايالتهاي ايران بود،<sup>17</sup> تا اين كه در 1316 به عنوان بخشي از «استان شمال» كه بعداً «استان يكم» ناميده شد.<sup>18</sup> در 1326 استان مركزي به مركزيت شهر تهران تأسيس شد و شهرستان قزوين نيز آن استان جاي گرفت و در 1356، شهرستان قزوين زير پوشش استان زنجان قرار گرفت و بالاخره در 1376، استان قزوين تأسيس گرديد.<sup>19</sup> <br />
<br />
شهرستانهاي تابع استان قزوين در سرشماري 1375، داراي 968257 تن جمعيت بود، كه طبق برآورد انجام گرفته اين تعداد در 1384 به 116686 تن رسيده است.<sup>20</sup><br />
<br />
استان قزوين با توجه به نزديكي به پايتخت و داشتن شبكه ارتباطي زميني با استانهاي مختلف، يكي از مناطق پر رفت و آمد كشور است. تأسيس شهر صنعتي البرز و شهركهاي صنعتي ديگر در مناطق مختلف استان و نيز بهره مندي از امكانات مساعد طبيعي و نيز احداث مراكز آموزشي و دانشگاههاي مختلف، اين استان را در مجموع به صورت يكي از استانهاي توسعه يافته و جذب كننده جمعيت در آورده است. افزون بر آن، وجود جاذبههاي گوناگون طبيعي و تاريخي، از جنگلهاي طارم سفلي و چشم انداز كوهستاني و جنگلي الموت گرفته تا نمكزار جنوب شرقي استان و از دره زيباي شاهرود و ارتفاعات آن گرفته تا دشت حاصلخيز قزوين، در مجموع شرايط مساعدي را براي توسعه گردشگري و فعاليتهاي اقتصادي فراهم ساخته است.<sup>21</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. '''''سازمان نقشه برداري كشور. اطلس نقشه و اطلاعات مكاني''''' (استان قزوين). چ1، تهران: سازمان نقشه برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور)، 1384، ص1.<br />
<br />
2. '''''سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. اطلس راهنماي استانهاي ايران'''''. چ2. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص39.<br />
<br />
3. '''''دفتر تقسيمات كشوري. نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: وزارت كشور، 1383، ص 5 و 6.<br />
<br />
4. سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان قزوين'''''. چ5، تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1383، ص 23.<br />
<br />
5. همان. ص4.<br />
<br />
6. '''''سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. (ج3: حوضه آبريز درياي خزر). تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1383، ص 5-3، 255 و 256.<br />
<br />
7. '''''سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. (ج2 :حوضه آبريز درياي خزر). چ1. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1382، ص 99-95، 291و104.<br />
<br />
8. منبع 4. ص 23.<br />
<br />
9. '''''الف : سازمان نقشه برداري كشور. اطلس زمين شناسي (اطلس ملي ايران)'''''. چ1. تهران: سازمان نقشه برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور)، 1382، ص45.<br />
<br />
ب: منبع 4. ص 34 و 35.<br />
<br />
10. چكنگي، علي رضا. '''''فرهنگنامه تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور.''''' چ1. مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص177 ص 235.<br />
<br />
11. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: كتابخانه طهوري، 1362، ص142.<br />
<br />
12. طوسي، محمد بن محمود بن احمد. '''''عجايب المخلوقات و غرايب الموجودات'''''. به اهتمام منوچهر ستوده، چ2، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1382، ص 258 و 259.<br />
<br />
13. مستوفي قزويني، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب'''''. به كوشش دكتر محمد دبيرسياقي، چ1، قزوين: حديث امروز، 1381، ص191.<br />
<br />
14. اميراحمديان، بهرام. '''''تقسيمات كشوري'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1383، ص60.<br />
<br />
15. '''''تذكرۀالملوك'''''. سازمان اداري حكومت صفوي يا تعليقات مينورسكي بر تذكرۀالملوك، به كوشش محمد دبير سياقي، ترجمه مسعود رجب نيا، چ3، تهران: اميركبير، 1378، ص4 و 5.<br />
<br />
16. پيگولوسكايا، اي.و. و ديگران. '''''تاريخ ايران'''''. ترجمه كريم كشاورز، تهران: پيام، ] بي تا[، ص 550.<br />
<br />
17. منبع 14. ص78.<br />
<br />
18. همان. ص 85 و 87.<br />
<br />
19. دفتر تقسيمات كشوري. '''''جدول، نقشه و بروشور تاريخچه تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1384.<br />
<br />
20. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور)، 1383، ص 149 و 150.<br />
<br />
21. منبع 4. ص 64-46. <br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei