https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87استان کرمانشاه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T08:34:46Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=6963&oldid=prevSamei: /* نویسنده مقاله */2025-05-07T20:49:14Z<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع [[استان کردستان|کردستان]] آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] ایران میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه [[ساسانیان|ساسانی]] آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب [[کرمانشاه]] داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع [[استان کردستان|کردستان]] آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] ایران میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه [[ساسانیان|ساسانی]] آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب [[کرمانشاه]] داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان [[عباس یکم صفوی|شاه عباس اول صفوی]]، کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی کریمخان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زند، </del>کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در دوره قاجار کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در عصر پهلوی همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان [[عباس یکم صفوی|شاه عباس اول صفوی]]، کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کریم خان زند|</ins>کریمخان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زند]]، </ins>کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>دوره قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلسله پهلوی|</ins>عصر پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 کشور عراق] از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در [[جنگ جهانی اول|جنگهای اول و دوم جهانی]] و نیز در جنگ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با ایران، صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 کشور عراق] از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در [[جنگ جهانی اول|جنگهای اول و دوم جهانی]] و نیز در جنگ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با ایران، صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=6764&oldid=prevMaedeh در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۳2025-05-07T09:43:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه دارای دو ناحیه متفاوت آب و هوایی معتدل کوهستانی در ناحیه کوهستانی و گرم و نیمه خشک در ناحیه پست و کم ارتفاع است. متوسط بارندگی سالانه استان از 300 مم در نواحی پستِ نزدیک مرز عراق شروع میشود و به 800 مم در نواحی کوهستانی مرکز استان میرسد<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 14-10.</ref>. بخش عمدهای از پهنه استان کرمانشاه در منطقه زلزلهخیز کشور با درجهبندی خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط قرار دارد<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' چ1. تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 45.</ref>. گُسل صَحنه، گُسل مروارید، گُسل جنوب [[کرمانشاه|شهر کرمانشاه]]، گُسل روانسر، گُسل کِرِند از گُسلهای فعّال و خطرناک در استان بودهاند که در یکصد سال اخیر موجب بروز زلزلههایی حتی با قدرت 7 درجه ریشتر شدهاند<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 49.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه دارای دو ناحیه متفاوت آب و هوایی معتدل کوهستانی در ناحیه کوهستانی و گرم و نیمه خشک در ناحیه پست و کم ارتفاع است. متوسط بارندگی سالانه استان از 300 مم در نواحی پستِ نزدیک مرز عراق شروع میشود و به 800 مم در نواحی کوهستانی مرکز استان میرسد<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 14-10.</ref>. بخش عمدهای از پهنه استان کرمانشاه در منطقه زلزلهخیز کشور با درجهبندی خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط قرار دارد<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' چ1. تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 45.</ref>. گُسل صَحنه، گُسل مروارید، گُسل جنوب [[کرمانشاه|شهر کرمانشاه]]، گُسل روانسر، گُسل کِرِند از گُسلهای فعّال و خطرناک در استان بودهاند که در یکصد سال اخیر موجب بروز زلزلههایی حتی با قدرت 7 درجه ریشتر شدهاند<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 49.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل آب و هوای نسبتاً مساعد و وجود امکانات طبیعی زیست انسانی، همواره از مناطق دارای جمعیت ساکن و نیز برخوردار از فرهنگ و مدنیت تاریخی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>بوده است. در منابع تاریخی و جغرافیایی به کرّات از آن با نامهای بیت همبان، خورمهین، قرماسین یا قَرْمیسین، کامبادان، کرماچان، کرماشان و... یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور.''''' چ1. مشهد: آستان قدس رضوی، 1378، 240 و 241.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل آب و هوای نسبتاً مساعد و وجود امکانات طبیعی زیست انسانی، همواره از مناطق دارای جمعیت ساکن و نیز برخوردار از فرهنگ و مدنیت تاریخی در ایران بوده است. در منابع تاریخی و جغرافیایی به کرّات از آن با نامهای بیت همبان، خورمهین، قرماسین یا قَرْمیسین، کامبادان، کرماچان، کرماشان و... یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور.''''' چ1. مشهد: آستان قدس رضوی، 1378، 240 و 241.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع [[استان کردستان|کردستان]] آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه [[ساسانیان|ساسانی]] آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب [[کرمانشاه]] داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع [[استان کردستان|کردستان]] آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] ایران میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه [[ساسانیان|ساسانی]] آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب [[کرمانشاه]] داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان [[عباس یکم صفوی|شاه عباس اول صفوی]]، کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی کریمخان زند، کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در دوره قاجار کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در عصر پهلوی همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان [[عباس یکم صفوی|شاه عباس اول صفوی]]، کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی کریمخان زند، کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در دوره قاجار کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در عصر پهلوی همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 کشور عراق] از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در [[جنگ جهانی اول|جنگهای اول و دوم جهانی]] و نیز در جنگ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]]، </del>صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 کشور عراق] از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در [[جنگ جهانی اول|جنگهای اول و دوم جهانی]] و نیز در جنگ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </ins>صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه افزون بر جاذبهها و زیباییهای طبیعی، به لحاظ داشتن آثار ارزشمند تاریخی قبل از [[اسلام]] و بعد از آن، برای گردشگران و پژوهشگران داخلی و خارجی دارای اهمیت بوده است<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 69-40.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه افزون بر جاذبهها و زیباییهای طبیعی، به لحاظ داشتن آثار ارزشمند تاریخی قبل از [[اسلام]] و بعد از آن، برای گردشگران و پژوهشگران داخلی و خارجی دارای اهمیت بوده است<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 69-40.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=5896&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۴2025-05-04T14:14:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاه، </del>استانی در غرب کشور و به مرکزیت شهری به همین نام است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمانشاه]]، </ins>استانی در غرب کشور و به مرکزیت شهری به همین نام است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:طاق بستان در استان کرمانشاه.jpg|بندانگشتی|طاق بستان در استان کرمانشاه، قابل بازیابی از<nowiki/>https://radmanminer.com/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:طاق بستان در استان کرمانشاه.jpg|بندانگشتی|طاق بستان در استان کرمانشاه، قابل بازیابی از<nowiki/>https://radmanminer.com/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87/]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با استان کردستان، از شرق با [[استان همدان]] و از جنوب شرق با [[استان لرستان]] و از جنوب غرب با [[استان ایلام]] و از غرب با کشور عراق همسایه است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان کرمانشاه).''''' چ1، تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384، ص1.</ref>. [[استان کرمانشاه]] با مختصات جغرافیایی 41َ˚33 تا 17َ˚35 عرض شمالی و 24َ˚45 تا 06˚48 طول شرقی و وسعت 24641کم، 5/1 درصد از مساحت ایران را تشکیل میدهد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استانهای ایران.''''' چ2. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص47.</ref>. این استان براساس آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 14 شهرستان، 29 بخش، 85 دهستان و 28 شهر است. شهرستانهای استان کرمانشاه عبارتند از: اسلامآباد غرب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاه، </del>پاوه، جوانرود، صَحنه، قصر شیرین، گیلان غرب، هَرسین، ثلاث باباجانی، سُنْقُر، سَرِ پُلِ ذَهاب، کَنْگاوَر، روانسر و دالاهو (به مرکزیت کِرِند غربی)<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1384.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این استان از شمال با استان کردستان، از شرق با [[استان همدان]] و از جنوب شرق با [[استان لرستان]] و از جنوب غرب با [[استان ایلام]] و از غرب با کشور عراق همسایه است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان کرمانشاه).''''' چ1، تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384، ص1.</ref>. [[استان کرمانشاه]] با مختصات جغرافیایی 41َ˚33 تا 17َ˚35 عرض شمالی و 24َ˚45 تا 06˚48 طول شرقی و وسعت 24641کم، 5/1 درصد از مساحت ایران را تشکیل میدهد<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''اطلس راهنمای استانهای ایران.''''' چ2. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص47.</ref>. این استان براساس آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 14 شهرستان، 29 بخش، 85 دهستان و 28 شهر است. شهرستانهای استان کرمانشاه عبارتند از: اسلامآباد غرب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمانشاه]]، </ins>پاوه، جوانرود، صَحنه، قصر شیرین، گیلان غرب، هَرسین، ثلاث باباجانی، سُنْقُر، سَرِ پُلِ ذَهاب، کَنْگاوَر، روانسر و دالاهو (به مرکزیت کِرِند غربی)<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1384.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه، به لحاظ شکل ظاهری زمین به سه واحد کوه، دشت و تپه ماهور تقسیم میشود<ref>سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 7- 5.</ref>: </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه، به لحاظ شکل ظاهری زمین به سه واحد کوه، دشت و تپه ماهور تقسیم میشود<ref>سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1383، ص 7- 5.</ref>: </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه در زیرحوضه کرخه و زیرحوضه مرزی غرب (از حوضه آبریز [[خلیج فارس]] و دریای عمان) قرار دارد. در این زیرحوضهها رودخانههای متعددی جاری است که تعدادی از آنها مانند کِرِند، گاماسیاب، قَره سو، زیمَکان، تَنْگاب و... در پهنه جغرافیایی استان کرمانشاه قرار دارند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. ج4: حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان. چ1. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 19-17 و 60-59 و نقشههای ضمیمه.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه در زیرحوضه کرخه و زیرحوضه مرزی غرب (از حوضه آبریز [[خلیج فارس]] و دریای عمان) قرار دارد. در این زیرحوضهها رودخانههای متعددی جاری است که تعدادی از آنها مانند کِرِند، گاماسیاب، قَره سو، زیمَکان، تَنْگاب و... در پهنه جغرافیایی استان کرمانشاه قرار دارند<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. ج4: حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان. چ1. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 19-17 و 60-59 و نقشههای ضمیمه.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه دارای دو ناحیه متفاوت آب و هوایی معتدل کوهستانی در ناحیه کوهستانی و گرم و نیمه خشک در ناحیه پست و کم ارتفاع است. متوسط بارندگی سالانه استان از 300 مم در نواحی پستِ نزدیک مرز عراق شروع میشود و به 800 مم در نواحی کوهستانی مرکز استان میرسد<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 14-10.</ref>. بخش عمدهای از پهنه استان کرمانشاه در منطقه زلزلهخیز کشور با درجهبندی خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط قرار دارد<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' چ1. تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 45.</ref>. گُسل صَحنه، گُسل مروارید، گُسل جنوب شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاه، </del>گُسل روانسر، گُسل کِرِند از گُسلهای فعّال و خطرناک در استان بودهاند که در یکصد سال اخیر موجب بروز زلزلههایی حتی با قدرت 7 درجه ریشتر شدهاند<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 49.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه دارای دو ناحیه متفاوت آب و هوایی معتدل کوهستانی در ناحیه کوهستانی و گرم و نیمه خشک در ناحیه پست و کم ارتفاع است. متوسط بارندگی سالانه استان از 300 مم در نواحی پستِ نزدیک مرز عراق شروع میشود و به 800 مم در نواحی کوهستانی مرکز استان میرسد<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)، 1384، ص 14-10.</ref>. بخش عمدهای از پهنه استان کرمانشاه در منطقه زلزلهخیز کشور با درجهبندی خطر خیلی بالا، خطر بالا و خطر متوسط قرار دارد<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' چ1. تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 45.</ref>. گُسل صَحنه، گُسل مروارید، گُسل جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمانشاه|</ins>شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاه]]، </ins>گُسل روانسر، گُسل کِرِند از گُسلهای فعّال و خطرناک در استان بودهاند که در یکصد سال اخیر موجب بروز زلزلههایی حتی با قدرت 7 درجه ریشتر شدهاند<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: سازمان نقشه برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 49.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل آب و هوای نسبتاً مساعد و وجود امکانات طبیعی زیست انسانی، همواره از مناطق دارای جمعیت ساکن و نیز برخوردار از فرهنگ و مدنیت تاریخی در ایران بوده است. در منابع تاریخی و جغرافیایی به کرّات از آن با نامهای بیت همبان، خورمهین، قرماسین یا قَرْمیسین، کامبادان، کرماچان، کرماشان و... یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور.''''' چ1. مشهد: آستان قدس رضوی، 1378، 240 و 241.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل آب و هوای نسبتاً مساعد و وجود امکانات طبیعی زیست انسانی، همواره از مناطق دارای جمعیت ساکن و نیز برخوردار از فرهنگ و مدنیت تاریخی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوده است. در منابع تاریخی و جغرافیایی به کرّات از آن با نامهای بیت همبان، خورمهین، قرماسین یا قَرْمیسین، کامبادان، کرماچان، کرماشان و... یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور.''''' چ1. مشهد: آستان قدس رضوی، 1378، 240 و 241.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع کردستان آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] ایران میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه ساسانی آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب کرمانشاه داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]]، «شرح کرمانشاهان» را در باب دهم کتاب خود و در ذکر بقاع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان کردستان|</ins>کردستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آورده و آن را شهری یاد کرده است که بهرام بن شاپور ذوالاکتاف ساسانی آن را ساخت<ref>مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب.''''' به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص163.</ref>. بارتولد کرمانشاهان را پایتخت [[استان کردستان|کردستان]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میداند که وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|</ins>ساسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آن را بنیاد نهاد، زیرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حکمران کرمان بود و بدین جهت لقب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کرمانشاه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>داشت...»<ref>بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیایی تاریخی ایران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان شاه عباس اول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی، </del>کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی کریمخان زند، کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در دوره قاجار کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در عصر پهلوی همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عباس یکم صفوی|</ins>شاه عباس اول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی]]، </ins>کرمانشاهان و کَلْهُر یکی از ایالتهای ایران بود. به هنگام حکمرانی کریمخان زند، کرمانشاه، دارالشوکت کرمانشاهان نام داشت. در دوره قاجار کرمانشاهان یکی از ولایتهای ایران بود و در عصر پهلوی همراه با چند شهرستان دیگر در استانی به نام استان غرب جای گرفت و سپس همراه با [[ایلام]]، [[استان کردستان|کردستان]] و [[همدان]] در محدوده استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاریخی خود استان کرمانشاهان نامیده شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با کشور عراق از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در جنگهای اول و دوم جهانی و نیز در جنگ عراق با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه به دلیل موقعیت مرزی خود، همواره برای کشور دارای اهمیت سیاسی و ارتباطی بوده است. اکنون نیز به احداث راههای ارتباطی میان این استان با استانهای مجاور و نیز ارتباط زمینی با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>کشور عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>از طریق پایانه مرزی، بر اهمیت آن افزوده شده است. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جنگ جهانی اول|</ins>جنگهای اول و دوم جهانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نیز در جنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]]، </ins>صدمات و خسارات بسیاری بر این استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندک زمانی پس از جنگ مرحله بازسازی ویرانههای ناشی از جنگ آغاز گردید و جمعیت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعیت استان 1778525 تن بود که طبق پیشبینیها در 1384 به 1938061 تن افزایش یافت<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 175 و 177.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه افزون بر جاذبهها و زیباییهای طبیعی، به لحاظ داشتن آثار ارزشمند تاریخی قبل از اسلام و بعد از آن، برای گردشگران و پژوهشگران داخلی و خارجی دارای اهمیت بوده است<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 69-40.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>استان کرمانشاه افزون بر جاذبهها و زیباییهای طبیعی، به لحاظ داشتن آثار ارزشمند تاریخی قبل از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بعد از آن، برای گردشگران و پژوهشگران داخلی و خارجی دارای اهمیت بوده است<ref>'''''جغرافیای استان کرمانشاه.''''' تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور)، 1382، ص 69-40.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان همدان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان همدان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان لرستان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان لرستان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان ایلام]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان ایلام]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=5584&oldid=prevMaedeh در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۶2025-05-03T15:36:22Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=5584&oldid=1783">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=1783&oldid=prevHasti در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۴۸2024-09-26T20:48:15Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=1783&oldid=962">نمایش تغییرات</a>Hastihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87&diff=962&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''كرمانشاه،''' استاني در غرب كشور و به مركزيت شهري به همين نام (← كرمانشاه). اين استان از شمال با استان كردستان، از شرق با استان همدان و از جنوب شرق با استان لرستان و از جنوب غرب با استان عيلام و از غرب با كشور عراق همسايه است.<sup>1</sup> استان كرمانش...» ایجاد کرد2024-08-14T17:48:15Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''كرمانشاه،''' استاني در غرب كشور و به مركزيت شهري به همين نام (← كرمانشاه). اين استان از شمال با استان كردستان، از شرق با استان همدان و از جنوب شرق با استان لرستان و از جنوب غرب با استان عيلام و از غرب با كشور عراق همسايه است.<sup>1</sup> استان كرمانش...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''كرمانشاه،''' استاني در غرب كشور و به مركزيت شهري به همين نام (← كرمانشاه). <br />
<br />
اين استان از شمال با استان كردستان، از شرق با استان همدان و از جنوب شرق با استان لرستان و از جنوب غرب با استان عيلام و از غرب با كشور عراق همسايه است.<sup>1</sup> استان كرمانشاه با مختصات جغرافيايي 41َ˚33 تا 17َ˚35 عرض شمالي و 24َ˚45 تا 06˚48 طول شرقي و وسعت 24641كم، 5/1 درصد از مساحت ايران را تشكيل ميدهد.<sup>2</sup> اين استان براساس آخرين تغييرات در تقسيمات كشوري، داراي 14 شهرستان، 29 بخش، 85 دهستان و 28 شهر است. شهرستانهاي استان كرمانشاه عبارتند از: اسلامآباد غرب، كرمانشاه، پاوه، جوانرود، صَحنه، قصر شيرين، گيلان غرب، هَرسين، ثلاث باباجاني، سُنْقُر، سَرِ پُلِ ذَهاب، كَنْگاوَر، روانسر و دالاهو (به مركزيت كِرِند غربي).<sup>3</sup><br />
<br />
استان كرمانشاه، به لحاظ شكل ظاهري زمين به سه واحد كوه، دشت و تپه ماهور تقسيم ميشود: <sup>4</sup><br />
<br />
1. كوههاي استان كه بخشي از ارتفاعات رشته جبال زاگرس هستند و مانند زاگرس جهتشان شمالي غرب ـ جنوب شرقي است. شاهو، پرآو، بيستون، دالاخاني و اَمرولِه بلندترين ارتفاعات استان كرمانشاه هستند كه بيشتر آنها قلههايي به ارتفاع بيش از 3000م دارند و مجموعة آنها زاگرس مرتفع را شكل ميدهند؛ كوه سفيد، دالاهو، قلعه قاضي، آتشگاه و ... كه ارتفاع آنها از 2000 تا 3000م است و بيشتر آنها از نواحي مركزي استان ديده ميشوند و به زاگرس چين خورده شهرت دارند؛ و بالاخره كوههاي بازي دراز، آق داغ، دانه خشك و برخي ديگر كه داراي ارتفاعي كمتر از 2000م هستند و به تدريج و با كاهش ارتفاع به جلگه بينالنهرين در كشور عراق منتهي ميشوند. اين كوهها نيز جزيي از زاگرس چين خورده شناخته ميشوند.<br />
<br />
2. دشتهاي استان كه به لحاظ ارتفاع به دو دسته تقسيم ميشوند: الف. دشتهايي مرتفع مانند كُليايي، ماهيدشت، سنجابي، كرمانشاه، بيونيژ، حسن آباد و دينِوَر كه به لحاظ حاصلخيزي خاك و آب و هواي مناسب، از مناطق مساعد براي كشاورزي و دامپروري و حيات انساني به شمار ميآيند. ب. دشتهاي كم ارتفاع مانند دشت ذُهاب، سومار و گيلان غرب كه غالباً داراي شرايط مناسب براي كشاورزي هستند.<br />
<br />
3. تپه ماهور كه بخشي از ناهمواريهاي استان كرمانشاه هستند و در قسمت جنوب غربي استان واقع شدهاند. تپه ماهورهاي اطراف قصر شيرين و سومار از آن جملهاند.<br />
<br />
استان كرمانشاه در زيرحوضة كرخه و زيرحوضة مرزي غرب (از حوضة آبريز خليج فارس و درياي عمان) قرار دارد. در اين زيرحوضهها رودخانههاي متعددي جاري است كه تعدادي از آنها مانند كِرِند، گاماسياب، قَره سو، زيمَكان، تَنْگاب و... در پهنة جغرافيايي استان كرمانشاه قرار دارند.<sup>5</sup><br />
<br />
استان كرمانشاه داراي دو ناحية متفاوت آب و هوايي معتدل كوهستاني در ناحية كوهستاني و گرم و نيمه خشك در ناحية پست و كم ارتفاع است. متوسط بارندگي سالانة استان از 300 مم در نواحي پستِ نزديك مرز عراق شروع ميشود و به 800 مم در نواحي كوهستاني مركز استان ميرسد.<sup>6</sup> بخش عمدهاي از پهنة استان كرمانشاه در منطقة زلزلهخيز كشور با درجهبندي خطر خيلي بالا، خطر بالا و خطر متوسط قرار دارد.<sup>7</sup> گُسل صَحنه، گُسل مرواريد، گُسل جنوب شهر كرمانشاه، گُسل روانسر، گُسل كِرِند از گُسلهاي فعّال و خطرناك در استان بودهاند كه در يكصد سال اخير موجب بروز زلزلههايي حتي با قدرت 7 درجه ريشتر شدهاند.<sup>8</sup><br />
<br />
استان كرمانشاه به دليل آب و هواي نسبتاً مساعد و وجود امكانات طبيعي زيست انساني، همواره از مناطق داراي جمعيت ساكن و نيز برخوردار از فرهنگ و مدنيت تاريخي در ايران بوده است. در منابع تاريخي و جغرافيايي به كرّات از آن با نامهاي بيت همبان، خورمهين، قرماسين يا قَرْميسين، كامبادان، كرماچان، كرماشان و... ياد شده است.<sup>9</sup><br />
<br />
حمدالله مستوفي، «شرح كرمانشاهان» را در باب دهم كتاب خود و در ذكر بقاع كردستان آورده و آن را شهري ياد كرده است كه بهرام بن شاپور ذوالاكتاف ساساني آن را ساخت.<sup>10</sup> بارتولد كرمانشاهان را پايتخت كردستان ايران ميداند كه وَره ران (بهرام) چهارم پادشاه ساساني آن را بنياد نهاد، زيرا: «بهرام قبل از جلوس به سلطنت حكمران كرمان بود و بدين جهت لقب كرمانشاه داشت...».<sup>11</sup><br />
<br />
در زمان شاه عباس اول صفوي، كرمانشاهان و كَلْهُر يكي از ايالتهاي ايران بود. به هنگام حكمراني كريمخان زند، كرمانشاه، دارالشوكت كرمانشاهان نام داشت. در دورة قاجار كرمانشاهان يكي از ولايتهاي ايران بود و در عصر پهلوي همراه با چند شهرستان ديگر در استاني به نام استان غرب جاي گرفت و سپس همراه با ايلام، كردستان و همدان در محدودة استان پنجم قرارگرفت و بالاخره در 1339ش با نام تاريخي خود استان كرمانشاهان ناميده شد.<sup>12</sup><br />
<br />
استان كرمانشاه به دليل موقعيت مرزي خود، همواره براي كشور داراي اهميت سياسي و ارتباطي بوده است. اكنون نيز به احداث راههاي ارتباطي ميان اين استان با استانهاي مجاور و نيز ارتباط زميني با كشور عراق از طريق پايانه مرزي، بر اهميت آن افزوده شده است. در جنگهاي اول و دوم جهاني و نيز در جنگ عراق با ايران، صدمات و خسارات بسياري بر اين استان و مردم آن وارد آمد؛ اما در اندك زماني پس از جنگ مرحله بازسازي ويرانههاي ناشي از جنگ آغاز گرديد و جمعيت مهاجر آن مجدداً به زادگاه خود بازگشتند. در 1375 جمعيت استان 1778525 تن بود كه طبق پيشبينيها در 1384 به 1938061 تن افزايش يافت.<sup>13</sup><br />
<br />
استان كرمانشاه افزون بر جاذبهها و زيباييهاي طبيعي، به لحاظ داشتن آثار ارزشمند تاريخي قبل از اسلام و بعد از آن، براي گردشگران و پژوهشگران داخلي و خارجي داراي اهميت بوده است.<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''اطلس نقشه و اطلاعات مكاني''''' (استان كرمانشاه). چ1، تهران: سازمان نقشه برداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1384، ص1.<br />
<br />
2. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. '''''اطلس راهنماي استانهاي ايران'''''. چ2. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص47.<br />
<br />
3. دفتر تقسيمات كشوري. '''''نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: وزارت كشور، 1384.<br />
<br />
4. سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان كرمانشاه'''''. چ5، تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1383، ص 7'''-''' 5.<br />
<br />
5. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. '''''فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. ج4: حوضه آبريز خليج فارس و درياي عمان. چ1. تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح (وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح)، 1384، ص 19-17 و 60-59 و نقشههاي ضميمه.<br />
<br />
6. '''''جغرافياي استان كرمانشاه'''''. همان. ص 14-10.<br />
<br />
7. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''اطلس زمينشناسي (اطلس ملي ايران)'''''. چ1. تهران: سازمان نقشه برداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 45.<br />
<br />
8. '''''جغرافياي استان كرمانشاه'''''. همان. ص 49.<br />
<br />
9. ''چكنگي، عليرضا''. '''''فرهنگنامه تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ1. مشهد: آستان قدس رضوي، 1378، 240 و 241.<br />
<br />
10. مستوفي قزويني، حمدالله. '''''نزهۀالقلوب'''''. به كوشش دكتر محمد دبيرسياقي، چ1، قزوين: حديث امروز، 1381، ص163.<br />
<br />
11. بارتولد، و. '''''تذكره جغرافيايي تاريخي ايران'''''. ترجمه حمزه سردادور. چ3. تهران: توس، 1372، ص 207 و 208.<br />
<br />
12. اميراحمديان، بهرام. '''''تقسيمات كشوري'''''. چ1. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1383، ص70، 78، 81، 85، 89، 98.<br />
<br />
13. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور)، 1382، ص 175 و 177.<br />
<br />
14. '''''جغرافياي استان كرمانشاه'''''. همان. ص 69-40.<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei