https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7 2026-06-16T02:52:22Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=4828&oldid=prev 2025-04-30T06:52:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:رسانه ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:</ins>ارتباطات]]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4234:rev-4828:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=4234&oldid=prev 2025-04-24T18:08:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار یافته، چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار یافته، چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلیان، </del>کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|</ins>اسماعیلیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که عمدتاً ساکن شام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق]، </ins>و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|</ins>اسماعیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، </ins>کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت( کتابخانه عمومی حسن صباح)] همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت] نیز ابتدا به عطاملک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوینی، </del>که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت( کتابخانه عمومی حسن صباح)] همه گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|</ins>اسماعیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت] نیز ابتدا به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عطاملک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوینی]]، </ins>که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </del>منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان، </del>شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درایران </del>به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چین، </del>بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوریه، </del>کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. "Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)" .'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسماعیلیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قم]]، </ins>منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان]]، </ins>شهربابک، و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>یزد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان سیستان و </ins>بلوچستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|بلوچستان]] </ins>از بیگلربیگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کرمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شکست خورد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در [[ایران]] </ins>به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|</ins>اسماعیلیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در روستاهای زیرباد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%DA%86%DB%8C%D9%86 چین]، </ins>بدخشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>تاجیکستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 سوریه]، </ins>کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>پاکستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسماعیلیه|</ins>اسماعیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. "Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)" .'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2943:rev-4234:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2943&oldid=prev 2025-04-08T12:04:38Z

<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزانه شادان پور</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2911:rev-2943:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2911&oldid=prev 2025-04-06T17:20:57Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کتابخانه سلطنتی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کتابخانه سلطنتی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2910:rev-2911:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2910&oldid=prev 2025-04-06T17:20:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه&quot;سیدنا&quot; نامیده می‌شد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه&quot;سیدنا&quot; نامیده می‌شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در کتابخانه الموت همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد کتابخانه الموت نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://117009.samanpl.ir/ </ins>کتابخانه الموت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">( کتابخانه عمومی حسن صباح)] </ins>همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://117009.samanpl.ir/ </ins>کتابخانه الموت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2909:rev-2910:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2909&oldid=prev 2025-04-06T17:18:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار یافته، چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار یافته، چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد. در کتابخانه الموت همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد کتابخانه الموت نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در کتابخانه الموت همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد کتابخانه الموت نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کتابخانه های ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کتابخانه سلطنتی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2908:rev-2909:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2908&oldid=prev 2025-04-06T17:16:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،''' فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافته ، </del>چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،''' فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافته، </ins>چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد. در کتابخانه الموت همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد کتابخانه الموت نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">270؛ </del>رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص175؛ </del>دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از اسماعیلیان که عمدتاً ساکن شام، عراق، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار اسماعیلی که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد. در کتابخانه الموت همه گونه کتاب و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله اسماعیلی و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد کتابخانه الموت نیز ابتدا به عطاملک جوینی، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است&lt;ref&gt;جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">270.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص175.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2425:rev-2908:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2425&oldid=prev 2025-01-04T17:11:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ اسماعیلیه نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به افغانستان و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در ایران باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، و یزد قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بیگلربیگی کرمان شکست خورد و به افغانستان رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان درایران به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند اسماعیلیان نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان ایران در روستاهای زیرباد، مشهد (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه مشهد است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند چین، بدخشان تاجیکستان (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، سوریه، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های اسماعیلی را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;ref&gt;Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرزانه شادان پور</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2424:rev-2425:php=table --> </table>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=2424&oldid=prev 2025-01-04T17:10:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيليان، كتابخانه‌ها،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقة اسماعيليان </del>هر جا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>استقرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافته </del>، چه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>ستر و اختفا و چه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره‌هايي كه حكومت‌هايي تشكيل </del>داده است، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابخانه‌هايي پديد </del>آورده و در آن‌ها آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقة خويش </del>را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقه اسماعیلیان </ins>هر جا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>استقرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافته </ins>، چه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>ستر و اختفا و چه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل </ins>داده است، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابخانه‌هایی پدید </ins>آورده و در آن‌ها آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقه خویش </ins>را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌اي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيليان كه </del>عمدتاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساكن </del>شام، عراق، و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبري </del>حسن صبّاح دولت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاريان </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل </del>دادند و در قلاّع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متعددي ساكن </del>شدند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غير </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌هاي كم اهميت‌تر </del>آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيلي كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>قلاّع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهداري مي‌شد، مهم‌ترين كتابخانة اين </del>دوره از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ اسماعيليان، كتابخانة </del>الموت است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايه‌گذار </del>آن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابخانة</del>"<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيدنا</del>" <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناميده مي‌شد</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابخانة </del>الموت همه گونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشتة ديني، تاريخي، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي، </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيلي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>رسالات و آلات و ادوات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي </del>و اسناد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكاتبات </del>وجود داشته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلاكو </del>در اواخر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذيقعدة </del>654ق /1256م الموت را فتح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و آن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويران </del>ساخت. در مورد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابخانة </del>الموت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>ابتدا به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عطاملك جويني، كه </del>همراه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلاكو </del>بود، اجازه داده شد تا آن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازرسي </del>و آنچه صلاح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌داند، </del>جدا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدين ترتيب  برخي كتب </del>و ادوات از سوخت نجات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت كه اين </del>واقعه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ جويني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تواريخ بعدي </del>درج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرديده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ مستنصر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلیان که </ins>عمدتاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکن </ins>شام، عراق، و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبری </ins>حسن صبّاح دولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاریان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل </ins>دادند و در قلاّع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متعددی ساکن </ins>شدند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیر </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌های کم اهمیت‌تر </ins>آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلی که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>قلاّع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این </ins>دوره از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ اسماعیلیان، کتابخانه </ins>الموت است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایه‌گذار </ins>آن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابخانه</ins>"<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدنا</ins>" <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیده می‌شد</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابخانه </ins>الموت همه گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشته دینی، تاریخی، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی، </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>رسالات و آلات و ادوات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی </ins>و اسناد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکاتبات </ins>وجود داشته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلاکو </ins>در اواخر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذیقعده </ins>654ق /1256م الموت را فتح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و آن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویران </ins>ساخت. در مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابخانه </ins>الموت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>ابتدا به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عطاملک جوینی، که </ins>همراه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلاکو </ins>بود، اجازه داده شد تا آن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازرسی </ins>و آنچه صلاح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌داند، </ins>جدا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین ترتیب  برخی کتب </ins>و ادوات از سوخت نجات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت که این </ins>واقعه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ جوینی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تواریخ بعدی </ins>درج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردیده </ins>است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270؛ رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175؛ دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ اسماعيلية نزاري </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاله‌اي </del>از ابهام و اختفا فرو رفت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدة بسياري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاريان </del>به افغانستان و سند مهاجرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند، </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌هاي كوچكي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايشان نيز </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران باقي </del>ماندند. از قرن 8ق /14م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاريان نيز </del>به دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخة قاسم‌شاهي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌شاهي تقسيم </del>شدند و محل استقرار امام قاسم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهيان </del>به انجدان واقع در دشت فراهان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بين اراك </del>و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاسم‌شاهي </del>در شهرها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قريه‌هاي كهك، كرمان، شهربابك، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يزد </del>قرار داشته است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>طبعاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌هاي دستنويس اين </del>فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن‌علي </del>شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيگلربيگي كرمان شكست </del>خورد و به افغانستان رفت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>استقرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركز </del>دعوت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاريان درايران </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان رسيد </del>و به هند منتقل گشت. هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكنون </del>در هند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيليان نزاري كه </del>به خوجه مشهورند در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نواحي </del>سند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاچ، </del>گجرات، و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئي ساكنند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاريان ايران </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستاهاي زيرباد، </del>مشهد (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه مهم‌ترين كتابخانة </del>آنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابخانة حكيم </del>ناصر خسرو در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جماعت‌خانة </del>مشهد است)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيرجند، شهربابك، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشغر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يارقند چين، </del>بدخشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاجيكستان </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايي كه هيئت اكتشافي روسي تعدادي نسخة خطي اسماعيلي </del>به دست آورد)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوريه، كنيا، تانزانيا، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهاي چيترال، </del>هوترا، جامو و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشمير </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلگيت پاكستان زندگي مي‌كنند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌هاي نفيسي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستنويس‌هاي اسماعيلي </del>را نزد خود محفوظ داشته‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ اسماعیلیه نزاری </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاله‌ای </ins>از ابهام و اختفا فرو رفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده بسیاری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاریان </ins>به افغانستان و سند مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند، </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه‌های کوچکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایشان نیز </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران باقی </ins>ماندند. از قرن 8ق /14م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاریان نیز </ins>به دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخه قاسم‌شاهی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد‌شاهی تقسیم </ins>شدند و محل استقرار امام قاسم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهیان </ins>به انجدان واقع در دشت فراهان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بین اراک </ins>و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاسم‌شاهی </ins>در شهرها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قریه‌های کهک، کرمان، شهربابک، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزد </ins>قرار داشته است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>طبعاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌های دستنویس این </ins>فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن‌علی </ins>شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیگلربیگی کرمان شکست </ins>خورد و به افغانستان رفت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>استقرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز </ins>دعوت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاریان درایران </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان رسید </ins>و به هند منتقل گشت. هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکنون </ins>در هند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیلیان نزاری که </ins>به خوجه مشهورند در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نواحی </ins>سند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاچ، </ins>گجرات، و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئی ساکنند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزاریان ایران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستاهای زیرباد، </ins>مشهد (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که مهم‌ترین کتابخانه </ins>آنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابخانه حکیم </ins>ناصر خسرو در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جماعت‌خانه </ins>مشهد است)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرجند، شهربابک، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشغر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یارقند چین، </ins>بدخشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاجیکستان </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی </ins>به دست آورد)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوریه، کنیا، تانزانیا، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای چیترال، </ins>هوترا، جامو و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشمیر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلگیت پاکستان زندگی می‌کنند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌های نفیسی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستنویس‌های اسماعیلی </ins>را نزد خود محفوظ داشته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Daftary, Farhad. "Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)" .'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol.II, (1), p. 84.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del>'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''مآخذ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    جويني، عطاملك'''. ''تاريخ جهانگشاي''.''' به كوشش محمد قزويني، ليدن: بريل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270؛ رشيدالدين فضل‌الله. '''''جامع‌التواريخ: بخش اسماعيليان و فاطميان و نزاريان و داعيان و رفيقان''.''' به كوشش محمدتقي دانش‌پژوه و محمد مدرسي (زنجاني)، تهران: بنگاه ترجمه و نشركتاب، 1356، ص175؛ دفتري، فرهاد. '''''تاريخ و عقايد اسماعيليه.''''' ترجمة فريدون بدره‌اي، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.     Daftary, Farhad. "Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)" .'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol.II, (1), p. 84.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرزانه شادان پور</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-576:rev-2424:php=table --> </table>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7&diff=576&oldid=prev 2024-08-13T00:45:12Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;اسماعيليان، كتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقة اسماعيليان هر جا كه استقرار يافته ، چه در دورة ستر و اختفا و چه در دوره‌هايي كه حكومت‌هايي تشكيل داده است، كتابخانه‌هايي پديد آورده و در آن‌ها آثار فرقة خويش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ كرده است. پس از م...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;اسماعيليان، كتابخانه‌ها،&#039;&#039;&#039; فرقة اسماعيليان هر جا كه استقرار يافته ، چه در دورة ستر و اختفا و چه در دوره‌هايي كه حكومت‌هايي تشكيل داده است، كتابخانه‌هايي پديد آورده و در آن‌ها آثار فرقة خويش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ كرده است. <br /> <br /> پس از مرگ مستنصر، عده‌اي از اسماعيليان كه عمدتاً ساكن شام، عراق، و ايران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ايران به رهبري حسن صبّاح دولت نزاريان را تشكيل دادند و در قلاّع متعددي ساكن شدند. غير از مجموعه‌هاي كم اهميت‌تر آثار اسماعيلي كه در ديگر قلاّع نگهداري مي‌شد، مهم‌ترين كتابخانة اين دوره از تاريخ اسماعيليان، كتابخانة الموت است كه به نام پايه‌گذار آن، كتابخانة&quot;سيدنا&quot; ناميده مي‌شد. در كتابخانة الموت همه گونه كتاب و نوشتة ديني، تاريخي، و علمي، از جمله اسماعيلي و نيز رسالات و آلات و ادوات علمي و اسناد و مكاتبات وجود داشته است. هلاكو در اواخر ذيقعدة 654ق /1256م الموت را فتح كرد و آن را ويران ساخت. در مورد كتابخانة الموت نيز ابتدا به عطاملك جويني، كه همراه هلاكو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسي و آنچه صلاح مي‌داند، جدا كند و بدين ترتيب  برخي كتب و ادوات از سوخت نجات يافت كه اين واقعه در تاريخ جويني و تواريخ بعدي درج گرديده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاريخ اسماعيلية نزاري در هاله‌اي از ابهام و اختفا فرو رفت. عدة بسياري از نزاريان به افغانستان و سند مهاجرت كردند، اما گروه‌هاي كوچكي از ايشان نيز در ايران باقي ماندند. از قرن 8ق /14م نزاريان نيز به دو شاخة قاسم‌شاهي و محمد‌شاهي تقسيم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهيان به انجدان واقع در دشت فراهان، بين اراك و قم، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهي در شهرها و قريه‌هاي كهك، كرمان، شهربابك، و يزد قرار داشته است كه طبعاً مجموعه‌هاي دستنويس اين فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م كه امام حسن‌علي شاه آقا خان اول در سرحد بلوچستان از بيگلربيگي كرمان شكست خورد و به افغانستان رفت، دورة استقرار مركز دعوت نزاريان درايران به پايان رسيد و به هند منتقل گشت. هم اكنون در هند اسماعيليان نزاري كه به خوجه مشهورند در نواحي سند، كاچ، گجرات، و بمبئي ساكنند. بخشي از نزاريان ايران در روستاهاي زيرباد، مشهد (كه مهم‌ترين كتابخانة آنان كتابخانة حكيم ناصر خسرو در جماعت‌خانة مشهد است)، بيرجند، شهربابك، و بخشي از كاشغر و يارقند چين، بدخشان تاجيكستان (جايي كه هيئت اكتشافي روسي تعدادي نسخة خطي اسماعيلي به دست آورد)، سوريه، كنيا، تانزانيا، و شهرهاي چيترال، هوترا، جامو و كشمير و گلگيت پاكستان زندگي مي‌كنند و مجموعه‌هاي نفيسي از دستنويس‌هاي اسماعيلي را نزد خود محفوظ داشته‌اند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    جويني، عطاملك&#039;&#039;&#039;. &#039;&#039;تاريخ جهانگشاي&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039; به كوشش محمد قزويني، ليدن: بريل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270؛ رشيدالدين فضل‌الله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جامع‌التواريخ: بخش اسماعيليان و فاطميان و نزاريان و داعيان و رفيقان&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039; به كوشش محمدتقي دانش‌پژوه و محمد مدرسي (زنجاني)، تهران: بنگاه ترجمه و نشركتاب، 1356، ص175؛ دفتري، فرهاد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ و عقايد اسماعيليه.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمة فريدون بدره‌اي، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.<br /> <br /> 2.     Daftary, Farhad. &quot;Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)&quot; .&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopaedia Iranica&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol.II, (1), p. 84.<br /> <br /> فرزانه شادان پور</div>

Samei