https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87
اصول فقه - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-23T18:43:16Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87&diff=5924&oldid=prev
Samei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۷
2025-05-04T17:07:00Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصول فقه، علم اجتهاد یا «منطق فقه» یعنی مجموع قواعدی که برای استنباط احکام شرعی فرعی به وسیلـه ادلـه تفصیلی آن تدوین و تنظیم شده است. غرض یا فایده اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احکام شرعی از مدارک و ادلـه فقه اسلامی است. موضوع اصول، یعنی ادلّهای که مدرک استنباط احکام شرعاند، عبارتند از: کتاب (= قرآن)، سنّت (گفتار و کردار و تقریر رسول اکرم (ص) و ائمـه اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت بهجای عقل، قیاس را دلیل میشمرند)<ref>شهابی، محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكده حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4.</ref><ref>مطهری، مرتضی. '''''آشنايي با علوم اسلامی'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </ref>. از مهمترین متون علم اصول، یکی ''الذریعـه الی اصول الشریعـه'' تصنیف سید مرتضی علمالهدی (م 436 ق)<ref>سید مرتضی. '''''الذریعه الی اصول الشریعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </ref> و دیگری ''کفایـه الاصول'' تألیف آخوند ملا محمدکاظم خراسانی (م 1329 ق)<ref>آخوند خراسانی. '''''کفایـه الاصول'''''. سنگی، 1329 ق. </ref> که در میانشان 9 قرن فاصله است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصول فقه، علم اجتهاد یا «منطق فقه» یعنی مجموع قواعدی که برای استنباط احکام شرعی فرعی به وسیلـه ادلـه تفصیلی آن تدوین و تنظیم شده است. غرض یا فایده اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احکام شرعی از مدارک و ادلـه فقه اسلامی است. موضوع اصول، یعنی ادلّهای که مدرک استنباط احکام شرعاند، عبارتند از: کتاب (= قرآن)، سنّت (گفتار و کردار و تقریر رسول اکرم (ص) و ائمـه اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت بهجای عقل، قیاس را دلیل میشمرند)<ref>شهابی، محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكده حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4.</ref><ref>مطهری، مرتضی. '''''آشنايي با علوم اسلامی'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </ref>. از مهمترین متون علم اصول، یکی ''الذریعـه الی اصول الشریعـه'' تصنیف سید مرتضی علمالهدی (م 436 ق)<ref>سید مرتضی. '''''الذریعه الی اصول الشریعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </ref> و دیگری ''کفایـه الاصول'' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آخوند خراسانی|</ins>آخوند ملا محمدکاظم خراسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(م 1329 ق)<ref>آخوند خراسانی. '''''کفایـه الاصول'''''. سنگی، 1329 ق. </ref> که در میانشان 9 قرن فاصله است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در طی سیزده قرنی که از تأسیس آن میگذرد، تحول و تکامل شگرفی طی کرده است. علم اصول فقه، در نیمـه اول قرن اول هجری و حداکثر در نیمـه دوم آن جوانه زده است. در زمان حیات پیامبر، از آنجا که مراجعـه مستقیم به آن حضرت و پرسش حکم به صورت موردی، مقدور بود، به اجتهاد و استنباط احکام نیاز چندانی نبود. در عین حال، هرگاه که پیامبر برای مناطق دوردست، نمایندگان یا والیانی اعزام میداشت، به آنان اجازه رأی شخصی در مواردی که حکمی در کتاب و سنّت بیان نشده، میداد<ref>صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجدیده للاصول'''''. (درآمدی بر تاریخ و تحول علم اصول)، ترجمـه عباس اسداللهی، تهران: انتشارات مکتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در طی سیزده قرنی که از تأسیس آن میگذرد، تحول و تکامل شگرفی طی کرده است. علم اصول فقه، در نیمـه اول قرن اول هجری و حداکثر در نیمـه دوم آن جوانه زده است. در زمان حیات پیامبر، از آنجا که مراجعـه مستقیم به آن حضرت و پرسش حکم به صورت موردی، مقدور بود، به اجتهاد و استنباط احکام نیاز چندانی نبود. در عین حال، هرگاه که پیامبر برای مناطق دوردست، نمایندگان یا والیانی اعزام میداشت، به آنان اجازه رأی شخصی در مواردی که حکمی در کتاب و سنّت بیان نشده، میداد<ref>صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجدیده للاصول'''''. (درآمدی بر تاریخ و تحول علم اصول)، ترجمـه عباس اسداللهی، تهران: انتشارات مکتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکثریت محققان، شافعی و ابوحنیفه و بعضی ابویوسف قاضی و محمد بن حسن شیبانی را نخستین بنیانگذاران و رسالهنویسان در زمینـه اصول فقه اهل سنّت میدانند. در شیعه عصر نص و دسترسی به معصوم تا زمان غیبت کبری (329 ق) ادامه داشته، معالوصف همانگونه که نطفههای علم اصول اهل سنّت در حیات حضرت رسول (ص) بسته شده، علم اصول فقه شیعه نیز در عصر ائمه، علیالخصوص صادقین (امام باقر و امام صادق) نشأت گرفته است. زیرا از یک سو شیعیانی که در بلاد دوردست نسبت به مواطن ائمه (ع) به سر میبردند، همه وقت به ائمه (ع) دسترسی نداشتند. دیگر اینکه روایات ائمه (ع) خود عام و خاص و مطلق و مقیّد داشت و راویان و محدثان طبعاً در جمع بین روایات و رفع تعارض آنها که خود اساس اجتهاد و استنباط است میکوشیدند<ref>فاضل قائینی، علی. '''''علم الاصول تاریخا و تطوراً'''''. نجف: 1400 ق.</ref><ref>گرجی، ابوالقاسم. «نگاهی به تحول علم اصول»، '''''مقالات و بررسیها'''''. دفتر 13 و 14، 1352.</ref>. دیگر اینکه ائمه (ع) اصحاب خود را به افتاء و رد فروع بر اصول تشویق میفرمودند. چنانکه از حضرت امام جعفر صادق (ع) و امام رضا (ع) روایتی به این مضمون نقل شده که القاء اصول از ماست و تفریع آن بر شماست<ref>«اصول فقه (مبانی حقوق اسلامی)»، '''''دایرةالمعارف انسانشناسی'''''. مؤسسـه پژوهشی ابنسینا، 1378. </ref><ref>'''''دایرةالمعارف تشیّع'''''. ذیل مدخل «اصول فقه»، ج 2. </ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکثریت محققان، شافعی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوحنیفه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بعضی ابویوسف قاضی و محمد بن حسن شیبانی را نخستین بنیانگذاران و رسالهنویسان در زمینـه اصول فقه اهل سنّت میدانند. در شیعه عصر نص و دسترسی به معصوم تا زمان غیبت کبری (329 ق) ادامه داشته، معالوصف همانگونه که نطفههای علم اصول اهل سنّت در حیات حضرت رسول (ص) بسته شده، علم اصول فقه شیعه نیز در عصر ائمه، علیالخصوص صادقین (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد </ins>باقر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ع)|امام باقر]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|</ins>امام صادق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) نشأت گرفته است. زیرا از یک سو شیعیانی که در بلاد دوردست نسبت به مواطن ائمه (ع) به سر میبردند، همه وقت به ائمه (ع) دسترسی نداشتند. دیگر اینکه روایات ائمه (ع) خود عام و خاص و مطلق و مقیّد داشت و راویان و محدثان طبعاً در جمع بین روایات و رفع تعارض آنها که خود اساس اجتهاد و استنباط است میکوشیدند<ref>فاضل قائینی، علی. '''''علم الاصول تاریخا و تطوراً'''''. نجف: 1400 ق.</ref><ref>گرجی، ابوالقاسم. «نگاهی به تحول علم اصول»، '''''مقالات و بررسیها'''''. دفتر 13 و 14، 1352.</ref>. دیگر اینکه ائمه (ع) اصحاب خود را به افتاء و رد فروع بر اصول تشویق میفرمودند. چنانکه از حضرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام جعفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن محمد </ins>صادق(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|امام جعفر صادق (ع)]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[علی بن موسی الرضا(ع)|</ins>امام رضا (ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>روایتی به این مضمون نقل شده که القاء اصول از ماست و تفریع آن بر شماست<ref>«اصول فقه (مبانی حقوق اسلامی)»، '''''دایرةالمعارف انسانشناسی'''''. مؤسسـه پژوهشی ابنسینا، 1378. </ref><ref>'''''دایرةالمعارف تشیّع'''''. ذیل مدخل «اصول فقه»، ج 2. </ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابوحنیفه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آخوند خراسانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[علی بن موسی الرضا(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مأخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مأخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسن امین</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسن امین</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2260:rev-5924:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87&diff=2260&oldid=prev
Samei: /* مأخذ */
2024-12-18T17:17:36Z
<p><span class="autocomment">مأخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصول فقه، علم اجتهاد یا «منطق فقه» یعنی مجموع قواعدی که برای استنباط احکام شرعی فرعی به وسیلـه ادلـه تفصیلی آن تدوین و تنظیم شده است. غرض یا فایده اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احکام شرعی از مدارک و ادلـه فقه اسلامی است. موضوع اصول، یعنی ادلّهای که مدرک استنباط احکام شرعاند، عبارتند از: کتاب (= قرآن)، سنّت (گفتار و کردار و تقریر رسول اکرم (ص) و ائمـه اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت بهجای عقل، قیاس را دلیل میشمرند)<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهابي، </del>محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكده حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4.</ref><ref>مطهری، مرتضی. '''''آشنايي با علوم اسلامی'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </ref>از مهمترین متون علم اصول، یکی ''الذریعـه الی اصول الشریعـه'' تصنیف سید مرتضی علمالهدی (م 436 ق)<ref>سید مرتضی. '''''الذریعه الی اصول الشریعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </ref> و دیگری ''کفایـه الاصول'' تألیف آخوند ملا محمدکاظم خراسانی (م 1329 ق)<ref>آخوند خراسانی. '''''کفایـه الاصول'''''. سنگی، 1329 ق. </ref> که در میانشان 9 قرن فاصله است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصول فقه، علم اجتهاد یا «منطق فقه» یعنی مجموع قواعدی که برای استنباط احکام شرعی فرعی به وسیلـه ادلـه تفصیلی آن تدوین و تنظیم شده است. غرض یا فایده اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احکام شرعی از مدارک و ادلـه فقه اسلامی است. موضوع اصول، یعنی ادلّهای که مدرک استنباط احکام شرعاند، عبارتند از: کتاب (= قرآن)، سنّت (گفتار و کردار و تقریر رسول اکرم (ص) و ائمـه اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت بهجای عقل، قیاس را دلیل میشمرند)<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهابی، </ins>محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكده حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4.</ref><ref>مطهری، مرتضی. '''''آشنايي با علوم اسلامی'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از مهمترین متون علم اصول، یکی ''الذریعـه الی اصول الشریعـه'' تصنیف سید مرتضی علمالهدی (م 436 ق)<ref>سید مرتضی. '''''الذریعه الی اصول الشریعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </ref> و دیگری ''کفایـه الاصول'' تألیف آخوند ملا محمدکاظم خراسانی (م 1329 ق)<ref>آخوند خراسانی. '''''کفایـه الاصول'''''. سنگی، 1329 ق. </ref> که در میانشان 9 قرن فاصله است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در طی سیزده قرنی که از تأسیس آن میگذرد، تحول و تکامل شگرفی طی کرده است. علم اصول فقه، در نیمـه اول قرن اول هجری و حداکثر در نیمـه دوم آن جوانه زده است. در زمان حیات پیامبر، از آنجا که مراجعـه مستقیم به آن حضرت و پرسش حکم به صورت موردی، مقدور بود، به اجتهاد و استنباط احکام نیاز چندانی نبود. در عین حال، هرگاه که پیامبر برای مناطق دوردست، نمایندگان یا والیانی اعزام میداشت، به آنان اجازه رأی شخصی در مواردی که حکمی در کتاب و سنّت بیان نشده، میداد<ref>صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجدیده للاصول'''''. (درآمدی بر تاریخ و تحول علم اصول)، ترجمـه عباس اسداللهی، تهران: انتشارات مکتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در طی سیزده قرنی که از تأسیس آن میگذرد، تحول و تکامل شگرفی طی کرده است. علم اصول فقه، در نیمـه اول قرن اول هجری و حداکثر در نیمـه دوم آن جوانه زده است. در زمان حیات پیامبر، از آنجا که مراجعـه مستقیم به آن حضرت و پرسش حکم به صورت موردی، مقدور بود، به اجتهاد و استنباط احکام نیاز چندانی نبود. در عین حال، هرگاه که پیامبر برای مناطق دوردست، نمایندگان یا والیانی اعزام میداشت، به آنان اجازه رأی شخصی در مواردی که حکمی در کتاب و سنّت بیان نشده، میداد<ref>صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجدیده للاصول'''''. (درآمدی بر تاریخ و تحول علم اصول)، ترجمـه عباس اسداللهی، تهران: انتشارات مکتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </ref>. </div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87&diff=2259&oldid=prev
Samei: /* مأخذ */
2024-12-18T17:16:46Z
<p><span class="autocomment">مأخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مأخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مأخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید حسن امین</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87&diff=2258&oldid=prev
Samei در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۶
2024-12-18T17:16:13Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>اصول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقه'''، </del>علم اجتهاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>«منطق فقه» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>مجموع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قواعدي كه براي </del>استنباط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احكام شرعي فرعي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسيلـﺔ ادلـﺔ تفصيلي </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدوين </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظيم </del>شده است. غرض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا فايدﺓ </del>اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احكام شرعي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادلـﺔ </del>فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي </del>است. موضوع اصول، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني ادلّهاي كه مدرك </del>استنباط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احكام </del>شرعاند، عبارتند از: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>(= قرآن)، سنّت (گفتار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردار </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقرير </del>رسول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكرم </del>(ص) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ائمـﺔ </del>اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهجاي </del>عقل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قياس </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دليل ميشمرند</del>).<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمترين </del>متون علم اصول، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الذريعـﺔ الي </del>اصول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشريعـﺔ</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصنيف سيد مرتضي علمالهدي </del>(م 436 ق)<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگري </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كفايـﺔ </del>الاصول'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأليف </del>آخوند ملا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدكاظم خراساني </del>(م 1329 ق)<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميانشان </del>9 قرن فاصله است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقه، </ins>علم اجتهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>«منطق فقه» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>مجموع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قواعدی که برای </ins>استنباط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احکام شرعی فرعی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسیلـه ادلـه تفصیلی </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدوین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظیم </ins>شده است. غرض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا فایده </ins>اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احکام شرعی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادلـه </ins>فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>است. موضوع اصول، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی ادلّهای که مدرک </ins>استنباط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احکام </ins>شرعاند، عبارتند از: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>(= قرآن)، سنّت (گفتار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردار </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقریر </ins>رسول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکرم </ins>(ص) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ائمـه </ins>اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهجای </ins>عقل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیاس </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل میشمرند</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>شهابي، محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكده حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4</ins>.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>مطهری، مرتضی. '''''آشنايي با علوم اسلامی'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمترین </ins>متون علم اصول، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الذریعـه الی </ins>اصول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشریعـه</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصنیف سید مرتضی علمالهدی </ins>(م 436 ق)<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید مرتضی. '''''الذریعه الی اصول الشریعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگری </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کفایـه </ins>الاصول'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تألیف </ins>آخوند ملا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدکاظم خراسانی </ins>(م 1329 ق)<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخوند خراسانی. '''''کفایـه الاصول'''''. سنگی، 1329 ق. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میانشان </ins>9 قرن فاصله است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طي سيزده قرني كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميگذرد، </del>تحول و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكامل شگرفي طي كرده </del>است. علم اصول فقه، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيمـﺔ </del>اول قرن اول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجري </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حداكثر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيمـﺔ </del>دوم آن جوانه زده است. در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حيات پيامبر، </del>از آنجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه مراجعـﺔ مستقيم </del>به آن حضرت و پرسش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكم </del>به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موردي، </del>مقدور بود، به اجتهاد و استنباط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احكام نياز چنداني </del>نبود. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عين </del>حال، هرگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه پيامبر براي </del>مناطق دوردست، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايندگان يا والياني </del>اعزام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميداشت، </del>به آنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجازﺓ رأي شخصي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مواردي كه حكمي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>و سنّت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيان </del>نشده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميداد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث علم اصول در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طی سیزده قرنی که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میگذرد، </ins>تحول و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکامل شگرفی طی کرده </ins>است. علم اصول فقه، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمـه </ins>اول قرن اول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حداکثر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمـه </ins>دوم آن جوانه زده است. در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیات پیامبر، </ins>از آنجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که مراجعـه مستقیم </ins>به آن حضرت و پرسش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکم </ins>به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موردی، </ins>مقدور بود، به اجتهاد و استنباط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احکام نیاز چندانی </ins>نبود. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عین </ins>حال، هرگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که پیامبر برای </ins>مناطق دوردست، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایندگان یا والیانی </ins>اعزام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میداشت، </ins>به آنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجازه رأی شخصی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مواردی که حکمی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>و سنّت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیان </ins>نشده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میداد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجدیده للاصول'''''. (درآمدی بر تاریخ و تحول علم اصول)، ترجمـه عباس اسداللهی، تهران: انتشارات مکتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكثريت </del>محققان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شافعي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحنيفه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعضي ابويوسف قاضي </del>و محمد بن حسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيباني </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين بنيانگذاران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالهنويسان </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمينـﺔ </del>اصول فقه اهل سنّت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميدانند</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيعه </del>عصر نص و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسترسي </del>به معصوم تا زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غيبت كبري </del>(329 ق) ادامه داشته، معالوصف همانگونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه نطفههاي </del>علم اصول اهل سنّت در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حيات </del>حضرت رسول (ص) بسته شده، علم اصول فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيعه نيز </del>در عصر ائمه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليالخصوص صادقين </del>(امام باقر و امام صادق) نشأت گرفته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيرا </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>سو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيعياني كه </del>در بلاد دوردست نسبت به مواطن ائمه (ع) به سر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميبردند، </del>همه وقت به ائمه (ع) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسترسي </del>نداشتند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر اينكه روايات </del>ائمه (ع) خود عام و خاص و مطلق و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقيّد </del>داشت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راويان </del>و محدثان طبعاً در جمع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بين روايات </del>و رفع تعارض آنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>خود اساس اجتهاد و استنباط است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميكوشيدند</del>.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر اينكه </del>ائمه (ع) اصحاب خود را به افتاء و رد فروع بر اصول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشويق ميفرمودند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانكه </del>از حضرت امام جعفر صادق (ع) و امام رضا (ع) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روايتي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>مضمون نقل شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>القاء اصول از ماست و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفريع </del>آن بر شماست.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکثریت </ins>محققان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شافعی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحنیفه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعضی ابویوسف قاضی </ins>و محمد بن حسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیبانی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین بنیانگذاران </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالهنویسان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینـه </ins>اصول فقه اهل سنّت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدانند</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه </ins>عصر نص و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسترسی </ins>به معصوم تا زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیبت کبری </ins>(329 ق) ادامه داشته، معالوصف همانگونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که نطفههای </ins>علم اصول اهل سنّت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیات </ins>حضرت رسول (ص) بسته شده، علم اصول فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه نیز </ins>در عصر ائمه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیالخصوص صادقین </ins>(امام باقر و امام صادق) نشأت گرفته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرا </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>سو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعیانی که </ins>در بلاد دوردست نسبت به مواطن ائمه (ع) به سر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میبردند، </ins>همه وقت به ائمه (ع) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسترسی </ins>نداشتند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر اینکه روایات </ins>ائمه (ع) خود عام و خاص و مطلق و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقیّد </ins>داشت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راویان </ins>و محدثان طبعاً در جمع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بین روایات </ins>و رفع تعارض آنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>خود اساس اجتهاد و استنباط است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکوشیدند<ref>فاضل قائینی، علی. '''''علم الاصول تاریخا و تطوراً'''''. نجف: 1400 ق</ins>.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>گرجی، ابوالقاسم. «نگاهی به تحول علم اصول»، '''''مقالات و بررسیها'''''. دفتر 13 و 14، 1352.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. دیگر اینکه </ins>ائمه (ع) اصحاب خود را به افتاء و رد فروع بر اصول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشویق میفرمودند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانکه </ins>از حضرت امام جعفر صادق (ع) و امام رضا (ع) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روایتی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>مضمون نقل شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>القاء اصول از ماست و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفریع </ins>آن بر شماست<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>«اصول فقه (مبانی حقوق اسلامی)»، '''''دایرةالمعارف انسانشناسی'''''. مؤسسـه پژوهشی ابنسینا، 1378</ins>. <<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>'''''دایرةالمعارف تشیّع'''''. ذیل مدخل «اصول فقه»، ج 2. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مأخذ:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. شهابي، محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكدﺓ حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4؛ مطهري، مرتضي. '''''آشنايي با علوم اسلامي'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مأخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. سيد مرتضي. '''''الذريعه الي اصول الشريعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجي، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. آخوند خراساني. '''''كفايـﺔ الاصول'''''. سنگي، 1329 ق. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجديدﺓ للاصول'''''. (درآمدي بر تاريخ و تحول علم اصول)، ترجمـﺔ عباس اسداللهي، تهران: انتشارات مكتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. فاضل قائيني، علي. '''''علم الاصول تاريخا و تطوراً'''''. نجف: 1400 ق؛ گرجي، ابوالقاسم. «نگاهي به تحول علم اصول»، '''''مقالات و بررسيها'''''. دفتر 13 و 14، 1352. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. «اصول فقه (مباني حقوق اسلامي)»، '''''دايرةالمعارف انسانشناسي'''''. مؤسسـﺔ پژوهشي ابنسينا، 1378؛ '''''دايرةالمعارف تشيّع'''''. ذيل مدخل «اصول فقه»، ج 2. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید حسن امین</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84_%D9%81%D9%82%D9%87&diff=1231&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''اصول فقه'''، علم اجتهاد يا «منطق فقه» يعني مجموع قواعدي كه براي استنباط احكام شرعي فرعي به وسيلـﺔ ادلـﺔ تفصيلي آن تدوين و تنظيم شده است. غرض يا فايدﺓ اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احكام شرعي از مدارك و ادلـﺔ فقه اسلامي است. موضوع اصول،...» ایجاد کرد
2024-08-16T05:18:57Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''اصول فقه'''، علم اجتهاد يا «منطق فقه» يعني مجموع قواعدي كه براي استنباط احكام شرعي فرعي به وسيلـﺔ ادلـﺔ تفصيلي آن تدوين و تنظيم شده است. غرض يا فايدﺓ اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احكام شرعي از مدارك و ادلـﺔ فقه اسلامي است. موضوع اصول،...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''اصول فقه'''، علم اجتهاد يا «منطق فقه» يعني مجموع قواعدي كه براي استنباط احكام شرعي فرعي به وسيلـﺔ ادلـﺔ تفصيلي آن تدوين و تنظيم شده است. غرض يا فايدﺓ اصول فقه، قدرت بر استنباط و استخراج احكام شرعي از مدارك و ادلـﺔ فقه اسلامي است. موضوع اصول، يعني ادلّهاي كه مدرك استنباط احكام شرعاند، عبارتند از: كتاب (= قرآن)، سنّت (گفتار و كردار و تقرير رسول اكرم (ص) و ائمـﺔ اطهار (ع))، اجماع، و عقل (اهل سنّت بهجاي عقل، قياس را دليل ميشمرند).<sup>1</sup> از مهمترين متون علم اصول، يكي ''الذريعـﺔ الي اصول الشريعـﺔ'' تصنيف سيد مرتضي علمالهدي (م 436 ق)<sup>2</sup> و ديگري ''كفايـﺔ الاصول'' تأليف آخوند ملا محمدكاظم خراساني (م 1329 ق)<sup>3</sup> كه در ميانشان 9 قرن فاصله است.<br />
<br />
مباحث علم اصول در طي سيزده قرني كه از تأسيس آن ميگذرد، تحول و تكامل شگرفي طي كرده است. علم اصول فقه، در نيمـﺔ اول قرن اول هجري و حداكثر در نيمـﺔ دوم آن جوانه زده است. در زمان حيات پيامبر، از آنجا كه مراجعـﺔ مستقيم به آن حضرت و پرسش حكم به صورت موردي، مقدور بود، به اجتهاد و استنباط احكام نياز چنداني نبود. در عين حال، هرگاه كه پيامبر براي مناطق دوردست، نمايندگان يا والياني اعزام ميداشت، به آنان اجازﺓ رأي شخصي در مواردي كه حكمي در كتاب و سنّت بيان نشده، ميداد.<sup>4</sup> <br />
<br />
اكثريت محققان، شافعي و ابوحنيفه و بعضي ابويوسف قاضي و محمد بن حسن شيباني را نخستين بنيانگذاران و رسالهنويسان در زمينـﺔ اصول فقه اهل سنّت ميدانند. در شيعه عصر نص و دسترسي به معصوم تا زمان غيبت كبري (329 ق) ادامه داشته، معالوصف همانگونه كه نطفههاي علم اصول اهل سنّت در حيات حضرت رسول (ص) بسته شده، علم اصول فقه شيعه نيز در عصر ائمه، عليالخصوص صادقين (امام باقر و امام صادق) نشأت گرفته است. زيرا از يك سو شيعياني كه در بلاد دوردست نسبت به مواطن ائمه (ع) به سر ميبردند، همه وقت به ائمه (ع) دسترسي نداشتند. ديگر اينكه روايات ائمه (ع) خود عام و خاص و مطلق و مقيّد داشت و راويان و محدثان طبعاً در جمع بين روايات و رفع تعارض آنها كه خود اساس اجتهاد و استنباط است ميكوشيدند.<sup>5</sup> ديگر اينكه ائمه (ع) اصحاب خود را به افتاء و رد فروع بر اصول تشويق ميفرمودند. چنانكه از حضرت امام جعفر صادق (ع) و امام رضا (ع) روايتي به اين مضمون نقل شده كه القاء اصول از ماست و تفريع آن بر شماست.<sup>6</sup> <br />
<br />
'''مأخذ:''' <br />
<br />
1. شهابي، محمود. '''''تقريرات اصول'''''. تهران: دانشكدﺓ حقوق دانشگاه تهران، 1328، ص 1ـ4؛ مطهري، مرتضي. '''''آشنايي با علوم اسلامي'''''. صدرا، 1376، ج 3، ص 16. <br />
<br />
2. سيد مرتضي. '''''الذريعه الي اصول الشريعه'''''. چاپ ابوالقاسم گرجي، تهران: دانشگاه تهران، دو جلد. <br />
<br />
3. آخوند خراساني. '''''كفايـﺔ الاصول'''''. سنگي، 1329 ق. <br />
<br />
4. صدر، محمدباقر. '''''المعالم الجديدﺓ للاصول'''''. (درآمدي بر تاريخ و تحول علم اصول)، ترجمـﺔ عباس اسداللهي، تهران: انتشارات مكتبالزهرا، 1381، ص 85 ـ 144. <br />
<br />
5. فاضل قائيني، علي. '''''علم الاصول تاريخا و تطوراً'''''. نجف: 1400 ق؛ گرجي، ابوالقاسم. «نگاهي به تحول علم اصول»، '''''مقالات و بررسيها'''''. دفتر 13 و 14، 1352. <br />
<br />
6. «اصول فقه (مباني حقوق اسلامي)»، '''''دايرةالمعارف انسانشناسي'''''. مؤسسـﺔ پژوهشي ابنسينا، 1378؛ '''''دايرةالمعارف تشيّع'''''. ذيل مدخل «اصول فقه»، ج 2. <br />
<br />
<br />
سید حسن امین</div>
Samei