https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1%28%D8%B9%29امام محمد باقر(ع) - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-17T20:22:30Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1(%D8%B9)&diff=5938&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۹2025-05-04T18:09:37Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد باقر (ع)، امام پنجم از ائمه اثنیعشر و هفتمین معصوم از چهارده معصوم. تولد آن حضرت در سال 57 ق در مدینه رخ داد. پدر او، امام زینالعابدین و مادرش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاطمه، </del>دختر امام حسن مجتبی است. لقب او باقر یا باقرالعلم بوده است و همه نویسندگان شرح حال آن حضرت از شیعه و سنّی متفقاند بر اینکه این لقب از مصدر «بقر» بهمعنی «شکافنده علم» بهدلیل دانش بیکران آن حضرت بوده است<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 518. </ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد باقر (ع)، امام پنجم از ائمه اثنیعشر و هفتمین معصوم از چهارده معصوم. تولد آن حضرت در سال 57 ق در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مدینه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رخ داد. پدر او، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام زین العابدین(ع)|</ins>امام زینالعابدین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مادرش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فاطمه(س)|فاطمه]]، </ins>دختر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسن مجتبی(ع)|</ins>امام حسن مجتبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. لقب او باقر یا باقرالعلم بوده است و همه نویسندگان شرح حال آن حضرت از شیعه و سنّی متفقاند بر اینکه این لقب از مصدر «بقر» بهمعنی «شکافنده علم» بهدلیل دانش بیکران آن حضرت بوده است<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 518. </ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زهد و فضل و تقوی و آشنایی با رموز قرآن و سنّت و تفسیر و احکام شرع سرآمد همگام و ضربالمثل بود. بقایای صحابه و وجوه تابعین و رؤسای فقها از او روایت حدیث کردهاند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زهد و فضل و تقوی و آشنایی با رموز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و سنّت و تفسیر و احکام شرع سرآمد همگام و ضربالمثل بود. بقایای صحابه و وجوه تابعین و رؤسای فقها از او روایت حدیث کردهاند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احادیثی که از ابوجعفر روایت شده، فصول عمده فقه تشیّع را تشکیل میدهد. علی بن عیسی اربلی در کتاب ''کشفالغمه'' و ابن طلحه در ''مطالبالسؤول'' و سبز ابن جوزی در ''تذکره الائمه'' و سایر محدثان اهل سنّت از عبدالله بن عطاء مکی روایت کردهاند که گفته است: علما را نزد هیچکس حقیرتر از آن ندیدم که در محضر ابوجعفر محمد بن علی دیدم. حکم بن عیینه با مقامی که بین علما داشت، در برابر او چون کودکی ابجدخوان مینمود. احتجاج آن حضرت با خوارج و صوفیان و فقها و راهبان مسیحی و با هشام بن عبدالملک و جوابهای مقنعی که به هر یک میداده، در کتب سیره مسطور است<ref>مجلسی. '''''بحارالانوار'''''. ج 11، ص 212ـ367 </ref><ref>تهرانی. '''''الذریعه'''''. ج 1، ص 315.</ref><ref>امین، محسن. '''''اعیان الشیعه'''''. ج 1.</ref><ref>ابن خلّکان. '''''وفیات الاعیان'''''. ج 3، ص 314. </ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احادیثی که از ابوجعفر روایت شده، فصول عمده فقه تشیّع را تشکیل میدهد. علی بن عیسی اربلی در کتاب ''کشفالغمه'' و ابن طلحه در ''مطالبالسؤول'' و سبز ابن جوزی در ''تذکره الائمه'' و سایر محدثان اهل سنّت از عبدالله بن عطاء مکی روایت کردهاند که گفته است: علما را نزد هیچکس حقیرتر از آن ندیدم که در محضر ابوجعفر محمد بن علی دیدم. حکم بن عیینه با مقامی که بین علما داشت، در برابر او چون کودکی ابجدخوان مینمود. احتجاج آن حضرت با خوارج و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صوفیه|</ins>صوفیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و فقها و راهبان مسیحی و با هشام بن عبدالملک و جوابهای مقنعی که به هر یک میداده، در کتب سیره مسطور است<ref>مجلسی. '''''بحارالانوار'''''. ج 11، ص 212ـ367 </ref><ref>تهرانی. '''''الذریعه'''''. ج 1، ص 315.</ref><ref>امین، محسن. '''''اعیان الشیعه'''''. ج 1.</ref><ref>ابن خلّکان. '''''وفیات الاعیان'''''. ج 3، ص 314. </ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر احادیث و رسالههای آن حضرت که حد فصاحت است به عبری و سریانی نیز واقف بود<ref>سپهر. '''''ناسخ التواریخ'''''. ج 6، ص 82 به بعد (در احوال امام باقر). </ref> و نمونه اشعار و کلمات قصارش در ''تحف العقول، امالی'' سید مرتضی، ''حلیه الاولیاء'' و سایر کتب حدیث و تاریخ ثبت است. بهقول ابنالندیم در ''الفهرست'' امام باقر کتابی در تفسیر تصنیف نموده که ابوجارود زیدی آن را روایت کرده و ابوبصیر یحیی بن قاسم السدی و علی بن ابراهیم بن هاشم در ''تفسیر'' خود نقل کردهاند. کلینی در ''روضه کافی'' دو رساله از امام را که خطاب به سعدالخیر امویست، درج نموده است. ابن الندیم تألیف کتابی را بهنام ''هدایه'' به ابوجعفر محمد بن علی نسبت داده که ظاهراً تألیف امام پنجم است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر احادیث و رسالههای آن حضرت که حد فصاحت است به عبری و سریانی نیز واقف بود<ref>سپهر. '''''ناسخ التواریخ'''''. ج 6، ص 82 به بعد (در احوال امام باقر). </ref> و نمونه اشعار و کلمات قصارش در ''تحف العقول، امالی'' سید مرتضی، ''حلیه الاولیاء'' و سایر کتب حدیث و تاریخ ثبت است. بهقول ابنالندیم در ''الفهرست'' امام باقر کتابی در تفسیر تصنیف نموده که ابوجارود زیدی آن را روایت کرده و ابوبصیر یحیی بن قاسم السدی و علی بن ابراهیم بن هاشم در ''تفسیر'' خود نقل کردهاند. کلینی در ''روضه کافی'' دو رساله از امام را که خطاب به سعدالخیر امویست، درج نموده است. ابن الندیم تألیف کتابی را بهنام ''هدایه'' به ابوجعفر محمد بن علی نسبت داده که ظاهراً تألیف امام پنجم است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت باقر در زمان امامت خود با ولید بن عبدالملک (م 96 ق) و سلیمان بن عبدالملک (م 99 ق) و عمر بن عبدالعزیز (م 101 ق) و یزید بن عبدالملک (م 105 ق) و هشام بن عبدالملک (م 125 ق) معاصر بوده است و به اغلب احتمالات سی و هفت سال با پدر بزرگوار خود بوده است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حضرت باقر در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امامت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خود با ولید بن عبدالملک (م 96 ق) و سلیمان بن عبدالملک (م 99 ق) و عمر بن عبدالعزیز (م 101 ق) و یزید بن عبدالملک (م 105 ق) و هشام بن عبدالملک (م 125 ق) معاصر بوده است و به اغلب احتمالات سی و هفت سال با پدر بزرگوار خود بوده است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وفات ایشان بنا به اشهر اقوال در سال 114 ق بوده و بعضی سال 116 و 117 نیز گفتهاند، قبر ایشان در بقیع است. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وفات ایشان بنا به اشهر اقوال در سال 114 ق بوده و بعضی سال 116 و 117 نیز گفتهاند، قبر ایشان در بقیع است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسندگان اهل سنّت درباره زندگی و سخنان و آثار و روایات آن حضرت مطالبی نسبتاً مفصل دارند، از جمله حافظ ابونعیم اصفهانی در ''حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء''<ref>ابونعیم اصفهانی. '''''حلیه الاولیاء'''''. ج 3، ص 180-92. </ref> و حافظ ذهبی در ''سیر اعلام النبلاء''.<ref>ذهبی. '''''سیر اعلام النبلاء'''''. ج 4، ص 401ـ409. </ref> ذهبی میگوید آن حضرت در سال 56 در زمان حیات عایشه (م 58 ق) و ابوهریره (م 59 ق) متولد شد و بهطور مرسل از جدش حضرت رسول و نیز از علی بن ابیطالب روایت میکند و روایت میکند و روایت او از حضرت رسول زیاد نیست و از این جهت مانند پدرش (امام زینالعابدین) و فرزندش (امام صادق) است و حدیث هیچکدام (از حضرت رسول) جزوه بزرگی نمیشود، ولی خودشان صاحب مسایل و فتاوی هستند. نسائی و دیگران او را از فقهای تابعین در مدینه شمردهاند که همه حفاظ حدیث به قول او احتجاج (استدلال) میکنند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسندگان اهل سنّت درباره زندگی و سخنان و آثار و روایات آن حضرت مطالبی نسبتاً مفصل دارند، از جمله حافظ ابونعیم اصفهانی در ''حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء''<ref>ابونعیم اصفهانی. '''''حلیه الاولیاء'''''. ج 3، ص 180-92. </ref> و حافظ ذهبی در ''سیر اعلام النبلاء''.<ref>ذهبی. '''''سیر اعلام النبلاء'''''. ج 4، ص 401ـ409. </ref> ذهبی میگوید آن حضرت در سال 56 در زمان حیات عایشه (م 58 ق) و ابوهریره (م 59 ق) متولد شد و بهطور مرسل از جدش حضرت رسول و نیز از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|</ins>علی بن ابیطالب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>روایت میکند و روایت میکند و روایت او از حضرت رسول زیاد نیست و از این جهت مانند پدرش (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام زین العابدین(ع)|</ins>امام زینالعابدین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) و فرزندش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|</ins>(امام صادق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) است و حدیث هیچکدام (از حضرت رسول) جزوه بزرگی نمیشود، ولی خودشان صاحب مسایل و فتاوی هستند. نسائی و دیگران او را از فقهای تابعین در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مدینه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شمردهاند که همه حفاظ حدیث به قول او احتجاج (استدلال) میکنند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در '''ارشاد'''، احتجاج حضرت باقر را با خوارج نقل کرده است. این احتجاج را که حضرت در برابر نافع بن الازرق پیشوای ازارقه فرموده است قدرت آن حضرت را در استدلال میرساند<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 520 به بعد.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در '''ارشاد'''، احتجاج حضرت باقر را با خوارج نقل کرده است. این احتجاج را که حضرت در برابر نافع بن الازرق پیشوای ازارقه فرموده است قدرت آن حضرت را در استدلال میرساند<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 520 به بعد.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در ''ارشاد'' برای آن حضرت هفت فرزند ذکر کرده است که بزرگترین ایشان جعفر الصادق و بعد عبدالله بن محمد است. مادر این دو ام فروه دختر قاسم بن محمد بن ابیبکر بود<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 532 به بعد.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید در ''ارشاد'' برای آن حضرت هفت فرزند ذکر کرده است که بزرگترین ایشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|</ins>جعفر الصادق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بعد عبدالله بن محمد است. مادر این دو ام فروه دختر قاسم بن محمد بن ابیبکر بود<ref>مدرسی، محمدتقی. '''''زندگینامه چهارده معصوم'''''. ترجمه محمدصادق شریعت، 1380، ص 532 به بعد.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام زین العابدین(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فاطمه(س)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام حسن مجتبی(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسن امین</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید حسن امین</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2289:rev-5938:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1(%D8%B9)&diff=2289&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2024-12-19T12:57:20Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید حسن امین</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1(%D8%B9)&diff=2288&oldid=prevSamei در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۶2024-12-19T12:56:49Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1(%D8%B9)&diff=2288&oldid=1243">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1(%D8%B9)&diff=1243&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''محمد باقر (ع)'''، امام پنجم از ائمة اثنيعشر و هفتمين معصوم از چهارده معصوم. تولد آن حضرت در سال 57 ق در مدينه رخ داد. پدر او، امام زينالعابدين و مادرش، فاطمه، دختر امام حسن مجتبي است. لقب او باقر يا باقرالعلم بوده است و همة نويسندگان شرح حال آن...» ایجاد کرد2024-08-16T05:37:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''محمد باقر (ع)'''، امام پنجم از ائمة اثنيعشر و هفتمين معصوم از چهارده معصوم. تولد آن حضرت در سال 57 ق در مدينه رخ داد. پدر او، امام زينالعابدين و مادرش، فاطمه، دختر امام حسن مجتبي است. لقب او باقر يا باقرالعلم بوده است و همة نويسندگان شرح حال آن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''محمد باقر (ع)'''، امام پنجم از ائمة اثنيعشر و هفتمين معصوم از چهارده معصوم. تولد آن حضرت در سال 57 ق در مدينه رخ داد. پدر او، امام زينالعابدين و مادرش، فاطمه، دختر امام حسن مجتبي است. لقب او باقر يا باقرالعلم بوده است و همة نويسندگان شرح حال آن حضرت از شيعه و سنّي متفقاند بر اينكه اين لقب از مصدر «بقر» بهمعني «شكافندﺓ علم» بهدليل دانش بيكران آن حضرت بوده است.<sup>1</sup><br />
<br />
در زهد و فضل و تقوي و آشنايي با رموز قرآن و سنّت و تفسير و احكام شرع سرآمد همگام و ضربالمثل بود. بقاياي صحابه و وجوه تابعين و رؤساي فقها از او روايت حديث كردهاند. <br />
<br />
احاديثي كه از ابوجعفر روايت شده، فصول عمدﺓ فقه تشيّع را تشكيل ميدهد. علي بن عيسي اربلي در كتاب ''كشفالغمه'' و ابن طلحه در ''مطالبالسؤول'' و سبز ابن جوزي در ''تذكرﺓ الائمة'' و ساير محدثان اهل سنّت از عبدالله بن عطاء مكي روايت كردهاند كه گفته است: علما را نزد هيچكس حقيرتر از آن نديدم كه در محضر ابوجعفر محمد بن علي ديدم. حكم بن عيينه با مقامي كه بين علما داشت، در برابر او چون كودكي ابجدخوان مينمود. احتجاج آن حضرت با خوارج و صوفيان و فقها و راهبان مسيحي و با هشام بن عبدالملك و جوابهاي مقنعي كه به هر يك ميداده، در كتب سيره مسطور است.<sup>2</sup><br />
<br />
علاوه بر احاديث و رسالههاي آن حضرت كه حد فصاحت است به عبري و سرياني نيز واقف بود<sup>3</sup> و نمونة اشعار و كلمات قصارش در ''تحف العقول، امالي'' سيد مرتضي، ''حلية الاولياء'' و ساير كتب حديث و تاريخ ثبت است. بهقول ابنالنديم در ''الفهرست'' امام باقر كتابي در تفسير تصنيف نموده كه ابوجارود زيدي آن را روايت كرده و ابوبصير يحيي بن قاسم السدي و علي بن ابراهيم بن هاشم در ''تفسير'' خود نقل كردهاند. كليني در ''روضة كافي'' دو رساله از امام را كه خطاب به سعدالخير امويست، درج نموده است. ابن النديم تأليف كتابي را بهنام ''هداية'' به ابوجعفر محمد بن علي نسبت داده كه ظاهراً تأليف امام پنجم است.<br />
<br />
حضرت باقر در زمان امامت خود با وليد بن عبدالملك (م 96 ق) و سليمان بن عبدالملك (م 99 ق) و عمر بن عبدالعزيز (م 101 ق) و يزيد بن عبدالملك (م 105 ق) و هشام بن عبدالملك (م 125 ق) معاصر بوده است و به اغلب احتمالات سي و هفت سال با پدر بزرگوار خود بوده است. <br />
<br />
وفات ايشان بنا به اشهر اقوال در سال 114 ق بوده و بعضي سال 116 و 117 نيز گفتهاند، قبر ايشان در بقيع است. <br />
<br />
نويسندگان اهل سنّت دربارﺓ زندگي و سخنان و آثار و روايات آن حضرت مطالبي نسبتاً مفصل دارند، از جمله حافظ ابونعيم اصفهاني در ''حلية الاولياء و طبقات الاصفياء''<sup>4</sup> و حافظ ذهبي در ''سير اعلام النبلاء''.<sup>5</sup> ذهبي ميگويد آن حضرت در سال 56 در زمان حيات عايشه (م 58 ق) و ابوهريره (م 59 ق) متولد شد و بهطور مرسل از جدش حضرت رسول و نيز از علي بن ابيطالب روايت ميكند و روايت ميكند و روايت او از حضرت رسول زياد نيست و از اين جهت مانند پدرش (امام زينالعابدين) و فرزندش (امام صادق) است و حديث هيچكدام (از حضرت رسول) جزوﺓ بزرگي نميشود، ولي خودشان صاحب مسايل و فتاوي هستند. نسائي و ديگران او را از فقهاي تابعين در مدينه شمردهاند كه همة حفاظ حديث به قول او احتجاج (استدلال) ميكنند.<br />
<br />
شيخ مفيد در '''ارشاد'''، احتجاج حضرت باقر را با خوارج نقل كرده است. اين احتجاج را كه حضرت در برابر نافع بن الازرق پيشواي ازارقه فرموده است قدرت آن حضرت را در استدلال ميرساند.<sup>6</sup> <br />
<br />
شيخ مفيد در ''ارشاد'' براي آن حضرت هفت فرزند ذكر كرده است كه بزرگترين ايشان جعفر الصادق و بعد عبدالله بن محمد است. مادر اين دو ام فروه دختر قاسم بن محمد بن ابيبكر بود.<sup>7</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1. مدرسي، محمدتقي. '''''زندگينامة چهارده معصوم'''''. ترجمة محمدصادق شريعت، 1380، ص 518. <br />
<br />
2. مجلسي. '''''بحارالانوار'''''. ج 11، ص 212ـ367؛ تهراني. '''''الذريعة'''''. ج 1، ص 315؛ امين، محسن. '''''اعيان الشيعه'''''. ج 1؛ ابن خلّكان. '''''وفيات الاعيان'''''. ج 3، ص 314. <br />
<br />
3. سپهر. '''''ناسخ التواريخ'''''. ج 6، ص 82 به بعد (در احوال امام باقر). <br />
<br />
4. ابونعيم اصفهاني. '''''حلية الاولياء'''''. ج 3، ص 180-92. <br />
<br />
5. ذهبي. '''''سير اعلام النبلاء'''''. ج 4، ص 401ـ409. <br />
<br />
6. مدرسي.همانجا، ص 520 به بعد. <br />
<br />
7. همانجا، ص 532 به بعد. <br />
<br />
<br />
سید حسن امین</div>Samei