ایوان مدائن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۲

2025-05-03T13:42:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۲
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:188784 968.jpg\|بندانگشتی\|ایوان مدائن مشهور به طاق کسری، قابل بازیابی از https://www.tabnak.ir/fa/news/270108/%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%B8%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3]]		[[پرونده:188784 968.jpg\|بندانگشتی\|ایوان مدائن مشهور به طاق کسری، قابل بازیابی از https://www.tabnak.ir/fa/news/270108/%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%B8%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3]]
	'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه ساسانی واقع در عراق امروزی.		'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه [[ساسانیان\|ساسانی]] واقع در [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] امروزی.

	ایوان به طاق یا عمارتی گفته می‌شود که شکل آن محرابی و هلالی باشد<ref>دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورة جدید 1377، ج 3، ص 38- 37.</ref>. به این دلیل آن را ایوان کسری یا طاق کسری می‌گویند که به احتمال سازنده آن [[خسرو انوشیروان]] (589- 531 م) ملقب به کسری بوده<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم)، ص 563.</ref> و کسر را نیز مورخ ان عرب به عنوان لقب خسرو از شیروان و [[خسرو پرویز]] بکار برده‌اند. ویرانه‌های این بنا در محله اسپانبر واقع در شرق [[تیسفون]]<sup>*</sup> و در آنجا که آثار خرابه‌های بسیاری موجود است<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، 509.</ref>، هنوز پابرجاست. تاریخ برآوردن [[تیسفون\|کاخ تیسفون]] به درستی روشن نیست<ref>4- (Evan- Madayen) in Encyclopedia Iranic, Editcdby Ehsan Yarshater, Mazda Publishers, Costa Mesa California, 1993. V. 6, P. 447.</ref>، گروهی آنرا [[خسرو انوشیروان]] و گروهی به شاپور یکم (حک: 272- 241م) و حتی شاپور دوم <ref>ابن بلخی، فارس‌نامه، به اهتمام گامی لسترانج و آلن نیکلسون، تهران: دنیای کتاب، 1363، صص 21 و 69 و 72.</ref> (379- 309م) نسبت داده‌اند. مجموع خرابه‌های این کاخ و متعلّقات آن مساختی به طول 300 × 400 متر را در بردارد که شامل آثاری چند است.		ایوان به طاق یا عمارتی گفته می‌شود که شکل آن محرابی و هلالی باشد<ref>دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورة جدید 1377، ج 3، ص 38- 37.</ref>. به این دلیل آن را ایوان کسری یا طاق کسری می‌گویند که به احتمال سازنده آن [[خسرو انوشیروان]] (589- 531 م) ملقب به کسری بوده<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم)، ص 563.</ref> و کسر را نیز مورخ ان عرب به عنوان لقب خسرو از شیروان و [[خسرو پرویز]] بکار برده‌اند. ویرانه‌های این بنا در محله اسپانبر واقع در شرق [[تیسفون]]<sup>*</sup> و در آنجا که آثار خرابه‌های بسیاری موجود است<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، 509.</ref>، هنوز پابرجاست. تاریخ برآوردن [[تیسفون\|کاخ تیسفون]] به درستی روشن نیست<ref>(Evan- Madayen) in Encyclopedia Iranic, Editcdby Ehsan Yarshater, Mazda Publishers, Costa Mesa California, 1993. V. 6, P. 447.</ref>، گروهی آنرا [[خسرو انوشیروان]] و گروهی به شاپور یکم (حک: 272- 241م) و حتی شاپور دوم <ref>ابن بلخی، فارس‌نامه، به اهتمام گامی لسترانج و آلن نیکلسون، تهران: دنیای کتاب، 1363، صص 21 و 69 و 72.</ref> (379- 309م) نسبت داده‌اند. مجموع خرابه‌های این کاخ و متعلّقات آن مساختی به طول 300 × 400 متر را در بردارد که شامل آثاری چند است.

	علاوه بر طاق کسری عمارتی در فاصله 100 متری مشرق آن و تلی معروف به حریم کسری در سمت جنوب آن و ویرانه‌هایی در سمت شمال در زیر قبرستان جدید هست و طاق کسری تنها بخش از کل عمارت است که اثر قابل توجهی از آن باقی مانده. ایوان بزرگ حدود 35 متر ارتقاع و قطر دهانه آن 25 متر است که به حیاط بسته‌ای باز می‌شده. در حال حاضر قسمتی از ایوان و نمای کاخ برپاست. بقیه ساختمان به پنج اتاق راستگوشه بزرگ تقسیم می‌شده که راهروهایی آنها را به هم متصل می‌کرده که شماری اتاق کوچک آنها را از هم جدا می‌کنند. مصالح ساختمانی در اینجا از سنتهای مقدس معماران بین‌النهرین یعنی آجر و ملاط پوشیده از گچبری که وسیله‌ای برای ریزه‌کاری های تزیینی بوده، پیوری می‌کند. آرایش بیرونی شامل نمای ساختمان است که از شش طبقه طاقچه افقی که بر ستون های توکار سوارند ترکیب شده.		علاوه بر طاق کسری عمارتی در فاصله 100 متری مشرق آن و تلی معروف به حریم کسری در سمت جنوب آن و ویرانه‌هایی در سمت شمال در زیر قبرستان جدید هست و طاق کسری تنها بخش از کل عمارت است که اثر قابل توجهی از آن باقی مانده. ایوان بزرگ حدود 35 متر ارتقاع و قطر دهانه آن 25 متر است که به حیاط بسته‌ای باز می‌شده. در حال حاضر قسمتی از ایوان و نمای کاخ برپاست. بقیه ساختمان به پنج اتاق راستگوشه بزرگ تقسیم می‌شده که راهروهایی آنها را به هم متصل می‌کرده که شماری اتاق کوچک آنها را از هم جدا می‌کنند. مصالح ساختمانی در اینجا از سنتهای مقدس معماران بین‌النهرین یعنی آجر و ملاط پوشیده از گچبری که وسیله‌ای برای ریزه‌کاری های تزیینی بوده، پیوری می‌کند. آرایش بیرونی شامل نمای ساختمان است که از شش طبقه طاقچه افقی که بر ستون های توکار سوارند ترکیب شده.
خط ۸:		خط ۸:
	این نما از صاروج منقش با سنگهای مرمر یا از صفحات مسین رزاند و دوسیم‌اندود پوشیده شده بوده. تا سال 1888م نما و تالار بزرگ مرکز برپا بوده و در این سال جناح شمالی خراب شده است. و در وسط این جلوخان دهانه طاق بزرگ بیضی شکلی نمایان است که عمق آن تا آخر بنا پیش رفته که تالار بارگاه شاهنشاه بوده. این بنا از لحاظ ساختمانی بنایی ساده بوده ولی حیرت و اعجاب نظارگان در برابر آن بیشتر به علت عظمت و ضخامت اضلاع آن بوده است<ref>گیرشمن عرومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام ...............،تهران: علمی و فرهنگی،چاپ دوم 1370، صص 140- 136.</ref>.		این نما از صاروج منقش با سنگهای مرمر یا از صفحات مسین رزاند و دوسیم‌اندود پوشیده شده بوده. تا سال 1888م نما و تالار بزرگ مرکز برپا بوده و در این سال جناح شمالی خراب شده است. و در وسط این جلوخان دهانه طاق بزرگ بیضی شکلی نمایان است که عمق آن تا آخر بنا پیش رفته که تالار بارگاه شاهنشاه بوده. این بنا از لحاظ ساختمانی بنایی ساده بوده ولی حیرت و اعجاب نظارگان در برابر آن بیشتر به علت عظمت و ضخامت اضلاع آن بوده است<ref>گیرشمن عرومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام ...............،تهران: علمی و فرهنگی،چاپ دوم 1370، صص 140- 136.</ref>.

	از آرایش داخلی بنا تنها توصیفایی مربوط به روزگار خسرو انوشیروان باقی است و بیانگر این است که دیوارها پوشیده از موزاییک بوده از جمله در اتاقی که تخت او قرار داشته صحنه جنگ وی در انطاکیه را کشیده بودند و از روی تعدای مهره‌های موزاییک شیشه‌ای و تکه‌هایی از مرمر رنگ‌آمیزی شده که در آنجا به دست آمده این مطلب اثبات می‌‌شود. [[تاج]] پادشاه که مرصع به زر و سیم و مروارید و ~~یاقت~~ و زهره بوده به وسیله زنجیری از طلای نازک به سقف آویخته بوده و حلقه‌ای که زنجیر تاج را به سقف می‌بسته تا سال 1812م برجای بوده است<ref>گیرشمن، رومن'''''، ایران از آغاز تا اسلام'''''،ترجمه محمد معین، تهرا: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 392.		از آرایش داخلی بنا تنها توصیفایی مربوط به روزگار خسرو انوشیروان باقی است و بیانگر این است که دیوارها پوشیده از موزاییک بوده از جمله در اتاقی که تخت او قرار داشته صحنه جنگ وی در انطاکیه را کشیده بودند و از روی تعدای مهره‌های موزاییک شیشه‌ای و تکه‌هایی از مرمر رنگ‌آمیزی شده که در آنجا به دست آمده این مطلب اثبات می‌‌شود. [[تاج]] پادشاه که مرصع به زر و سیم و مروارید و یاقوت و زهره بوده به وسیله زنجیری از طلای نازک به سقف آویخته بوده و حلقه‌ای که زنجیر تاج را به سقف می‌بسته تا سال 1812م برجای بوده است<ref>گیرشمن، رومن'''''، ایران از آغاز تا اسلام'''''،ترجمه محمد معین، تهرا: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 392.

	یارشاطر، همان ص 565.</ref>. ایوان مدائن به دلیل آنکه نشانه شاهنشاهی [[ساسانیان\|ساسانی]] که در [[تیسفون]] به دست مسلمانان تصرف شد به عنوان نماد فروپاشی آن حکومت و پیروزی اسلام و «آئینه عبرت» در ادبیات دوران اسلامی شهرت یافت<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، ص. 25- 523.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل‌بن علی '''''تحفه‌العراقین'''''، به اهتمام یحیی قریب، تهران: ابن‌سینا، 1333.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل بن‌علی، '''''دیوان خاقانی'''''، ویراسته میرجلا‌الدین کزازی. تهران، نشر مرکز،1375</ref>.		یارشاطر، همان ص 565.</ref>. ایوان مدائن به دلیل آنکه نشانه شاهنشاهی [[ساسانیان\|ساسانی]] که در [[تیسفون]] به دست مسلمانان تصرف شد به عنوان نماد فروپاشی آن حکومت و پیروزی [[اسلام]] و «آئینه عبرت» در ادبیات دوران اسلامی شهرت یافت<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، ص. 25- 523.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل‌بن علی '''''تحفه‌العراقین'''''، به اهتمام یحیی قریب، تهران: ابن‌سینا، 1333.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل بن‌علی، '''''دیوان خاقانی'''''، ویراسته میرجلا‌الدین کزازی. تهران، نشر مرکز،1375</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	سهم الدین خزائی		سهم الدین خزائی
			[[رده:تاریخ]]
			[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

Samei در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۶

2025-04-23T16:26:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:188784 968.jpg\|بندانگشتی\|ایوان مدائن مشهور به طاق کسری، قابل بازیابی از https://www.tabnak.ir/fa/news/270108/%D8%A7%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%B8%D8%AA-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3]]
	'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه ساسانی واقع در عراق امروزی.		'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه ساسانی واقع در عراق امروزی.

خط ۱۳:		خط ۱۴:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[ساسانیان]]		* [[ساسانیان]]

	* [[تیسفون]]<br />		* [[تیسفون]]<br />

Samei: /* نویسنده مقاله */

2025-04-23T16:23:57Z

نویسنده مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه ساسانی واقع در عراق امروزی.		'''[[ایوان مدائن]]،''' مشهور به طاق کسری و معروف‌ترین بنای به جای مانده از پادشاه ساسانی واقع در عراق امروزی.

	~~'''~~ایوان به طاق یا عمارتی گفته می‌شود که شکل آن محرابی و هلالی باشد~~'''~~<ref>دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورة جدید 1377، ج 3، ص 38- 37.</ref>~~'''~~.~~'''~~ به این دلیل آن را ایوان کسری یا طاق کسری می‌گویند که به احتمال ~~سازندة~~ آن خسرو انوشیروان (589- 531 م) ملقب به کسری بوده<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم)، ص 563.</ref> و کسر را نیز مورخ ان عرب به عنوان لقب خسرو از شیروان و خسرو پرویز بکار برده‌اند. ویرانه‌های این بنا در ~~محلة~~ اسپانبر واقع در شرق تیسفون<sup>*</sup> و در آنجا که آثار خرابه‌های بسیاری موجود است <ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، 509.</ref>هنوز پابرجاست. تاریخ برآوردن کاخ تیسفون به درستی روشن نیست <ref>4- (Evan- Madayen) in Encyclopedia Iranic, Editcdby Ehsan Yarshater, Mazda Publishers, Costa Mesa California, 1993. V. 6, P. 447.</ref>گروهی آنرا خسرو انوشیروان و گروهی به شاپور یکم (حک: 272- 241م) و حتی شاپور دوم <ref>ابن بلخی، فارس‌نامه، به اهتمام گامی لسترانج و آلن نیکلسون، تهران: دنیای کتاب، 1363، صص 21 و 69 و 72.</ref> (379- 309م) نسبت داده‌اند. مجموع خرابه‌های این کاخ و متعلّقات آن مساختی به طول 300 × 400 متر را در بردارد که شامل آثاری چند است. علاوه بر طاق کسری عمارتی در فاصلة 100 متری مشرق آن و تلی معروف به حریم کسری در سمت جنوب آن و ویرانه‌هایی در سمت شمال در زیر قبرستان جدید هست و طاق کسری تنها بخش از کل عمارت است که اثر قابل توجهی از آن باقی مانده. ایوان بزرگ حدود 35 متر ارتقاع و قطر دهانة آن 25 متر است که به حیاط بسته‌ای باز می‌شده. در حال حاضر قسمتی از ایوان و نمای کاخ برپاست. بقیة ساختمان به پنج اتاق راستگوشة بزرگ تقسیم می‌شده که راهروهایی آنها را به هم متصل می‌کرده که شماری اتاق کوچک آنها را از هم جدا می‌کنند. مصالح ساختمانی در اینجا از سنتهای مقدس معماران بین‌النهرین یعنی آجر و ملاط پوشیده از گچبری که وسیله‌ای برای ریزه‌کاریهای تزیینی بوده، پیوری می‌کند. آرایش بیرونی شامل نمای ساختمان است که از شش طبقه طاقچة افقی که بر ستونهای توکار سوارند ترکیب شده. این نما از صاروج منقش با سنگهای مرمر یا از صفحات مسین رزاند و دوسیم‌اندود پوشیده شده بوده. تا سال 1888م نما و تالار بزرگ مرکز برپا بوده و در این سال جناح شمالی خراب شده است. و در وسط این جلوخان دهانة طاق بزرگ بیضی شکلی نمایان است که عمق آن تا آخر بنا پیش رفته که تالار بارگاه شاهنشاه بوده. این بنا از لحاظ ساختمانی بنایی ساده بوده ولی حیرت و اعجاب نظارگان در برابر آن بیشتر به علت عظمت و ضخامت اضلاع آن بوده است<ref>گیرشمن عرومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام ...............،تهران: علمی و فرهنگی،چاپ دوم 1370، صص 140- 136.</ref>. از آرایش داخلی بنا تنها توصیفایی مربوط به روزگار خسرو انوشیروان باقی است و بیانگر این است که دیوارها پوشیده از موزاییک بوده از جمله در اتاقی که تخت او قرار داشته صحنة جنگ وی در انطاکیه را کشیده بودند و از روی تعدای مهره‌های موزاییک شیشه‌ای و تکه‌هایی از مرمر رنگ‌آمیزی شده که در آنجا به دست آمده این مطلب اثبات می‌‌شود. تاج پادشاه که مرصع به زر و سیم و مروارید و یاقت و زهره بوده به وسیلة زنجیری از طلای نازک به سقف آویخته بوده و حلقه‌ای که زنجیر تاج را به سقف می‌بسته تا سال 1812م برجای بوده است<ref>گیرشمن، رومن'''''، ایران از آغاز تا اسلام'''''،ترجمه محمد معین، تهرا: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 392.		ایوان به طاق یا عمارتی گفته می‌شود که شکل آن محرابی و هلالی باشد<ref>دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورة جدید 1377، ج 3، ص 38- 37.</ref>. به این دلیل آن را ایوان کسری یا طاق کسری می‌گویند که به احتمال سازنده آن [[خسرو انوشیروان]] (589- 531 م) ملقب به کسری بوده<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم)، ص 563.</ref> و کسر را نیز مورخ ان عرب به عنوان لقب خسرو از شیروان و [[خسرو پرویز]] بکار برده‌اند. ویرانه‌های این بنا در محله اسپانبر واقع در شرق [[تیسفون]]<sup>*</sup> و در آنجا که آثار خرابه‌های بسیاری موجود است<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، 509.</ref>، هنوز پابرجاست. تاریخ برآوردن [[تیسفون\|کاخ تیسفون]] به درستی روشن نیست<ref>4- (Evan- Madayen) in Encyclopedia Iranic, Editcdby Ehsan Yarshater, Mazda Publishers, Costa Mesa California, 1993. V. 6, P. 447.</ref>، گروهی آنرا [[خسرو انوشیروان]] و گروهی به شاپور یکم (حک: 272- 241م) و حتی شاپور دوم <ref>ابن بلخی، فارس‌نامه، به اهتمام گامی لسترانج و آلن نیکلسون، تهران: دنیای کتاب، 1363، صص 21 و 69 و 72.</ref> (379- 309م) نسبت داده‌اند. مجموع خرابه‌های این کاخ و متعلّقات آن مساختی به طول 300 × 400 متر را در بردارد که شامل آثاری چند است.

	~~یارشاطر، همان ص 565~~.~~</ref>~~.		علاوه بر طاق کسری عمارتی در فاصله 100 متری مشرق آن و تلی معروف به حریم کسری در سمت جنوب آن و ویرانه‌هایی در سمت شمال در زیر قبرستان جدید هست و طاق کسری تنها بخش از کل عمارت است که اثر قابل توجهی از آن باقی مانده. ایوان بزرگ حدود 35 متر ارتقاع و قطر دهانه آن 25 متر است که به حیاط بسته‌ای باز می‌شده. در حال حاضر قسمتی از ایوان و نمای کاخ برپاست. بقیه ساختمان به پنج اتاق راستگوشه بزرگ تقسیم می‌شده که راهروهایی آنها را به هم متصل می‌کرده که شماری اتاق کوچک آنها را از هم جدا می‌کنند. مصالح ساختمانی در اینجا از سنتهای مقدس معماران بین‌النهرین یعنی آجر و ملاط پوشیده از گچبری که وسیله‌ای برای ریزه‌کاری های تزیینی بوده، پیوری می‌کند. آرایش بیرونی شامل نمای ساختمان است که از شش طبقه طاقچه افقی که بر ستون های توکار سوارند ترکیب شده.

	ایوان مدائن به دلیل آنکه نشانه شاهنشاهی ساسانی که در تیسفون به دست مسلمانان تصرف شد به عنوان نماد فروپاشی آن حکومت و پیروزی اسلام و «آئینه عبرت» در ادبیات دوران اسلامی شهرت یافت<~~sup~~>8.</~~sup~~>		این نما از صاروج منقش با سنگهای مرمر یا از صفحات مسین رزاند و دوسیم‌اندود پوشیده شده بوده. تا سال 1888م نما و تالار بزرگ مرکز برپا بوده و در این سال جناح شمالی خراب شده است. و در وسط این جلوخان دهانه طاق بزرگ بیضی شکلی نمایان است که عمق آن تا آخر بنا پیش رفته که تالار بارگاه شاهنشاه بوده. این بنا از لحاظ ساختمانی بنایی ساده بوده ولی حیرت و اعجاب نظارگان در برابر آن بیشتر به علت عظمت و ضخامت اضلاع آن بوده است<ref>گیرشمن عرومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام ...............،تهران: علمی و فرهنگی،چاپ دوم 1370، صص 140- 136.</ref>.

			از آرایش داخلی بنا تنها توصیفایی مربوط به روزگار خسرو انوشیروان باقی است و بیانگر این است که دیوارها پوشیده از موزاییک بوده از جمله در اتاقی که تخت او قرار داشته صحنه جنگ وی در انطاکیه را کشیده بودند و از روی تعدای مهره‌های موزاییک شیشه‌ای و تکه‌هایی از مرمر رنگ‌آمیزی شده که در آنجا به دست آمده این مطلب اثبات می‌‌شود. [[تاج]] پادشاه که مرصع به زر و سیم و مروارید و یاقت و زهره بوده به وسیله زنجیری از طلای نازک به سقف آویخته بوده و حلقه‌ای که زنجیر تاج را به سقف می‌بسته تا سال 1812م برجای بوده است<ref>گیرشمن، رومن'''''، ایران از آغاز تا اسلام'''''،ترجمه محمد معین، تهرا: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 392.

			یارشاطر، همان ص 565.</ref>. ایوان مدائن به دلیل آنکه نشانه شاهنشاهی [[ساسانیان\|ساسانی]] که در [[تیسفون]] به دست مسلمانان تصرف شد به عنوان نماد فروپاشی آن حکومت و پیروزی اسلام و «آئینه عبرت» در ادبیات دوران اسلامی شهرت یافت<ref>کریستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1379، ص. 25- 523.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل‌بن علی '''''تحفه‌العراقین'''''، به اهتمام یحیی قریب، تهران: ابن‌سینا، 1333.</ref><ref>خاقانی شروانی، بدیل بن‌علی، '''''دیوان خاقانی'''''، ویراسته میرجلا‌الدین کزازی. تهران، نشر مرکز،1375</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[ساسانیان]]

			* [[تیسفون]]<br />

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	سهم الدین خزائی		سهم الدین خزائی



	~~کریستن سن، همان، صص 25- 523.~~

	خاقانی شروانی، بدیل‌بن علی '''''تحفه‌العراقین'''''، به اهتمام یحیی قریب، تهران: ابن‌سینا، 1333؛ خاقانی شروانی، بدیل بن‌علی، دیوان خاقانی،ویراسته میرجلا‌الدین کزازی. تهران، نشر مرکز،1375.

Nazli در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۳

2025-01-11T16:13:16Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ايوان مدائن،''' مشهور به طاق كسري و معروف‌ترين بناي به جاي مانده از پادشاه ساساني واقع در عراق امروزي. '''ايوان به طاق يا عمارتي گفته مي‌شود كه شكل آن محرابي و هلالي باشد.¹''' به اين دليل آن را ايوان كسري يا طاق كسري مي‌گويند كه به احتمال س...» ایجاد کرد

2024-08-13T15:45:42Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''ايوان مدائن،''' مشهور به طاق كسري و معروف‌ترين بناي به جاي مانده از پادشاه ساساني واقع در عراق امروزي. '''ايوان به طاق يا عمارتي گفته مي‌شود كه شكل آن محرابي و هلالي باشد.1''' به اين دليل آن را ايوان كسري يا طاق كسري مي‌گويند كه به احتمال س...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ايوان مدائن،''' مشهور به طاق كسري و معروف‌ترين بناي به جاي مانده از پادشاه ساساني واقع در عراق امروزي.

'''ايوان به طاق يا عمارتي گفته مي‌شود كه شكل آن محرابي و هلالي باشد.1''' به اين دليل آن را ايوان كسري يا طاق كسري مي‌گويند كه به احتمال سازندة آن خسرو انوشيروان (589- 531 م) ملقب به كسري بوده2 و كسر را نيز مورخ ان عرب به عنوان لقب خسرو از شيروان و خسرو پرويز بكار برده‌اند. ويرانه‌هاي اين بنا در محلة اسپانبر واقع در شرق تيسفون* و در آنجا كه آثار خرابه‌هاي بسياري موجود است3 هنوز پابرجاست. تاريخ برآوردن كاخ تيسفون به درستي روشن نيست4 گروهي آنرا خسرو انوشيروان و گروهي به شاپور يكم (حك: 272- 241م) و حتي شاپور دوم5 (379- 309م) نسبت داده‌اند. مجموع خرابه‌هاي اين كاخ و متعلّقات آن مساختي به طول 300 × 400 متر را در بردارد كه شامل آثاري چند است. علاوه بر طاق كسري عمارتي در فاصلة 100 متري مشرق آن و تلي معروف به حريم كسري در سمت جنوب آن و ويرانه‌هايي در سمت شمال در زير قبرستان جديد هست و طاق كسري تنها بخش از كل عمارت است كه اثر قابل توجهي از آن باقي مانده. ايوان بزرگ حدود 35 متر ارتقاع و قطر دهانة آن 25 متر است كه به حياط بسته‌اي باز مي‌شده. در حال حاضر قسمتي از ايوان و نماي كاخ برپاست. بقية ساختمان به پنج اتاق راستگوشة بزرگ تقسيم مي‌شده كه راهروهايي آنها را به هم متصل مي‌كرده كه شماري اتاق كوچك آنها را از هم جدا مي‌كنند. مصالح ساختماني در اينجا از سنتهاي مقدس معماران بين‌النهرين يعني آجر و ملاط پوشيده از گچبري كه وسيله‌اي براي ريزه‌كاريهاي تزييني بوده، پيوري مي‌كند. آرايش بيروني شامل نماي ساختمان است كه از شش طبقه طاقچة افقي كه بر ستونهاي توكار سوارند تركيب شده. اين نما از صاروج منقش با سنگهاي مرمر يا از صفحات مسين رزاند و دوسيم‌اندود پوشيده شده بوده. تا سال 1888م نما و تالار بزرگ مركز برپا بوده و در اين سال جناح شمالي خراب شده است. و در وسط اين جلوخان دهانة طاق بزرگ بيضي شكلي نمايان است كه عمق آن تا آخر بنا پيش رفته كه تالار بارگاه شاهنشاه بوده. اين بنا از لحاظ ساختماني بنايي ساده بوده ولي حيرت و اعجاب نظارگان در برابر آن بيشتر به علت عظمت و ضخامت اضلاع آن بوده است.6 از آرايش داخلي بنا تنها توصيفايي مربوط به روزگار خسرو انوشيروان باقي است و بيانگر اين است كه ديوارها پوشيده از موزاييك بوده از جمله در اتاقي كه تخت او قرار داشته صحنة جنگ وي در انطاكيه را كشيده بودند و از روي تعداي مهره‌هاي موزاييك شيشه‌اي و تكه‌هايي از مرمر رنگ‌آميزي شده كه در آنجا به دست آمده اين مطلب اثبات مي‌‌شود. تاج پادشاه كه مرصع به زر و سيم و مرواريد و ياقت و زهره بوده به وسيلة زنجيري از طلاي نازك به سقف آويخته بوده و حلقه‌اي كه زنجير تاج را به سقف مي‌بسته تا سال 1812م برجاي بوده است.7

ايوان مدائن به دليل آنكه نشانه شاهنشاهي ساساني كه در تيسفون به دست مسلمانان تصرف شد به عنوان نماد فروپاشي آن حكومت و پيروزي اسلام و «آئينه عبرت» در ادبيات دوران اسلامي شهرت يافت8

'''منابع و مآخذ:'''

1- دهخدا، علي‌اكبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورة جديد 1377، ج 3، ص 38- 37.

2- يارشاطر، احسان، '''''تاريخ ايران از سلوكيان تا فروپاشي دولت ساسانيان'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: اميركبير 1377، ج 3 (قسمت دوم)، ص 563.

3- كريستن‌سن، آرتورامانوئل، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، چاپ دهم 1379، 509.

4- (Evan- Madayen) in Encyclopedia Iranic, Editcdby Ehsan Yarshater, Mazda Publishers, Costa Mesa California, 1993. V. 6, P. 447.

5- ابن بلخي، فارس‌نامه، به اهتمام گامي لسترانج و آلن نيكلسون، تهران: دنياي كتاب، 1363، صص 21 و 69 و 72.

6- گيرشمن عرومان، '''''هنر ايران در دوران پارتي و ساساني'''''، ترجمه بهرام ...............،تهران: علمي و فرهنگي،چاپ دوم 1370، صص 140- 136.

7- گيرشمن، رومن'''''، ايران از آغاز تا اسلام'''''،ترجمه محمد معين، تهرا: علمي و فرهنگي، چاپ يازدهم 1375، ص 392.

يارشاطر، همان ص 565.

كريستن سن، همان، صص 25- 523.

خاقاني شرواني، بديل‌بن علي '''''تحفه‌العراقين'''''، به اهتمام يحيي قريب، تهران: ابن‌سينا، 1333؛ خاقاني شرواني، بديل بن‌علي، ديوان خاقاني،ويراسته ميرجلا‌الدين كزازي. تهران، نشر مركز،1375.

سهم الدین خزائی