https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C 2026-06-16T02:44:15Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=8372&oldid=prev 2025-05-12T14:08:13Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;عطار، فریدالدین (1360). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تذکره‌الاولیاء&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;عطار، فریدالدین (1360). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تذکره‌الاولیاء&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). '''''کشف‌المحجوب'''''. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). '''''المشارع و المطارحات'''''. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). '''''النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه'''''. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صوفیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تصوف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). '''''کشف‌المحجوب'''''. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). '''''المشارع و المطارحات'''''. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلوکیان|</ins>سلوک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). '''''النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه'''''. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و [[مقرنس]] کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ه‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان [[مغول ها|مغول]] و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف تشیع''''' (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاده، </del>در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و [[مقرنس]] کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ه‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>تاریخ قومس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان [[مغول ها|مغول]] و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف تشیع''''' (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاده]]، </ins>در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقی، </del>مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). '''''راهنمای بازدید از استان سمنان.''''' سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|سلجوقی]]، </ins>مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). '''''راهنمای بازدید از استان سمنان.''''' سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، آخرین شاهزاده غوری است، تاریخ احداث این آرامگاه 612هـ/ 1210م است</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، اخرین شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این ارامگاه 612هـ/ 1210م است.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین </ins>بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی‌شاه قاجار]]&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>سبک‌شناسی معماری ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه آرامگاهی بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلخانان|</ins>دوره ایلخانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). '''''آثار ایران.''''' جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین آثار، این مجموعه می‌باشند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرین </del>بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی‌شاه قاجار]]&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه آرامگاهی بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). '''''آثار ایران.''''' جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین آثار، این مجموعه می‌باشند.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف و کیانوش معتقدی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف و کیانوش معتقدی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:معماری و شهر سازی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-5298:rev-8372:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=5298&oldid=prev 2025-05-01T12:11:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و [[مقرنس]] کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ه‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان [[مغول ها|مغول]] و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف تشیع''''' (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و [[مقرنس]] کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ه‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان [[مغول ها|مغول]] و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف تشیع''''' (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنمای بازدید از استان سمنان.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنمای بازدید از استان سمنان.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسندگان مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسندگان مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف و کیانوش معتقدی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف و کیانوش معتقدی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3898:rev-5298:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=3898&oldid=prev 2025-04-21T22:12:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]'''،''' ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=":0"&gt;عطار، فریدالدین (1360). تذکره‌الاولیاء. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=":0" /<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;. ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). کشف‌المحجوب. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref</del>&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:61958806.jpg|بندانگشتی|آرامگاه بایزید بسطامی، قابل بازیابی از https://www.isna.ir/photo/1400033023132/%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C#1]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]'''،''' ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=":0"&gt;عطار، فریدالدین (1360). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>تذکره‌الاولیاء<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=":0" /&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، </del>که به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معروف گردیده</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (</del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکام ایالات قومس) </del>است&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دونالدن، ویلبر </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1346</del>). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی. ترجمه دکتر فریار</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنگاه ترجمه و نشر کتاب، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18- 19- 37- 68- 109</del>.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده </del>است&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی /2</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه هنری، ص59</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و مقرنس کاری زیبا، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در قسمت جنوب شرقی، مسجد و مناره‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ</del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">364</del>.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبستان کوچک زنانه است، </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این بخش (مسجد زنانه) </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان ایلخانان مغول و </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره‌المعارف تشیع </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1370</del>). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلد سوم، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">233</del>.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همگان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجویری وی را یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ده امام تصوف شمرده </ins>است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجویری، علی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1358</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''کشف‌المحجوب'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کوشش ژوکوفسکی، تهران، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">132</ins>.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و سهروردی او را </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وارثان حکمت خسروانی دانسته </ins>است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهروردی، یحیی (1355)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''المشارع و المطارحات'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق</ins>. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش هانری کربن</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، ص 1</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">502</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">503</ins>.&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلوک اوست. وحدتی </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه به معنای یگانگی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل هیچی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پوچی ماسوای اوست</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهلجی، محمد </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1978</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه'''''. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">115، 147-148</ins>.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). راهنمای بازدید از استان سمنان. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه بناهای آرامگاهی، که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه آرامگاهی بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی آرامگاه بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). '''''معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی'''''. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب آرامگاه وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی''''' /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;.  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به [[ایلخانان|دوره ایلخانی]] است، ایوان با گچ‌بری و [[مقرنس]] کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و [[منار]]&lt;nowiki/&gt;ه‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان [[مغول ها|مغول]] و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;'''''دایره‌المعارف تشیع''''' (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال آرامگاه بایزید به آن، بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>راهنمای بازدید از استان سمنان.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، اخرین شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این ارامگاه 612هـ/ 1210م است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، اخرین شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این ارامگاه 612هـ/ 1210م است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اخرین بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه آرامگاهی بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). آثار ایران. جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین آثار، این مجموعه می‌باشند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اخرین بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فتحعلی شاه قاجار|</ins>فتحعلی‌شاه قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه آرامگاهی بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>آثار ایران.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین آثار، این مجموعه می‌باشند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایلخانان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایلخانان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مقرنس]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مغول ها]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3384:rev-3898:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=3384&oldid=prev 2025-04-17T12:24:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;عطار، فریدالدین (1360). تذکره‌الاولیاء. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). کشف‌المحجوب. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بایزید بسطامی]]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت ان شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;عطار، فریدالدین (1360). تذکره‌الاولیاء. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر ان‌چه از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). کشف‌المحجوب. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرحسین ساکت اف  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجموعه بناهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی، </ins>که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی </ins>بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </ins>بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </ins>وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;. در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلخانان|</ins>دوره ایلخانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است، ایوان با گچ‌بری و مقرنس کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و مناره‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان مغول و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام جعفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]]، </ins>نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف تشیع (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </ins>بایزید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </ins>بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بایزید بسطامی'''،''' </del>مجموعه بناهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی، </del>که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی </del>بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </del>بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </del>وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها اثار گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای ان، در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;. در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی ان قرار دارد، که متعلق به دوره ایلخانی است، ایوان با گچ‌بری و مقرنس کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و مناره‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان مغول و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره ان اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه امام جعفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادق، </del>نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف تشیع (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </del>بایزید به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </del>بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). راهنمای بازدید از استان سمنان. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). راهنمای بازدید از استان سمنان. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، اخرین شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این ارامگاه 612هـ/ 1210م است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، اخرین شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این ارامگاه 612هـ/ 1210م است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اخرین بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی </del>بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). آثار ایران. جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار، </del>این مجموعه می‌باشند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اخرین بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی </ins>بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). آثار ایران. جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار، </ins>این مجموعه می‌باشند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایلخانان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانوش معتقدی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابشناسی </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسندگان مقاله </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرحسین ساکت اف و کیانوش معتقدی</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2988:rev-3384:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2988&oldid=prev 2025-04-11T19:32:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بایزید بسطامی'''،''' ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=":0"&gt;عطار، فریدالدین (1360). تذکره‌الاولیاء. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌چه </del>از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=":0" /&gt;. ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). کشف‌المحجوب. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بایزید بسطامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'''،''' ابویزید طیفور بن عیسی، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق / 8 و 9م چنان که از نامش پیداست اهل بسطام از شهرهای منطقه قومس بود و جز یک بار سفر حج و مواردی که به سبب مخالفت و تکفیر از سوی فقهای بسطام، مجبور به ترک موقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>شهر شد. بیشتر عمر را همانجا گذراند&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 81، 100، 159.&lt;/ref&gt;. البته عطار به جستجوی 30 ساله او در بادیه شام اشارت دارد که با توجه به منابع دیگر، بعید می‌نماید&lt;ref name=":0"&gt;عطار، فریدالدین (1360). تذکره‌الاولیاء. به کوشش محمد استعلامی. تهران، ص 162- 164، 175.&lt;/ref&gt;. بایزید هیچ ننوشته است و بیشتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌چه </ins>از او باقی مانده است سخنان حکیمانه‌ای است که دیگران نقل کرده‌اند. سخنان بی‌پروا و شطحیات او که گاه در حال وجد و بی‌خودی بر زبان می‌راند وی را نزد فقها و شریعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنید بغدادی کوشید تا با نوشتن شرح و تفسیری بر شطحیات وی از این خشم و نفرت بکاهد&lt;ref name=":0" /&gt;. ولی علی‌رغم این خصومت‌ها، وی از والامقام‌ترین بزرگان صوفیه بوده است که همگان به مقامش، اذعان کرده‌اند. ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر، هر دو او را پیشرو مسلک و طریقت خود دانسته‌اند&lt;ref name=":0" /&gt;. هجویری وی را یکی از ده امام تصوف شمرده است&lt;ref&gt;هجویری، علی (1358). کشف‌المحجوب. به کوشش ژوکوفسکی، تهران، ص 132.&lt;/ref&gt; و سهروردی او را از وارثان حکمت خسروانی دانسته است&lt;ref&gt;سهروردی، یحیی (1355). المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شیخ‌اشراق. به کوشش هانری کربن. تهران، ص 1/502-503.&lt;/ref&gt;. وحدت و یگانگی خداوند اساس عرفان و سلوک اوست. وحدتی که نه به معنای یگانگی در مقابل چندگانگی، بلکه به معنای بودن یک وجود، در مقابل هیچی و پوچی ماسوای اوست&lt;ref&gt;سهلجی، محمد (1978). النور من الکلمات ابی طیفور، شطحیات الصوفیه. به کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت، ص 115، 147-148.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بایزید بسطامی'''،''' مجموعه بناهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی، </del>که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی </del>بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </del>بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </del>وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </del>گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </del>در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;. در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>قرار دارد، که متعلق به دوره ایلخانی است، ایوان با گچ‌بری و مقرنس کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و مناره‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان مغول و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه امام جعفر صادق، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف تشیع (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </del>بایزید به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </del>بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بایزید بسطامی'''،''' مجموعه بناهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی، </ins>که در فاصله 6 کیلومتری شهر شاهرود در استان [[سمنان]]، بر گرد مقبره بایزید بسطامی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، که به نام او معروف گردیده. مجموعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی </ins>بسطام شامل بخش‌های مختلفی است. بر روی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </ins>بایزید، سنگ قبری قرار دارد که، متعلق به قاضی ملک (از حکام ایالات قومس) است&lt;ref&gt;دونالدن، ویلبر (1346). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانی. ترجمه دکتر فریار. بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص 18- 19- 37- 68- 109.&lt;/ref&gt;. در غرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </ins>وی، سه اتاق کوچک متصل به هم وجود دارد، که معروف به صومعه یا خانقاه بایزید است، که در یکی از اتاق‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </ins>گچی و محراب گچی زیبایی وجود دارد که بر طبق کتیبه بالای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </ins>در 702هـ/ 1300م توسط حسین ابن ابی‌طالب دامغانی، ساخته شده است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی /2. حوزه هنری، ص59.&lt;/ref&gt;. در قسمت جنوبی این مجموعه، ایوان و راهروی ورودی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>قرار دارد، که متعلق به دوره ایلخانی است، ایوان با گچ‌بری و مقرنس کاری زیبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاریخ 713هـ/ 1310م به مجموعه یاد شده، اضافه گردیده. در قسمت جنوب شرقی، مسجد و مناره‌ای قرار دارد که از عهد سلجوقی بازمانده و بر طبق کتیبه موجود بر مناره، در تاریخ 514هـ/ 1075م است&lt;ref&gt;رفیع حقیقت. تاریخ قومس. ص 356- 363- 364.&lt;/ref&gt;، که خود از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه است در واقع مسجد بایزید، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقی) و شبستان کوچک زنانه است، که این بخش (مسجد زنانه) در زمان ایلخانان مغول و در تاریخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُک (مخروطی شکل) به پیکره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>اضافه شده. بقعه امام زاده محمد، نوه امام جعفر صادق، نیز در داخل ورودی همین مسجد است&lt;ref&gt;دایره‌المعارف تشیع (1370). جلد سوم، ص 233.&lt;/ref&gt;، در مجاورت خانقاه بایزید، ایوان و گنبد مخروطی شکل وجود دارد، که هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گردیده، گنبد غازان‌خان، بر پایه نقشه مربع شکل، برای انتقال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </ins>بایزید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </ins>بنا شده بود که هیچ‌گاه انجام نپذیرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). راهنمای بازدید از استان سمنان. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سمت جنوب شرقی مسجد سلجوقی، مدرسه شاهرخیه&lt;ref&gt;هاشمی، سروش (1385). راهنمای بازدید از استان سمنان. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.&lt;/ref&gt;، در دو طبقه وجود دارد، که در زمان شاهرخ تیموری (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گردیده.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین </del>شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاه </del>612هـ/ 1210م است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جنوب ایوان ورودی و در شرقی‌ترین بخش مجموعه، مقبره‌ای وجود دارد، که منتسب به، علاءالدین محمد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرین </ins>شاهزاده غوری است ، تاریخ احداث این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاه </ins>612هـ/ 1210م است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین </del>بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرامگاهی </del>بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). آثار ایران. جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار، </del>این مجموعه می‌باشند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرین </ins>بنایی که در مرکز حیاط قرار گرفته، مقبره شاهزاده افغانی به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار&lt;ref&gt;پیرنیا، محمد کریم (1384). سبک‌شناسی معماری ایران. تدوین دکتر غلام حسین معماریان. تهران: نشر سروش دانش، ص229- 230.&lt;/ref&gt;، در 1242هـ/ 1824م اقداماتی برای مرمت سردر مسجد بایزید انجام گرفته، که کتیبه‌ای در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهی به مجموعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارامگاهی </ins>بسطام، در می‌یابیم که عمده بناها و تزئینات این مجموعه متعلق به شیوه معماری دوره ایلخانی&lt;ref&gt;گدار، آندره (1936). آثار ایران. جلد اول، قسمت دوم، ص296- 305.&lt;/ref&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنین محراب گچی مسجد بایزید و درب چوبی موجود در داخل مسجد از جمله زیباترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار، </ins>این مجموعه می‌باشند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانوش معتقدی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانوش معتقدی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1776:rev-2988:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=1776&oldid=prev 2024-09-26T16:19:53Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&amp;diff=1776&amp;oldid=1330">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=1330&oldid=prev 2024-08-18T20:42:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    سهلجي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 115، 147-148.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    سهلجي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 115، 147-148.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرحسین ساکت اف  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''بايزيد بسطامي،''' مجموعه بناهاي آرامگاهي، كه در فاصلة 6 كيلومتري شهر شاهرود در استان سمنان، بر گرد مقبرة بايزيد بسطامي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، كه به نام او معروف گرديده. مجموعه آرامگاهي بسطام شامل بخش‌هاي مختلفي است. بر روي آرامگاه بايزيد، سنگ قبري قرار دارد كه، متعلق به قاضي ملك (از حكام ايالات قومس) است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در غرب آرامگاه وي، سه اتاق كوچك متصل به هم وجود دارد، كه معروف به صومعه يا خانقاه بايزيد است، كه در يكي از اتاق‌ها آثار گچي و محراب گچي زيبايي وجود دارد كه بر طبق كتيبة بالاي آن، در 702هـ/ 1300م توسط حسين ابن ابيطالب دامغاني، ساخته شده است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در قسمت جنوبي اين مجموعه، ايوان و راهروي ورودي آن قرار دارد، كه متعلق به دورة ايلخاني است، ايوان با گچ‌بري و مقرنس كاري زيبا، به دستور سلطان محمد خدابنده، در تاريخ 713هـ/ 1310م به مجموعة ياد شده، اضافه گرديده. در قسمت جنوب شرقي، مسجد و مناره‌اي قرار دارد كه از عهد سلجوقي بازمانده و بر طبق كتيبة موجود بر مناره، در تاريخ 514هـ/ 1075م است،&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; كه خود از قديمي‌ترين قسمت‌هاي مجموعه است در واقع مسجد بايزيد، شامل دو شبستان بزرگ مردانه (همان مسجد سلجوقي) و شبستان كوچك زنانه است، كه اين بخش (مسجد زنانه) در زمان ايلخانان مغول و در تاريخ 699هـ/ 1298م مرمت و گنبد رُك (مخروطي شكل) به پيكرة آن اضافه شده. بقعة امام زاده محمد، نوة امام جعفر صادق، نيز در داخل ورودي همين مسجد است،&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; در مجاورت خانقاه بايزيد، ايوان و گنبد مخروطي شكل وجود دارد، كه هم زمان با گنبد امام زاده، در زمان غازان‌خان (694-703هـ/ 1295- 1303م) بنا گرديده، گنبد غازان‌خان، بر پاية نقشة مربع شكل، براي انتقال آرامگاه بايزيد به آن، بنا شده بود كه هيچ‌گاه انجام نپذيرفت.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سمت جنوب شرقي مسجد سلجوقي، مدرسة شاهرخيه،&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در دو طبقه وجود دارد، كه در زمان شاهرخ تيموري (807- 850هـ/ 1403- 1446م) بنا گرديده. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جنوب ايوان ورودي و در شرقي‌ترين بخش مجموعه، مقبره‌اي وجود دارد، كه منتسب به، علاءالدين محمد، آخرين شاهزادة غوري است ، تاريخ احداث اين آرامگاه 612هـ/ 1210م است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرين بنايي كه در مركز حياط قرار گرفته، مقبرة شاهزادة افغاني به نام، اعظم‌خان است. در زمان فتحعلي‌شاه قاجار،&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در 1242هـ/ 1824م اقداماتي براي مرمت سردر مسجد بايزيد انجام گرفته، كه كتيبه‌اي در سردر مسجد قابل مشاهده است. با نگاهي به مجموعة آرامگاهي بسطام، در مي‌يابيم كه عمده بناها و تزئينات اين مجموعه متعلق به شيوة معماري دورة ايلخاني&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; (654- 736هـ/ 1256- 1335م) است، همچنين محراب گچي مسجد بايزيد و درب چوبي موجود در داخل مسجد از جمله زيباترين آثار، اين مجموعه مي‌باشند.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    دونالدن، ويلبر. '''''معماري اسلامي ايران در دورة ايلخاني'''''. ترجمة دكتر فريار، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1346، ص18- 19- 37- 68- 109.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    '''''دايرةالمعارف بناهاي تاريخي ايران در دورة اسلامي /2.''''' حوزة هنري، ص59.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    رفيع حقيقت. '''''تاريخ قومس'''''. ص356- 363- 364.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    '''''دايرةالمعارف تشيع'''''. جلد سوم، 1370، ص233.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.    سروش هاشمي. '''''راهنماي بازديد از استان سمنان'''''. سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، 1385. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    محمد كريم پيرنيا. '''''سبك‌شناسي معماري ايران'''''. تدوين دكتر غلام حسين معماريان، نشر سروش دانش، 1384، ص229- 230.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.    آندره گدار. '''''آثار''''' '''''ايران'''''. جلد اول، قسمت دوم، چاپ 1936، ص296- 305.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانوش معتقدی</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-479:rev-1330:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF_%D8%A8%D8%B3%D8%B7%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=479&oldid=prev 2024-08-12T18:06:12Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;بايزيد بسطامي،&#039;&#039;&#039; ابويزيد طيفور بن عيسي، از عارفان بزرگ ايران در سده‌هاي 2 و 3ق / 8 و 9م چنان كه از نامش پيداست اهل بسطام از شهرهاي منطقة قومس بود و جز يك بار سفر حج و مواردي كه به سبب مخالفت و تكفير از سوي فقهاي بسطام، مجبور به ترك موقت آن شهر شد. ب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;بايزيد بسطامي،&#039;&#039;&#039; ابويزيد طيفور بن عيسي، از عارفان بزرگ ايران در سده‌هاي 2 و 3ق / 8 و 9م چنان كه از نامش پيداست اهل بسطام از شهرهاي منطقة قومس بود و جز يك بار سفر حج و مواردي كه به سبب مخالفت و تكفير از سوي فقهاي بسطام، مجبور به ترك موقت آن شهر شد. بيشتر عمر را همانجا گذراند.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; البته عطار به جستجوي 30 سالة او در بادية شام اشارت دارد كه با توجه به منابع ديگر، بعيد مي‌نمايد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; بايزيد هيچ ننوشته است و بيشتر آن‌چه از او باقي‌مانده است سخنان حكيمانه‌اي است كه ديگران نقل كرده‌اند. سخنان بي‌پروا و شطحيات او كه گاه در حال وجد و بي‌خودي بر زبان مي‌راند وي را نزد فقها و شريعت پرستان منفور ساخته بود. پس از مرگش، جنيد بغدادي كوشيد تا با نوشتن شرح و تفسيري بر شطحيات وي از اين خشم و نفرت بكاهد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ولي علي‌رغم اين خصومت‌ها، وي از والامقام‌ترين بزرگان صوفيه بوده است كه همگان به مقامش، اذعان كرده‌اند. ابوالحسن خرقاني و ابوسعيد ابوالخير، هر دو او را پيشرو مسلك و طريقت خود دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; هجويري وي را يكي از ده امام تصوف شمرده است&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و سهروردي او را از وارثان حكمت خسرواني دانسته است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; وحدت و يگانگي خداوند اساس عرفان و سلوك اوست. وحدتي كه نه به معناي يگانگي در مقابل چندگانگي، بلكه به معناي بودن يك وجود، در مقابل هيچي و پوچي ماسواي اوست.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    سهلجي، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;النور من الكلمات ابي طيفور، شطحيات الصوفيه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالرحمن بدوي، كويت: 1978م، 81، 100، 159.<br /> <br /> 2.    عطار، فريدالدين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تذكرةالاولياء.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; به كوشش محمد استعلامي، تهران: 1360، 162- 164، 175.<br /> <br /> 3.    &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همانجا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;.<br /> <br /> 4.    &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همانجا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;.<br /> <br /> 5.    هجويري، علي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف‌المحجوب.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; به كوشش ژوكوفسكي، تهران: 1358، 132.<br /> <br /> 6.    سهروردي، يحيي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المشارع و المطارحات. مجموعه مصنفات شيخ‌اشراق&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش هانري كربن، تهران: 1355هـ.ش، 1/502-503.<br /> <br /> 7.    سهلجي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 115، 147-148.<br /> <br /> امیرحسین ساکت اف</div>

Samei