https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AFبجنورد - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T03:30:05Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=6993&oldid=prevSamei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۹2025-05-07T22:29:35Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:بجنورد.jpg|بندانگشتی|بجنورد، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:بجنورد.jpg|بندانگشتی|بجنورد، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بجنورد، مرکز [[استان خراسان شمالی]] و مرکز شهرستانی به همان نام. این شهرستان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات كشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: وزارت كشور، 1383. </ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بجنورد، مرکز [[استان خراسان شمالی]] و مرکز شهرستانی به همان نام. این شهرستان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>>دفتر تقسیمات كشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: وزارت كشور، 1383. </ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان بجنورد، از شمال با کشور ترکمنستان، از شرق با شهرستان شیروان، از جنوب با شهرستان اسفراین، از غرب با شهرستانهای جاجرم و «مانه و سملقان» (به مرکزیت آشخانه) همسایه است<ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">> '''''همان'''''.<</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان بجنورد، از شمال با کشور ترکمنستان، از شرق با شهرستان شیروان، از جنوب با شهرستان اسفراین، از غرب با شهرستانهای جاجرم و «مانه و سملقان» (به مرکزیت آشخانه) همسایه است<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0" </ins>/>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بجنورد، با مختصات جغرافیایی ً00 َ19 ْ57 طول شرقی و ً00 َ28 ْ37 عرض شمالی و ارتفاع 1070 متر از سطح دریا با آب و هوایی معتدل مایل به گرم، نیمه خشک، کنار یکی از ریزابههای رود اترک قرار دارد. شهر بجنورد در دشت نسبتاً همواری میان کوههای قرهبلاغ (در شمال)، آلاداغ (در جنوب غربی) و کوه سفید بوداغ (در جنوب) واقع است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی'''''. ج 3، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرةالمعارف </del>جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 163.</ref>. این شهر با مرز ترکمنستان (به خط مستقیم) حدود 60 کم و از راه زمینی با تهران 688 کم فاصله دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم)'''''. تهران: همشهری، 1380، ص 133، 134، 147، 148.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بجنورد، با مختصات جغرافیایی ً00 َ19 ْ57 طول شرقی و ً00 َ28 ْ37 عرض شمالی و ارتفاع 1070 متر از سطح دریا با آب و هوایی معتدل مایل به گرم، نیمه خشک، کنار یکی از ریزابههای رود اترک قرار دارد. شهر بجنورد در دشت نسبتاً همواری میان کوههای قرهبلاغ (در شمال)، آلاداغ (در جنوب غربی) و کوه سفید بوداغ (در جنوب) واقع است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی'''''. ج 3، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 163.</ref>. این شهر با مرز ترکمنستان (به خط مستقیم) حدود 60 کم و از راه زمینی با تهران 688 کم فاصله دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم)'''''. تهران: همشهری، 1380، ص 133، 134، 147، 148.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی منابع از بجنورد با نامهای بوزنجرد، بیژنگرد و بیژن یورت یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگنامة </del>تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 174. </ref>. همچنین: «خاستگاه نخستین شهر، در محلی به نام «جر» یا «جرمگان» یا «جرمقان» قرار گرفته بود که در حمله مغولان به خراسان، از بین رفته است، سپس شهر در مکانی به نام «بیژن یورت» یا «بیژنگرد» ایجاد شده، ولی به مرور زمان اهمیت خود را از دست میدهد<ref> افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش''''' '''''در''''' '''''نام''''' '''''شهرهای''''' '''''ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، ص159.</ref>.» در حدودالعالم در دو جا به جرمگان اشاره شده، از جمله در قسمت «سخن اندر رودها»: «... رودیست به حدود خراسان آن را رود هِرند خوانند، از کوه طوس برود بر حدود آسَتُو [ولایتی که قوچان امروزی کرسی آن بوده است] و جرمگان برود و میانه گرگان بِبُرد و به شهر آبسکون رود و به دریای خزران افتد<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص49.</ref>».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی منابع از بجنورد با نامهای بوزنجرد، بیژنگرد و بیژن یورت یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگنامه </ins>تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 174. </ref>. همچنین: «خاستگاه نخستین شهر، در محلی به نام «جر» یا «جرمگان» یا «جرمقان» قرار گرفته بود که در حمله مغولان به خراسان، از بین رفته است، سپس شهر در مکانی به نام «بیژن یورت» یا «بیژنگرد» ایجاد شده، ولی به مرور زمان اهمیت خود را از دست میدهد<ref> افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش''''' '''''در''''' '''''نام''''' '''''شهرهای''''' '''''ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، ص159.</ref>.» در حدودالعالم در دو جا به جرمگان اشاره شده، از جمله در قسمت «سخن اندر رودها»:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><blockquote></ins>«... رودیست به حدود خراسان آن را رود هِرند خوانند، از کوه طوس برود بر حدود آسَتُو [ولایتی که قوچان امروزی کرسی آن بوده است] و جرمگان برود و میانه گرگان بِبُرد و به شهر آبسکون رود و به دریای خزران افتد<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص49<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ref>».</blockquote>و نیز در قسمت «سخن اندر ناحیت خراسان و شهرهای وی»: «جرمگان و سیبنکان، خوجان و راوینی شهرکهاییاند با کشت و برز بسیار و آبادان و اندر میان کوه و دشت نهاده و این همه از حدود نشابورست<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص90</ins>.</ref>».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و نیز در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قسمت «سخن اندر ناحیت خراسان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای وی»</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«جرمگان و سیبنکان، خوجان و راوینی شهرکهاییاند </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برز </del>بسیار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبادان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندر میان کوه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت نهاده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این همه از حدود نشابورست</del><ref>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص90</del>.</ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">»</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در معجمالبلدان نیز دوبار از بوزنجرد نام برده شده که اولی مسلماً بجنورد نیست </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوّمی </ins>نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعید است که بجنورد باشد: «[بوزنجرد] دیهی در یک مرحلگی همدان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمت ساوه...»<ref name=":1">حَمَوی بغدادی، یاقوت. '''''معجمالبلدان'''''. ترجمه دکتر علینقی منزوی، ج1، (بخش دوم)، تهران: معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، 1381، ص651.</ref> </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر [بوزنجرد] «دیهی از مرو در سمت بیابان است»<ref name="</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1" />. به هر حال </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجه به آثار برجای مانده «شهر بجنورد دارای ارگ قدیمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار خرابههای ابنیه کهنه </ins>بسیار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است، اکثر اهالی از طوایف کردشادلو هستند، چمن کالپوش معروف در نزدیک آن واقع که محل توقف قشون یا شکارگاه بوده است، به طور کلّی این ناحیه دارای آب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هوای معتدل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برف </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باران زیاد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رودخانه و چشمهسارهای بسیار میباشد...»</ins><ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیهان، مسعود. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیای مفصل ایران (2: سیاسی)</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: ابنسینا، 1311، ص187</ins>.</ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. عمارت آیینهخانه، نارین قلعه، آرامگاه سلطان سیدعباس، بناهای سنگی اسپاخو، عمارت سردار مفخم، آرامگاه شهدای جنگ جهانی دوم، آب معدنی بشقارداش، گردشگاه بابا امان و غارهای آغچه و بیدک از جمله آثار تاریخی و دیدنی این شهر محسوب میشوند</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در معجمالبلدان نیز دوبار از بوزنجرد نام برده شده که اولی مسلماً بجنورد نیست و دوّمی نیز بعید است که بجنورد باشد: « [بوزنجرد] دیهی در یک مرحلگی همدان در سمت ساوه...»<ref>حَمَوی بغدادی، یاقوت. '''''معجمالبلدان'''''. ترجمه دکتر علینقی منزوی، ج1، (بخش دوم)، تهران: معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، 1381، ص651.</ref> و دیگر [بوزنجرد] «دیهی از مرو در سمت بیابان است»<ref>'''''همان'''''. همانجا.</ref>.به هر حال با توجه به آثار برجای مانده «شهر بجنورد دارای ارگ قدیمی و آثار خرابههای ابنیه کهنه بسیار است، اکثر اهالی از طوایف کردشادلو هستند، چمن کالپوش معروف در نزدیک آن واقع که محل توقف قشون یا شکارگاه بوده است، به طور کلّی این ناحیه دارای آب و هوای معتدل و برف و باران زیاد و رودخانه و چشمهسارهای بسیار میباشد...»<ref>کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران (2: سیاسی)'''''. تهران: ابنسینا، 1311، ص187.</ref>. عمارت آیینهخانه، نارین قلعه، آرامگاه سلطان سیدعباس، بناهای سنگی اسپاخو، عمارت سردار مفخم، آرامگاه شهدای جنگ جهانی دوم، آب معدنی بشقارداش، گردشگاه بابا امان و غارهای آغچه و بیدک از جمله آثار تاریخی و دیدنی این شهر محسوب میشوند. </del>با تأسیس خراسان شمالی در1383<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: وزارت کشور، 1383 (بروشور).</ref>، بجنورد به عنوان مرکز این استان انتخاب شد و بدین ترتیب، این شهر وارد مرحله جدیدی از توسعه اجتماعی و اقتصادی خود گردید. احداث مراکز صنعتی و آموزشی و نیز وجود فرودگاه و راههای آسفالت شده اصلی<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور. '''''اطلس جادههای ایران'''''. ویرایش دوم، تهران: همشهری، ص4.</ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،بجنورد </del>را به صورت یکی از مراکز جذب جمعیت در شمال شرقی کشور، در آورده است؛ به گونهای که جمعیت این شهر از 19253 تن در 1353 <ref>مرکز آمار ایران. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75- 1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص106.</ref> به 182465 تن در 1384رسیده، یعنی در مدت نزدیک به پنجاه سال تقریباً به ده برابر افزایش یافته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تأسیس خراسان شمالی در1383<ref>دفتر تقسیمات کشوری. '''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: وزارت کشور، 1383 (بروشور).</ref>، بجنورد به عنوان مرکز این استان انتخاب شد و بدین ترتیب، این شهر وارد مرحله جدیدی از توسعه اجتماعی و اقتصادی خود گردید. احداث مراکز صنعتی و آموزشی و نیز وجود فرودگاه و راههای آسفالت شده اصلی<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور. '''''اطلس جادههای ایران'''''. ویرایش دوم، تهران: همشهری، ص4.</ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، بجنورد </ins>را به صورت یکی از مراکز جذب جمعیت در شمال شرقی کشور، در آورده است؛ به گونهای که جمعیت این شهر از 19253 تن در 1353 <ref>مرکز آمار ایران. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75- 1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص106.</ref> به 182465 تن در 1384رسیده، یعنی در مدت نزدیک به پنجاه سال تقریباً به ده برابر افزایش یافته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان خراسان شمالی]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان خراسان شمالی]] </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مشهد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نیشابور]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6413:rev-6993:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=6413&oldid=prevMaedeh در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۹2025-05-05T17:19:15Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:بجنورد.jpg|بندانگشتی|بجنورد، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بجنورد، مرکز [[استان خراسان شمالی]] و مرکز شهرستانی به همان نام. این شهرستان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات كشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: وزارت كشور، 1383. </ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بجنورد، مرکز [[استان خراسان شمالی]] و مرکز شهرستانی به همان نام. این شهرستان برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات كشوری. '''''نقشه و جدول تقسیمات كشوری'''''. تهران: وزارت كشور، 1383. </ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بجنورد، با مختصات جغرافیایی ً00 َ19 ْ57 طول شرقی و ً00 َ28 ْ37 عرض شمالی و ارتفاع 1070 متر از سطح دریا با آب و هوایی معتدل مایل به گرم، نیمه خشک، کنار یکی از ریزابههای رود اترک قرار دارد. شهر بجنورد در دشت نسبتاً همواری میان کوههای قرهبلاغ (در شمال)، آلاداغ (در جنوب غربی) و کوه سفید بوداغ (در جنوب) واقع است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی'''''. ج 3، '''''دایرةالمعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 163.</ref>. این شهر با مرز ترکمنستان (به خط مستقیم) حدود 60 کم و از راه زمینی با تهران 688 کم فاصله دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم)'''''. تهران: همشهری، 1380، ص 133، 134، 147، 148.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر بجنورد، با مختصات جغرافیایی ً00 َ19 ْ57 طول شرقی و ً00 َ28 ْ37 عرض شمالی و ارتفاع 1070 متر از سطح دریا با آب و هوایی معتدل مایل به گرم، نیمه خشک، کنار یکی از ریزابههای رود اترک قرار دارد. شهر بجنورد در دشت نسبتاً همواری میان کوههای قرهبلاغ (در شمال)، آلاداغ (در جنوب غربی) و کوه سفید بوداغ (در جنوب) واقع است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی'''''. ج 3، '''''دایرةالمعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 163.</ref>. این شهر با مرز ترکمنستان (به خط مستقیم) حدود 60 کم و از راه زمینی با تهران 688 کم فاصله دارد<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم)'''''. تهران: همشهری، 1380، ص 133، 134، 147، 148.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی منابع از بجنورد با نامهای بوزنجرد، بیژنگرد و بیژن یورت یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامة تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 174. </ref>. همچنین: «خاستگاه نخستین شهر، در محلی به نام «جر» یا «جرمگان» یا «جرمقان» قرار گرفته بود که در حمله مغولان به خراسان، از بین رفته است، سپس شهر در مکانی به نام «بیژن یورت» یا «بیژنگرد» ایجاد شده، ولی به مرور زمان اهمیت خود را از دست میدهد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>>» در حدودالعالم در دو جا به جرمگان اشاره شده، از جمله در قسمت «سخن اندر رودها»: «... رودیست به حدود خراسان آن را رود هِرند خوانند، از کوه طوس برود بر حدود آسَتُو [ولایتی که قوچان امروزی کرسی آن بوده است] و جرمگان برود و میانه گرگان بِبُرد و به شهر آبسکون رود و به دریای خزران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افتد».</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در برخی منابع از بجنورد با نامهای بوزنجرد، بیژنگرد و بیژن یورت یاد شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامة تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 174. </ref>. همچنین: «خاستگاه نخستین شهر، در محلی به نام «جر» یا «جرمگان» یا «جرمقان» قرار گرفته بود که در حمله مغولان به خراسان، از بین رفته است، سپس شهر در مکانی به نام «بیژن یورت» یا «بیژنگرد» ایجاد شده، ولی به مرور زمان اهمیت خود را از دست میدهد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش''''' '''''در''''' '''''نام''''' '''''شهرهای''''' '''''ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، ص159.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>» در حدودالعالم در دو جا به جرمگان اشاره شده، از جمله در قسمت «سخن اندر رودها»: «... رودیست به حدود خراسان آن را رود هِرند خوانند، از کوه طوس برود بر حدود آسَتُو [ولایتی که قوچان امروزی کرسی آن بوده است] و جرمگان برود و میانه گرگان بِبُرد و به شهر آبسکون رود و به دریای خزران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افتد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص49.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">».</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و نیز در قسمت «سخن اندر ناحیت خراسان و شهرهای وی»: «جرمگان و سیبنکان، خوجان و راوینی شهرکهاییاند با کشت و برز بسیار و آبادان و اندر میان کوه و دشت نهاده و این همه از حدود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشابورست».</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و نیز در قسمت «سخن اندر ناحیت خراسان و شهرهای وی»: «جرمگان و سیبنکان، خوجان و راوینی شهرکهاییاند با کشت و برز بسیار و آبادان و اندر میان کوه و دشت نهاده و این همه از حدود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشابورست</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''همان'''''. ص90.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">».</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در معجمالبلدان نیز دوبار از بوزنجرد نام برده شده که اولی مسلماً بجنورد نیست و دوّمی نیز بعید است که بجنورد باشد: « [بوزنجرد] دیهی در یک مرحلگی همدان در سمت ساوه...»<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و دیگر [بوزنجرد] «دیهی از مرو در سمت بیابان است»<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> به هر حال با توجه به آثار برجای مانده «شهر بجنورد دارای ارگ قدیمی و آثار خرابههای ابنیه کهنه بسیار است، اکثر اهالی از طوایف کردشادلو هستند، چمن کالپوش معروف در نزدیک آن واقع که محل توقف قشون یا شکارگاه بوده است، به طور کلّی این ناحیه دارای آب و هوای معتدل و برف و باران زیاد و رودخانه و چشمهسارهای بسیار میباشد...»<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> عمارت آیینهخانه، نارین قلعه، آرامگاه سلطان سیدعباس، بناهای سنگی اسپاخو، عمارت سردار مفخم، آرامگاه شهدای جنگ جهانی دوم، آب معدنی بشقارداش، گردشگاه بابا امان و غارهای آغچه و بیدک از جمله آثار تاریخی و دیدنی این شهر محسوب میشوند. با تأسیس خراسان شمالی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در 1383،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> بجنورد به عنوان مرکز این استان انتخاب شد و بدین ترتیب، این شهر وارد مرحله جدیدی از توسعه اجتماعی و اقتصادی خود گردید. احداث مراکز صنعتی و آموزشی و نیز وجود فرودگاه و راههای آسفالت شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بجنورد </del>را به صورت یکی از مراکز جذب جمعیت در شمال شرقی کشور، در آورده است؛ به گونهای که جمعیت این شهر از 19253 تن در 1353 <<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> به 182465 تن در 1384رسیده، یعنی در مدت نزدیک به پنجاه سال تقریباً به ده برابر افزایش یافته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در معجمالبلدان نیز دوبار از بوزنجرد نام برده شده که اولی مسلماً بجنورد نیست و دوّمی نیز بعید است که بجنورد باشد: « [بوزنجرد] دیهی در یک مرحلگی همدان در سمت ساوه...»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حَمَوی بغدادی، یاقوت. '''''معجمالبلدان'''''. ترجمه دکتر علینقی منزوی، ج1، (بخش دوم)، تهران: معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، 1381، ص651.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و دیگر [بوزنجرد] «دیهی از مرو در سمت بیابان است»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''همان'''''. همانجا.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>به هر حال با توجه به آثار برجای مانده «شهر بجنورد دارای ارگ قدیمی و آثار خرابههای ابنیه کهنه بسیار است، اکثر اهالی از طوایف کردشادلو هستند، چمن کالپوش معروف در نزدیک آن واقع که محل توقف قشون یا شکارگاه بوده است، به طور کلّی این ناحیه دارای آب و هوای معتدل و برف و باران زیاد و رودخانه و چشمهسارهای بسیار میباشد...»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران (2: سیاسی)'''''. تهران: ابنسینا، 1311، ص187.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>عمارت آیینهخانه، نارین قلعه، آرامگاه سلطان سیدعباس، بناهای سنگی اسپاخو، عمارت سردار مفخم، آرامگاه شهدای جنگ جهانی دوم، آب معدنی بشقارداش، گردشگاه بابا امان و غارهای آغچه و بیدک از جمله آثار تاریخی و دیدنی این شهر محسوب میشوند. با تأسیس خراسان شمالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در1383</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری. '''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: وزارت کشور، 1383 (بروشور).</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>بجنورد به عنوان مرکز این استان انتخاب شد و بدین ترتیب، این شهر وارد مرحله جدیدی از توسعه اجتماعی و اقتصادی خود گردید. احداث مراکز صنعتی و آموزشی و نیز وجود فرودگاه و راههای آسفالت شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور. '''''اطلس جادههای ایران'''''. ویرایش دوم، تهران: همشهری، ص4.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،بجنورد </ins>را به صورت یکی از مراکز جذب جمعیت در شمال شرقی کشور، در آورده است؛ به گونهای که جمعیت این شهر از 19253 تن در 1353 <<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آمار ایران. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75- 1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص106.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> به 182465 تن در 1384رسیده، یعنی در مدت نزدیک به پنجاه سال تقریباً به ده برابر افزایش یافته است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[استان خراسان شمالی]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[استان خراسان شمالی]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش''''' '''''در''''' '''''نام''''' '''''شهرهای''''' '''''ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، ص159.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص49.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. '''''همان'''''. ص90.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. حَمَوی بغدادی، یاقوت. '''''معجمالبلدان'''''. ترجمه دکتر علینقی منزوی، ج1، (بخش دوم)، تهران: معاونت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی کشور، 1381، ص651.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. '''''همان'''''. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران (2: سیاسی)'''''. تهران: ابنسینا، 1311، ص187.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> دفتر تقسیمات کشوری</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در </del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</del>. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزارت کشور، 1383 (بروشور)</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه </ins>ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13. سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور. '''''اطلس جادههای ایران'''''. ویرایش دوم، تهران: همشهری، ص4.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده مقاله </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14. مرکز آمار ایران. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75- 1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص106.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15. مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </del>==</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6400:rev-6413:php=table -->
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=6400&oldid=prevMaedeh در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۱2025-05-05T16:51:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>15. مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>15. مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص102.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6398:rev-6400:php=table -->
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=6398&oldid=prevMaedeh در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۱2025-05-05T16:51:03Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=6398&oldid=983">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%AF&diff=983&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''بجنورد'''، مركز استان خراسان شمالي و مركز شهرستاني به همان نام. اين شهرستان برابر آخرين تقسيمات كشوري، داراي 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است.<sup>1</sup> '''شهرستان بجنورد،''' از شمال با كشور تركمنستان، از شرق با شهرستان شيروان، از جنوب با شهرستان اسفراين...» ایجاد کرد2024-08-14T18:18:03Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''بجنورد'''، مركز استان خراسان شمالي و مركز شهرستاني به همان نام. اين شهرستان برابر آخرين تقسيمات كشوري، داراي 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است.<sup>1</sup> '''شهرستان بجنورد،''' از شمال با كشور تركمنستان، از شرق با شهرستان شيروان، از جنوب با شهرستان اسفراين...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''بجنورد'''، مركز استان خراسان شمالي و مركز شهرستاني به همان نام. اين شهرستان برابر آخرين تقسيمات كشوري، داراي 4 بخش، 6 شهر و 18 دهستان است.<sup>1</sup><br />
<br />
'''شهرستان بجنورد،''' از شمال با كشور تركمنستان، از شرق با شهرستان شيروان، از جنوب با شهرستان اسفراين، از غرب با شهرستانهاي جاجرم و «مانه و سملقان» (به مركزيت آشخانه) همسايه است.<sup>2</sup><br />
<br />
'''شهر بجنورد،''' با مختصات جغرافيايي ً00 َ19 ْ57 طول شرقي و ً00 َ28 ْ37 عرض شمالي و ارتفاع 1070 متر از سطح دريا با آب و هوايي معتدل مايل به گرم، نيمه خشك، كنار يكي از ريزابههاي رود اترك قرار دارد. شهر بجنورد در دشت نسبتاً همواري ميان كوههاي قرهبلاغ (در شمال)، آلاداغ (در جنوب غربي) و كوه سفيد بوداغ (در جنوب) واقع است.<sup>3</sup> اين شهر با مرز تركمنستان (به خط مستقيم) حدود 60 كم و از راه زميني با تهران 688 كم فاصله دارد.<sup>4</sup><br />
<br />
در برخي منابع از بجنورد با نامهاي بوزنجرد، بيژنگرد و بيژن يورت ياد شده است.<sup>5</sup> همچنين: «خاستگاه نخستين شهر، در محلي به نام «جر» يا «جرمگان» يا «جرمقان» قرار گرفته بود كه در حملة مغولان به خراسان، از بين رفته است، سپس شهر در مكاني به نام «بيژن يورت» يا «بيژنگرد» ايجاد شده، ولي به مرور زمان اهميت خود را از دست ميدهد.<sup>6</sup>» در حدودالعالم در دو جا به جرمگان اشاره شده، از جمله در قسمت «سخن اندر رودها»: «... روديست به حدود خراسان آن را رود هِرند خوانند، از كوه طوس برود بر حدود آسَتُو [ولايتي كه قوچان امروزي كرسي آن بوده است] و جرمگان برود و ميانه گرگان بِبُرد و به شهر آبسكون رود و به درياي خزران افتد».<sup>7</sup><br />
<br />
و نيز در قسمت «سخن اندر ناحيت خراسان و شهرهاي وي»: «جرمگان و سيبنكان، خوجان و راويني شهركهايياند با كشت و برز بسيار و آبادان و اندر ميان كوه و دشت نهاده و اين همه از حدود نشابورست».<sup>8</sup><br />
<br />
در معجمالبلدان نيز دوبار از بوزنجرد نام برده شده كه اولي مسلماً بجنورد نيست و دوّمي نيز بعيد است كه بجنورد باشد: « [بوزنجرد] ديهي در يك مرحلگي همدان در سمت ساوه...»<sup>9</sup> و ديگر [بوزنجرد] «ديهي از مرو در سمت بيابان است».<sup>10</sup> به هر حال با توجه به آثار برجاي مانده «شهر بجنورد داراي ارگ قديمي و آثار خرابههاي ابنية كهنة بسيار است، اكثر اهالي از طوايف كردشادلو هستند، چمن كالپوش معروف در نزديك آن واقع كه محل توقف قشون يا شكارگاه بوده است، به طور كلّي اين ناحيه داراي آب و هواي معتدل و برف و باران زياد و رودخانه و چشمهسارهاي بسيار ميباشد...».<sup>11</sup> عمارت آيينهخانه، نارين قلعه، آرامگاه سلطان سيدعباس، بناهاي سنگي اسپاخو، عمارت سردار مفخم، آرامگاه شهداي جنگ جهاني دوم، آب معدني بشقارداش، گردشگاه بابا امان و غارهاي آغچه و بيدك از جمله آثار تاريخي و ديدني اين شهر محسوب ميشوند. با تأسيس خراسان شمالي در 1383،<sup>12</sup> بجنورد به عنوان مركز اين استان انتخاب شد و بدين ترتيب، اين شهر وارد مرحلة جديدي از توسعة اجتماعي و اقتصادي خود گرديد. احداث مراكز صنعتي و آموزشي و نيز وجود فرودگاه و راههاي آسفالت شدة اصلي،<sup>13</sup> بجنورد را به صورت يكي از مراكز جذب جمعيت در شمال شرقي كشور، در آورده است؛ به گونهاي كه جمعيت اين شهر از 19253 تن در 1353 <sup>14</sup> به 182465 تن در 1384رسيده، يعني در مدت نزديك به پنجاه سال تقريباً به ده برابر افزايش يافته است.<sup>15</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. دفتر تقسيمات كشوري. '''''نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: وزارت كشور، 1383. <br />
<br />
2. '''''همان'''''.<br />
<br />
3. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي'''''. ج 3، '''''دايرةالمعارف جغرافيايي ايران'''''. چ1. تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 163.<br />
<br />
4. سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جادههاي ايران (ويرايش دوم)'''''. تهران: همشهري، 1380، ص 133، 134، 147، 148.<br />
<br />
5. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ1، مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص 174. <br />
<br />
6. افشار سيستاني، ايرج. '''''پژوهش''''' '''''در''''' '''''نام''''' '''''شهرهاي''''' '''''ايران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، ص159.<br />
<br />
7. '''''حدود العالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، كتابخانة طهوري، ص49.<br />
<br />
8. '''''همان'''''. ص90.<br />
<br />
9. حَمَوي بغدادي، ياقوت. '''''معجمالبلدان'''''. ترجمة دكتر علينقي منزوي، ج1، (بخش دوم)، تهران: معاونت پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي كشور، 1381، ص651.<br />
<br />
10. '''''همان'''''. همانجا.<br />
<br />
11. كيهان، مسعود. '''''جغرافياي مفصل ايران (2: سياسي)'''''. تهران: ابنسينا، 1311، ص187.<br />
<br />
12. دفتر تقسيمات كشوري. '''''نگاهي به سير تقسيمات كشوري در ايران'''''. تهران: وزارت كشور، 1383 (بروشور).<br />
<br />
13. سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور. '''''اطلس جادههاي ايران'''''. ويرايش دوم، تهران: همشهري، ص4.<br />
<br />
14. مركز آمار ايران. '''''توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75- 1335'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص106.<br />
<br />
15. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص102.<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei