https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%AE%D8%AA_%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C 2026-09-15T02:38:03Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AE%D8%AA_%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=7630&oldid=prev 2025-05-09T21:15:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[بخت گشایی|بخت‌گشایی]]'''، اعمال و رفتارهایی كه همراه با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداب </del>خاص مذهبی و جادویی برای گشایش بخت بسته دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و گشایش كار زنان «سیاه‌ْبخت» و كارِ بسته مردان صورت می‌گیرد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[بخت گشایی|بخت‌گشایی]]'''، اعمال و رفتارهایی كه همراه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آداب </ins>خاص مذهبی و جادویی برای گشایش بخت بسته دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و گشایش كار زنان «سیاه‌ْبخت» و كارِ بسته مردان صورت می‌گیرد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقاد به نقش مؤثر بخت یا اقبال به مثابه نیرویی مستقل و پنهان در زندگی و سرنوشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادمی، </del>همراه رواج سحر و جادو در رفع مصائب و مشكلات، اهمیت بخت و سرنوشت را در امور دنیوی مورد توجه همگان قرار داد&lt;ref&gt;كتیرایی، محمود. '''''از خشت تا خشت'''''. تهران: 1378، ص89، حاشیه.&lt;/ref&gt;. در ایران باستان توسل به ایزدان بخت خوب (بهره) را همراه داشت&lt;ref&gt;'''''وندیداد'''''. ترجمه محمدعلی حسنی، حیدراباد دكن: 1357ق/ 1948م، فرگرد 21، بند 1، فرگرد 5، بند 9.&lt;/ref&gt;. در فرهنگ اسلامی نیز بخت با واژگان قضا و قدر، یا مشیت الهی همراه شد و همچون نیرویی تغییرناپذیر در سرنوشت بشر پنداشته شد&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">      </del>Iranica, III / 536- 537.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقاد به نقش مؤثر بخت یا اقبال به مثابه نیرویی مستقل و پنهان در زندگی و سرنوشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آدمی، </ins>همراه رواج سحر و جادو در رفع مصائب و مشكلات، اهمیت بخت و سرنوشت را در امور دنیوی مورد توجه همگان قرار داد&lt;ref&gt;كتیرایی، محمود. '''''از خشت تا خشت'''''. تهران: 1378، ص89، حاشیه.&lt;/ref&gt;. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران باستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>توسل به ایزدان بخت خوب (بهره) را همراه داشت&lt;ref&gt;'''''وندیداد'''''. ترجمه محمدعلی حسنی، حیدراباد دكن: 1357ق/ 1948م، فرگرد 21، بند 1، فرگرد 5، بند 9.&lt;/ref&gt;. در فرهنگ اسلامی نیز بخت با واژگان قضا و قدر، یا مشیت الهی همراه شد و همچون نیرویی تغییرناپذیر در سرنوشت بشر پنداشته شد&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داعی الاسلام، محمدعلی'''''. فرهنگ نظام'''''. تهران: 1362، ص1/609- 610.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>Iranica, III / 536- 537<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.                          &lt;/ref&gt;. به عقیده عامه ارواح خبیث، [[ابلیس|شیطان]] و موجودات وهمی سرنوشت آدمی را تغییر می‌دهند و بخت انسان را سیاه یا بسته می‌كنند. بنابراین با انجام پاره‌ای اعمال جادویی می‌توان بخت بسته را گشود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                           داعی الاسلام، محمدعلی</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ نظام</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1362، ص1</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">609</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">610</del>.&lt;/ref&gt;. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقیده عامه ارواح خبیث، شیطان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موجودات وهمی سرنوشت ادمی را تغییر می‌دهند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخت انسان را سیاه </del>یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسته می‌كنند. بنابراین با انجام پاره‌ای اعمال جادویی می‌توان </del>بخت بسته را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم معمولاً در اوقاتی نزدیک به ایام جشن‌های قومی ـ ملی مانند نوروز، چهارشنبه سوری و [[سیزده بدر|سیزده‌بدر]] و شب‌های جمعه و احیا (29، 21 و 23 رمضان) و هنگام مراسم عقد و عروسی و ختنه‌سوران بخت‌گشایی می‌كنند. مكان‌هایی مانند پای‌ منار مساجد، [[امام زاده|امامزاده‌ها]]، میادین شهر، كنار رودخانه‌ها و سبزه‌زارها، گرمابه‌های [[یهودیان]] و امثال آنها معمولاً در زمره اماكن بخت‌گشایی بوده‌اند&lt;ref name=":0"&gt;وكیلیان، احمد. '''''رمضان در فرهنگ''''' '''</ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم</ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''. تهران: 1370، ص111- 112، 152- 153</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;&lt;ref name=":1"&gt;شهری، جعفر. '''''طهران قدیم'''''. 1371، جلد 4، 139، 519؛ جلد 3، ص.364.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=":2"&gt;هدایت، صادق'''''. نیرنگستان</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1311، ص150.&lt;</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref&gt;&lt;ref name=":3"&gt;شكورزاده، ابراهیم. '''''عقاید و رسوم مردم خراسان.''''' تهران: 1363، ص85</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">90</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم مناطق مختلف [[کشور ایران|ایران]] با خواندن دعا و برخی آیات قرانی، گرفتن روزه، روضه‌خوانی و نذر و نیاز، یا </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار بردن اشیا و وسایلی كه جنبه نمادین داشتند، مانند توپ مروارید در میدان ارگ [[استان تهران|تهران]]، كه در قدیم زنان تهرانی شب‌های چهارشنبه سوری روی لوله آن سوار می‌شدند، یا باز كردن گره نخ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشودن قفل، یا شكستن </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاره كردن چیزی، یا تكرار عملی در 3 </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7 مرتبه و مانند آنها </ins>بخت بسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گشودند&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref name=":1" /&gt;&lt;ref name=":2" /&gt;&lt;ref name=":3" /&gt;&lt;ref&gt;تلخیص از  اسحاقی تیموری، جعفر(1381)، «بخت‌گشایی» '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''، جلد 11، ص.477- 480.&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم معمولاً در اوقاتی نزدیک </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایام جشن‌های قومی ـ ملی مانند نوروز، چهارشنبه سوری و سیزده‌بدر و شب‌های جمعه و احیا (29، 21 و 23 رمضان) و هنگام مراسم عقد و عروسی و ختنه‌سوران بخت‌گشایی می‌كنند. مكان‌هایی مانند پای‌ منار مساجد، امامزاده‌ها، میادین شهر، كنار رودخانه‌ها و سبزه‌زارها، گرمابه‌های یهودیان و امثال انها معمولاً در زمره اماكن بخت‌گشایی بوده‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; مردم مناطق مختلف ایران با خواندن دعا و برخی ایات قرانی، گرفتن روزه، روضه‌خوانی و نذر و نیاز، یا به كار بردن اشیا و وسایلی كه جنبه نمادین داشتند، مانند توپ مروارید در میدان ارگ تهران، كه در قدیم زنان تهرانی شب‌های چهارشنبه سوری روی لوله ان سوار می‌شدند، یا باز كردن گره نخ و گشودن قفل، یا شكستن و پاره كردن چیزی، یا تكرار عملی در 3 یا 7 مرتبه و مانند انها بخت بسته خود را می‌گشودند&lt;ref&gt;وكیلیان، احمد. '''''رمضان در فرهنگ''''' '''''مردم'''''. تهران: 1370، ص111- 112، 152- 153؛ شهری، جعفر. '''''طهران قدیم'''''. 1371، ص4/139، 519؛ 3/364؛ هدایت، صادق'''''. نیرنگستان'''''. تهران: 1311، ص150؛ شكورزاده، ابراهیم. '''''عقاید و رسوم مردم خراسان.''''' تهران: 1363، ص85- 90.&lt;/ref&gt;.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایران باستان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سیزده بدر]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام زاده]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر اسحاق تیموری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر اسحاق تیموری</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلخیص از مقاله «بخت‌گشایی» دایرهالمعارف بزرگ اسلامی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مردم شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ج11، 1381ش، ص477 تا 480 نوشته جعفر اسحاقی تیموری</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3641:rev-7630:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AE%D8%AA_%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=3641&oldid=prev 2025-04-18T21:12:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3640:rev-3641:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AE%D8%AA_%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=3640&oldid=prev 2025-04-18T21:11:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخت‌گشايي</del>'''، اعمال و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتارهايي </del>كه همراه با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آداب </del>خاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جادويي براي گشايش </del>بخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بستة </del>دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشايش </del>كار زنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سياه‌ْبخت» </del>و كارِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بستة </del>مردان صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گيرد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بخت گشایی|بخت‌گشایی]]</ins>'''، اعمال و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتارهایی </ins>كه همراه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداب </ins>خاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جادویی برای گشایش </ins>بخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسته </ins>دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشایش </ins>كار زنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سیاه‌ْبخت» </ins>و كارِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسته </ins>مردان صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گیرد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقاد به نقش مؤثر بخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>اقبال به مثابه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيرويي </del>مستقل و پنهان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگي </del>و سرنوشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آدمي، </del>همراه رواج سحر و جادو در رفع مصائب و مشكلات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهميت </del>بخت و سرنوشت را در امور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنيوي </del>مورد توجه همگان قرار داد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>باستان توسل به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايزدان </del>بخت خوب (بهره) را همراه داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي نيز </del>بخت با واژگان قضا و قدر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا مشيت الهي </del>همراه شد و همچون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيرويي تغييرناپذير </del>در سرنوشت بشر پنداشته شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3&lt;</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup&gt; به عقيدة عامه ارواح خبيث، شيطان و موجودات وهمي سرنوشت آدمي را تغيير مي‌دهند و بخت انسان را سياه يا بسته مي‌كنند. بنابراين با انجام پاره‌اي اعمال جادويي مي‌توان بخت بسته را گشود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقاد به نقش مؤثر بخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>اقبال به مثابه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیرویی </ins>مستقل و پنهان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگی </ins>و سرنوشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادمی، </ins>همراه رواج سحر و جادو در رفع مصائب و مشكلات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهمیت </ins>بخت و سرنوشت را در امور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنیوی </ins>مورد توجه همگان قرار داد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتیرایی، محمود. '''''از خشت تا خشت'''''. تهران: 1378، ص89، حاشیه.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>باستان توسل به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایزدان </ins>بخت خوب (بهره) را همراه داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''وندیداد'''''. ترجمه محمدعلی حسنی، حیدراباد دكن: 1357ق/ 1948م، فرگرد 21، بند 1، فرگرد 5، بند 9.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی نیز </ins>بخت با واژگان قضا و قدر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا مشیت الهی </ins>همراه شد و همچون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیرویی تغییرناپذیر </ins>در سرنوشت بشر پنداشته شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">      Iranica, III </ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">536- 537</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم معمولاً در اوقاتي نزدیک به ایام جشن‌هاي قومي ـ ملي مانند نوروز، چهارشنبه سوري و سيزده‌بدر و شب‌هاي جمعه و احيا (29، 21 و 23 رمضان) و هنگام مراسم عقد و عروسي و ختنه‌سوران بخت‌گشايي مي‌كنند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكان‌هايي مانند پاي‌ منار مساجد، امامزاده‌ها، ميادين شهر، كنار رودخانه‌ها و سبزه‌زارها، گرمابه‌هاي يهوديان و امثال آنها معمولاً در زمرة اماكن بخت‌گشايي بوده‌اند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم مناطق مختلف ايران با خواندن دعا و برخی آيات قرآني، گرفتن روزه، روضه‌خواني و نذر و نياز، يا </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار بردن اشيا </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسايلي كه جنبة نمادين داشتند، مانند توپ مرواريد در ميدان ارگ تهران، كه در قدیم زنان تهراني شب‌هاي چهارشنبه سوري روي لولة آن سوار مي‌شدند، يا باز كردن گره نخ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشودن قفل، يا شكستن و پاره كردن چيزي، يا تكرار عملي در 3 يا 7 مرتبه و مانند آنها </del>بخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بستة خود </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گشودند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                           داعی الاسلام، محمدعلی'''''. فرهنگ نظام'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: 1362، ص1/609- 610</ins>.&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقیده عامه ارواح خبیث، شیطان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موجودات وهمی سرنوشت ادمی را تغییر می‌دهند </ins>و بخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انسان را سیاه یا بسته می‌كنند. بنابراین با انجام پاره‌ای اعمال جادویی می‌توان بخت بسته </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گشود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                                                    تلخيص از مقالة «بخت‌گشايي» دايرةالمعارف بزرگ اسلامي</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم معمولاً در اوقاتی نزدیک به ایام جشن‌های قومی ـ ملی مانند نوروز، چهارشنبه سوری و سیزده‌بدر و شب‌های جمعه و احیا (29، 21 و 23 رمضان) و هنگام مراسم عقد و عروسی و ختنه‌سوران بخت‌گشایی می‌كنند. مكان‌هایی مانند پای‌ منار مساجد، امامزاده‌ها، میادین شهر، كنار رودخانه‌ها و سبزه‌زارها، گرمابه‌های یهودیان و امثال انها معمولاً در زمره اماكن بخت‌گشایی بوده‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; مردم مناطق مختلف ایران با خواندن دعا و برخی ایات قرانی، گرفتن روزه، روضه‌خوانی و نذر و نیاز، یا به كار بردن اشیا و وسایلی كه جنبه نمادین داشتند، مانند توپ مروارید در میدان ارگ تهران، كه در قدیم زنان تهرانی شب‌های چهارشنبه سوری روی لوله ان سوار می‌شدند، یا باز كردن گره نخ و گشودن قفل، یا شكستن و پاره كردن چیزی، یا تكرار عملی در 3 یا 7 مرتبه و مانند انها بخت بسته خود را می‌گشودند&lt;ref&gt;وكیلیان، احمد. '''''رمضان در فرهنگ''''' '''''مردم'''''. تهران: 1370، ص111- 112، 152- 153؛ شهری، جعفر. '''''طهران قدیم'''''. 1371، ص4/139، 519؛ 3/364؛ هدایت، صادق'''''. نیرنگستان'''''. تهران: 1311، ص150؛ شكورزاده، ابراهیم. '''''عقاید و رسوم مردم خراسان.''''' تهران: 1363، ص85- 90.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ج11، 1381ش، ص477 تا 480 نوشتة جعفر اسحاقي تيموري  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''مآخذ</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. كتيرايي، محمود. '''''از خشت تا خشت'''''. تهران: 1378، ص89، حاشيه.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفر اسحاق تیموری</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. '''''ونديداد'''''. ترجمة محمدعلي حسني، حيدرآباد دكن: 1357ق/ 1948م، فرگرد 21، بند 1، فرگرد 5، بند 9.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.      Iranica, III / 536- 537.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                           داعي الاسلام، محمدعلي'''''. فرهنگ نظام'''''. تهران: 1362، ص1/609- 610.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلخیص از مقاله «بخت‌گشایی» دایرهالمعارف بزرگ اسلامی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. وكيليان، احمد. '''''رمضان در فرهنگ''''' '''''مردم'''''. تهران: 1370، ص111- 112، 152- 153؛ شهري، </del>جعفر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. '''''طهران قديم'''''. 1371، ص4/139، 519؛ 3/364؛ هدايت، صادق'''''. نيرنگستان'''''. تهران: 1311، ص150؛ شكورزاده، ابراهيم. '''''عقايد و رسوم مردم خراسان.''''' تهران: 1363، ص85- 90.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ج11، 1381ش، ص477 تا 480 نوشته </ins>جعفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسحاقی </ins>تیموری</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفر اسحاق </del>تیموری</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1373:rev-3640:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%AE%D8%AA_%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=1373&oldid=prev 2024-08-18T22:02:09Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;بخت‌گشايي&#039;&#039;&#039;، اعمال و رفتارهايي كه همراه با آداب خاص مذهبي و جادويي براي گشايش بخت بستة دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و گشايش كار زنان «سياه‌ْبخت» و كارِ بستة مردان صورت مي‌گيرد. اعتقاد به نقش مؤثر بخت يا اقبال به مثابه...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;بخت‌گشايي&#039;&#039;&#039;، اعمال و رفتارهايي كه همراه با آداب خاص مذهبي و جادويي براي گشايش بخت بستة دخترانِ «دمِ‌بَخْت» و شوهر نرفته و در خانه مانده و گشايش كار زنان «سياه‌ْبخت» و كارِ بستة مردان صورت مي‌گيرد. <br /> <br /> اعتقاد به نقش مؤثر بخت يا اقبال به مثابه نيرويي مستقل و پنهان در زندگي و سرنوشت آدمي، همراه رواج سحر و جادو در رفع مصائب و مشكلات، اهميت بخت و سرنوشت را در امور دنيوي مورد توجه همگان قرار داد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در ايران باستان توسل به ايزدان بخت خوب (بهره) را همراه داشت.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در فرهنگ اسلامي نيز بخت با واژگان قضا و قدر، يا مشيت الهي همراه شد و همچون نيرويي تغييرناپذير در سرنوشت بشر پنداشته شد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; به عقيدة عامه ارواح خبيث، شيطان و موجودات وهمي سرنوشت آدمي را تغيير مي‌دهند و بخت انسان را سياه يا بسته مي‌كنند. بنابراين با انجام پاره‌اي اعمال جادويي مي‌توان بخت بسته را گشود.<br /> <br /> مردم معمولاً در اوقاتي نزدیک به ایام جشن‌هاي قومي ـ ملي مانند نوروز، چهارشنبه سوري و سيزده‌بدر و شب‌هاي جمعه و احيا (29، 21 و 23 رمضان) و هنگام مراسم عقد و عروسي و ختنه‌سوران بخت‌گشايي مي‌كنند. مكان‌هايي مانند پاي‌ منار مساجد، امامزاده‌ها، ميادين شهر، كنار رودخانه‌ها و سبزه‌زارها، گرمابه‌هاي يهوديان و امثال آنها معمولاً در زمرة اماكن بخت‌گشايي بوده‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; مردم مناطق مختلف ايران با خواندن دعا و برخی آيات قرآني، گرفتن روزه، روضه‌خواني و نذر و نياز، يا به كار بردن اشيا و وسايلي كه جنبة نمادين داشتند، مانند توپ مرواريد در ميدان ارگ تهران، كه در قدیم زنان تهراني شب‌هاي چهارشنبه سوري روي لولة آن سوار مي‌شدند، يا باز كردن گره نخ و گشودن قفل، يا شكستن و پاره كردن چيزي، يا تكرار عملي در 3 يا 7 مرتبه و مانند آنها بخت بستة خود را مي‌گشودند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br />                                                     تلخيص از مقالة «بخت‌گشايي» دايرةالمعارف بزرگ اسلامي<br /> <br />   ج11، 1381ش، ص477 تا 480 نوشتة جعفر اسحاقي تيموري <br /> <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1. كتيرايي، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از خشت تا خشت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1378، ص89، حاشيه.<br /> <br /> 2. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ونديداد&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة محمدعلي حسني، حيدرآباد دكن: 1357ق/ 1948م، فرگرد 21، بند 1، فرگرد 5، بند 9.<br /> <br /> 3.      Iranica, III / 536- 537.<br /> <br />                            داعي الاسلام، محمدعلي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. فرهنگ نظام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1362، ص1/609- 610.<br /> <br /> 4. وكيليان، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;رمضان در فرهنگ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مردم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1370، ص111- 112، 152- 153؛ شهري، جعفر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طهران قديم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 1371، ص4/139، 519؛ 3/364؛ هدايت، صادق&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. نيرنگستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1311، ص150؛ شكورزاده، ابراهيم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;عقايد و رسوم مردم خراسان.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: 1363، ص85- 90.<br /> <br /> <br /> <br /> جعفر اسحاق تیموری</div>

Samei