https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87 براهمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-07-29T04:29:06Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=5299&oldid=prev Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۲ 2025-05-01T12:12:39Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بد است و خرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انچه </del>پیامبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اورده </del>است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بد است و خرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنچه </ins>پیامبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورده </ins>است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </del>و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از آن دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آید </ins>و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از آن دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3387:rev-5299:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=3387&oldid=prev Samei: /* نیز نگاه کنید به */ 2025-04-17T12:29:01Z <p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اسلام]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3386:rev-3387:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=3386&oldid=prev Samei در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۸ 2025-04-17T12:28:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[براهمه]]،''' جمع برهمن و در اصطلاح متکلمان اسلامی عنوانی است بر خردگرایان منکر نبوّت&lt;ref&gt;باقلانی. '''''التمهید.''''' چاپ بیروت، 1957م، ص104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مرتضی بن داعی حسنی رازی. '''''تبصره العوام'''''. تهران: 1313، ص27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تهانوی. '''''کشاف اصطلاحات'''''. چاپ کلکته. 1/149.&lt;/ref&gt;. برطبق نظریه براهمه ـ که از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>به شبهه براهمه تعبیر می‌شود ـ نبوّت، بی‌معناست و به وجود پیامبر نیازی نیست؛ چرا که سخنان و فرمان‌های پیامبر با معیار خرد سه حالت دارد:  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[براهمه]]،''' جمع برهمن و در اصطلاح متکلمان اسلامی عنوانی است بر خردگرایان منکر نبوّت&lt;ref&gt;باقلانی. '''''التمهید.''''' چاپ بیروت، 1957م، ص104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مرتضی بن داعی حسنی رازی. '''''تبصره العوام'''''. تهران: 1313، ص27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;تهانوی. '''''کشاف اصطلاحات'''''. چاپ کلکته. 1/149.&lt;/ref&gt;. برطبق نظریه براهمه ـ که از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>به شبهه براهمه تعبیر می‌شود ـ نبوّت، بی‌معناست و به وجود پیامبر نیازی نیست؛ چرا که سخنان و فرمان‌های پیامبر با معیار خرد سه حالت دارد:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1) </del>نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>بد است و خرد ان را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط انچه پیامبر اورده است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2) </del>بد است و خرد ان را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط انچه پیامبر اورده است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، ان را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار می‌اید و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از ان روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از آن دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3) </del>نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، ان را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار می‌اید و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از ان روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از آن دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) &#039;&#039;&#039;تأیید خرد&#039;&#039;&#039;، یعنی سخنان حکیمانه پیامبر دریافت‌های خرد را تأیید می‌کند و اگر خرد در یک موضوع به دریافت اجمالی و کلی رسیده باشد سخنان پیامبر کمک می‌کند تا این اجمال، تفصیل یابد و گسترش پیدا کند؛  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) &#039;&#039;&#039;تأیید خرد&#039;&#039;&#039;، یعنی سخنان حکیمانه پیامبر دریافت‌های خرد را تأیید می‌کند و اگر خرد در یک موضوع به دریافت اجمالی و کلی رسیده باشد سخنان پیامبر کمک می‌کند تا این اجمال، تفصیل یابد و گسترش پیدا کند؛  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) تأسیس حکم،''' بدین معنا که مواردی هست که ممکن است خرد به تشخیص و دریافت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌ها </del>نرسد و حکمی صادر نکند در این صورت، پیامبر به مدد وحی و نیروی الهی به تشخیص و دریافت می‌رسد و احکام لازم را  صادر می‌کند. از این قبیل است صفات جزئی حق تعالی مثل سمع و بصر و کلام و دیگر  صفات که خرد بدانها راه ندارد و تنها پیامبر می‌تواند ما را بدانها ره نماید&lt;ref&gt;علامه‌حلی، '''''کشف‌المراد'''''. چاپ بیروت، 1399ق، ص 375.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) تأسیس حکم،''' بدین معنا که مواردی هست که ممکن است خرد به تشخیص و دریافت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>نرسد و حکمی صادر نکند در این صورت، پیامبر به مدد وحی و نیروی الهی به تشخیص و دریافت می‌رسد و احکام لازم را  صادر می‌کند. از این قبیل است صفات جزئی حق تعالی مثل سمع و بصر و کلام و دیگر  صفات که خرد بدانها راه ندارد و تنها پیامبر می‌تواند ما را بدانها ره نماید&lt;ref&gt;علامه‌حلی، '''''کشف‌المراد'''''. چاپ بیروت، 1399ق، ص 375.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن بعثت ← براهمه  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن بعثت ← براهمه  </div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3385:rev-3386:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=3385&oldid=prev Samei در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۷ 2025-04-17T12:27:36Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[براهمه]]،''' جمع برهمن و در اصطلاح متکلمان اسلامی عنوانی است بر خردگرایان منکر نبوّت&lt;ref&gt;باقلانی. '''''التمهید.''''' چاپ بیروت، 1957م، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص104؛ </del>مرتضی بن داعی حسنی رازی. '''''تبصره العوام'''''. تهران: 1313، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص27؛ </del>تهانوی. '''''کشاف اصطلاحات'''''. چاپ کلکته. 1/149.&lt;/ref&gt;. برطبق نظریه براهمه ـ که از ان به شبهه براهمه تعبیر می‌شود ـ نبوّت، بی‌معناست و به وجود پیامبر نیازی نیست؛ چرا که سخنان و فرمان‌های پیامبر با معیار خرد سه حالت دارد: 1) نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛ 2) بد است و خرد ان را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط انچه پیامبر اورده است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛ 3) نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، ان را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار می‌اید و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از ان روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[براهمه]]،''' جمع برهمن و در اصطلاح متکلمان اسلامی عنوانی است بر خردگرایان منکر نبوّت&lt;ref&gt;باقلانی. '''''التمهید.''''' چاپ بیروت، 1957م، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص104.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>مرتضی بن داعی حسنی رازی. '''''تبصره العوام'''''. تهران: 1313، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>تهانوی. '''''کشاف اصطلاحات'''''. چاپ کلکته. 1/149.&lt;/ref&gt;. برطبق نظریه براهمه ـ که از ان به شبهه براهمه تعبیر می‌شود ـ نبوّت، بی‌معناست و به وجود پیامبر نیازی نیست؛ چرا که سخنان و فرمان‌های پیامبر با معیار خرد سه حالت دارد:  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1) نیک است و خرد ان را نیک تشخیص داده و در نتیجه امری است پذیرفتنی؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2) بد است و خرد ان را بد تشخیص داده و غیر قابل پذیرش اعلام کرده است. در صورت نخست، تشخیص خرد، کافی است و در صورت دوم، نه فقط انچه پیامبر اورده است پذیرفتنی نیست؛ بلکه اساساً  برانگیخته شدن وی نارواست؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3) نه نیک است، نه بد. یعنی که خرد، ان را نه نیک تشخیص می‌دهد، نه بد. در این صورت، معیار «نیازمندی» و «بی‌نیازی» است. بدین معنا که اگر در حوزه زندگی عملی به کار می‌اید و انسان بدان نیازمند است و خرد هم زیانی در ان نمی‌بیند به کار بستن و بهره‌مند شدن از ان روا است و اگر عملاً بدان نیازی نیست بهره‌ گرفتن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>دیدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال این خرد است که حکم می‌کند و تشخیص می‌دهد&lt;ref&gt;طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>متکلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهه براهمه پاسخ می‌دهند و نیازمندی انسان را به وجود پیامبر اثبات می‌کنند. به نظر متکلمان، پیامبر هیچگاه سخن ناسازگار با عقل نمی‌گوید و سخنان خردمندانه پیامبر متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2983:rev-3385:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=2983&oldid=prev Maedeh در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۲ 2025-04-11T19:22:42Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شبهه براهمه ← براهمه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شبهه براهمه ← براهمه</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشناکه </del>ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2864:rev-2983:php=table --> </table> Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=2864&oldid=prev Maedeh در ‏۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵ 2025-04-04T19:45:58Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>    </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهمه،</del>''' جمع برهمن و در اصطلاح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متكلمان اسلامي عنواني </del>است بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردگرايان منكر </del>نبوّت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;1&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; برطبق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظرية </del>براهمه ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبهة </del>براهمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبير مي‌شود </del>ـ نبوّت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌معناست </del>و به وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيامبر نيازي نيست؛ </del>چرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>سخنان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرمان‌هاي پيامبر </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معيار </del>خرد سه حالت دارد: 1) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيك </del>است و خرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيك تشخيص </del>داده و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتيجه امري </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذيرفتني؛ </del>2) بد است و خرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را بد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص </del>داده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غير </del>قابل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذيرش </del>اعلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است. در صورت نخست، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص </del>خرد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كافي </del>است و در صورت دوم، نه فقط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنچه پيامبر آورده </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذيرفتني نيست؛ بلكه </del>اساساً  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برانگيخته </del>شدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>نارواست؛ 3) نه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيك </del>است، نه بد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني كه </del>خرد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را نه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيك تشخيص مي‌دهد، </del>نه بد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>صورت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معيار «نيازمندي» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«بي‌نيازي» </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدين </del>معنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>اگر در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزة زندگي عملي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار مي‌آيد </del>و انسان بدان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازمند </del>است و خرد هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زياني </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن نمي‌بيند </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>بستن و بهره‌مند شدن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>روا است و اگر عملاً بدان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازي نيست </del>بهره‌ گرفتن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن ديدگاه </del>خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>خرد است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه حكم مي‌كند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص مي‌دهد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[براهمه]]،</ins>''' جمع برهمن و در اصطلاح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمان اسلامی عنوانی </ins>است بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردگرایان منکر </ins>نبوّت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باقلانی. '''''التمهید.''''' چاپ بیروت، 1957م، ص104؛ مرتضی بن داعی حسنی رازی. '''''تبصره العوام'''''. تهران: 1313، ص27؛ تهانوی. '''''کشاف اصطلاحات'''''. چاپ کلکته. </ins>1<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/149.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>برطبق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>براهمه ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبهه </ins>براهمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر می‌شود </ins>ـ نبوّت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌معناست </ins>و به وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر نیازی نیست؛ </ins>چرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>سخنان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرمان‌های پیامبر </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معیار </ins>خرد سه حالت دارد: 1) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک </ins>است و خرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک تشخیص </ins>داده و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه امری </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذیرفتنی؛ </ins>2) بد است و خرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را بد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص </ins>داده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیر </ins>قابل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذیرش </ins>اعلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است. در صورت نخست، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص </ins>خرد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کافی </ins>است و در صورت دوم، نه فقط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انچه پیامبر اورده </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پذیرفتنی نیست؛ بلکه </ins>اساساً  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برانگیخته </ins>شدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>نارواست؛ 3) نه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک </ins>است، نه بد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی که </ins>خرد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را نه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک تشخیص می‌دهد، </ins>نه بد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>صورت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معیار «نیازمندی» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«بی‌نیازی» </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین </ins>معنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>اگر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه زندگی عملی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار می‌اید </ins>و انسان بدان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمند </ins>است و خرد هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیانی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان نمی‌بیند </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>بستن و بهره‌مند شدن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>روا است و اگر عملاً بدان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازی نیست </ins>بهره‌ گرفتن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان دیدگاه </ins>خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>خرد است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که حکم می‌کند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص می‌دهد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسی، نصیرالدین. '''''تلخیص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متكلمان </del>تحت عنوان «حُسن بعثت» به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبهة </del>براهمه پاسخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دهند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازمندي </del>انسان را به وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيامبر </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كنند</del>. به نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متكلمان، پيامبر هيچگاه </del>سخن ناسازگار با عقل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمي‌گويد </del>و سخنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردمندانة پيامبر </del>متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمان </ins>تحت عنوان «حُسن بعثت» به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبهه </ins>براهمه پاسخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازمندی </ins>انسان را به وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کنند</ins>. به نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمان، پیامبر هیچگاه </ins>سخن ناسازگار با عقل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمی‌گوید </ins>و سخنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردمندانه پیامبر </ins>متضّمن دو سود بزرگ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأييد </del>خرد'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>سخنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكيمانة پيامبر دريافت‌هاي </del>خرد را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأييد مي‌كند </del>و اگر خرد در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>موضوع به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دريافت اجمالي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلي رسيده </del>باشد سخنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيامبر كمك مي‌كند </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>اجمال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصيل يابد </del>و گسترش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيدا كند؛ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأیید </ins>خرد'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>سخنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکیمانه پیامبر دریافت‌های </ins>خرد را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأیید می‌کند </ins>و اگر خرد در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>موضوع به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریافت اجمالی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی رسیده </ins>باشد سخنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر کمک می‌کند </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>اجمال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصیل یابد </ins>و گسترش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیدا کند؛ </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس حكم،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدين </del>معنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه مواردي </del>هست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه ممكن </del>است خرد به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دريافت آن‌ها </del>نرسد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمي </del>صادر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكند </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>صورت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيامبر </del>به مدد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروي الهي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دريافت مي‌رسد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احكام </del>لازم را  صادر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كند</del>. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين قبيل </del>است صفات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزئي </del>حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعالي </del>مثل سمع و بصر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر  </del>صفات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>خرد بدانها راه ندارد و تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيامبر مي‌تواند </del>ما را بدانها ره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ب) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس حکم،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین </ins>معنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که مواردی </ins>هست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که ممکن </ins>است خرد به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریافت ان‌ها </ins>نرسد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمی </ins>صادر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکند </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>صورت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر </ins>به مدد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروی الهی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریافت می‌رسد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احکام </ins>لازم را  صادر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کند</ins>. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این قبیل </ins>است صفات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزئی </ins>حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعالی </ins>مثل سمع و بصر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر  </ins>صفات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>خرد بدانها راه ندارد و تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامبر می‌تواند </ins>ما را بدانها ره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نماید</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علامه‌حلی، '''''کشف‌المراد'''''. چاپ بیروت، 1399ق، ص 375.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن بعثت ← براهمه  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن بعثت ← براهمه  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شبهه براهمه ← براهمه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شبهه براهمه ← براهمه</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    باقلاني. '''''التمهيد.''''' چاپ بيروت، 1957م، ص104؛ مرتضي بن داعي حسني رازي. '''''تبصرة العوام'''''. تهران: 1313، ص27؛ تهانوي. '''''كشاف اصطلاحات'''''. چاپ كلكته. 1/149.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    طوسي، نصيرالدين. '''''تلخيص المحصل.''''' چاپ تهران، ص358.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    علامه‌حلي، '''''كشف‌المراد'''''. چاپ بيروت، 1399ق، ص 375.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشناکه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-480:rev-2864:php=table --> </table> Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%87&diff=480&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « '''براهمه،''' جمع برهمن و در اصطلاح متكلمان اسلامي عنواني است بر خردگرايان منكر نبوّت.<sup>1</sup> برطبق نظرية براهمه ـ كه از آن به شبهة براهمه تعبير مي‌شود ـ نبوّت، بي‌معناست و به وجود پيامبر نيازي نيست؛ چرا كه سخنان و فرمان‌هاي پيامبر با معيار خ...» ایجاد کرد 2024-08-12T18:07:16Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی « &#039;&#039;&#039;براهمه،&#039;&#039;&#039; جمع برهمن و در اصطلاح متكلمان اسلامي عنواني است بر خردگرايان منكر نبوّت.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; برطبق نظرية براهمه ـ كه از آن به شبهة براهمه تعبير مي‌شود ـ نبوّت، بي‌معناست و به وجود پيامبر نيازي نيست؛ چرا كه سخنان و فرمان‌هاي پيامبر با معيار خ...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div> <br /> &#039;&#039;&#039;براهمه،&#039;&#039;&#039; جمع برهمن و در اصطلاح متكلمان اسلامي عنواني است بر خردگرايان منكر نبوّت.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; برطبق نظرية براهمه ـ كه از آن به شبهة براهمه تعبير مي‌شود ـ نبوّت، بي‌معناست و به وجود پيامبر نيازي نيست؛ چرا كه سخنان و فرمان‌هاي پيامبر با معيار خرد سه حالت دارد: 1) نيك است و خرد آن را نيك تشخيص داده و در نتيجه امري است پذيرفتني؛ 2) بد است و خرد آن را بد تشخيص داده و غير قابل پذيرش اعلام كرده است. در صورت نخست، تشخيص خرد، كافي است و در صورت دوم، نه فقط آنچه پيامبر آورده است پذيرفتني نيست؛ بلكه اساساً  برانگيخته شدن وي نارواست؛ 3) نه نيك است، نه بد. يعني كه خرد، آن را نه نيك تشخيص مي‌دهد، نه بد. در اين صورت، معيار «نيازمندي» و «بي‌نيازي» است. بدين معنا كه اگر در حوزة زندگي عملي به كار مي‌آيد و انسان بدان نيازمند است و خرد هم زياني در آن نمي‌بيند به كار بستن و بهره‌مند شدن از آن روا است و اگر عملاً بدان نيازي نيست بهره‌ گرفتن از آن ديدگاه خرد مردود ناپسند خواهد بود و در هر حال اين خرد است كه حكم مي‌كند و تشخيص مي‌دهد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;<br /> <br /> متكلمان تحت عنوان «حُسن بعثت» به شبهة براهمه پاسخ مي‌دهند و نيازمندي انسان را به وجود پيامبر اثبات مي‌كنند. به نظر متكلمان، پيامبر هيچگاه سخن ناسازگار با عقل نمي‌گويد و سخنان خردمندانة پيامبر متضّمن دو سود بزرگ است.<br /> <br /> الف) &#039;&#039;&#039;تأييد خرد&#039;&#039;&#039;، يعني سخنان حكيمانة پيامبر دريافت‌هاي خرد را تأييد مي‌كند و اگر خرد در يك موضوع به دريافت اجمالي و كلي رسيده باشد سخنان پيامبر كمك مي‌كند تا اين اجمال، تفصيل يابد و گسترش پيدا كند؛ <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;ب) تأسيس حكم،&#039;&#039;&#039; بدين معنا كه مواردي هست كه ممكن است خرد به تشخيص و دريافت آن‌ها نرسد و حكمي صادر نكند در اين صورت، پيامبر به مدد وحي و نيروي الهي به تشخيص و دريافت مي‌رسد و احكام لازم را  صادر مي‌كند. از اين قبيل است صفات جزئي حق تعالي مثل سمع و بصر و كلام و ديگر  صفات كه خرد بدانها راه ندارد و تنها پيامبر مي‌تواند ما را بدانها ره نمايد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> حسن بعثت ← براهمه <br /> <br /> شبهه براهمه ← براهمه<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    باقلاني. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;التمهيد.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; چاپ بيروت، 1957م، ص104؛ مرتضي بن داعي حسني رازي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تبصرة العوام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1313، ص27؛ تهانوي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشاف اصطلاحات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ كلكته. 1/149.<br /> <br /> 2.    طوسي، نصيرالدين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تلخيص المحصل.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; چاپ تهران، ص358.<br /> <br /> 3.    علامه‌حلي، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف‌المراد&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ بيروت، 1399ق، ص 375.<br /> <br /> <br /> اصغر دادبه</div> Samei