https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86 2026-06-16T10:30:11Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=5303&oldid=prev 2025-05-01T12:15:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[برهان]]،''' به معنای واضح و حجت روشن است. در منطق یکی از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار می‌آید و عبارت است از قیاسی که مقدمات آن مرکب از قضایای یقینی باشد و به همین سبب، نتیجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>نیز یقینی است. به عنوان مثال، نتیجه قیاس زیر، یقینی است: اهن، فلز است (= صغری) هر فلزی در اثرحرارت منبسط می‌شود (= کبری) اهن  در اثر حرارت منبسط می‌شود (= نتیجه یقینی). هر برهانی ازجهت صورت، قیاس محسوب می‌شود؛ امّا تنها برخی از قیاس‌ها از جهت معنا و محتوا برهان به شمار می‌آیند&lt;ref name=":0"&gt;طوسی، خواجه‌نصیر. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.&lt;/ref&gt;. اهمیت برهان در منطق ارسطویی موجب شده است تا قیاس و برهان سخت به یکدیگر پیوند یا بند و با شنیدن قیاس، برهان به ذهن متبادر شود&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref&gt; ابن‌سینا، '''''منطق دانشنامه علایی'''''. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;غزالی، محمد. '''''مقاصد الفلاسفه'''''. ص100.&lt;/ref&gt;طبقه‌بندی برهان به شرح زیر است:  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[برهان]]،''' به معنای واضح و حجت روشن است. در منطق یکی از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار می‌آید و عبارت است از قیاسی که مقدمات آن مرکب از قضایای یقینی باشد و به همین سبب، نتیجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>نیز یقینی است. به عنوان مثال، نتیجه قیاس زیر، یقینی است: اهن، فلز است (= صغری) هر فلزی در اثرحرارت منبسط می‌شود (= کبری) اهن  در اثر حرارت منبسط می‌شود (= نتیجه یقینی). هر برهانی ازجهت صورت، قیاس محسوب می‌شود؛ امّا تنها برخی از قیاس‌ها از جهت معنا و محتوا برهان به شمار می‌آیند&lt;ref name=":0"&gt;طوسی، خواجه‌نصیر. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.&lt;/ref&gt;. اهمیت برهان در منطق ارسطویی موجب شده است تا قیاس و برهان سخت به یکدیگر پیوند یا بند و با شنیدن قیاس، برهان به ذهن متبادر شود&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref&gt; ابن‌سینا، '''''منطق دانشنامه علایی'''''. 134.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;غزالی، محمد. '''''مقاصد الفلاسفه'''''. ص100.&lt;/ref&gt;طبقه‌بندی برهان به شرح زیر است:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 1) طبقه‌بندی منطقی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 1) طبقه‌بندی منطقی ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3394:rev-5303:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=3394&oldid=prev 2025-04-17T18:06:37Z

<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تسلسل]]&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=3393&oldid=prev 2025-04-17T18:05:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[برهان]]،''' به معنای واضح و حجت روشن است. در منطق یکی از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </del>و عبارت است از قیاسی که مقدمات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>مرکب از قضایای یقینی باشد و به همین سبب، نتیجه ان نیز یقینی است. به عنوان مثال، نتیجه قیاس زیر، یقینی است: اهن، فلز است (= صغری) هر فلزی در اثرحرارت منبسط می‌شود (= کبری) اهن  در اثر حرارت منبسط می‌شود (= نتیجه یقینی). هر برهانی ازجهت صورت، قیاس محسوب می‌شود؛ امّا تنها برخی از قیاس‌ها از جهت معنا و محتوا برهان به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌ایند</del>&lt;ref&gt;طوسی، خواجه‌نصیر. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.&lt;/ref&gt;. اهمیت برهان در منطق ارسطویی موجب شده است تا قیاس و برهان سخت به یکدیگر پیوند یا بند و با شنیدن قیاس، برهان به ذهن متبادر شود&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  همو. '''''همان'''''، همانجا؛ ابن‌سینا، </del>'''''منطق دانشنامه علایی'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">134؛ </del>غزالی، محمد. '''''مقاصد الفلاسفه'''''. ص100.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>طبقه‌بندی برهان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: 1) طبقه‌بندی منطقی: استدلال برهانی دو گونه </del>است: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر از علت به معلول (= برهان لِمّ) و سیر از معلول به علت (= برهان اِنْ). همچنین برهان را بر مبنای ان‌که به نحو مستقیم و یا به صورت غیر مستقیم (= نفی نقیض یک چیز) به اثبات مطلوب می‌پردازد، می‌توان به برهان مستقیم و برهان خلف تقسیم کرد. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[برهان]]،''' به معنای واضح و حجت روشن است. در منطق یکی از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آید </ins>و عبارت است از قیاسی که مقدمات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>مرکب از قضایای یقینی باشد و به همین سبب، نتیجه ان نیز یقینی است. به عنوان مثال، نتیجه قیاس زیر، یقینی است: اهن، فلز است (= صغری) هر فلزی در اثرحرارت منبسط می‌شود (= کبری) اهن  در اثر حرارت منبسط می‌شود (= نتیجه یقینی). هر برهانی ازجهت صورت، قیاس محسوب می‌شود؛ امّا تنها برخی از قیاس‌ها از جهت معنا و محتوا برهان به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آیند</ins>&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;طوسی، خواجه‌نصیر. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.&lt;/ref&gt;. اهمیت برهان در منطق ارسطویی موجب شده است تا قیاس و برهان سخت به یکدیگر پیوند یا بند و با شنیدن قیاس، برهان به ذهن متبادر شود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ابن‌سینا، </ins>'''''منطق دانشنامه علایی'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">134.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>غزالی، محمد. '''''مقاصد الفلاسفه'''''. ص100.&lt;/ref&gt;طبقه‌بندی برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به شرح زیر </ins>است:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''2</del>) طبقه‌بندی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمی و کلامی</del>:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' می‌توان برهان‌ها؛‌ </del>(= برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لِمّ؛ </del>برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان؛ برهان مستقیم؛ </del>برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلف) </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جهت ان‌که در اثبات </del>یا نفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چه امری </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار می‌روند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کدام حوزه فلسفی مورد استفاده قرار می‌گیرند نامگذاری </del>کرد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین براهین از این دیدگاه عبارتند از:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== 1</ins>) طبقه‌بندی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقی ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استدلال برهانی دو گونه است</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر از علت به معلول </ins>(= برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لِمّ) و سیر از معلول به علت (= </ins>برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اِنْ). همچنین </ins>برهان را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر مبنای آن‌که به نحو مستقیم و </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به صورت غیر مستقیم (= </ins>نفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقیض یک چیز) </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثبات مطلوب می‌پردازد، می‌توان به برهان مستقیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان خلف تقسیم </ins>کرد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الف</del>) براهین اثبات وجود خدا؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ب) </del>براهین اثبات توحید؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج) </del>براهین ابطال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسلسل؛ د) </del>براهین اثبات تناهی ابعاد؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هـ) </del>براهین اثبات و نفی جزء لایتجزی [←جزء لایتجزی]؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و) </del>براهین اثبات هیولی؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ز) </del>براهین اثبات مکان&lt;ref&gt;  دادبه، اصغر. «برهان»، '''''دایره‌المعارف تشیع'''''. 3/ مدخل «برهان».&lt;/ref&gt; و... .</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== 2</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی حکمی و کلامی ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان برهان‌ها؛‌ (= برهان لِمّ؛ برهان ان؛ برهان مستقیم؛ برهان خلف) را از جهت آن‌که در اثبات یا نفی چه امری به کار می‌روند و در کدام حوزه فلسفی مورد استفاده قرار می‌گیرند نامگذاری کرد. مهم‌ترین براهین از این دیدگاه عبارتند از:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات وجود خدا؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات توحید؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین ابطال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تسلسل]]؛ </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات تناهی ابعاد؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات و نفی جزء لایتجزی [←جزء لایتجزی]؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات هیولی؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>براهین اثبات مکان&lt;ref&gt;  دادبه، اصغر. «برهان»، '''''دایره‌المعارف تشیع'''''. 3/ مدخل «برهان».&lt;/ref&gt; و... .</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=2985&oldid=prev 2025-04-11T19:26:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) براهین اثبات وجود خدا؛ ب) براهین اثبات توحید؛ ج) براهین ابطال تسلسل؛ د) براهین اثبات تناهی ابعاد؛ هـ) براهین اثبات و نفی جزء لایتجزی [←جزء لایتجزی]؛ و) براهین اثبات هیولی؛ ز) براهین اثبات مکان&lt;ref&gt;  دادبه، اصغر. «برهان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف تشیع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 3/ مدخل «برهان».&lt;/ref&gt; و... .</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) براهین اثبات وجود خدا؛ ب) براهین اثبات توحید؛ ج) براهین ابطال تسلسل؛ د) براهین اثبات تناهی ابعاد؛ هـ) براهین اثبات و نفی جزء لایتجزی [←جزء لایتجزی]؛ و) براهین اثبات هیولی؛ ز) براهین اثبات مکان&lt;ref&gt;  دادبه، اصغر. «برهان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره‌المعارف تشیع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 3/ مدخل «برهان».&lt;/ref&gt; و... .</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=2862&oldid=prev 2025-04-04T19:32:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان،</del>''' به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معناي </del>واضح و حجت روشن است. در منطق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد </del>و عبارت است از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قياسي كه </del>مقدمات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن مركب </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قضاياي يقيني </del>باشد و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>سبب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتيجة آن نيز يقيني </del>است. به عنوان مثال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتيجة قياس زير، يقيني </del>است: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهن، </del>فلز است (= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صغري</del>) هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلزي </del>در اثرحرارت منبسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود </del>(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كبري</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهن  </del>در اثر حرارت منبسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود </del>(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتيجة يقيني</del>). هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهاني </del>ازجهت صورت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قياس </del>محسوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود؛ </del>امّا تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قياس‌ها </del>از جهت معنا و محتوا برهان به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيند.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهميت </del>برهان در منطق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارسطويي </del>موجب شده است تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قياس </del>و برهان سخت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكديگر پيوند يا </del>بند و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيدن قياس، </del>برهان به ذهن متبادر شود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندي </del>برهان: 1) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندي منطقي</del>: استدلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهاني </del>دو گونه است: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير </del>از علت به معلول (= برهان لِمّ) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير </del>از معلول به علت (= برهان اِنْ). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنين </del>برهان را بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبناي آن‌كه </del>به نحو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقيم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غير مستقيم </del>(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفي نقيض يك چيز</del>) به اثبات مطلوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌پردازد، مي‌توان </del>به برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقيم </del>و برهان خلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقسيم كرد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برهان]]،</ins>''' به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنای </ins>واضح و حجت روشن است. در منطق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </ins>و عبارت است از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیاسی که </ins>مقدمات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان مرکب </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قضایای یقینی </ins>باشد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>سبب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه ان نیز یقینی </ins>است. به عنوان مثال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه قیاس زیر، یقینی </ins>است: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهن، </ins>فلز است (= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صغری</ins>) هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلزی </ins>در اثرحرارت منبسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود </ins>(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کبری</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهن  </ins>در اثر حرارت منبسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود </ins>(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه یقینی</ins>). هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهانی </ins>ازجهت صورت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیاس </ins>محسوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود؛ </ins>امّا تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیاس‌ها </ins>از جهت معنا و محتوا برهان به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌ایند</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسی، خواجه‌نصیر. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. اهمیت </ins>برهان در منطق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارسطویی </ins>موجب شده است تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیاس </ins>و برهان سخت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر پیوند یا </ins>بند و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیدن قیاس، </ins>برهان به ذهن متبادر شود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  همو. '''''همان'''''، همانجا؛ ابن‌سینا، '''''منطق دانشنامه علایی'''''. 134؛ غزالی، محمد. '''''مقاصد الفلاسفه'''''. ص100.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. طبقه‌بندی </ins>برهان: 1) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی منطقی</ins>: استدلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهانی </ins>دو گونه است: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر </ins>از علت به معلول (= برهان لِمّ) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر </ins>از معلول به علت (= برهان اِنْ). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین </ins>برهان را بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبنای ان‌که </ins>به نحو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیر مستقیم </ins>(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفی نقیض یک چیز</ins>) به اثبات مطلوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پردازد، می‌توان </ins>به برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم </ins>و برهان خلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقسیم کرد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''2) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندي حكمي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلامي</del>:''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>برهان‌ها؛‌ (= برهان لِمّ؛ برهان ان؛ برهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقيم؛ </del>برهان خلف) را از جهت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌كه </del>در اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا نفي </del>چه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امري </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار مي‌روند </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كدام حوزة فلسفي </del>مورد استفاده قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گيرند نامگذاري كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترين براهين </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين ديدگاه </del>عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''2) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی حکمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلامی</ins>:''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>برهان‌ها؛‌ (= برهان لِمّ؛ برهان ان؛ برهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم؛ </ins>برهان خلف) را از جهت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌که </ins>در اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا نفی </ins>چه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امری </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار می‌روند </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدام حوزه فلسفی </ins>مورد استفاده قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گیرند نامگذاری کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین براهین </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این دیدگاه </ins>عبارتند از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات وجود خدا؛ ب) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحيد؛ </del>ج) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>ابطال تسلسل؛ د) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تناهي </del>ابعاد؛ هـ) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفي </del>جزء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لايتجزي </del>[←جزء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لايتجزي</del>]؛ و) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هيولي؛ </del>ز) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهين </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكان</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;3&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و... .</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات وجود خدا؛ ب) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید؛ </ins>ج) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>ابطال تسلسل؛ د) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تناهی </ins>ابعاد؛ هـ) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفی </ins>جزء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لایتجزی </ins>[←جزء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لایتجزی</ins>]؛ و) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیولی؛ </ins>ز) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براهین </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکان</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  دادبه، اصغر. «برهان»، '''''دایره‌المعارف تشیع'''''. </ins>3<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ مدخل «برهان».</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و... .</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    طوسي، خواجه‌نصير. '''''اساس الاقتباس.''''' 343.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    همو. '''''همان'''''، همانجا؛ ابن‌سينا، '''''منطق دانشنامة علايي'''''. 134؛ غزالي، محمد. '''''مقاصد الفلاسفة'''''. ص100.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    دادبه، اصغر. «برهان»، '''''دايرة‌المعارف تشيع'''''. 3/ مدخل «برهان».</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    اطلاعات بيشتر را نك: دادبه، اصغر. «برهان صديقين». '''''دايرة المعارف تشيع'''''، 1380، ج 3/204-206.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=483&oldid=prev 2024-08-12T18:11:15Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;برهان،&#039;&#039;&#039; به معناي واضح و حجت روشن است. در منطق يكي از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار مي‌آيد و عبارت است از قياسي كه مقدمات آن مركب از قضاياي يقيني باشد و به همين سبب، نتيجة آن نيز يقيني است. به عنوان مثال، نتيجة قياس زير، يقيني است: آهن، فلز ا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;برهان،&#039;&#039;&#039; به معناي واضح و حجت روشن است. در منطق يكي از صناعات خمس [←صناعات خمس] به شمار مي‌آيد و عبارت است از قياسي كه مقدمات آن مركب از قضاياي يقيني باشد و به همين سبب، نتيجة آن نيز يقيني است. به عنوان مثال، نتيجة قياس زير، يقيني است: آهن، فلز است (= صغري) هر فلزي در اثرحرارت منبسط مي‌شود (= كبري) آهن  در اثر حرارت منبسط مي‌شود (= نتيجة يقيني). هر برهاني ازجهت صورت، قياس محسوب مي‌شود؛ امّا تنها برخي از قياس‌ها از جهت معنا و محتوا برهان به شمار مي‌آيند.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; اهميت برهان در منطق ارسطويي موجب شده است تا قياس و برهان سخت به يكديگر پيوند يا بند و با شنيدن قياس، برهان به ذهن متبادر شود.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; طبقه‌بندي برهان: 1) طبقه‌بندي منطقي: استدلال برهاني دو گونه است: سير از علت به معلول (= برهان لِمّ) و سير از معلول به علت (= برهان اِنْ). همچنين برهان را بر مبناي آن‌كه به نحو مستقيم و يا به صورت غير مستقيم (= نفي نقيض يك چيز) به اثبات مطلوب مي‌پردازد، مي‌توان به برهان مستقيم و برهان خلف تقسيم كرد. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;2) طبقه‌بندي حكمي و كلامي:&#039;&#039;&#039; مي‌توان برهان‌ها؛‌ (= برهان لِمّ؛ برهان ان؛ برهان مستقيم؛ برهان خلف) را از جهت آن‌كه در اثبات يا نفي چه امري به كار مي‌روند و در كدام حوزة فلسفي مورد استفاده قرار مي‌گيرند نامگذاري كرد. مهم‌ترين براهين از اين ديدگاه عبارتند از:<br /> <br /> الف) براهين اثبات وجود خدا؛ ب) براهين اثبات توحيد؛ ج) براهين ابطال تسلسل؛ د) براهين اثبات تناهي ابعاد؛ هـ) براهين اثبات و نفي جزء لايتجزي [←جزء لايتجزي]؛ و) براهين اثبات هيولي؛ ز) براهين اثبات مكان&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و... .<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    طوسي، خواجه‌نصير. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اساس الاقتباس.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; 343.<br /> <br /> 2.    همو. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، همانجا؛ ابن‌سينا، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;منطق دانشنامة علايي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 134؛ غزالي، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مقاصد الفلاسفة&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص100.<br /> <br /> 3.    دادبه، اصغر. «برهان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرة‌المعارف تشيع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. 3/ مدخل «برهان».<br /> <br /> 4.    اطلاعات بيشتر را نك: دادبه، اصغر. «برهان صديقين». &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرة المعارف تشيع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، 1380، ج 3/204-206.<br /> <br /> <br /> اصغر دادبه</div>

Samei