https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D9%84%D8%B9%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C 2026-06-21T12:13:18Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%84%D8%B9%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=10607&oldid=prev 2025-06-22T21:05:53Z

<p><span class="autocomment">مآخذ:</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بَلْعَمی، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بَلْعَمی، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود&lt;ref&gt;رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامه جهان اسلام، 1377، ج4، ص51.&lt;/ref&gt;. به سبب انتساب نیاکانش به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت&lt;ref name=":0"&gt;صفا، ‌ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347‌، ج1، ص619.&lt;/ref&gt;. از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند که افزون بر ادبیات و زبان‌های عربی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی، </del>در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود&lt;ref&gt;احمدی، ‌احمد، رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج1، ص20.&lt;/ref&gt;.  به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و مکاتباتی داشت&lt;ref&gt;بلعمی، ‌ابوعلی محمد'''''. ترجمه تاریخ طبری'''''. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام، 1337، ص23 (مقدمه).&lt;/ref&gt;. اواخر دوران پادشاهی عبدالملک بن نوح سامانی (حک 343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت آلپتکین / آلبتکین (د 352 ق) سپهسالار [[سامانیان]] و مؤسس دولت [[غزنویان|غزنوی]] به مقام وزارت رسید&lt;ref&gt;بهرامیان، علی. «بلعمی»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج12، ص479.&lt;/ref&gt;. پس از مرگ عبدالملک، وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت&lt;ref&gt;'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ج2، ص72.&lt;/ref&gt;. در 352 ق/ 963 م به دستور وی ''تاریخ الرُسُل و الملوک'' (''تاریخ طبری'') تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با اندکی دخل و تصرف به فارسی برگرداند&lt;ref&gt;بلعمی، ‌ابوعلی محمد. '''''تاریخ بلعمی ؛ تکمله و ترجمه تاریخ طبری'''''. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملک الشعرا)، به کوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌ 1353،‌ ج1، ص18، 19.&lt;/ref&gt;. در نشر زبان فارسی نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون ''ترجمه تاریخ طبری'' است که از کهن‌ترین و با ارزش‌ترین آثار نثر فارسی دری به شمار می‌رود. ارزش این کتاب از لحاظ ادبی و تاریخی است&lt;ref&gt;رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص. 52.&lt;/ref&gt;. تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط کرده‌اند، اما صفا 363 ق را که گردیزی در ''زین الاخبار'' آورده، درست‌تر می‌داند&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود&lt;ref&gt;رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامه جهان اسلام، 1377، ج4، ص51.&lt;/ref&gt;. به سبب انتساب نیاکانش به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت&lt;ref name=":0"&gt;صفا، ‌ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347‌، ج1، ص619.&lt;/ref&gt;. از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند که افزون بر ادبیات و زبان‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی]]، </ins>در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود&lt;ref&gt;احمدی، ‌احمد، رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج1، ص20.&lt;/ref&gt;.  به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و مکاتباتی داشت&lt;ref&gt;بلعمی، ‌ابوعلی محمد'''''. ترجمه تاریخ طبری'''''. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام، 1337، ص23 (مقدمه).&lt;/ref&gt;. اواخر دوران پادشاهی عبدالملک بن نوح سامانی (حک 343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت آلپتکین / آلبتکین (د 352 ق) سپهسالار [[سامانیان]] و مؤسس دولت [[غزنویان|غزنوی]] به مقام وزارت رسید&lt;ref&gt;بهرامیان، علی. «بلعمی»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج12، ص479.&lt;/ref&gt;. پس از مرگ عبدالملک، وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت&lt;ref&gt;'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ج2، ص72.&lt;/ref&gt;. در 352 ق/ 963 م به دستور وی ''تاریخ الرُسُل و الملوک'' (''تاریخ طبری'') تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با اندکی دخل و تصرف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برگرداند&lt;ref&gt;بلعمی، ‌ابوعلی محمد. '''''تاریخ بلعمی ؛ تکمله و ترجمه تاریخ طبری'''''. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملک الشعرا)، به کوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌ 1353،‌ ج1، ص18، 19.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی|</ins>زبان فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون ''ترجمه تاریخ طبری'' است که از کهن‌ترین و با ارزش‌ترین آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نثر فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دری به شمار می‌رود. ارزش این کتاب از لحاظ ادبی و تاریخی است&lt;ref&gt;رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص. 52.&lt;/ref&gt;. تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط کرده‌اند، اما صفا 363 ق را که گردیزی در ''زین الاخبار'' آورده، درست‌تر می‌داند&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سامانیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[غزنویان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تاریخ بلعمی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نثر فارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ: ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ: ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%84%D8%B9%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=10606&oldid=prev 2025-06-22T21:02:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بَلْعَمی، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بَلْعَمی ، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامه جهان اسلام، 1377، ج4، ص51.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به سبب انتساب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیاکانش </ins>به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، ‌ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347‌، ج1، ص619.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>افزون بر ادبیات و زبان‌های عربی و فارسی، در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدی، ‌احمد، رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج1، ص20.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins> به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوبکر </ins>محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکاتباتی </ins>داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلعمی، ‌ابوعلی محمد'''''. ترجمه تاریخ طبری'''''. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام، 1337، ص23 (مقدمه).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اواخر دوران پادشاهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالملک </ins>بن نوح سامانی (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حک </ins>343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلپتکین </ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلبتکین </ins>(د 352 ق) سپهسالار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سامانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مؤسس دولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزنویان|</ins>غزنوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به مقام وزارت رسید&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهرامیان، علی. «بلعمی»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج12، ص479.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس از مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالملک، </ins>وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ج2، ص72.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در 352 ق/ 963 م به دستور وی ''تاریخ الرُسُل و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الملوک</ins>'' (''تاریخ طبری'') تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندکی </ins>دخل و تصرف به فارسی برگرداند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلعمی، ‌ابوعلی محمد. '''''تاریخ بلعمی ؛ تکمله و ترجمه تاریخ طبری'''''. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملک الشعرا)، به کوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌ 1353،‌ ج1، ص18، 19.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در نشر زبان فارسی نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون ''ترجمه تاریخ طبری'' است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهن‌ترین </ins>و با ارزش‌ترین آثار نثر فارسی دری به شمار می‌رود. ارزش این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>از لحاظ ادبی و تاریخی است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص. 52.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده‌اند، </ins>اما صفا 363 ق را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>گردیزی در ''زین الاخبار'' آورده، درست‌تر می‌داند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; به سبب انتساب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیاكانش </del>به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>افزون بر ادبیات و زبان‌های عربی و فارسی، در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوبكر </del>محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكاتباتی </del>داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اواخر دوران پادشاهی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالملك </del>بن نوح سامانی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حك </del>343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلپتكین </del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلبتكین </del>(د 352 ق) سپهسالار سامانیان و مؤسس دولت غزنوی به مقام وزارت رسید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پس از مرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالملك، </del>وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در 352 ق/ 963 م به دستور وی ''تاریخ الرُسُل و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الملوك</del>'' (''تاریخ طبری'') تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندكی </del>دخل و تصرف به فارسی برگرداند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در نشر زبان فارسی نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون ''ترجمه تاریخ طبری'' است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن‌ترین </del>و با ارزش‌ترین آثار نثر فارسی دری به شمار می‌رود. ارزش این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>از لحاظ ادبی و تاریخی است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده‌اند، </del>اما صفا 363 ق را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>گردیزی در ''زین الاخبار'' آورده، درست‌تر می‌داند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;sup&gt;9</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ: ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ: ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامة‌ جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص51.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.     صفا، ‌ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا ،چ6، 1347‌، ج1، ص619.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.     احمدی، ‌احمد؛ رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''''. مشهد: باستان ، 1345، ج1، ص20.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    بلعمی، ‌ابوعلی محمد'''''. ترجمة تاریخ طبری'''''. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام ، 1337، ص23 (مقدمه).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.     بهرامیان، علی. «بلعمی»، '''''دایرةالمعارف بزرگ اسلامی'''''. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، چ1، 1383، ج12، ص479.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.     '''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر كمال حاج سیدجوادی، ‌با همكاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ1، 1377، ج2، ص72.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.     بلعمی، ‌ابوعلی محمد. '''''تاریخ بلعمی ؛ تكمله و ترجمة تاریخ طبری'''''. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملك الشعرا)، به كوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌چ2، 1353،‌ ج1، ص18، 19.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.     رازپوش، شهناز. همان، ص52.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9.     صفا، ذبیح‌الله. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%84%D8%B9%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=9911&oldid=prev 2025-06-07T20:15:43Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « بَلْعَمی ، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم. ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس <a href="/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86" title="سامانیان">عهد سامانی</a> بود.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; به سبب انتساب نیاكانش به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتها...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> <br /> بَلْعَمی ، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.<br /> <br /> ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; به سبب انتساب نیاكانش به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند كه افزون بر ادبیات و زبان‌های عربی و فارسی، در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;  به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر ابوبكر محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و مكاتباتی داشت.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; اواخر دوران پادشاهی عبدالملك بن نوح سامانی (حك 343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت آلپتكین / آلبتكین (د 352 ق) سپهسالار سامانیان و مؤسس دولت غزنوی به مقام وزارت رسید.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; پس از مرگ عبدالملك، وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در 352 ق/ 963 م به دستور وی &#039;&#039;تاریخ الرُسُل و الملوك&#039;&#039; (&#039;&#039;تاریخ طبری&#039;&#039;) تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با اندكی دخل و تصرف به فارسی برگرداند.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در نشر زبان فارسی نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون &#039;&#039;ترجمه تاریخ طبری&#039;&#039; است كه از كهن‌ترین و با ارزش‌ترین آثار نثر فارسی دری به شمار می‌رود. ارزش این كتاب از لحاظ ادبی و تاریخی است.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط كرده‌اند، اما صفا 363 ق را كه گردیزی در &#039;&#039;زین الاخبار&#039;&#039; آورده، درست‌تر می‌داند.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;<br /> <br /> == مآخذ: ==<br /> 1.    رازپوش، شهناز. «بلعمی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشنامة‌ جهان اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص51.<br /> <br /> 2.     صفا، ‌ذبیح‌الله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ ادبیات در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: ابن سینا ،چ6، 1347‌، ج1، ص619.<br /> <br /> 3.     احمدی، ‌احمد؛ رزمجو، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سیرسخن&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. مشهد: باستان ، 1345، ج1، ص20.<br /> <br /> 4.    بلعمی، ‌ابوعلی محمد&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة تاریخ طبری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام ، 1337، ص23 (مقدمه).<br /> <br /> 5.     بهرامیان، علی. «بلعمی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایرةالمعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، چ1، 1383، ج12، ص479.<br /> <br /> 6.     &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اثر آفرینان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. زیر نظر كمال حاج سیدجوادی، ‌با همكاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ1، 1377، ج2، ص72.<br /> <br /> 7.     بلعمی، ‌ابوعلی محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ بلعمی ؛ تكمله و ترجمة تاریخ طبری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملك الشعرا)، به كوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌چ2، 1353،‌ ج1، ص18، 19.<br /> <br /> 8.     رازپوش، شهناز. همان، ص52.<br /> <br /> 9.     صفا، ذبیح‌الله. همان‌جا.<br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div>

Samei