بندرعباس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۱

2025-05-07T22:41:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۱
خط ۸:		خط ۸:
	هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref> سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.		هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref> سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.

	بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref> چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: «و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر [[کرمان]] و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. و دیگر: «هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.</ref>.		بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref> چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: <blockquote>«و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر [[کرمان]] و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. </blockquote>و دیگر: <blockquote>«هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.</ref>. </blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد: <blockquote>«هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران\|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان\|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>. </blockquote>لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.</ref><ref name=":0">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.</ref>.

	[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد: «هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران\|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان\|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>.

	لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.</ref><ref name=":0">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.</ref>.

	وی سپس می‌افزاید: <blockquote>«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»<ref name=":1">لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.</ref><ref name=":0" />.</blockquote>و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»<ref name=":1" /><ref name=":0" />. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد<ref> اسکندربیک منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.</ref>.		وی سپس می‌افزاید: <blockquote>«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»<ref name=":1">لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.</ref><ref name=":0" />.</blockquote>و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»<ref name=":1" /><ref name=":0" />. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد<ref> اسکندربیک منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.</ref>.

Samei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-05-07T22:40:35Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۰
خط ۶:		خط ۶:
	شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17 ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.</ref> و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: همشهری، 1380، ص 134.</ref>.		شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17 ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.</ref> و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: همشهری، 1380، ص 134.</ref>.

	هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref> سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref> ~~سازمان~~ پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.		هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref> سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.

	بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref> چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: «و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر کرمان و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. و دیگر: «هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>~~همان~~. ~~ص127~~.</ref>.		بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref> چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: «و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر [[کرمان]] و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. و دیگر: «هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.</ref>.

	[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد: «هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران\|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان\|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''~~نزههالقلوب~~'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>.		[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد: «هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران\|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان\|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>.

	لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص ~~341؛~~		لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.</ref><ref name=":0">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.</ref>.

	~~Lestrange, G~~. '''''~~The Lands of the Eastern Caliphate~~'''''. ~~Cambridge~~: ~~University Press, 1905, P~~. ~~319~~.</ref>.		وی سپس می‌افزاید: <blockquote>«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»<ref name=":1">لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.</ref><ref name=":0" />.</blockquote>و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»<ref name=":1" /><ref name=":0" />. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد<ref> اسکندربیک منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.</ref>.

	~~وی سپس می‌افزاید: «در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور~~ به ~~شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند~~ و ~~هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند~~ و ~~محافظین آن قلاع~~ به ~~جزیره جرون گریختند...»<ref>همان. ص342؛ Ibid.</ref>~~. و ~~بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز~~ را ~~که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند~~ و ~~بندری~~ که ~~پرتغالی‌ها به آن وارد شدند~~ به ~~گمبرون(Gambroon)موسوم گردید~~ و ~~همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»~~<ref> ~~همانجا؛ Ibid~~.</ref>.~~امامقلی‌خان~~ در ~~1031ق/1622م، این شهر را تصرف~~ و ~~در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت~~ و ~~گسترش شهر جدیدی را صادر کرد~~ که به نام ~~شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد~~<ref> ~~اسکندربیک منشی~~. '''''~~عالم‌آرای عباسی~~'''''. تهران: ~~چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980~~.</ref>.		بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط [[صفویان]]، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.</ref>. بندرعباس در 1346ش به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل [[خلیج فارس]] و دریای عمان» که بعدها به «[[استان هرمزگان\|هرمزگان]]» تغییر نام یافت، انتخاب گردید<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.</ref> و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است.

	بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط [[صفویان]]، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.</ref>. بندرعباس در 1346ش به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل [[خلیج فارس]] و دریای عمان» که بعدها به «[[استان هرمزگان\|هرمزگان]]» تغییر نام یافت، انتخاب گردید<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.</ref>و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است. گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در [[استان هرمزگان\|هرمزگان]] دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر [[صفویان]] و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد<ref>'''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. ص 70-72.</ref>.		گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در [[استان هرمزگان\|هرمزگان]] دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر [[صفویان]] و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص 70-72.</ref>. جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.</ref>.

	جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۶:		خط ۲۴:
	* [[خلیج فارس]]		* [[خلیج فارس]]
	* [[تنگه هرمز]]		* [[تنگه هرمز]]
	* [[قشم]]		* [[قشم]]
	* [[کیش]]		* [[کیش]]
	* [[جزیره هرمز]]		* [[جزیره هرمز]]
خط ۴۱:		خط ۳۹:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	غلامرضا زعیمی		غلامرضا زعیمی
			[[رده:جغرافیا]]

Maedeh در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۶

2025-05-06T16:36:13Z

نمایش تغییرات

Maedeh در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸

2025-05-06T16:18:55Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''بندرعباس،''' شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلي هرمزگان، واقع در كرانة شمالي خليج فارس در تنگة هرمز. '''شهرستان بندرعباس،''' از شمال با شهرستان حاجي‌آباد، از شرق با شهرستان‌هاي دهبارز و ميناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشكل از 4 جزيره در تنگة...» ایجاد کرد

2024-08-14T18:20:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''بندرعباس،''' شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلي هرمزگان، واقع در كرانة شمالي خليج فارس در تنگة هرمز. '''شهرستان بندرعباس،''' از شمال با شهرستان حاجي‌آباد، از شرق با شهرستان‌هاي دهبارز و ميناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشكل از 4 جزيره در تنگة...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''بندرعباس،''' شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلي هرمزگان، واقع در كرانة شمالي خليج فارس در تنگة هرمز.

'''شهرستان بندرعباس،''' از شمال با شهرستان حاجي‌آباد، از شرق با شهرستان‌هاي دهبارز و ميناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشكل از 4 جزيره در تنگة هرمز)، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نيز با شهرستان لار از استان فارس همسايه است. اين شهرستان طبق آخرين تغييرات تقسيمات كشوري داراي 2 شهر و 4 بخش است.1

'''شهر بندرعباس،''' با مختصات جغرافيايي "00 '17 ْ56 طول شرقي و"00' 11 ْ27 عرض شمالي، با ارتفاع 10 متر از سطح دريا2 و در فاصلة 1283 كيلومتري تهران واقع است.3

هواي بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرماي آن حداكثر به 49 درجه بالاي صفر مي‌رسد.4 كوه گِنو به بلندي 2347 متر در شمال غربي بندرعباس واقع شده5 و چشمة آب گرم آن در قسمت شرقي كوه يكي از جاذبه‌هاي طبيعي اين كوه است.6

بندرعباس با نام‌هاي كميرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرويا، هارموزيا، (بندر) هرموز، هرميزاد7 و... به دليل موقعيت جغرافيايي خود، داراي پيشينه‌اي پر ماجرا است. در ''حدود العالم'' در دو جا از هرموز ياد شده است: «و اندر ناحيت كرمان هيچ رود بزرگ نيست و نه دريا مگر درياء اعظم و يكي ‌رود است خرد مقدار ده آسيا آبست از حدود جيرفت بگشايد و تيز همي ‌رود و بيشتر بكار شود اندر گرمسير كرمان و باقي‌ بنزديكي هرموز بدرياء اعظم افتد».8 و ديگر: «هرموز بر نيم فرسنگي درياء اعظم است، جايي سخت گرم است و بارگه كرمان است».9

حمدالله مستوفي نيز در اين باره مي‌نويسد: «هرموز از اقليم دوم است... كه بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غايت گرمسير... در هرموز نخل و نيشكر بسيار است، حقوق ديوانيش كه بر سبيل خراج به ايران مي‌دهند و داخل كرمان است شش تومان مي‌باشد».10

لسترنج دربارة تاريخ شهر مي‌نويسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزيره‌اي نزديك به هرموز موسوم به ارموز نام برده كه حمدالله مستوفي آن را «ارموص» نوشته و بدون شك همانست كه به جزيرة جرون معروف شده است؛ زيرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق يكي از مراجع در 715، سلطان هرموز شهري را كه در كنار دريا بود براي اين‌كه دزدان آن را پيوسته مورد تاخت و تاز قرار مي‌دادند، ترك كرد و هرموز نو را در جزيره‌اي كه از آن اسم برديم و به جزيرة جرون يا زورن معروف است و تا كنارة دريا يك فرسخ مسافت دارد، بنا نمود».11

وي سپس مي‌افزايد: «در پايان قرن هشتم سپاهيان امير تيمور به شهرهاي ساحلي نزديك هرموز كهنه يورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخير كرده همه را سوزانيدند و محافظين آن قلاع به جزيرة جرون گريختند...».12 و بالآخره اين‌كه «در 920ق مطابق 1514م پرتغالي‌ها تحت فرماندهي آلبوكرك [1]جزيرة هرموز را كه به ارمز معروف بود، متصرف گرديدند و بندري كه پرتغالي‌ها به آن وارد شدند به گمبرون[2] موسوم گرديد و همانجاست كه يك قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...».13 امامقلي‌خان در 1031ق/1622م، اين شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالي‌ها از هرمز، دستور بنا يا مرمت و گسترش شهر جديدي را صادر كرد كه به نام شاه عباس اول صفوي، عباسي خوانده مي‌شد.14

بندرعباسي كه به تدريج بندرعباس نام گرفت، داراي حصار و چندين دروازه بود و به منظور برقراري امنيت راه‌هاي تجاري به وسيلة چندين قلعه محافظت مي‌شد. اين شهر پس از سقوط صفويان، دچار ركود شد و رونق گذشتة خود را از دست داد و تا آنجا كه در 1793م اين شهر با باريكه‌اي از ساحل به طول 150 كم به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاكميت ايران قرار گرفت.15 بندرعباس در 1346ش به عنوان مركز استان جديد «بنادر و جزاير و سواحل خليج فارس و درياي عمان» كه بعدها به «هرمزگان» تغيير نام يافت، انتخاب گرديد16 و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌هاي ارتباطي متعدد شوسه و نيز راه آهن با نقاط مختلف كشور، از جمله با كشورهاي آسياي مركزي مرتبط شده است. گسترش اسكله و تأسيسات بندري، احداث مراكز آموزشي و سياحتي و سرمايه‌گذاري در تأسيسات صنعتي و توليدي و توجه به ساير آثار توسعة شهري، در حال حاضر بندرعباس را به صورت يكي از بنادر مهم و دروازة پر رفت و آمد ارتباطي ايران با جهان در آورده است. شواهد موجود حكايت از ديرينگي تمدن آريايي در هرمزگان دارد، امّا بيشتر آثار بر جاي مانده مربوط به عصر صفويان و خروج پرتغالي‌ها از منطقه است كه از ميان آن‌ها مي‌توان به مجموعه بناي بركه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داري، مسجد جامع دلگشا، عمارت كلاه‌فرنگي در كنار اسكلة قديم و... اشاره كرد.17

جمعيت بندرعباس در سرشماري 1375ش، تعداد 273578 تن بود كه در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسيده است.18

'''مآخذ:'''

1. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383؛ '''''اطلس گيتاشناسي استان‌هاي كشور'''''. تهران: گيتاشناسي، 1383.

2. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 3، ''دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 199.

3. سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم).''''' تهران: همشهري، 1380، ص 134.

4. سازمان هواشناسي استان هرمزگان. '''''گزارش تفصيلي وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.

5. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامة ايران''، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 481 و 587.

6. سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌هاي درسي ايران، 1382، ص24.

7. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نام‌هاي قديم و جديد مكان‌هاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1378، ص 178.

8. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوري، 1362، ص 44.

9. همان. ص127.

10. مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 141.

11. لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان. چ 6، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص 341؛

Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.

12. همان. ص342؛ Ibid.

13. همانجا؛ Ibid.

14. اسكندربيك منشي. '''''عالم‌آراي عباسي'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.

15. بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 379-380.

16. اميراحمديان، بهرام. '''''تقسيمات كشوري (مجموعة از ايران چه مي‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1383، ص99.

17. '''''جغرافياي استان هرمزگان'''''. ص 70-72.

18. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص 231-232.

غلامرضا زعیمی
----[1]. Albuquerque

[2]. Gambroon