بندهش - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Karimian در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸

2025-05-12T16:18:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۸
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	~~== نویسنده مقاله ==~~
	~~نامعلوم~~

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	بندهش، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]		بندهش، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵

2025-05-10T13:45:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''بندهش یا بندهشن( bondahišn)'''، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.		'''[[بندهش]] یا بندهشن( bondahišn)'''، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.

	تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون [[اخترشناسی\|ستاره‌شناسی]]، [[جانورشناسی]] و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.		تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون [[اخترشناسی\|ستاره‌شناسی]]، [[جانورشناسی]] و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	# تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>؛		# تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>؛
	# ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.		# ''[[بندهش]] بزرگ'' یا ''ایرانی''، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.

	از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 [[یزدگرد سوم\|یزدگردی<sup>*</sup>]] (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.		از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 [[یزدگرد سوم\|یزدگردی<sup>*</sup>]] (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.

	نخستین بار ''بندهش هندی'' را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند [[اوستا]] منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.		نخستین بار ''[[بندهش]] هندی'' را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند [[اوستا]] منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	بندهش، سایت ویکی ~~شیعه،~~ قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]		بندهش، سایت [https://fa.wikifeqh.ir ویکی شیعه]، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]

	~~== نویسنده مقاله ==~~
	~~نامعلوم~~
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۴

2025-05-10T13:34:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''بندهش یا بندهشن( bondahišn)'''، ~~كتابی~~ بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی.		'''بندهش یا بندهشن( bondahišn)'''، کتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی. نام کتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش ترکیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.

	نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.		تمام مسائل مطرح شده در کتاب مربوط به [[آفرینش(دردین زرتشت)\|آفرینش]] نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون [[اخترشناسی\|ستاره‌شناسی]]، [[جانورشناسی]] و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.
	[[پرونده:بندهش اثز مهرداد بهار.webp\|بندانگشتی\|بندهش اثز مهرداد بهار،برگرفته از سایت ایران کتاب،قابل بازیابی از [https://www.iranketab.ir/book/44121-bondhesh https://www.iranketab.ir/book]]]
	تمام مسائل مطرح شده در ~~كتاب~~ مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ~~ستاره‌شناسی،~~ جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص ~~458؛~~ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.

	مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و ~~تدوین‌كننده~~ نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص ~~141؛ ببهار،~~ مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و ~~13؛~~ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-~~307؛ عفیفی~~. ~~همان~~. ص ~~459؛~~ De Menasce, ~~ibid~~, Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی ~~كتاب كه~~ در آغاز ~~یكی~~ از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس ~~كار~~ مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''[[اوستا]]'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''[[اوستا]]'' به نام ''دامداد ~~نسك~~'' بوده است. تدوین ~~كننده كتاب~~ به جز تفسیر ''[[اوستا]]'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و ~~143؛~~ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص ~~307؛~~ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص ~~94؛ ببهار،~~ مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-~~6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref>~~.		مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌کننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است که در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13.</ref><ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307.</ref><ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 459ک.</ref><ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, .Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی کتاب که در آغاز یکی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است که احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد که اساس کار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''[[اوستا]]'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''[[اوستا]]'' به نام ''دامداد نسک'' بوده است. تدوین کننده کتاب به جز تفسیر ''[[اوستا]]'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین [[مزدکی، آئین\|مزدائیان]] سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref><ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307.</ref><ref>تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6.

	~~مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او،~~ 2~~- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان~~<ref>'''''~~دانشنامه جهان اسلام~~'''''. ~~ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد~~. ~~'''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''~~. ~~به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143~~.</ref>.		De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref><ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983,Vol. III(2), P. 1191, </ref>. مطالب کتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم کرد:

	از ~~[[بندهش]] دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''~~<ref>~~تفضلی، احمد.~~ '''''~~تاریخ ادبیات ایران پیش از~~ اسلام'''''. ~~به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376،~~ ص 144؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>. 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص ~~144؛بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7~~ و 15.</ref>.		# چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او؛
			# آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام؛
			# تاریخ و پیوند کیانیان و زیست‌گاه‌های آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306.</ref><ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>.

	~~نخستین بار ''~~بندهش ~~هندی'' را انكتیل~~ دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست ~~زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.~~		از [[بندهش]] دو تحریر در دست است:

	~~== نیز نگاه کنید~~ به ==		# تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> که نسخه‌های آن در هند کتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>؛
	~~[[اوستا]]~~		# ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، که نسخه‌های موجود آن در ایران کتابت شده است.

	[[~~انجیل~~]]		از این تحریر 3 نسخه در دست است که یکی از آن‌ها در تاریخ 975 [[یزدگرد سوم\|یزدگردی<sup>*</sup>]] (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به کتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مکمل یکدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144.</ref><ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.

	[[~~تورات~~]]		نخستین بار ''بندهش هندی'' را انکتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه کرد. کار او با ترجمه و همراه زند [[اوستا]] منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه کامل یا بخشی از این کتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.

	~~[[زرتشت]]~~		== نیز نگاه کنید به ==

	[[زرتشتی، دین]]		* [[اوستا]]
			* [[زرتشت]]
			* [[زرتشتی، دین]]
			* [[آفرینش(دردین زرتشت)]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
خط ۳۳:		خط ۳۶:
	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
	بندهش، سایت ویکی شیعه، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]		بندهش، سایت ویکی شیعه، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۲

2025-05-06T05:52:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۲
خط ۲:		خط ۲:

	نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.		نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.
			[[پرونده:بندهش اثز مهرداد بهار.webp\|بندانگشتی\|بندهش اثز مهرداد بهار،برگرفته از سایت ایران کتاب،قابل بازیابی از [https://www.iranketab.ir/book/44121-bondhesh https://www.iranketab.ir/book]]]
	تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.		تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.

	مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌كننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كننده كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref>.		مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌كننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''[[اوستا]]'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''[[اوستا]]'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كننده كتاب به جز تفسیر ''[[اوستا]]'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref>.

	مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>.		مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>.

	از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>. 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.		از [[بندهش]] دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>. 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.

	نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.		نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[اوستا]]

			[[انجیل]]

			[[تورات]]

			[[زرتشت]]

			[[زرتشتی، دین]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==

			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== پیوند به بیرون ==
			بندهش، سایت ویکی شیعه، قابل بازیابی از [https://fa.wikifeqh.ir/بندهش بندهش/https://fa.wikifeqh.ir]
			[[رده:ادیان و مذاهب]]
			[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۳

2025-05-06T05:43:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''بندهش یا بندهشن~~[1]~~'''، كتابی بسیار مهم ~~دربارة~~ دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی.		'''بندهش یا بندهشن( bondahišn)'''، كتابی بسیار مهم درباره دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی.

	نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<~~sup~~>1</~~sup~~> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد.<~~sup~~>2</~~sup~~>		نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<ref>بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.</ref> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد<ref>De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.</ref>.

	تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست.<~~sup~~>3</~~sup~~>		تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست<ref>عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 11-13.</ref>.

	مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و ~~تدوین‌كنندة~~ نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست.<~~sup~~>4</~~sup~~> نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین ~~كنندة~~ كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است.<~~sup~~>5</~~sup~~>		مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌كننده نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6 و 13؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.</ref>. نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كننده كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143؛ '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمه س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ ببهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.</ref>.

	مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان.<~~sup~~>6</~~sup~~>		مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان<ref>'''''دانشنامه جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141 و 143.</ref>.

	از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<~~sup~~>7</~~sup~~> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است.<~~sup~~>8</~~sup~~> 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و ~~نسخة~~ سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند.<~~sup~~>~~(9)~~</~~sup~~>		از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛ بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6.</ref> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است<ref>West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.</ref>. 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخه سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 144؛بهار، مهرداد. '''''مقدمه بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 6-7 و 15.</ref>.

	نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ~~ترجمة~~ كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند.<~~sup~~>~~(10)~~</~~sup~~>		نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمه كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند<ref>Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.</ref>.

	~~'''مآخذ:'''~~		== نیز نگاه کنید به ==

	~~1- بهار، مهرداد. '''''مقدمة بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.~~		== '''مآخذ''' ==

	~~2- De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.~~

	~~3- عفیفی، رحیم. ''~~'''~~اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی~~'''~~''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار. همان. ص 11-13.~~

	4- تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ بهار. همان. ص 6 و 13؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.

	5- تفضلی. همان. ص 141 و 143؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمة س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ بهار. همان. ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.

	~~6- '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی. همان‌جا.~~

	~~7- تفضلی. همان. ص 144؛ بهار. همان. ص 6.~~

	~~8- West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.~~

	~~9- تفضلی. همان‌جا؛ بهار. همان. ص 6-7 و 15؛ نیز:~~

	~~Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.~~
	~~----[1]. bondahišn~~

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۸

2025-05-04T23:08:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	'''بندهش يا بندهشن[1]'''، ~~كتابي بسيار~~ مهم دربارة ~~دين~~ و ~~تاريخ زرتشتي~~ به زبان ~~پهلوي~~.		'''بندهش یا بندهشن[1]'''، كتابی بسیار مهم دربارة دین و تاریخ [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]] به زبان پهلوی.

	نام كتاب از دو بخش bun به ~~معني~~ بن و آغاز و dahisn برابر با دهش ~~فارسي~~ به ~~معني آفرينش تركيب يافته~~ است،<sup>1</sup> و بر ~~روي~~ هم ~~آفرينش آغازين~~ معنا ~~مي‌دهد~~.<sup>2</sup>		نام كتاب از دو بخش bun به معنی بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسی به معنی آفرینش تركیب یافته است،<sup>1</sup> و بر روی هم آفرینش آغازین معنا می‌دهد.<sup>2</sup>

	تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به ~~آفرينش نيست~~. بخش ~~عمده‌اي~~ از آن در مورد ~~پايان~~ جهان و ~~مسائلي~~ همچون ~~ستاره‌شناسي، جانورشناسي~~ و ~~گياه شناسي~~ و ~~جغرافياست~~.<sup>3</sup>		تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرینش نیست. بخش عمده‌ای از آن در مورد پایان جهان و مسائلی همچون ستاره‌شناسی، جانورشناسی و گیاه شناسی و جغرافیاست.<sup>3</sup>

	مطالب ''بندهش'' در مجموع، ~~گردآوري~~ و ~~تأليف~~ از منابع مختلف و ~~تدوين‌كنندة نهايي~~ آن ~~موبدي~~ به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م ~~مي‌زيست~~.<sup>4</sup> نام ~~اصلي~~ كتاب كه در آغاز ~~يكي~~ از نسخه‌ها آمده ''~~زندآگاهي~~'' بوده است كه احتمالاً به ~~معني~~ اطلاعات ~~مبتني~~ بر زند ~~مي‌باشد~~ و نشان ~~مي‌دهد~~ كه اساس كار مؤلف يا گردآورنده، ترجمه و ~~تفسيرهايي~~ از ''اوستا'' و احتمالاً ~~بخشي~~ مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. ~~تدوين~~ كنندة كتاب به جز ~~تفسير~~ ''اوستا'' منابع ~~ديگري~~ هم داشته و از ~~دانش‌هاي~~ متداول در ~~بين مزدائيان~~ سود جسته است.<sup>5</sup>		مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوری و تألیف از منابع مختلف و تدوین‌كنندة نهایی آن موبدی به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م می‌زیست.<sup>4</sup> نام اصلی كتاب كه در آغاز یكی از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهی'' بوده است كه احتمالاً به معنی اطلاعات مبتنی بر زند می‌باشد و نشان می‌دهد كه اساس كار مؤلف یا گردآورنده، ترجمه و تفسیرهایی از ''اوستا'' و احتمالاً بخشی مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوین كنندة كتاب به جز تفسیر ''اوستا'' منابع دیگری هم داشته و از دانش‌های متداول در بین مزدائیان سود جسته است.<sup>5</sup>

	مطالب كتاب را ~~مي‌توان~~ به 3 بخش ~~تقسيم~~ كرد: 1- ~~چگونگي هستي~~ اورمزد و ~~دشمني اهريمن~~ با او، 2- ~~آفرينش مادي~~ و ~~اين جهاني~~ از آغاز تا انجام، 3- ~~تاريخ~~ و ~~پيوند كيانيان~~ و ~~زيست‌گاه‌هاي~~ آنان.<sup>6</sup>		مطالب كتاب را می‌توان به 3 بخش تقسیم كرد: 1- چگونگی هستی اورمزد و دشمنی اهریمن با او، 2- آفرینش مادی و این جهانی از آغاز تا انجام، 3- تاریخ و پیوند كیانیان و زیست‌گاه‌های آنان.<sup>6</sup>

	از بندهش دو ~~تحرير~~ در دست است: 1- ~~تحرير~~ مختصر به نام ''بندهش ~~هندي،~~''<sup>7</sup> كه ~~نسخه‌هاي~~ آن در هند كتابت شده و ~~داراي~~ 13000 واژه است.<sup>8</sup> 2- ''بندهش بزرگ'' يا ''~~ايراني~~''، كه ~~نسخه‌هاي~~ موجود آن در ~~ايران~~ كتابت شده است. از ~~اين تحرير~~ 3 نسخه در دست است كه ~~يكي~~ از آن‌ها در ~~تاريخ~~ 975 ~~يزدگردي~~<sup>*</sup> (1606م) و ~~ديگري~~ احتمالاً در حدود 900 ~~يزدگردي~~ (1531م) و نسخة سوم در 946 ~~يزدگردي~~ (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ~~ايراني~~'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. ~~اين~~ دو ~~تحرير~~ مكمل ~~يكديگرند~~.<sup>(9)</sup>		از بندهش دو تحریر در دست است: 1- تحریر مختصر به نام ''بندهش هندی،''<sup>7</sup> كه نسخه‌های آن در هند كتابت شده و دارای 13000 واژه است.<sup>8</sup> 2- ''بندهش بزرگ'' یا ''ایرانی''، كه نسخه‌های موجود آن در ایران كتابت شده است. از این تحریر 3 نسخه در دست است كه یكی از آن‌ها در تاریخ 975 یزدگردی<sup>*</sup> (1606م) و دیگری احتمالاً در حدود 900 یزدگردی (1531م) و نسخة سوم در 946 یزدگردی (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ایرانی'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. این دو تحریر مكمل یكدیگرند.<sup>(9)</sup>

	~~نخستين~~ بار ''بندهش ~~هندي~~'' را ~~انكتيل~~ دو پرون به ~~زبان‌هاي اروپايي~~ ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ~~ايران~~ شناسان ~~ديگر نيز~~ به ترجمة كامل ~~يا بخشي~~ از ~~اين~~ كتاب دست زدند.<sup>(10)</sup>		نخستین بار ''بندهش هندی'' را انكتیل دو پرون به زبان‌های اروپایی ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ایران شناسان دیگر نیز به ترجمة كامل یا بخشی از این كتاب دست زدند.<sup>(10)</sup>

	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	2- De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.		2- De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.

	3- ~~عفيفي، رحيم~~. '''''~~اساطير~~ و فرهنگ ~~ايران~~ در ~~نوشته‌هاي پهلوي~~'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار. همان. ص 11-13.		3- عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران در نوشته‌های پهلوی'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار. همان. ص 11-13.

	4- ~~تفضلي،~~ احمد. '''''~~تاريخ ادبيات ايران پيش~~ از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ بهار. همان. ص 6 و 13؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ ~~عفيفي~~. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.		4- تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ بهار. همان. ص 6 و 13؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفیفی. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.

	5- ~~تفضلي~~. همان. ص 141 و 143؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ ~~تاواديا،~~ ج. '''''زبان و ~~ادبيات پهلوي، فارسي ميانه~~'''''. ترجمة س ~~نجم‌آبادي،~~ تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ بهار. همان. ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.		5- تفضلی. همان. ص 141 و 143؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاوادیا، ج. '''''زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه'''''. ترجمة س نجم‌آبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ بهار. همان. ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.

	6- '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ ~~تفضلي~~. همان‌جا.		6- '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلی. همان‌جا.

	7- ~~تفضلي~~. همان. ص 144؛ بهار. همان. ص 6.		7- تفضلی. همان. ص 144؛ بهار. همان. ص 6.

	8- West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.		8- West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.

	9- ~~تفضلي~~. همان‌جا؛ بهار. همان. ص 6-7 و 15؛ ~~نيز~~:		9- تفضلی. همان‌جا؛ بهار. همان. ص 6-7 و 15؛ نیز:

	Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.		Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.
	----[1]. bondahišn		----[1]. bondahišn

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''بندهش يا بندهشن[1]'''، كتابي بسيار مهم دربارة دين و تاريخ زرتشتي به زبان پهلوي. نام كتاب از دو بخش bun به معني بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسي به معني آفرينش تركيب يافته است،¹ و بر روي هم آفرينش آغازين معنا مي‌دهد.² تمام مسائل مطرح...» ایجاد کرد

2024-08-11T00:54:03Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''بندهش يا بندهشن[1]'''، كتابي بسيار مهم دربارة دين و تاريخ زرتشتي به زبان پهلوي. نام كتاب از دو بخش bun به معني بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسي به معني آفرينش تركيب يافته است،1 و بر روي هم آفرينش آغازين معنا مي‌دهد.2 تمام مسائل مطرح...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''بندهش يا بندهشن[1]'''، كتابي بسيار مهم دربارة دين و تاريخ زرتشتي به زبان پهلوي.

نام كتاب از دو بخش bun به معني بن و آغاز و dahisn برابر با دهش فارسي به معني آفرينش تركيب يافته است،1 و بر روي هم آفرينش آغازين معنا مي‌دهد.2

تمام مسائل مطرح شده در كتاب مربوط به آفرينش نيست. بخش عمده‌اي از آن در مورد پايان جهان و مسائلي همچون ستاره‌شناسي، جانورشناسي و گياه شناسي و جغرافياست.3

مطالب ''بندهش'' در مجموع، گردآوري و تأليف از منابع مختلف و تدوين‌كنندة نهايي آن موبدي به نام فرنبغ بوده است كه در قرن 3ق / 9م مي‌زيست.4 نام اصلي كتاب كه در آغاز يكي از نسخه‌ها آمده ''زندآگاهي'' بوده است كه احتمالاً به معني اطلاعات مبتني بر زند مي‌باشد و نشان مي‌دهد كه اساس كار مؤلف يا گردآورنده، ترجمه و تفسيرهايي از ''اوستا'' و احتمالاً بخشي مفقود شده از ''اوستا'' به نام ''دامداد نسك'' بوده است. تدوين كنندة كتاب به جز تفسير ''اوستا'' منابع ديگري هم داشته و از دانش‌هاي متداول در بين مزدائيان سود جسته است.5

مطالب كتاب را مي‌توان به 3 بخش تقسيم كرد: 1- چگونگي هستي اورمزد و دشمني اهريمن با او، 2- آفرينش مادي و اين جهاني از آغاز تا انجام، 3- تاريخ و پيوند كيانيان و زيست‌گاه‌هاي آنان.6

از بندهش دو تحرير در دست است: 1- تحرير مختصر به نام ''بندهش هندي،''7 كه نسخه‌هاي آن در هند كتابت شده و داراي 13000 واژه است.8 2- ''بندهش بزرگ'' يا ''ايراني''، كه نسخه‌هاي موجود آن در ايران كتابت شده است. از اين تحرير 3 نسخه در دست است كه يكي از آن‌ها در تاريخ 975 يزدگردي* (1606م) و ديگري احتمالاً در حدود 900 يزدگردي (1531م) و نسخة سوم در 946 يزدگردي (1577م) به كتابت در آمده است. ''بندهش ايراني'' حدود 30 تا 35 هزار واژه دارد. اين دو تحرير مكمل يكديگرند.(9)

نخستين بار ''بندهش هندي'' را انكتيل دو پرون به زبان‌هاي اروپايي ترجمه كرد. كار او با ترجمه و همراه زند اوستا منتشر شد. پس از او ايران شناسان ديگر نيز به ترجمة كامل يا بخشي از اين كتاب دست زدند.(10)

'''مآخذ:'''

1- بهار، مهرداد. '''''مقدمة بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس. 1369، ص 5.

2- De Menasce, J.P., “Zoroastrian Pahlavi Writings”, '''''The Cambridge history of Iran'''''. Vol.III(2), ed. E. Yarshater. Cambridge, 1983, P. 1191.

3- عفيفي، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران در نوشته‌هاي پهلوي'''''. تهران: 1374، ص 458؛ بهار. همان. ص 11-13.

4- تفضلي، احمد. '''''تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: 1376، ص 141؛ بهار. همان. ص 6 و 13؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، تهران: 1377، ص 306-307؛ عفيفي. همان. ص 459؛ De Menasce, ibid, Vol. III(2), P. 1192.

5- تفضلي. همان. ص 141 و 143؛ '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. همان. ج 4، ص 307؛ تاواديا، ج. '''''زبان و ادبيات پهلوي، فارسي ميانه'''''. ترجمة س نجم‌آبادي، تهران: دانشگاه تهران، 1348، ص 94؛ بهار. همان. ص 5-6؛ De Menasce. Ibid. Vol. III(2), P. 1191.

6- '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. ج 4، ص 306؛ تفضلي. همان‌جا.

7- تفضلي. همان. ص 144؛ بهار. همان. ص 6.

8- West, E.W., '''''Pahlavi Literature'''''. Grundriss der Iranischen Philologic, Strassburg, P. 94.

9- تفضلي. همان‌جا؛ بهار. همان. ص 6-7 و 15؛ نيز:

Mackenzie, D.N. "Bundahišn", '''''Encyclopaedia Iranica.''''' 1990, Vol IV, PP. 547-548.
----[1]. bondahišn