https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D9%8F%D9%86%D9%87 بُنه - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T20:00:07Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%8F%D9%86%D9%87&diff=7610&oldid=prev Samei در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۰ 2025-05-09T19:30:22Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[بُنه]]''': اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری&lt;ref&gt;فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: تعاریف و گونه‌شناسی» فصلنامه تحقیقات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیایی، </del>مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[بُنه]]''': اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری&lt;ref&gt;فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: تعاریف و گونه‌شناسی» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>فصلنامه تحقیقات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیایی'''''، </ins>مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر پایه اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گری دران خود یاری است. در باره انگیزه پیدایی بُنه نظرات گوناگونی داده‌اند و غالباً انگیزه‌های پیدایش بُنه را با انگیزه‌های تداوم بُنه یکی دانسته‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر پایه اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گری دران خود یاری است. در باره انگیزه پیدایی بُنه نظرات گوناگونی داده‌اند و غالباً انگیزه‌های پیدایش بُنه را با انگیزه‌های تداوم بُنه یکی دانسته‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پتروشفسکی انگیزه پیدایش بُنه را در ایران و کشورهای هم‌جوار ناتوانی خانواده‌های روستایی در خرید نیروی شخم‌ و کارهای ضروری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابیاری </del>می‌داند&lt;ref&gt;   پتروشفسکی. ا . پ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران، 1355، 547- 549.&lt;/ref&gt;. اما برخی دیگر شرایط اقلیمی، به ویژه در نواحی نیمه صحرایی را که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابیاری </del>مصنوعی به کمک نهربندی و سایر اقدام‌های مشابه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انها </del>ضرورت دارد، موجب پیدایش بُنه دانسته‌اند&lt;ref&gt;  ضیاء توانا، حسن. '''''«نقش عوامل تولید درشکل‌یابی روش‌های تولید گروهی و ساختار قدرت.»''''' مجموعه مقالات سمینار جغرافیایی، مشهد: 1365ش، شمر 3، 327.&lt;/ref&gt;. برخی نیز سبب گسترش بُنه‌ها را تشویق مالکان دور از دِه در نظارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسان‌تر </del>برکار رعایا و اداره بهتر املاک خود دانسته‌اند&lt;ref&gt;  خسروی، خسرو. '''''جامعه‌شناسی روستایی ایران'''''. تهران: 1358 ش، 82.&lt;/ref&gt;. کسانی پیدایش، گسترش و رواج بُنه‌ها را وابسته به نظام ارباب رعیتی، نظام بزرگ مالکی و یکی از نهادهای ان نظام دانسته‌اند&lt;ref&gt;  صفی‌نژاد، جواد، '''''بُنه'''''. تهران: 1353ش، 8، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10؛ خسروی،تهران: 1358 ش </del>.&lt;/ref&gt;. اگر این نظر را بپذیریم عمر بُنه را باید اندازه عمر نظام ارباب و رعیتی تصور کنیم. دیرینگی سازمان تولیدی بنه، کهن‌تر از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>است که ان را به عصر نظام ارباب رعیتی یا دوره‌های پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>بدانیم. کهن بودن نظام بُنه این احتمال را قوت می‌بخشد که زارعان ایرانی در روزگاران کهن به صورت دسته‌جمعی کار می‌کرده‌اند&lt;ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;خسروی،تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1358 ش.&lt;</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>&gt;. ادامه حیات بُنه‌ها در بخش‌هایی از ایران پس از اصلاحات ارضی نشان دهنده وجود سازوکار منسجم سازمان بُنه است که در نتیجه موجب تداوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>درنظام‌های گوناگون شده است&lt;ref&gt;   فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: پیشینه پژوهشی و نقد اراء در چگونگی و پیدایش بنه»، فصلنامه علوم اجتماعی، تهران؛ 1372ش، شمر 3 و 4، 99.&lt;/ref&gt;. بُنه براساس ابعاد و وجوه مختلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>به چندین گونه تقسیم می‌شود که 24 نوع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>شناخته شده‌اند&lt;ref&gt;فرهادی، «بُنه‌شناسی: تعاریف .<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">..» ، </del>112- 113.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پتروشفسکی انگیزه پیدایش بُنه را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>و کشورهای هم‌جوار ناتوانی خانواده‌های روستایی در خرید نیروی شخم‌ و کارهای ضروری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبیاری </ins>می‌داند&lt;ref&gt;   پتروشفسکی. ا . پ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران، 1355، 547- 549.&lt;/ref&gt;. اما برخی دیگر شرایط اقلیمی، به ویژه در نواحی نیمه صحرایی را که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبیاری </ins>مصنوعی به کمک نهربندی و سایر اقدام‌های مشابه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </ins>ضرورت دارد، موجب پیدایش بُنه دانسته‌اند&lt;ref&gt;  ضیاء توانا، حسن. '''''«نقش عوامل تولید درشکل‌یابی روش‌های تولید گروهی و ساختار قدرت.»''''' مجموعه مقالات سمینار جغرافیایی، مشهد: 1365ش، شمر 3، 327.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز سبب گسترش بُنه‌ها را تشویق مالکان دور از دِه در نظارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسان‌تر </ins>برکار رعایا و اداره بهتر املاک خود دانسته‌اند&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;  خسروی، خسرو. '''''جامعه‌شناسی روستایی ایران'''''. تهران: 1358 ش، 82.&lt;/ref&gt;. کسانی پیدایش، گسترش و رواج بُنه‌ها را وابسته به نظام ارباب رعیتی، نظام بزرگ مالکی و یکی از نهادهای ان نظام دانسته‌اند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>&lt;ref&gt;  صفی‌نژاد، جواد، '''''بُنه'''''. تهران: 1353ش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص. </ins>8، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</ins>.&lt;/ref&gt;. اگر این نظر را بپذیریم عمر بُنه را باید اندازه عمر نظام ارباب و رعیتی تصور کنیم. دیرینگی سازمان تولیدی بنه، کهن‌تر از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>است که ان را به عصر نظام ارباب رعیتی یا دوره‌های پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>بدانیم. کهن بودن نظام بُنه این احتمال را قوت می‌بخشد که زارعان ایرانی در روزگاران کهن به صورت دسته‌جمعی کار می‌کرده‌اند&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name="</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0" </ins>/&gt;. ادامه حیات بُنه‌ها در بخش‌هایی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>پس از اصلاحات ارضی نشان دهنده وجود سازوکار منسجم سازمان بُنه است که در نتیجه موجب تداوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>درنظام‌های گوناگون شده است&lt;ref&gt;   فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: پیشینه پژوهشی و نقد اراء در چگونگی و پیدایش بنه»، فصلنامه علوم اجتماعی، تهران؛ 1372ش، شمر 3 و 4، 99.&lt;/ref&gt;. بُنه براساس ابعاد و وجوه مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>به چندین گونه تقسیم می‌شود که 24 نوع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>شناخته شده‌اند&lt;ref&gt;فرهادی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضی. </ins>«بُنه‌شناسی: تعاریف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و گونه‌شناسی» '''''فصلنامه تحقیقات جغرافیایی'''''، مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11، ص</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>112- 113.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کشور ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آب انبار]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص فرمهر منجری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص فرمهر منجری</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مردم شناسی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3686:rev-7610:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%8F%D9%86%D9%87&diff=3686&oldid=prev Maedeh در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۹ 2025-04-19T11:09:05Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3685:rev-3686:php=table --> </table> Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%8F%D9%86%D9%87&diff=3685&oldid=prev Maedeh در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۸ 2025-04-19T11:08:35Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''بُنه''': اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بُنه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>''': اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: تعاریف و گونه‌شناسی» فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایة </del>اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآن </del>خود یاری است. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بارة انگیزة </del>پیدایی بُنه نظرات گوناگونی داده‌اند و غالباً انگیزه‌های پیدایش بُنه را با انگیزه‌های تداوم بُنه یکی دانسته‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایه </ins>اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دران </ins>خود یاری است. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باره انگیزه </ins>پیدایی بُنه نظرات گوناگونی داده‌اند و غالباً انگیزه‌های پیدایش بُنه را با انگیزه‌های تداوم بُنه یکی دانسته‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پتروشفسکی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگیزة </del>پیدایش بُنه را در ایران و کشورهای هم‌جوار ناتوانی خانواده‌های روستایی در خرید نیروی شخم‌ و کارهای ضروری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبیاری </del>می‌داند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اما برخی دیگر شرایط اقلیمی، به ویژه در نواحی نیمه صحرایی را که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آبیاری </del>مصنوعی به کمک نهربندی و سایر اقدام‌های مشابه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>ضرورت دارد، موجب پیدایش بُنه دانسته‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; برخی نیز سبب گسترش بُنه‌ها را تشویق مالکان دور از دِه در نظارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسان‌تر </del>برکار رعایا و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادارة </del>بهتر املاک خود دانسته‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; کسانی پیدایش، گسترش و رواج بُنه‌ها را وابسته به نظام ارباب رعیتی، نظام بزرگ مالکی و یکی از نهادهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>نظام دانسته‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اگر این نظر را بپذیریم عمر بُنه را باید اندازه عمر نظام ارباب و رعیتی تصور کنیم. دیرینگی سازمان تولیدی بنه، کهن‌تر از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>است که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را به عصر نظام ارباب رعیتی یا دوره‌های پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>بدانیم. کهن بودن نظام بُنه این احتمال را قوت می‌بخشد که زارعان ایرانی در روزگاران کهن به صورت دسته‌جمعی کار می‌کرده‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامة </del>حیات بُنه‌ها در بخش‌هایی از ایران پس از اصلاحات ارضی نشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهندة </del>وجود سازوکار منسجم سازمان بُنه است که در نتیجه موجب تداوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>درنظام‌های گوناگون شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; بُنه براساس ابعاد و وجوه مختلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>به چندین گونه تقسیم می‌شود که 24 نوع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>شناخته شده‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پتروشفسکی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگیزه </ins>پیدایش بُنه را در ایران و کشورهای هم‌جوار ناتوانی خانواده‌های روستایی در خرید نیروی شخم‌ و کارهای ضروری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابیاری </ins>می‌داند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   پتروشفسکی. ا . پ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران، 1355، 547- 549.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اما برخی دیگر شرایط اقلیمی، به ویژه در نواحی نیمه صحرایی را که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابیاری </ins>مصنوعی به کمک نهربندی و سایر اقدام‌های مشابه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انها </ins>ضرورت دارد، موجب پیدایش بُنه دانسته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ضیاء توانا، حسن. '''''«نقش عوامل تولید درشکل‌یابی روش‌های تولید گروهی و ساختار قدرت.»''''' مجموعه مقالات سمینار جغرافیایی، مشهد: 1365ش، شمر 3، 327.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>برخی نیز سبب گسترش بُنه‌ها را تشویق مالکان دور از دِه در نظارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسان‌تر </ins>برکار رعایا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداره </ins>بهتر املاک خود دانسته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  خسروی، خسرو. '''''جامعه‌شناسی روستایی ایران'''''. تهران: 1358 ش، 82.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>کسانی پیدایش، گسترش و رواج بُنه‌ها را وابسته به نظام ارباب رعیتی، نظام بزرگ مالکی و یکی از نهادهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>نظام دانسته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  صفی‌نژاد، جواد، '''''بُنه'''''. تهران: 1353ش، 8، 10؛ خسروی،تهران: 1358 ش .</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اگر این نظر را بپذیریم عمر بُنه را باید اندازه عمر نظام ارباب و رعیتی تصور کنیم. دیرینگی سازمان تولیدی بنه، کهن‌تر از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را به عصر نظام ارباب رعیتی یا دوره‌های پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>بدانیم. کهن بودن نظام بُنه این احتمال را قوت می‌بخشد که زارعان ایرانی در روزگاران کهن به صورت دسته‌جمعی کار می‌کرده‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خسروی،تهران: 1358 ش.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ادامه </ins>حیات بُنه‌ها در بخش‌هایی از ایران پس از اصلاحات ارضی نشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهنده </ins>وجود سازوکار منسجم سازمان بُنه است که در نتیجه موجب تداوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>درنظام‌های گوناگون شده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: پیشینه پژوهشی و نقد اراء در چگونگی و پیدایش بنه»، فصلنامه علوم اجتماعی، تهران؛ 1372ش، شمر 3 و 4، 99.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>بُنه براساس ابعاد و وجوه مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>به چندین گونه تقسیم می‌شود که 24 نوع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>شناخته شده‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهادی، «بُنه‌شناسی: تعاریف ...» ، 112- 113.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''منابع'''''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: تعاریف و گونه‌شناسی» فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    پتروشفسکی. ا . پ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمة کریم کشاورز، تهران، 1355، 547- 549.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    ضیاء توانا، حسن. '''''«نقش عوامل تولید درشکل‌یابی روش‌های تولید گروهی و ساختار قدرت.»''''' مجموعه مقالات سمینار جغرافیایی، مشهد: 1365ش، شمر 3، 327.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    خسروی، خسرو. '''''جامعه‌شناسی روستایی ایران'''''. تهران: 1358 ش، 82.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    صفی‌نژاد، جواد، '''''بُنه'''''. تهران: 1353ش، 8، 10؛ خسروی، همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6-    خسروی، همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7-    فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: پیشینة پژوهشی و نقد آراء در چگونگی و پیدایش بنه»، فصلنامه علوم اجتماعی، تهران؛ 1372ش، شمر 3 و 4، 99.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8-    فرهادی، «بُنه‌شناسی: تعاریف ...» ، 112- 113.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضی فرهادی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضی فرهادی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص فرمهر منجری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیص فرمهر منجری</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1381:rev-3685:php=table --> </table> Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%A8%D9%8F%D9%86%D9%87&diff=1381&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''بُنه''': اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری.<sup>1</sup> بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر پایة اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گر...» ایجاد کرد 2024-08-18T22:16:40Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;بُنه&#039;&#039;&#039;: اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر پایة اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;بُنه&#039;&#039;&#039;: اصطلاحی در کشاورزی سنتی ایران به معنای گروهی نظام یافته و مشترک‌المنافع در کار تولید زراعی و دامداری.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> بُنه را به طور کلی می‌توان نوعی تعاون در تولید کشاورزی دانست که بر پایة اشکال سنتی زراعت جمعی شکل گرفته و محور اصلی یاری‌گری درآن خود یاری است. در بارة انگیزة پیدایی بُنه نظرات گوناگونی داده‌اند و غالباً انگیزه‌های پیدایش بُنه را با انگیزه‌های تداوم بُنه یکی دانسته‌اند.<br /> <br /> پتروشفسکی انگیزة پیدایش بُنه را در ایران و کشورهای هم‌جوار ناتوانی خانواده‌های روستایی در خرید نیروی شخم‌ و کارهای ضروری آبیاری می‌داند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; اما برخی دیگر شرایط اقلیمی، به ویژه در نواحی نیمه صحرایی را که آبیاری مصنوعی به کمک نهربندی و سایر اقدام‌های مشابه در آنها ضرورت دارد، موجب پیدایش بُنه دانسته‌اند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; برخی نیز سبب گسترش بُنه‌ها را تشویق مالکان دور از دِه در نظارت آسان‌تر برکار رعایا و ادارة بهتر املاک خود دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; کسانی پیدایش، گسترش و رواج بُنه‌ها را وابسته به نظام ارباب رعیتی، نظام بزرگ مالکی و یکی از نهادهای آن نظام دانسته‌اند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; اگر این نظر را بپذیریم عمر بُنه را باید اندازه عمر نظام ارباب و رعیتی تصور کنیم. دیرینگی سازمان تولیدی بنه، کهن‌تر از آن است که آن را به عصر نظام ارباب رعیتی یا دوره‌های پس از آن بدانیم. کهن بودن نظام بُنه این احتمال را قوت می‌بخشد که زارعان ایرانی در روزگاران کهن به صورت دسته‌جمعی کار می‌کرده‌اند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ادامة حیات بُنه‌ها در بخش‌هایی از ایران پس از اصلاحات ارضی نشان دهندة وجود سازوکار منسجم سازمان بُنه است که در نتیجه موجب تداوم آن درنظام‌های گوناگون شده است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; بُنه براساس ابعاد و وجوه مختلف آن به چندین گونه تقسیم می‌شود که 24 نوع آن شناخته شده‌اند.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;منابع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1-    فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: تعاریف و گونه‌شناسی» فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، مشهد: 1371 ش، شمر 24،/ 11. <br /> <br /> 2-    پتروشفسکی. ا . پ. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة کریم کشاورز، تهران، 1355، 547- 549.<br /> <br /> 3-    ضیاء توانا، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«نقش عوامل تولید درشکل‌یابی روش‌های تولید گروهی و ساختار قدرت.»&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; مجموعه مقالات سمینار جغرافیایی، مشهد: 1365ش، شمر 3، 327.<br /> <br /> 4-    خسروی، خسرو. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جامعه‌شناسی روستایی ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1358 ش، 82.<br /> <br /> 5-    صفی‌نژاد، جواد، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بُنه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1353ش، 8، 10؛ خسروی، همانجا.<br /> <br /> 6-    خسروی، همانجا.<br /> <br /> 7-    فرهادی، مرتضی. «بُنه‌شناسی: پیشینة پژوهشی و نقد آراء در چگونگی و پیدایش بنه»، فصلنامه علوم اجتماعی، تهران؛ 1372ش، شمر 3 و 4، 99.<br /> <br /> 8-    فرهادی، «بُنه‌شناسی: تعاریف ...» ، 112- 113.<br /> <br /> <br /> مرتضی فرهادی<br /> <br /> تلخیص فرمهر منجری</div> Samei