https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86تاریخچه حقوق بشر در ایران - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-18T12:05:18Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13485&oldid=prevSamei در ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۸2026-02-12T18:48:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام سیاسی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ</ins>]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13484&oldid=prevSamei در ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۸2026-02-12T18:48:33Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به ایران باستان میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد حقوق و آزادیهای بشر را دربردارد. علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۸۳ از سوره کهف در مورد ذوالقرنین نوشتهاست که کوروش همان ذوالقرنین است.<ref>سید محمد حسین طباطبائی، المیزان، ج ۱۳، ص ۲۹.</ref> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حقوق بشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران|حقوق بشر]] </ins>مربوط به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران باستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میباشد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کورش|</ins>کوروش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد حقوق و آزادیهای بشر را دربردارد. علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۸۳ از سوره کهف در مورد ذوالقرنین نوشتهاست که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کورش|</ins>کوروش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>همان ذوالقرنین است.<ref>سید محمد حسین طباطبائی، المیزان، ج ۱۳، ص ۲۹.</ref> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او توانست دلهای مردمان و ملل را طوری رو به خود کند که همه میخواستند جز اراده او، چیزی بر آنها حکومت نکند. تقریبا مورد اتفاق مورخان است که کوروش مقدسات ملل را محفوظ و محترم میشمرد. حقوق زنان و بردگان را مراعات میکرد و حتی بابت کاری که انجام میدادند به آنان مزد میپرداخت.<ref>حسن پیرنیا، ایران باستان، ج ۱، ص ۴۷۷؛ زینالعابدیی نربانی، اسلام و حقوق بشر، تهران:کنابخانه صدر، ۱۳۴۹، ص ۷۵.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او توانست دلهای مردمان و ملل را طوری رو به خود کند که همه میخواستند جز اراده او، چیزی بر آنها حکومت نکند. تقریبا مورد اتفاق مورخان است که کوروش مقدسات ملل را محفوظ و محترم میشمرد. حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|زنان]] </ins>و بردگان را مراعات میکرد و حتی بابت کاری که انجام میدادند به آنان مزد میپرداخت.<ref>حسن پیرنیا، ایران باستان، ج ۱، ص ۴۷۷؛ زینالعابدیی نربانی، اسلام و حقوق بشر، تهران:کنابخانه صدر، ۱۳۴۹، ص ۷۵.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فرمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوروشکه </del>پس از فتح بابل صادر کرد، آمدهاست:<blockquote>«به مردم شهر بابل آزاری نرسد، همه مردم در پرستش.خدای خود آزاد باشند، بیدینان تحت فشار قرار نگیرند، خانههای آنان که خراب شدهبود، از نو ساخته و معابد بسته شده آنان را باز کرده و خدایان معابد را به جای خود بازگردانید.»</blockquote>این فرمان به سه زبان پارسی، ایلامی و بابلی بر روی استوانهای ازگل پختهشده نقش گردید. لوحهای که به زبان بابلی است، پس از جنگ جهانی اول توسط باستانشناسان انگلیسی در محل شهر قدیمی بابل کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا موجود است.<ref>روزنامه اطلاعات، ۳ اسفند ۱۳۳۹.</ref> به هر تقدیر این حقیقتی تاریخی است که فرمان اجرای نخستین منشور حقوق بشر در ایران و از سوی کوروش پادشاه هخامنشی صادر شد.<ref>احمد متین دفتری، حقوق بشر و حمایت بینالمللی آن، تهران: چاپخانه بهمن، ص ۱۱.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فرمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کورش|کوروش]]<nowiki/>که </ins>پس از فتح بابل صادر کرد، آمدهاست:<blockquote>«به مردم شهر بابل آزاری نرسد، همه مردم در پرستش.خدای خود آزاد باشند، بیدینان تحت فشار قرار نگیرند، خانههای آنان که خراب شدهبود، از نو ساخته و معابد بسته شده آنان را باز کرده و خدایان معابد را به جای خود بازگردانید.»</blockquote>این فرمان به سه زبان پارسی، ایلامی و بابلی بر روی استوانهای ازگل پختهشده نقش گردید. لوحهای که به زبان بابلی است، پس از جنگ جهانی اول توسط باستانشناسان انگلیسی در محل شهر قدیمی بابل کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا موجود است.<ref>روزنامه اطلاعات، ۳ اسفند ۱۳۳۹.</ref> به هر تقدیر این حقیقتی تاریخی است که فرمان اجرای نخستین منشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حقوق بشر در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و از سوی کوروش پادشاه هخامنشی صادر شد.<ref>احمد متین دفتری، حقوق بشر و حمایت بینالمللی آن، تهران: چاپخانه بهمن، ص ۱۱.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قوانین و متون رسمی و معتبر کشور در ۱۳۲۴ ه . ق (۱۹۰۶ م) یعنی تقریبا چهل سال قبل از تاریخ تصویب اعلامیه جهانی حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر، </del>در متمم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] مشروطه با عنوان «حقوق ملت»، اهم حقوق بشر بیان و اعلام شد. از جمله این حقوق میتوان به تساوی در مقابل قوانین، مصون بودن جان، مال، مسکن و شرف افراد و مصونیت از تعرض، منع توقیف جز در موارد ارتکاب جرم، آزادی در تعیین محل سکونت، حق مالکیت، آزادی تحصیل و تعلیم علوم و معارف و صنایع، آزادی مطبوعات، آزادی انجمنها، و مصونیت مراسلات پستی و تلگرافی و ... اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قوانین و متون رسمی و معتبر کشور در ۱۳۲۴ ه . ق (۱۹۰۶ م) یعنی تقریبا چهل سال قبل از تاریخ تصویب اعلامیه جهانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حقوق بشر در ایران|</ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر]]، </ins>در متمم [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] مشروطه با عنوان «حقوق ملت»، اهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حقوق بشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران|حقوق بشر]] </ins>بیان و اعلام شد. از جمله این حقوق میتوان به تساوی در مقابل قوانین، مصون بودن جان، مال، مسکن و شرف افراد و مصونیت از تعرض، منع توقیف جز در موارد ارتکاب جرم، آزادی در تعیین محل سکونت، حق مالکیت، آزادی تحصیل و تعلیم علوم و معارف و صنایع، آزادی مطبوعات، آزادی انجمنها، و مصونیت مراسلات پستی و تلگرافی و ... اشاره کرد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موضوع حقوق جهانی بشر، اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ برابر با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و دولت ایران نیز از جمله دولتهایی، بود که به آن رای موافق داد.<ref>Year book on Human Rights, 1949, p. 466</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موضوع حقوق جهانی بشر، اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ برابر با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و دولت ایران نیز از جمله دولتهایی، بود که به آن رای موافق داد.<ref>Year book on Human Rights, 1949, p. 466<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref> میثاقهای بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب ۱۶ دسامبر ۱۹۶۶ نیز در ۴ آوریل ۱۹۶۸ (۱۵ فروردین ۱۳۴۷) توسط ایران امضا و در سال ۱۳۵۴ از تصویب پارلمان ایران گذشت.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۵۴، روزنامه رسمی کشور، صص ۹۴ - ۷۶ و ۴۶۶ - ۴۵۶.</ins></ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میثاقهای </del>بینالمللی حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدنی و سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب ۱۶ دسامبر ۱۹۶۶ نیز </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴ </del>آوریل ۱۹۶۸ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۱۵ فروردین ۱۳۴۷) توسط </del>ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امضا </del>و در سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۵۴ </del>از تصویب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پارلمان ایران گذشت</del>.<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه قوانین سال ۱۳۵۴، روزنامه رسمی کشور، صص ۹۴ - ۷۶ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴۶۶ - ۴۵۶</del>.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله حوادث مهم مربوط به تاریخ [[حقوق بشر در ایران]]، تشکیل کنفرانس </ins>بینالمللی حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر در تهران است که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال بینالمللی حقوق بشر از ۲۲ </ins>آوریل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا ۳۱ مه، </ins>۱۹۶۸ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنا به دعوت دولت </ins>ایران و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد به ریاست اشرف پهلوی تشکیل شد. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کنفرانس که تقریبا بیست </ins>سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </ins>از تصویب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعلامیه جهانی حقوق بشر و به عنوان نخستین اجتماع جهانی از این نوع برگزار شد، ضمن صدور اعلامیه تهران، تاکیدی دوباره بر شناسایی و رعایت حقوق بشر صورت گرفت</ins>.<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای آشنایی بیشتر با این کنفرانس و اعلامیه تهران رجوع کنید به: شیرین عبادی، تاریخچه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسناد حقوق بشر در ایران، تهران: روشنگران، ۱۳۷۳، ص ۶۶ به بعد؛ احمد متین دفتری، همان کتاب، ص ۲۶۵ به بعد</ins>.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله حوادث مهم مربوط </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </del>حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، تشکیل کنفرانس بینالمللی </del>حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر در تهران است </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال بینالمللی حقوق بشر از ۲۲ آوریل تا ۳۱ مه، ۱۹۶۸ بنا </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دعوت دولت ایران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب مجمع </del>عمومی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان ملل متحد </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاست اشرف پهلوی تشکیل شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این کنفرانس که تقریبا بیست سال پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب اعلامیه جهانی </del>حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عنوان نخستین </del>اجتماع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهانی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این نوع برگزار شد، ضمن صدور اعلامیه تهران، تاکیدی دوباره بر شناسایی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رعایت </del>حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر </del>صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفت.<ref>برای آشنایی بیشتر با این کنفرانس </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعلامیه تهران رجوع کنید به: شیرین عبادی، تاریخچه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسناد حقوق بشر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، تهران: روشنگران، ۱۳۷۳، ص ۶۶ </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد؛ احمد متین دفتری، همان کتاب، ص ۲۶۵ </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] و استقرار جمهوری اسلامی نیز در آذر ۱۳۵۸ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] جدید به تصویب رسید. در فصل سوم این قانون با عنوان حقوق ملت، طی ۲۴ اصل </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابری </ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد بدون توجه به رنگ و نژاد و زبان و قوم و قبیله تصریح شده است و زن و مرد بهطور یکسان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمایت قانون قرار گرفتهاند. این اصول، موازین اسلامی را برای رشد شخصیت زن و احیای </ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادی و معنوی او لازم شمرده و بخصوص به حمایتهایی </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوانین باید </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران بارداری و حضانت فرزند و برای زنان سالخورده داشتهباشد، تاکید کردهاست. حفظ حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص عنوان شده، تفتیش عقاید ممنوع گردیده و آزادی پذیرش هر عقیدهای تضمین شده، اما آزادی مطبوعات و نشریات </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدم اخلال در مبانی اسلام </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق </ins>عمومی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محدود گردیدهاست. بازرسی نامه یا ضبط مکالمه تلفنی و استراق سمع و تجسس فقط </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکم قانون مجاز شمرده شده و هر گونه سانسور و افشاگری منع شدهاست</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملت از جمله داشتن حزب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیت، تشکیل </ins>اجتماع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و راهپیمایی، انتخاب نوع شغل، برخورداری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تامین اجتماعی، آموزش رایگان، مسکن مناسب، مراجعه به دادگاه و انتخاب وکیل و داشتن تابعیت نام بردهشده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موازین محکمی برای حفظ </ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراد در </ins>صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجیه اتهام و بازداشت و اجرای مجازات منظور گردیده و هرگونه شکنجه منع شده و اصل برائت تثبیتگردیده و حتی هتک حرمت و حیثیت زندانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبعیدی هم غیرمجاز </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قابل مجازات شناخته شدهاست. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصول دیگر نیز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق دیگری اشاره شدهاستکه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصیل در بخشهای بعدی آنها را بررسی خواهیم کرد</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی نیز در آذر ۱۳۵۸ قانون اساسی جدید به تصویب رسید. در فصل سوم این قانون با عنوان حقوق ملت، طی ۲۴ اصل به برابری حقوق افراد بدون توجه به رنگ و نژاد و زبان و قوم و قبیله تصریح شده است و زن و مرد بهطور یکسان در حمایت قانون قرار گرفتهاند. این اصول، موازین اسلامی را برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او لازم شمرده و بخصوص به حمایتهایی که قوانین باید در دوران بارداری و حضانت فرزند و برای زنان سالخورده داشتهباشد، تاکید کردهاست. حفظ حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص عنوان شده، تفتیش عقاید ممنوع گردیده و آزادی پذیرش هر عقیدهای تضمین شده، اما آزادی مطبوعات و نشریات به عدم اخلال در مبانی اسلام و حقوق عمومی محدود گردیدهاست. بازرسی نامه یا ضبط مکالمه تلفنی و استراق سمع و تجسس فقط به حکم قانون مجاز شمرده شده و هر گونه سانسور و افشاگری منع شدهاست. همچنین از دیگر حقوق ملت از جمله داشتن حزب و جمعیت، تشکیل اجتماع و راهپیمایی، انتخاب نوع شغل، برخورداری از تامین اجتماعی، آموزش رایگان، مسکن مناسب، مراجعه به دادگاه و انتخاب وکیل و داشتن تابعیت نام بردهشده و موازین محکمی برای حفظ حقوق افراد در صورت توجیه اتهام و بازداشت و اجرای مجازات منظور گردیده و هرگونه شکنجه منع شده و اصل برائت تثبیتگردیده و حتی هتک حرمت و حیثیت زندانی و تبعیدی هم غیرمجاز و قابل مجازات شناخته شدهاست. در اصول دیگر نیز به حقوق دیگری اشاره شدهاستکه به تفصیل در بخشهای بعدی آنها را بررسی خواهیم کرد.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اقدامات چشمگیر ایران در باب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حقوق بشر در ایران|</ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر]]، </ins>نقشی است که بویژه در تدوین و تنظیم اعلامیه حقوق بشر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>داشتهاست. توضیح اینکه در سال ۱۹۸۹ با اعلام آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تشکیل اجلاس کارشناسی کنفرانس اسلامی به منظور تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر در اسلام و بررسی متنی که در سال ۱۹۸۶ تهیه شدهبود، نشستی از کارشناسان سازمان کنفرانس اسلامی در تهران تشکیل شد و به بحث و بررسی پیرامون این طرح پرداخت و نهایتا سند نهایی آن در نوزدهمین اجلاس وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در قاهره در سال ۱۹۹۰ به تصویب رسید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اقدامات چشمگیر ایران در باب حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بشر، </del>نقشی است که بویژه در تدوین و تنظیم اعلامیه حقوق بشر در اسلام داشتهاست. توضیح اینکه در سال ۱۹۸۹ با اعلام آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تشکیل اجلاس کارشناسی کنفرانس اسلامی به منظور تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر در اسلام و بررسی متنی که در سال ۱۹۸۶ تهیه شدهبود، نشستی از کارشناسان سازمان کنفرانس اسلامی در تهران تشکیل شد و به بحث و بررسی پیرامون این طرح پرداخت و نهایتا سند نهایی آن در نوزدهمین اجلاس وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در قاهره در سال ۱۹۹۰ به تصویب رسید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر این نکته نیز لازم است که تقریبا تمام اسناد بینالمللی مربوط به حقوق بشر به امضا و تصویب دولت ایران رسیدهاست که در بخش بعدی به بررسی این مطلب خواهیم پرداخت</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه و </del>نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی</ins>]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13216&oldid=prevMahdi: /* نیز نگاه کنید به */2026-02-10T15:26:06Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فرمان کوروشکه پس از فتح بابل صادر کرد، آمدهاست:<blockquote>«به مردم شهر بابل آزاری نرسد، همه مردم در پرستش.خدای خود آزاد باشند، بیدینان تحت فشار قرار نگیرند، خانههای آنان که خراب شدهبود، از نو ساخته و معابد بسته شده آنان را باز کرده و خدایان معابد را به جای خود بازگردانید.»</blockquote>این فرمان به سه زبان پارسی، ایلامی و بابلی بر روی استوانهای ازگل پختهشده نقش گردید. لوحهای که به زبان بابلی است، پس از جنگ جهانی اول توسط باستانشناسان انگلیسی در محل شهر قدیمی بابل کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا موجود است.<ref>روزنامه اطلاعات، ۳ اسفند ۱۳۳۹.</ref> به هر تقدیر این حقیقتی تاریخی است که فرمان اجرای نخستین منشور حقوق بشر در ایران و از سوی کوروش پادشاه هخامنشی صادر شد.<ref>احمد متین دفتری، حقوق بشر و حمایت بینالمللی آن، تهران: چاپخانه بهمن، ص ۱۱.</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فرمان کوروشکه پس از فتح بابل صادر کرد، آمدهاست:<blockquote>«به مردم شهر بابل آزاری نرسد، همه مردم در پرستش.خدای خود آزاد باشند، بیدینان تحت فشار قرار نگیرند، خانههای آنان که خراب شدهبود، از نو ساخته و معابد بسته شده آنان را باز کرده و خدایان معابد را به جای خود بازگردانید.»</blockquote>این فرمان به سه زبان پارسی، ایلامی و بابلی بر روی استوانهای ازگل پختهشده نقش گردید. لوحهای که به زبان بابلی است، پس از جنگ جهانی اول توسط باستانشناسان انگلیسی در محل شهر قدیمی بابل کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا موجود است.<ref>روزنامه اطلاعات، ۳ اسفند ۱۳۳۹.</ref> به هر تقدیر این حقیقتی تاریخی است که فرمان اجرای نخستین منشور حقوق بشر در ایران و از سوی کوروش پادشاه هخامنشی صادر شد.<ref>احمد متین دفتری، حقوق بشر و حمایت بینالمللی آن، تهران: چاپخانه بهمن، ص ۱۱.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قوانین و متون رسمی و معتبر کشور در ۱۳۲۴ ه . ق (۱۹۰۶ م) یعنی تقریبا چهل سال قبل از تاریخ تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر، در متمم [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>قانون اساسی] مشروطه با عنوان «حقوق ملت»، اهم حقوق بشر بیان و اعلام شد. از جمله این حقوق میتوان به تساوی در مقابل قوانین، مصون بودن جان، مال، مسکن و شرف افراد و مصونیت از تعرض، منع توقیف جز در موارد ارتکاب جرم، آزادی در تعیین محل سکونت، حق مالکیت، آزادی تحصیل و تعلیم علوم و معارف و صنایع، آزادی مطبوعات، آزادی انجمنها، و مصونیت مراسلات پستی و تلگرافی و ... اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قوانین و متون رسمی و معتبر کشور در ۱۳۲۴ ه . ق (۱۹۰۶ م) یعنی تقریبا چهل سال قبل از تاریخ تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر، در متمم [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>قانون اساسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]</ins>] مشروطه با عنوان «حقوق ملت»، اهم حقوق بشر بیان و اعلام شد. از جمله این حقوق میتوان به تساوی در مقابل قوانین، مصون بودن جان، مال، مسکن و شرف افراد و مصونیت از تعرض، منع توقیف جز در موارد ارتکاب جرم، آزادی در تعیین محل سکونت، حق مالکیت، آزادی تحصیل و تعلیم علوم و معارف و صنایع، آزادی مطبوعات، آزادی انجمنها، و مصونیت مراسلات پستی و تلگرافی و ... اشاره کرد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موضوع حقوق جهانی بشر، اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ برابر با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و دولت ایران نیز از جمله دولتهایی، بود که به آن رای موافق داد.<ref>Year book on Human Rights, 1949, p. 466</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در موضوع حقوق جهانی بشر، اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ برابر با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و دولت ایران نیز از جمله دولتهایی، بود که به آن رای موافق داد.<ref>Year book on Human Rights, 1949, p. 466</ref></div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11938&oldid=prevMahdi در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۹2025-11-24T08:19:44Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11938&oldid=11266">نمایش تغییرات</a>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11266&oldid=prevSamei در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳2025-09-21T10:23:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اول </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران باستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد حقوق و آزادیهای بشر را دربردارد. علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۸۳ از سوره کهف در مورد ذوالقرنین نوشتهاست که کوروش همان ذوالقرنین است.۱ </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''تاریخچه حقوق بشر در ایران''' </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به ایران باستان میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد حقوق و آزادیهای بشر را دربردارد. علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۸۳ از سوره کهف در مورد ذوالقرنین نوشتهاست که کوروش همان ذوالقرنین است.۱ </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او توانست دلهای مردمان و ملل را طوری رو به خود کند که همه میخواستند جز اراده او، چیزی بر آنها حکومت نکند. تقریباً مورد اتفاق مورخان است که کوروش مقدسات ملل را محفوظ و محترم میشمرد. حقوق زنان و بردگان را مراعات میکرد و حتی بابت کاری که انجام میدادند به آنان مزد میپرداخت.۲ </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او توانست دلهای مردمان و ملل را طوری رو به خود کند که همه میخواستند جز اراده او، چیزی بر آنها حکومت نکند. تقریباً مورد اتفاق مورخان است که کوروش مقدسات ملل را محفوظ و محترم میشمرد. حقوق زنان و بردگان را مراعات میکرد و حتی بابت کاری که انجام میدادند به آنان مزد میپرداخت.۲ </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11036&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «اول '''تاریخچه حقوق بشر در ایران''' از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به ایران باستان میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد...» ایجاد کرد2025-09-04T17:38:37Z<p>صفحهای تازه حاوی «اول '''تاریخچه حقوق بشر در ایران''' از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به ایران باستان میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>اول <br />
<br />
'''تاریخچه حقوق بشر در ایران''' <br />
<br />
از لحاظ تاریخی شاید بتوان با قاطعیت اذعان کرد که قدیمیترین اسناد در زمینه حقوق بشر مربوط به ایران باستان میباشد. کوروش بنیانگذار پادشاهی ایران (۵۶۰ ق. م) فرمان یا منشوری را اعلام میکند که بسیاری از موارد حقوق و آزادیهای بشر را دربردارد. علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۸۳ از سوره کهف در مورد ذوالقرنین نوشتهاست که کوروش همان ذوالقرنین است.۱ <br />
<br />
او توانست دلهای مردمان و ملل را طوری رو به خود کند که همه میخواستند جز اراده او، چیزی بر آنها حکومت نکند. تقریباً مورد اتفاق مورخان است که کوروش مقدسات ملل را محفوظ و محترم میشمرد. حقوق زنان و بردگان را مراعات میکرد و حتی بابت کاری که انجام میدادند به آنان مزد میپرداخت.۲ <br />
<br />
در فرمان کوروشکه پس از فتح بابل صادر کرد، آمدهاست: «به مردم شهر بابل آزاری نرسد، همه مردم در پرستش.خدای خود آزاد باشند، بیدینان تحت فشار قرار نگیرند، خانههای آنان که خراب شدهبود، از نو ساخته و معابد بسته شده آنان را باز کرده و خدایان معابد را به جای خود بازگردانید.» این فرمان به سه زبان پارسی، ایلامی و بابلی بر روی استوانهای ازگل پختهشده نقش گردید. لوحهای که به زبان بابلی است، پس از جنگ جهانی اول توسط باستانشناسان انگلیسی <br />
<br />
۱. سید محمد حسین طباطبائی، المیزان، ج ۱۳، ص ۲۹. <br />
<br />
۲، حسن پیرنیا، ایران باستان، ج ۱، ص ۴۷۷؛ زینالعابدیی نربانی، اسلام و حقوق بشر، تهران:کنابخانه صدر، ۱۳۴۹، ص ۷۵. <br />
<br />
<br />
<br />
۱۰۸ <br />
<br />
نظام سیاسی ایران <br />
<br />
در محل شهر قدیمی بابل کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا موجود است.۱ به هر تقدیر این حقیقتی تاریخی است که فرمان اجرای نخستین منشور حقوق بشر در ایران و از سوی کوروش پادشاه هخامنشی صادر شد.^{۲} <br />
<br />
در قوانین و متون رسمی و معتبر کشور در ۱۳۲۴ ه . ق (۱۹۰۶ م) یعنی تقریباً چهل سال قبل از تاریخ تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر، در متمم قانون اساسی مشروطه با عنوان «حقوق ملت»، اهم حقوق بشر بیان و اعلام شد. از جمله این حقوق میتوان به تساوی در مقابل قوانین، مصون بودن جان، مال، مسکن و شرف افراد و مصونیت از تعرض، منع توقیف جز در موارد ارتکاب جرم، آزادی در تعیین محل سکونت، حق مالکیت، آزادی تحصیل و تعلیم علوم و معارف و صنایع، آزادی مطبوعات، آزادی انجمنها، و مصونیت مراسلات پستی و تلگرافی و ... اشاره کرد. <br />
<br />
در موضوع حقوق جهانی بشر، اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ برابر با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید و دولت ایران نیز از جمله دولتهایی، بود که به آن رأی موافق داد.۳ <br />
<br />
میثاقهای بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب ۱۶ دسامبر ۱۹۶۶ نیز در ۴ آوریل ۱۹۶۸ (۱۵ فروردین ۱۳۴۷) توسط ایران امضا و در سال ۱۳۵۴ از تصویب پارلمان ایران گذشت.۴ <br />
<br />
از جمله حوادث مهم مربوط به تاریخ حقوق بشر در ایران، تشکیل کنفرانس بینالمللی حقوق بشر در تهران است که در سال بینالمللی حقوق بشر از ۲۲ آوریل تا ۳۱ مه، ۱۹۶۸ بنا به دعوت دولت ایران و تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد به ریاست اشرف پهلوی تشکیل شد. در این کنفرانس که تقریباً بیست سال پس از تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر و به عنوان نخستین اجتماع جهانی از این نوع برگزار شد، ضمن صدور اعلامیه تهران، تأکیدی دوباره بر شناسایی و رعایت حقوق بشر صورت گرفت.۵ ۱. روزنامه اطلاعات، ۳ اسفند ۱۳۳۹. <br />
<br />
۲. احمد متین دفتری، حقوق بشر و حمایت بینالمللی آن، تهران: چاپخانه بهمن، ص ۱۱. <br />
<br />
3. Year book on Human Rights, 1949, p. 466.<br />
<br />
۴ مجموعه قوانین سال ۱۳۵۴، روزنامه رسمی کشور، صص ۹۴ - ۷۶ و ۴۶۶ - ۴۵۶. <br />
<br />
۵. برای آشنایی بیشتر با این کنفرانس و اعلامیه تهران رجوع کنید به: شیرین عبادی، تاریخچه و اسناد حقوق بشر در ایران، تهران: روشنگران، ۱۳۷۳، ص ۶۶ به بعد؛ احمد متین دفتری، همان کتاب، ص ۲۶۵ به بعد. <br />
<br />
<br />
<br />
حقوق بشر در ایران <br />
<br />
۱۰۹ <br />
<br />
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی نیز در آذر ۱۳۵۸ قانون اساسی جدید به تصویب رسید. در فصل سوم این قانون با عنوان حقوق ملت، طی ۲۴ اصل به برابری حقوق افراد بدون توجه به رنگ و نژاد و زبان و قوم و قبیله تصریح شده است و زن و مرد بهطور یکسان در حمایت قانون قرار گرفتهاند. این اصول، موازین اسلامی را برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او لازم شمرده و بخصوص به حمایتهایی که قوانین باید در دوران بارداری و حضانت فرزند و برای زنان سالخورده داشتهباشد، تأکید کردهاست. حفظ حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص عنوان شده، تفتیش عقاید ممنوع گردیده و آزادی پذیرش هر عقیدهای تضمین شده، اما آزادی مطبوعات و نشریات به عدم اخلال در مبانی اسلام و حقوق عمومی محدود گردیدهاست. بازرسی نامه یا ضبط مکالمه تلفنی و استراق سمع و تجسس فقط به حکم قانون مجاز شمرده شده و هر گونه سانسور و افشاگری منع شدهاست. همچنین از دیگر حقوق ملت از جمله داشتن حزب و جمعیت، تشکیل اجتماع و راهپیمایی، انتخاب نوع شغل، برخورداری از تأمین اجتماعی، آموزش رایگان، مسکن مناسب، مراجعه به دادگاه و انتخاب وکیل و داشتن تابعیت نام بردهشده و موازین محکمی برای حفظ حقوق افراد در صورت توجیه اتهام و بازداشت و اجرای مجازات منظور گردیده و هرگونه شکنجه منع شده و اصل برائت تثبیتگردیده و حتی هتک حرمت و حیثیت زندانی و تبعیدی هم غیرمجاز و قابل مجازات شناخته شدهاست. در اصول دیگر نیز به حقوق دیگری اشاره شدهاستکه به تفصیل در بخشهای بعدی آنها را بررسی خواهیم کرد. <br />
<br />
از اقدامات چشمگیر ایران در باب حقوق بشر، نقشی است که بویژه در تدوین و تنظیم اعلامیه حقوق بشر در اسلام داشتهاست. توضیح اینکه در سال ۱۹۸۹ با اعلام آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تشکیل اجلاس کارشناسی کنفرانس اسلامی به منظور تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر در اسلام و بررسی متنی که در سال ۱۹۸۶ تهیه شدهبود، نشستی از کارشناسان سازمان کنفرانس اسلامی در تهران تشکیل شد و به بحث و بررسی پیرامون این طرح پرداخت و نهایتاً سند نهایی آن در نوزدهمین اجلاس وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در قاهره در سال ۱۹۹۰ به تصویب رسید. <br />
<br />
ذکر این نکته نیز لازم است که تقریباً تمام اسناد بینالمللی مربوط به حقوق بشر به امضا و تصویب دولت ایران رسیدهاست که در بخش بعدی به بررسی این مطلب خواهیم پرداخت. <br />
<br />
<br />
<br />
۱۱۰ <br />
<br />
نظام سیاسی ایران</div>Samei