https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8Cتاریخچه عکاسی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T10:30:19Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6565&oldid=prevSamei در ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۱2025-05-06T09:31:24Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا طهماسب پور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا طهماسب پور</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عکاسی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4482:rev-6565:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4482&oldid=prevSamei در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۸2025-04-25T18:58:57Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4482&oldid=4481">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4481&oldid=prevSamei در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۴2025-04-25T18:54:41Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4481&oldid=426">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=426&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''عكاسي ـ تاريخچه:''' '''عكاسي؛''' برابر واژة فتوگرافي[1] به معناي نوشتن با نور. عبارت است از فن و شيوة ايجاد تصوير بر مواد حساس به وسيلة انرژي تابشي، اعم از نور يا شكلهاي ديگر انرژي تابشي. نخستين روش عكسبرداري به نام داگرئوتيپ[2] كه در ايران، صفحة...» ایجاد کرد2024-08-12T16:11:14Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''عكاسي ـ تاريخچه:''' '''عكاسي؛''' برابر واژة فتوگرافي[1] به معناي نوشتن با نور. عبارت است از فن و شيوة ايجاد تصوير بر مواد حساس به وسيلة انرژي تابشي، اعم از نور يا شكلهاي ديگر انرژي تابشي. نخستين روش عكسبرداري به نام داگرئوتيپ[2] كه در ايران، صفحة...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''عكاسي ـ تاريخچه:''' <br />
<br />
'''عكاسي؛''' برابر واژة فتوگرافي[1] به معناي نوشتن با نور. عبارت است از فن و شيوة ايجاد تصوير بر مواد حساس به وسيلة انرژي تابشي، اعم از نور يا شكلهاي ديگر انرژي تابشي.<br />
<br />
نخستين روش عكسبرداري به نام داگرئوتيپ[2] كه در ايران، صفحة نقره ناميده شد، تقريباً صد سال پس از معرفي اين روش در فرانسه، در اواسط ذيقعدة 1258ق/ 1842م. توسط نيكلاي پاولوف[3] ديپلمات جوان روس، با عكسبرداري در حضور محمدشاه قاجار (حك: 1250/ 1264ق – 1834/ 1848م) در تهران انجام شد.<sup>1</sup><br />
<br />
پس از به سلطنت رسيدن ناصرالدين شاه،<sup>*</sup> به دليل علاقة فراوان وي به عكاسي، توسعة فن و هنر عكاسي در ايران با تربيت عكاسان و آموزش اين فن در مدرسة دارالفنون، ترجمه و نگارش كتابهاي آموزشي و فني دربارة عكاسي گسترش يافت و پيشرفتهاي بسياري از نظر كمي و كيفي نمود.<sup>2</sup> عكاسي در ايران، تقريباً تا سالهاي پاياني سلطنت ناصرالدين شاه در خدمت امور دولتي و دربار سلطنتي بود و وظايف آن، عكسبرداري از مراسم رسمي و غير رسمي، تهية گزارشهاي تصويري از مناطق گوناگون ايران، عكسبرداري از چهرة رجال سرشناس و برخي مردم، سفرهاي شاه به نقاط گوناگون و... بود.<sup>3</sup> از اين دوران، تعداد زيادي عكس،<sup>4</sup> كتاب و رسالههاي آموزش عكاسي<sup>5</sup> در آلبومخانة<sup>*</sup> كاخ گلستان<sup>6</sup> و كتابخانهها و مراكز اسناد ايران و نزد برخي خانوادههاي سرشناس باقيمانده است.<br />
<br />
با خارج شدن عكاسي از حيطة دربار سلطنتي، در اواخر پادشاهي ناصرالدين شاه قاجار، ديدگاههاي جديد و متفاوت ديگري در زمينة عكاسي ايران پديدار شد. از اين دوران به بعد، تحولات عكاسي، بيشتر در ميان عكاسان غير درباري و اقشار طبقات بالاي اجتماعي و عكاسخانهها در شهرهاي گوناگون ايران رخ نموده است. نتايج حاصل از گسترش عكاسي خارج از دربار سلطنتي به طور خلاصه چنين بيان كرد:<br />
<br />
1- عمومي شدن عكاسي و آشنايي مردم با عكس و عكاسي.<br />
<br />
2- توسعة عكاسخانهها در شهرهاي بزرگ و كوچك ايران.<br />
<br />
3- گسترش چاپ كتابهاي آموزشي و فني عكاسي.<br />
<br />
4- پيدايي كاربردهاي گوناگون و متنوع عكس.<br />
<br />
5- گسترش بينش عمومي از طريق عكس.<sup>7</sup><br />
<br />
به اين نتايج، بايد فهرست بلند نام عكاسان، عكاسخانهها، كتابها و رسالات عكاسي، ابزار و تجهيزات عكاسي و سير دگرگوني آنها در تاريخ عكاسي ايران، فرهنگ و ادبيات عكاسي<sup>8</sup> در ايران و بسياري موارد جزيي ديگر را نيز اضافه نمود.<br />
<br />
در دوران مشروطه، عكاسي كاركردهاي اطلاعرساني و خبررساني زيادي بر عهده داشت. توسعة مطبوعات در همين دوران، سبب استفادة فراوان از عكس در مطبوعات شد و در سالهاي پس از آن عكاسي خبري با كاركردي ويژه يكي از اركان اصلي مطبوعات به ويژه مطبوعات مصّور شد.<sup>9</sup><br />
<br />
رواج دوربينهاي عكاسي قابل استفاده براي عموم در اواخر دوران احمدشاه و سپس رضاشاه موجب پديد آمدن ديدگاههاي متنوع در عكاسي در ميان مردم و پيدايي عكسهايي از زندگي روزمره و عادي مردم طبقات متوسط شهري شد. برخي از عكاسان نيز با استفاده از دستگاههاي عكسبرداري در شهرها و روستاها، به ويژه شهرها و اماكن زيارتي و سياحتي عكسهايي را به طريقة فوري تهيه ميكردند كه به عكاسان دورهگرد<sup>10*</sup> شهرت يافتند. <br />
<br />
توسعة روز افزون عكاسخانهها و عكاسي در ميان عموم سببساز پيدايي شركتهاي واردات محصولات عكاسي از قبيل: فيلم، كاغذ، دوربين عكاسي و دستگاههاي چاپ عكس شد. از اواخر دوران رضاشاه نوعي عكاسي مبتني بر توجه بيشتر به جنبههاي فني و زيباشناسي عكس در ميان عموم پديدار شد كه ميتوان از آن به عكاسي آماتوري[4] ياد كرد. فعاليت گستردة مطبوعات رسمي و غير رسمي در دوران محمدرضا شاه موجب گسترش عكاسي خبري و مطبوعاتي و ظهور نسلي از عكاسان خبري و مطبوعاتي در زمينههاي گوناگون شد. در اوايل همين دوران تلاش براي تشكيل مجمعي صنفي براي عكاسان سبب تأسيس اتحادية صنفي عكاسان شد.<sup>11</sup> <br />
<br />
آموزشهاي رسمي و غير رسمي عكاسي از سوي مراكز و سازمانهاي دولتي و غير دولتي در اواسط دوران پادشاهي محمدرضا شاه پديدار شد و بازگشت برخي عكاسان تحصيلكرده در خارج از كشور سببساز نگرشهاي نوين و به ويژه توجه به عكاسي به معناي هنري و غير كاربردي شد. چاپ عكسهاي هنري در مطبوعات و برگزاري نمايشگاههاي عكس با موضوعات اجتماعي و هنري در سالهاي مياني سلطنت محمدرضا شاه موجب رشد و توسعة عكاسي در ايران شد. پديدة عكاسي رنگي و امكانات جديد عكاسي، همكاري برخي عكاسان با مطبوعات خارجي، توسعة عكاسي تبليغاتي و صنعتي و قرار گرفتن آموزش عكاسي در برنامة درسي برخي رشتههاي دانشگاهي و تدوين جزوههاي آموزشي و تأليف و ترجمة برخي كتابهاي آموزش، فني و مجموعههاي عكس، انتشار برخي نشريات خاص مربوط به عكاسي و برگزاري مسابقات عكاسي و برپايي نمايشگاههاي عكس از دستاوردهاي اين دوران است. <br />
<br />
در دوران انقلاب و سالهاي نخستين پس از آن، عكاسي خبري با توجه به ضرورتهاي اطلاعرساني رشد بسياري از نظر كمي نمود و در سالهاي جنگ نيز اين شاخه از عكاسي بيشترين توجهات را به خود معطوف كرد. تأسيس رشتة عكاسي<sup>*</sup> در دانشكدة هنرهاي زيبا در 1362ش، تأسيس انجمن سينماي جوان و برگزاري مسابقات عكس و فيلم، برگزاري كلاسهاي آموزش عكاسي و فيلمسازي، انتشار نشريات تخصصي عكاسي<sup>12</sup> به صورت جديتر، انتشار كتابهاي آموزشي و فني از ويژگيهاي دهة شصت تا هفتاد شمسي است. انتشار كتابهايي دربارة زيباييشناسي عكس و مسائل نظري عكاسي، برگزاري مسابقات و نمايشگاههاي عكس در سراسر ايران، رشد كمي و كيفي دانشآموختگان و گسترش رشتة عكاسي در دانشگاهها و برخي مراكز آموزشي، توسعة شاخههاي ديگر عكاسي از جمله عكاسي تبليغاتي، صنعتي، چهره، طبيعت، معماري، فيلم و تئاتر، هنري و گرايشهاي متعدد در ميان عكاسان،<sup>13</sup> تأسيس تشكلها و انجمنهاي عكاسي در تهران و شهرستانها، توجه به تأليف كتابهاي پژوهشي مربوط به تاريخ عكاسي در ايران، برگزاري نمايشگاههاي بينالمللي از عكاسان خارجي در ايران و بالعكس، گسترش روابط بينالمللي در ميان عكاسان و تغيير شيوهها و فنون عكاسي و گسترش امكانات تكنيكي چاپ و ظهور عكس و رونق پديدة عكاسي ديجيتال در ميان عكاسان، از ويژگيهاي برجستة عكاسي ايران در سالهاي دهة هشتاد شمسي است.<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. عدل'''،''' شهريار. آشنايي با سينما و نخستين گامها در فيلمبرداري و فيلمسازي در ايران'''''، فصلنامة طاووس'''''. شمارة 5 و 6، پائيز و زمستان 1379، تهران: ص59.<br />
<br />
2. اعتمادالسلطنه، محمدحسن'''''. مرآتالبلدان'''''. به كوشش عبدالحسين نوايي و ميرهاشم محدث، تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 3، ص 445 به بعد.<br />
<br />
3. همان. ص 1448.<br />
<br />
4. طهماسبپور، محمدرضا. «گنجينة عكسهاي قديمي در ايران»، '''''نشرية موزهها'''''. دورة جديد، شماره؟، سال؟، ص36- 41.<br />
<br />
5. افشار، ايرج. '''''گنجينة عكسهاي قديمي ايران'''''. تهران: نشر فرهنگ ايران، 1370، ص40.<br />
<br />
6. همان. ص63.<br />
<br />
7. طهماسبپور، محمدرضا. '''''ناصرالدين شاهِ عكاس'''''. تهران: نشر تاريخ ايران، 1381، ص41- 52.<br />
<br />
8. ذكاء، يحيي. '''''تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران'''''. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص 287 به بعد.<br />
<br />
9. طهماسبپور، محمدرضا. «كاركردهاي سياسي ـ اجتماعي عكاسي در دوران مشروطه»، '''''فصلنامة عكاسي خلاق.''''' س 1، ش 2، بهار 1384، ص35.<br />
<br />
10. امامي، كريم. «سير تحول عكاسي در دوران قاجاريه» پيوست '''''تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران''''' ذكاء. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص 406-408.<br />
<br />
11. ذكاء. همان'''''.''''' ص167-168.<br />
<br />
12. عباسي، اسماعيل. «مجلههاي عكاسي در ايران»، '''''نشرية دانشمند (ويژهنامة عكاسي).''''' س بيست و ششم، ش 33، تهران: شهريور 1367، ص 95-98.<br />
<br />
13. آثار عكاسان ايران در 1347. '''''كتاب سال اطلاعات (روزنامه).''''' تهران: 1348، انتشارات مؤسسه اطلاعات.<br />
<br />
محمدرضا طهماسب پور<br />
----[1].Photography <br />
<br />
[2].Daguerreotype <br />
<br />
[3].Nikolaj Pavlov <br />
<br />
[4].Amature Photography</div>Samei