https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84 2026-06-16T08:07:53Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=5310&oldid=prev 2025-05-01T12:30:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامدن، </del>در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که درآن هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بااغاز </del>خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی آشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اورده‌اند </del>که می‌توان آن‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پی آمدن، </ins>در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که درآن هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با آغاز </ins>خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی آشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورده‌اند </ins>که می‌توان آن‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3404:rev-5310:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=3404&oldid=prev 2025-04-17T18:27:25Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دران </del>هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشکارا </del>با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان‌هائی </del>بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که می‌توان آن‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآن </ins>هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشکارا </ins>با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;هائی </ins>بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در [[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که می‌توان آن‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[برهان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[برهان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3403:rev-3404:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=3403&oldid=prev 2025-04-17T18:26:39Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که دران هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی اشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، برهان‌هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان‌های </del>ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    صدرالدین </del>شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">147؛ </del>طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توانان‌ها </del>را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكـ: </del>'''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،''' به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که دران هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی اشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، برهان‌هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برهان|برهان‌]]&lt;nowiki/&gt;های </ins>ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدرالدین </ins>شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">147.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان آن‌ها </ins>را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برهان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2993:rev-3403:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=2993&oldid=prev 2025-04-11T19:43:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع اصلی</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2992:rev-2993:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=2992&oldid=prev 2025-04-11T19:43:43Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،&#039;&#039;&#039; به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المعجم الفلسفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که دران هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی اشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، برهان‌هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در برهان‌های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;2.    صدرالدین شیرازی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147؛ طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که می‌توانان‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  نكـ: &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،&#039;&#039;&#039; به معنی پی در پیامدن، در اصطلاح فلسفه و کلام، رشته بی‌پایان علت‌ها و معلول‌ها یکی پس از دیگری. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;ref&gt;  كرم، یوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المعجم الفلسفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قاهره: 1966م، ص41.&lt;/ref&gt; که نوع مصطلحان در فسلفه رشته بی‌پایان علت و معلول است که دران هر چیز معلول علت پیش از خود باشد و این رشته هرگز بااغاز خود ، یعنی به چیزی که خود معلول دیگری نباشد، نرسد، چنین رشته بی‌پایانی اشکارا با اصل علیّت، که از پایه‌های فلسفه و کلام به شمار می‌رود، ناسازگار است. به همین جهت در مباحث مربوط به علیّت، اثبات محرک نخستین اثبات واجب الوجود و نیز جاهای دیگری که لزوماً به تسلسل منتهی می‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فیلسوفان و متکلمان، از ارسطو تا متفکران اسلامی، برهان‌هائی بر ابطال تسلسل، اندیشیده‌اند زیرا رد تسلسل به سادگی و جز از طریق استدلال میسر نیست. در برهان‌های ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پی‌درپی بودن علّی اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه یک سو، از سوی فیلسوف مفروض است. بنابراین مثلاً در عدد، که بالقوه تا بی‌نهایت می‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;ref&gt;2.    صدرالدین شیرازی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147؛ طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.&lt;/ref&gt;. فلاسفه بر ابطال تسلسل دلایلی اورده‌اند که می‌توانان‌ها را در کتب فلسفی باز جُست&lt;ref&gt;  نكـ: &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، 1/ (2)/145- 166.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''مآخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins>منبع اصلی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2856:rev-2992:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=2856&oldid=prev 2025-04-04T19:03:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تَسَلْسُل،</del>''' به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني پي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پي آمدن، </del>در اصطلاح فلسفه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام، رشتة بي‌پايان </del>علت‌ها و معلول‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگري</del>. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نوع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطلح آن </del>در فسلفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشتة بي‌پايان </del>علت و معلول است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه در آن </del>هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چيز </del>معلول علت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از خود باشد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>رشته هرگز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با آغاز </del>خود ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چيزي كه </del>خود معلول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگري </del>نباشد، نرسد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنين رشتة بي‌پاياني آشكارا </del>با اصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليّت، كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايه‌هاي </del>فلسفه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام </del>به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌رود، </del>ناسازگار است. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>جهت در مباحث مربوط به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليّت، </del>اثبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محرك نخستين </del>اثبات واجب الوجود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز جاهاي ديگري كه </del>لزوماً به تسلسل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منتهي مي‌شود، </del>از ابطال تسلسل استفاده شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيلسوفان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متكلمان، </del>از ارسطو تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متفكران اسلامي، برهان‌هائي </del>بر ابطال تسلسل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشيده‌اند زيرا </del>رد تسلسل به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سادگي </del>و جز از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق </del>استدلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميسر نيست</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان‌هاي </del>ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پي‌درپي </del>بودن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علّي </del>اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>سو، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي فيلسوف </del>مفروض است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراين </del>مثلاً در عدد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>بالقوه تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌نهايت مي‌تواند </del>تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;2&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; فلاسفه بر ابطال تسلسل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلايلي آورده‌اند كه مي‌توان آن‌ها </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتب فلسفي </del>باز جُست<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تسلسل|تَسَلْسُل]]،</ins>''' به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی پی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیامدن، </ins>در اصطلاح فلسفه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام، رشته بی‌پایان </ins>علت‌ها و معلول‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگری</ins>. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  كرم، یوسف. '''''المعجم الفلسفی'''''. قاهره: 1966م، ص41.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نوع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطلحان </ins>در فسلفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته بی‌پایان </ins>علت و معلول است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که دران </ins>هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چیز </ins>معلول علت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از خود باشد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>رشته هرگز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بااغاز </ins>خود ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چیزی که </ins>خود معلول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگری </ins>نباشد، نرسد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنین رشته بی‌پایانی اشکارا </ins>با اصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیّت، که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایه‌های </ins>فلسفه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام </ins>به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌رود، </ins>ناسازگار است. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>جهت در مباحث مربوط به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیّت، </ins>اثبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محرک نخستین </ins>اثبات واجب الوجود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز جاهای دیگری که </ins>لزوماً به تسلسل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منتهی می‌شود، </ins>از ابطال تسلسل استفاده شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوفان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمان، </ins>از ارسطو تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متفکران اسلامی، برهان‌هائی </ins>بر ابطال تسلسل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشیده‌اند زیرا </ins>رد تسلسل به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سادگی </ins>و جز از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق </ins>استدلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میسر نیست</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهان‌های </ins>ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پی‌درپی </ins>بودن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علّی </ins>اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>سو، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی فیلسوف </ins>مفروض است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراین </ins>مثلاً در عدد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>بالقوه تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌نهایت می‌تواند </ins>تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;2<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.    صدرالدین شیرازی. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147؛ طباطبائی، محمدحسین. نهایه الحكمه. قم: دارالتبلیغ اسلامی، ص150.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>فلاسفه بر ابطال تسلسل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلایلی اورده‌اند که می‌توانان‌ها </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتب فلسفی </ins>باز جُست&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  نكـ: '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''مآخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    كرم، يوسف. '''''المعجم الفلسفي'''''. قاهره: 1966م، ص41.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    صدرالدين شيرازي. '''''اسفار'''''. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147؛ طباطبائي، محمدحسين. نهاية الحكمه. قم: دارالتبليغ اسلامي، ص150.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    نكـ: '''''اسفار'''''، 1/ (2)/145- 166.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-489:rev-2856:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84&diff=489&oldid=prev 2024-08-12T18:16:59Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;تَسَلْسُل،&#039;&#039;&#039; به معني پي در پي آمدن، در اصطلاح فلسفه و كلام، رشتة بي‌پايان علت‌ها و معلول‌ها يكي پس از ديگري. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كه نوع مصطلح آن در فسلفه رشتة بي‌پايان علت و معلول است كه در آن هر چيز معلول علت پيش از خود باشد...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;تَسَلْسُل،&#039;&#039;&#039; به معني پي در پي آمدن، در اصطلاح فلسفه و كلام، رشتة بي‌پايان علت‌ها و معلول‌ها يكي پس از ديگري. تسلسل را چهار قسم دانسته‌اند&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كه نوع مصطلح آن در فسلفه رشتة بي‌پايان علت و معلول است كه در آن هر چيز معلول علت پيش از خود باشد و اين رشته هرگز با آغاز خود ، يعني به چيزي كه خود معلول ديگري نباشد، نرسد، چنين رشتة بي‌پاياني آشكارا با اصل عليّت، كه از پايه‌هاي فلسفه و كلام به شمار مي‌رود، ناسازگار است. به همين جهت در مباحث مربوط به عليّت، اثبات محرك نخستين اثبات واجب الوجود و نيز جاهاي ديگري كه لزوماً به تسلسل منتهي مي‌شود، از ابطال تسلسل استفاده شده است. فيلسوفان و متكلمان، از ارسطو تا متفكران اسلامي، برهان‌هائي بر ابطال تسلسل، انديشيده‌اند زيرا رد تسلسل به سادگي و جز از طريق استدلال ميسر نيست. در برهان‌هاي ابطال تسلسل، همواره حضور دو شرط وجود بالفعل و پي‌درپي بودن علّي اجزاء، چه سلسله دو سو داشته باشد چه يك سو، از سوي فيلسوف مفروض است. بنابراين مثلاً در عدد، كه بالقوه تا بي‌نهايت مي‌تواند تصور شود، شرط تسلسل وجود ندارد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; فلاسفه بر ابطال تسلسل دلايلي آورده‌اند كه مي‌توان آن‌ها را در كتب فلسفي باز جُست.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    كرم، يوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المعجم الفلسفي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قاهره: 1966م، ص41.<br /> <br /> 2.    صدرالدين شيرازي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1378ق، 1/ (2)/ 147؛ طباطبائي، محمدحسين. نهاية الحكمه. قم: دارالتبليغ اسلامي، ص150.<br /> <br /> 3.    نكـ: &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسفار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، 1/ (2)/145- 166.<br /> <br /> منوچهر پزشک</div>

Samei