توبه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶

2025-05-01T12:36:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>.		'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و [[صوفیه\|صوفیان]] نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>.

	واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>.		واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>.
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	== نویسندگان مقاله ==		== نویسندگان مقاله ==
	اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف		اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف
			[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]

Samei: /* مآخذ */

2025-04-18T07:55:50Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵
خط ۵:		خط ۵:
	عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>.		عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>.

	== ~~مآخذ~~ ==		== نیز نگاه کنید به ==
	1.

	~~2. هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.~~		* [[اسلام]]

	~~3. همو، '''''همان'''''، ص137.~~		== مآخذ ==
			<references />
	4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.

	~~5. عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.~~

	~~اصغر دادبه~~

	'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<sup>1</sup>

	از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4</sup> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>~~5</sup>~~



	~~'''مآخذ:'''~~

	1.

	~~2. هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.~~

	~~3. همو، '''''همان'''''، ص137.~~

	4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.

	5. ~~عطار، '''''منطق‌الطیر'''''~~. ~~به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟~~.		== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	امیرحسین ساکت اف		== نویسندگان مقاله ==
			اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف

Samei در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳

2025-04-18T07:53:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<~~sup~~>1</~~sup~~> از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال ~~واقعة~~ ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب ~~توبة~~ ابراهیم ادهم شد~~.<sup>2~~<~~/sup~~> ~~واقعة مالک دینار (د~~. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبة مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به ~~شاهراه حقیقت رهنمون شود~~. ~~همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4~~</~~sup~~> ~~و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی~~. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفتة عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>5</sup>		'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>.

			واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>.

	'''~~مآخذ:~~'''		عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>.

			== مآخذ ==
	1.		1.

خط ۱۰:		خط ۱۲:
	3. همو، '''''همان'''''، ص137.		3. همو، '''''همان'''''، ص137.

	4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ~~ترجمة رسالة~~ قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.		4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.

	5. عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.		5. عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.
خط ۱۶:		خط ۱۸:
	اصغر دادبه		اصغر دادبه

	'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<sup>1</sup> از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال ~~واقعة~~ ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب ~~توبة~~ ابراهیم ادهم شد.<~~sup~~>2</~~sup~~> ~~واقعة~~ مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب ~~توبة~~ مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4</sup> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به ~~گفتة~~ عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>5</sup>		'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<sup>1</sup>

			از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4</sup> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>5</sup>



خط ۲۷:		خط ۳۲:
	3. همو، '''''همان'''''، ص137.		3. همو، '''''همان'''''، ص137.

	4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ~~ترجمة رسالة~~ قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.		4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.

	5. عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.		5. عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.

	امیرحسین ساکت اف		امیرحسین ساکت اف

Samei در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۱

2025-04-17T19:01:44Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''توبه،''' در لغت به معني بازگشت از گناه و در اصطلاح كلام و عرفان بيداري از غفلت و پشيماني از كردارهاي ناپسنديده و گناه آلود خود است چنان‌كه عزم خود را جزم كند كه در آينده گِرد گناه و كارهاي ناپسند نگردد.¹ از رويدادي كه سبب بيداري و در نتيجه...» ایجاد کرد

2024-08-12T18:24:04Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''توبه،''' در لغت به معني بازگشت از گناه و در اصطلاح كلام و عرفان بيداري از غفلت و پشيماني از كردارهاي ناپسنديده و گناه آلود خود است چنان‌كه عزم خود را جزم كند كه در آينده گِرد گناه و كارهاي ناپسند نگردد.1 از رويدادي كه سبب بيداري و در نتيجه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''توبه،''' در لغت به معني بازگشت از گناه و در اصطلاح كلام و عرفان بيداري از غفلت و پشيماني از كردارهاي ناپسنديده و گناه آلود خود است چنان‌كه عزم خود را جزم كند كه در آينده گِرد گناه و كارهاي ناپسند نگردد.1 از رويدادي كه سبب بيداري و در نتيجه موجب بازگشت از گناه مي‌شود به «واقعه» تعبير مي‌گردد و در احوال عرفا و صوفيان نامدار به رويدادهايي كه موجب بيداري آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعة ابراهيم ادهم، از عرفاي بزرگ سده دوم هجري / هشتم ميلادي كه نخست امير بلخ بود و سپس به سير و سلوك پرداخت آن بود كه روزي در شكارگاه در پي آهويي بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهيم گفت: «ترا براي اين كار (= سلطنت و خوشگذراني) آفريده‌اند؟ يعني هدف خلقت تو همين است و بس؟! و اين امر موجب توبة ابراهيم ادهم شد.2 واقعة مالك دينار (د. ميان سال‌هاي 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود كه به هنگام عيش و نوش و بدانگاه كه خود سازي مي‌نواخت به فرمان حق تعالي از ساز اين آوا برخاست كه: اي مالك چرا توبه نكني؟! و همين امر سبب توبة مالك شد.3 عرفا واقعه را عنايت الهي مي‌دانند و برآنند تنها خدا بايد بخواهد و نسبت به بنده‌اي عنايت ورزد تا رويدادي او را از گناه دور كند و به شاهراه حقيقت رهنمون شود. همچنين عرفا از توبه شكستن‌ها و دوباره توبه كردن‌هاي گناهكاران بسيار سخن گفته‌اند4 و بر اين معنا تأكيد ورزيده‌اند شكستن و بستن توبه، امري است عادي. مهم آن است كه آدمي نوميد نشود و سرانجام تائب گردد كه به گفتة عطار «صد عالم گناه از تف يك توبه برخيزد ز راه».5

'''مآخذ:'''

1.

2. هجويري. '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش عابدي، ص158.

3. همو، '''''همان'''''، ص137.

4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به كوشش 4/1209- 1217؛ قشيري، ترجمة رسالة قشيريه، به كوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجويري. '''''كشف‌المحجوب'''''. ص435.

5. عطار، '''''منطق‌الطير'''''. به كوشش سيدصادق گوهرين، ص ؟.

اصغر دادبه

'''توبه،''' در لغت به معني بازگشت از گناه و در اصطلاح كلام و عرفان بيداري از غفلت و پشيماني از كردارهاي ناپسنديده و گناه آلود خود است چنان‌كه عزم خود را جزم كند كه در آينده گِرد گناه و كارهاي ناپسند نگردد.1 از رويدادي كه سبب بيداري و در نتيجه موجب بازگشت از گناه مي‌شود به «واقعه» تعبير مي‌گردد و در احوال عرفا و صوفيان نامدار به رويدادهايي كه موجب بيداري آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعة ابراهيم ادهم، از عرفاي بزرگ سده دوم هجري / هشتم ميلادي كه نخست امير بلخ بود و سپس به سير و سلوك پرداخت آن بود كه روزي در شكارگاه در پي آهويي بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهيم گفت: «ترا براي اين كار (= سلطنت و خوشگذراني) آفريده‌اند؟ يعني هدف خلقت تو همين است و بس؟! و اين امر موجب توبة ابراهيم ادهم شد.2 واقعة مالك دينار (د. ميان سال‌هاي 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود كه به هنگام عيش و نوش و بدانگاه كه خود سازي مي‌نواخت به فرمان حق تعالي از ساز اين آوا برخاست كه: اي مالك چرا توبه نكني؟! و همين امر سبب توبة مالك شد.3 عرفا واقعه را عنايت الهي مي‌دانند و برآنند تنها خدا بايد بخواهد و نسبت به بنده‌اي عنايت ورزد تا رويدادي او را از گناه دور كند و به شاهراه حقيقت رهنمون شود. همچنين عرفا از توبه شكستن‌ها و دوباره توبه كردن‌هاي گناهكاران بسيار سخن گفته‌اند4 و بر اين معنا تأكيد ورزيده‌اند شكستن و بستن توبه، امري است عادي. مهم آن است كه آدمي نوميد نشود و سرانجام تائب گردد كه به گفتة عطار «صد عالم گناه از تف يك توبه برخيزد ز راه».5

'''مآخذ:'''

1.

2. هجويري. '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش عابدي، ص158.

3. همو، '''''همان'''''، ص137.

4. همو، '''''همان'''''، ص ؟ ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به كوشش 4/1209- 1217؛ قشيري، ترجمة رسالة قشيريه، به كوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجويري. '''''كشف‌المحجوب'''''. ص435.

5. عطار، '''''منطق‌الطير'''''. به كوشش سيدصادق گوهرين، ص ؟.

امیرحسین ساکت اف