https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84 2026-06-16T07:58:10Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&diff=5316&oldid=prev 2025-05-01T12:37:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[توکل]]،''' در لغت به معنی تکیه و اعتماد کردن به کسی و وکیل پذیرفتن است و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصوّف، </del>کار خود به خدای بازگذاشتن است و از قِبَلِ این امر بهره‌ها برگرفتن و عیش‌ها با لطفِ خداداده کردن&lt;ref&gt;  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع''''' '''''فی''''' '''''التصوف'''''. به كوشش نیكلسن، لیدن: 1914م، ص51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;قطب‌الدین ابوالمظفر منصور بن اردشیر عبادی. '''''صوفی‌نامه'''''. به كوشش دكتر غلامحسین یوسفی، تهران: 1368، ص111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;هجویری. '''''كشف‌المحجوب'''''. به كوشش دكتر محمود عابدی، تهران: 1383، ص179.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح‌الاعجاز'''''. چاپ زوار، ص222.&lt;/ref&gt; که:&lt;blockquote&gt;کار خود گر به خدا بازگذاری حافظ                         ای بسا عیش که با لطف خدا داده کنی&lt;ref&gt;  حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش محمد قزوینی؛ قاسم غنی، تهران: [بی‌تا].&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آن کس که کار خود به خدا باز می‌گذارد و به حق توکّل می‌کند و او را بهترین وکیل می‌شمارد «متوکِّل» نامیده می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[توکل]]،''' در لغت به معنی تکیه و اعتماد کردن به کسی و وکیل پذیرفتن است و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف|تصوّف]]، </ins>کار خود به خدای بازگذاشتن است و از قِبَلِ این امر بهره‌ها برگرفتن و عیش‌ها با لطفِ خداداده کردن&lt;ref&gt;  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع''''' '''''فی''''' '''''التصوف'''''. به كوشش نیكلسن، لیدن: 1914م، ص51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;قطب‌الدین ابوالمظفر منصور بن اردشیر عبادی. '''''صوفی‌نامه'''''. به كوشش دكتر غلامحسین یوسفی، تهران: 1368، ص111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;هجویری. '''''كشف‌المحجوب'''''. به كوشش دكتر محمود عابدی، تهران: 1383، ص179.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح‌الاعجاز'''''. چاپ زوار، ص222.&lt;/ref&gt; که:&lt;blockquote&gt;کار خود گر به خدا بازگذاری حافظ                         ای بسا عیش که با لطف خدا داده کنی&lt;ref&gt;  حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش محمد قزوینی؛ قاسم غنی، تهران: [بی‌تا].&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آن کس که کار خود به خدا باز می‌گذارد و به حق توکّل می‌کند و او را بهترین وکیل می‌شمارد «متوکِّل» نامیده می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توکّل شامل سه مرحله است و متوکّل در هر مرحله در تسلیم خود و واگذاری کار خود به حق پیش‌تر می‌رود و در این راه به کمال نزدیکتر می‌گردد:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>توکّل شامل سه مرحله است و متوکّل در هر مرحله در تسلیم خود و واگذاری کار خود به حق پیش‌تر می‌رود و در این راه به کمال نزدیکتر می‌گردد:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغردادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغردادبه</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3437:rev-5316:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&diff=3437&oldid=prev 2025-04-18T08:02:21Z

<p><span class="autocomment">ماخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[توکل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|توكل</del>]]،''' در لغت به معنی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكیه </del>و اعتماد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وكیل </del>پذیرفتن است و در تصوّف، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>خود به خدای بازگذاشتن است و از قِبَلِ این امر بهره‌ها برگرفتن و عیش‌ها با لطفِ خداداده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردن</del>&lt;ref&gt;  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع''''' '''''فی''''' '''''التصوف'''''. به كوشش نیكلسن، لیدن: 1914م، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص51؛ </del>قطب‌الدین ابوالمظفر منصور بن اردشیر عبادی. '''''صوفی‌نامه'''''. به كوشش دكتر غلامحسین یوسفی، تهران: 1368، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص111؛ </del>هجویری. '''''كشف‌المحجوب'''''. به كوشش دكتر محمود عابدی، تهران: 1383، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص179؛ نیزنك: </del>لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح‌الاعجاز'''''. چاپ زوار، ص222.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه</del>:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[توکل]]،''' در لغت به معنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکیه </ins>و اعتماد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردن </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وکیل </ins>پذیرفتن است و در تصوّف، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>خود به خدای بازگذاشتن است و از قِبَلِ این امر بهره‌ها برگرفتن و عیش‌ها با لطفِ خداداده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردن</ins>&lt;ref&gt;  نیشابوری، سراج. '''''اللّمع''''' '''''فی''''' '''''التصوف'''''. به كوشش نیكلسن، لیدن: 1914م، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>قطب‌الدین ابوالمظفر منصور بن اردشیر عبادی. '''''صوفی‌نامه'''''. به كوشش دكتر غلامحسین یوسفی، تهران: 1368، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>هجویری. '''''كشف‌المحجوب'''''. به كوشش دكتر محمود عابدی، تهران: 1383، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص179.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح‌الاعجاز'''''. چاپ زوار، ص222.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که:&lt;blockquote&gt;کار خود گر به خدا بازگذاری حافظ                         ای بسا عیش که با لطف خدا داده کنی&lt;ref&gt;  حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش محمد قزوینی؛ قاسم غنی، تهران</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[بی‌تا].&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;آن کس که کار خود به خدا باز می‌گذارد و به حق توکّل می‌کند و او را بهترین وکیل می‌شمارد «متوکِّل» نامیده می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گر </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدا بازگذاری حافظ                         ای بسا عیش كه با لطف خدا داده كنی&lt;ref&gt;  حافظ. '''''دیوان'''''. </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش محمد قزوینی؛ قاسم غنی، تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌تا، غزل   ، بیت.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توکّل شامل سه مرحله است و متوکّل در هر مرحله در تسلیم خود و واگذاری کار </ins>خود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حق پیش‌تر می‌رود و در این راه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمال نزدیکتر می‌گردد</ins>:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان كس كه كار </del>خود به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدا باز می‌گذارد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به حق توكّل می‌كند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او را بهترین وكیل می‌شمارد «متوكِّل» نامیده می‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== مرحله نخست ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این مرحله، متوکّل، خدا را بهترین وکیل می‌شمارد و با اطمینان و از روی شعور، خود را بدو تسلیم می‌کند و کار </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را بدو وامی‌گذارد (تفویض می‌کند). در این مرحله'''،''' تدبیر و اختیار باقی است و متوکّل، بر خلافِ غیرمتوکّل، تنها </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدرت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیرخواهی وکیل (= خدا) اطمینان دارد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توكّل شامل سه </del>مرحله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوكّل در هر مرحله در </del>تسلیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واگذاری كار خود </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حق پیش‌تر می‌رود </del>و در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راه به كمال نزدیکتر می‌گردد:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>مرحله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این مرحله، توکّل </ins>و تسلیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامل‌تر می‌گردد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوکّل نه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکم شعور و اختیار، بلکه تو گویی از روی غریزه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سانِ کودکی که به دامن مادر می‌آویزد، به خدا روی می‌آورد. </ins>در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحله، تدبیر و اختیار از میان برمی‌خیزد، اما طلب و دعا در کار است. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''الف) </del>مرحله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست:''' </del>در این مرحله، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوكّل، خدا را بهترین وكیل می‌شمارد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با اطمینان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از روی شعور، </del>خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدو </del>تسلیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كند و كار خود </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدو وامی‌گذارد </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفویض می‌كند</del>). در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحله'''،''' </del>تدبیر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختیار باقی است </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوكّل، بر خلافِ غیرمتوكّل، تنها </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدرت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیرخواهی وكیل (= </del>خدا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) اطمینان دارد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>مرحله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوم ===</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این مرحله، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوکّل، بی‌اختیار، بی‌اراده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌تدبیر، در حالت فنای محض </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسلیم صرف، کار </ins>خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به حق وا می‌گذارد. صوفیه، حالت </ins>تسلیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامل متوکّل </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این مرحله به حالت مرده‌ای که در دست مرده شوست </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= کالْمیّتِ فی یَدَی الغَسّالِ</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند می‌کنند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی متوکّل </ins>در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحله، فانی محض است. نه تنها </ins>تدبیر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اراده ندارد، بلکه دعا و درخواست </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سؤال هم نمی‌کند. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظر صوفیه، توکّل از توحید&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سرچشمه می‌گیرد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید حقیقی بنا به باور عارفان چیزی جز «فنای در توحید» نیست. بدین معنی که عارف از راه کشف </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهود به مرحله‌ای می‌رسد که: اولاً، جز </ins>خدا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چیزی نمی‌بیند و باور می‌دارد که موجودات چیزی جز جلوه‌ها و پرتوهای حق نیستند؛ ثانیاً، همه او را می‌بیند و خود در میان نمی‌بیند. یعنی به «فنای فی التوحید» می‌رسد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ب) مرحله دوم:''' در این مرحله، توكّل </del>و تسلیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامل‌تر می‌گردد و متوكّل نه به حكم شعور و اختیار، بلكه تو گویی از روی غریزه و به سانِ كودكی كه به دامن مادر می‌اویزد، به خدا روی می‌اورد</del>. در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحله، تدبیر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختیار </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان برمی‌خیزد، اما طلب </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دعا در كار است</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک پیداست که نتیجه چنین فنایی، توکّل محض </ins>و تسلیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صِرف است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالک </ins>در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقام غم چیزی نمی‌خورد </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی جز خدا نمی‌هراسد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جز به حق تکیه نمی‌کند&lt;ref&gt;نیشابوری، سراج. '''''اللّمع.....''''' . ص51- 53.&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ج) مرحله سوم:''' در این مرحله، متوكّل، بی‌اختیار، بی‌اراده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌تدبیر، در حالت فنای محض و تسلیم صرف، كار خود را به حق وا می‌گذارد. صوفیه، حالت تسلیم كامل متوكّل را در این مرحله به حالت مرده‌ای كه در دست مرده شوست (</del>= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كالْمیّتِ فی یَدَی الغَسّالِ) مانند می‌كنند. یعنی متوكّل </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مرحله، فانی محض است. نه تنها تدبیر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اراده ندارد، بلكه دعا و درخواست و سؤال هم نمی‌كند. </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظر صوفیه، توكّل از توحید&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سرچشمه می‌گیرد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید حقیقی بنا به باور عارفان چیزی جز «فنای </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید» نیست</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین معنی كه </del>عارف از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راه كشف و شهود به مرحله‌ای می‌رسد كه: اولاً، جز خدا چیزی نمی‌بیند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باور می‌دارد كه موجودات چیزی جز جلوه‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرتوهای حق نیستند؛ ثانیاً، همه او را می‌بیند و خود </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان نمی‌بیند. یعنی به «فنای فی التوحید» می‌رسد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== توکّل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلاش ==</ins>=</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفان مثبت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از دیدگاه عارف واقعی، توکّل </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچ روی مانع تلاش </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راه کسب معاش و بهتر زیستن نمی‌گردد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنان که عرفان موجب نمی‌شود تا </ins>عارف از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردم بگریزد، بلکه سبب می‌شود تا شریک غم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شادی‌های مردم باشد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالانه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارهای اجتماعی شرکت کند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیك پیداست كه نتیجه چنین فنایی، توكّل محض و تسلیم صِرف است. سالك در این مقام غم چیزی نمی‌خورد و از كسی جز خدا نمی‌هراسد و جز به حق تكیه نمی‌كند&lt;ref&gt;نیشابوری، سراج. '''''اللّمع.....''''' . ص51- 53.&lt;/ref&gt;.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از صوفیان در طول تاریخ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توکّل </ins>را به گونه‌ای غلط تفسیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده‌اند </ins>و پنداشته‌اند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که توکّل </ins>با هر گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>به منظور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسب </ins>معاش ناسازگار است. این تصور و برداشت نادرست، جریانی منفی در تصوّف پدید اورد و مورد سوء استفاده تن‌پرورانی قرار گرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>صوفی شدن را اسان‌ترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارها </ins>یافتند و به بهانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توکّل</ins>! دست از هر گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش کشیدند</ins>&lt;ref&gt;مولوی. '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[بی نا]</ins>. &lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''توكّل و تلاش:''' در عرفان مثبت و از دیدگاه عارف واقعی، توكّل به هیچ روی مانع تلاش و كوشش در راه كسب معاش و بهتر زیستن نمی‌گردد. همچنان كه عرفان موجب نمی‌شود تا عارف از مردم بگریزد، بلكه سبب می‌شود تا شریك غم و شادی‌های مردم باشد و فعالانه در كارهای اجتماعی شركت كند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از صوفیان در طول تاریخ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توكّل </del>را به گونه‌ای غلط تفسیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده‌اند </del>و پنداشته‌اند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه توكّل </del>با هر گونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>به منظور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسب </del>معاش ناسازگار است. این تصور و برداشت نادرست، جریانی منفی در تصوّف پدید اورد و مورد سوء استفاده تن‌پرورانی قرار گرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>صوفی شدن را اسان‌ترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارها </del>یافتند و به بهانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توكّل</del>! دست از هر گونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش كشیدند</del>&lt;ref&gt;مولوی. '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ،    .</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیزنك: دادبه، اصغر</del>.&lt;/ref&gt;.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تصوف]]&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغردادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغردادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2997:rev-3437:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&diff=2997&oldid=prev 2025-04-11T19:52:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیزنك: دادبه، اصغر.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیزنك: دادبه، اصغر.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    نیشابوری، سراج. '''''اللّمع''''' '''''فی''''' '''''التصوف'''''. به كوشش نیكلسن، لیدن: 1914م، ص51؛ قطب‌الدین ابوالمظفر منصور بن اردشیر عبادی. '''''صوفی‌نامه'''''. به كوشش دكتر غلامحسین یوسفی، تهران: 1368، ص111؛ هجویری. '''''كشف‌المحجوب'''''. به كوشش دكتر محمود عابدی، تهران: 1383، ص179؛ نیزنك: لاهیجی، شیخ محمد. '''''مفاتیح‌الاعجاز'''''. چاپ زوار، ص222.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش محمد قزوینی؛ قاسم غنی، تهران: بی‌تا، غزل   ، بیت.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    نیشابوری، سراج. '''''اللّمع.....''''' . ص51- 53.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    مولوی. '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران:   ،    .</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیزنك: دادبه، اصغر.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصغر دادبه</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصغر دادبه</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصغردادبه</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2852:rev-2997:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&diff=2852&oldid=prev 2025-04-03T21:55:56Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&amp;diff=2852&amp;oldid=495">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%84&diff=495&oldid=prev 2024-08-12T18:25:05Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;توكل،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني تكيه و اعتماد كردن به كسي و وكيل پذيرفتن است و در تصوّف، كار خود به خداي بازگذاشتن است و از قِبَلِ اين امر بهره‌ها برگرفتن و عيش‌ها با لطفِ خداداده كردن&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كه: كار خود گر به خدا بازگذاري حافظ                         اي ب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;توكل،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني تكيه و اعتماد كردن به كسي و وكيل پذيرفتن است و در تصوّف، كار خود به خداي بازگذاشتن است و از قِبَلِ اين امر بهره‌ها برگرفتن و عيش‌ها با لطفِ خداداده كردن&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كه:<br /> <br /> كار خود گر به خدا بازگذاري حافظ                         اي بسا عيش كه با لطف خدا داده كني&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;<br /> <br /> آن كس كه كار خود به خدا باز مي‌گذارد و به حق توكّل مي‌كند و او را بهترين وكيل مي‌شمارد «متوكِّل» ناميده مي‌شود.<br /> <br /> توكّل شامل سه مرحله است و متوكّل در هر مرحله در تسليم خود و واگذاري كار خود به حق پيش‌تر مي‌رود و در اين راه به كمال نزديك‌تر مي‌گردد:<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;الف) مرحلة نخست:&#039;&#039;&#039; در اين مرحله، متوكّل، خدا را بهترين وكيل مي‌شمارد و با اطمينان و از روي شعور، خود را بدو تسليم مي‌كند و كار خود را بدو وامي‌گذارد (تفويض مي‌كند). در اين مرحله&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; تدبير و اختيار باقي است و متوكّل، بر خلافِ غيرمتوكّل، تنها به علم و قدرت و خيرخواهي وكيل (= خدا) اطمينان دارد.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;ب) مرحلة دوم:&#039;&#039;&#039; در اين مرحله، توكّل و تسليم كامل‌تر مي‌گردد و متوكّل نه به حكم شعور و اختيار، بلكه تو گويي از روي غريزه و به سانِ كودكي كه به دامن مادر مي‌آويزد، به خدا روي مي‌آورد. در اين مرحله، تدبير و اختيار از ميان برمي‌خيزد، اما طلب و دعا در كار است. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;ج) مرحلة سوم:&#039;&#039;&#039; در اين مرحله، متوكّل، بي‌اختيار، بي‌اراده و بي‌تدبير، در حالت فناي محض و تسليم صرف، كار خود را به حق وا مي‌گذارد. صوفيه، حالت تسليم كامل متوكّل را در اين مرحله به حالت مرده‌اي كه در دست مرده شوست (= كالْميّتِ في يَدَي الغَسّالِ) مانند مي‌كنند. يعني متوكّل در اين مرحله، فاني محض است. نه تنها تدبير و اراده ندارد، بلكه دعا و درخواست و سؤال هم نمي‌كند. به نظر صوفيه، توكّل از توحيد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سرچشمه مي‌گيرد و توحيد حقيقي بنا به باور عارفان چيزي جز «فناي در توحيد» نيست. بدين معني كه عارف از راه كشف و شهود به مرحله‌اي مي‌رسد كه: اولاً، جز خدا چيزي نمي‌بيند و باور مي‌دارد كه موجودات چيزي جز جلوه‌ها و پرتوهاي حق نيستند؛ ثانياً، همه او را مي‌بيند و خود در ميان نمي‌بيند. يعني به «فناي في التوحيد» مي‌رسد.<br /> <br /> نيك پيداست كه نتيجة چنين فنايي، توكّل محض و تسليم صِرف است. سالك در اين مقام غم چيزي نمي‌خورد و از كسي جز خدا نمي‌هراسد و جز به حق تكيه نمي‌كند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;توكّل و تلاش:&#039;&#039;&#039; در عرفان مثبت و از ديدگاه عارف واقعي، توكّل به هيچ روي مانع تلاش و كوشش در راه كسب معاش و بهتر زيستن نمي‌گردد. همچنان كه عرفان موجب نمي‌شود تا عارف از مردم بگريزد، بلكه سبب مي‌شود تا شريك غم و شادي‌هاي مردم باشد و فعالانه در كارهاي اجتماعي شركت كند.<br /> <br /> برخي از صوفيان در طول تاريخ، توكّل را به گونه‌اي غلط تفسير كرده‌اند و پنداشته‌اند كه توكّل با هر گونه كوشش به منظور كسب معاش ناسازگار است. اين تصور و برداشت نادرست، جرياني منفي در تصوّف پديد آورد و مورد سوء استفادة تن‌پروراني قرار گرفت كه صوفي شدن را آسان‌ترين كارها يافتند و به بهانة توكّل! دست از هر گونه كار و كوشش كشيدند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    نيشابوري، سراج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اللّمع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;في&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;التصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش نيكلسن، ليدن: 1914م، ص51؛ قطب‌الدين ابوالمظفر منصور بن اردشير عبادي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صوفي‌نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش دكتر غلامحسين يوسفي، تهران: 1368، ص111؛ هجويري. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف‌المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش دكتر محمود عابدي، تهران: 1383، ص179؛ نيزنك: لاهيجي، شيخ محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مفاتيح‌الاعجاز&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ زوار، ص222.<br /> <br /> 2.    حافظ. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد قزويني؛ قاسم غني، تهران: بي‌تا، غزل   ، بيت.<br /> <br /> 3.    نيشابوري، سراج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اللّمع.....&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; . ص51- 53.<br /> <br /> 4.    مولوي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مثنوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معنوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش نيكلسن، تهران:   ،    .<br /> <br /> نيزنك: دادبه، اصغر.<br /> <br /> اصغر دادبه</div>

Samei