https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8
حبش حاسب - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-16T16:20:19Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8&diff=7789&oldid=prev
Samei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۹
2025-05-10T10:49:38Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ساسانیان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ساسانیان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مثلثات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6874:rev-7789:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8&diff=6874&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۵
2025-05-07T15:35:36Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6873:rev-6874:php=table -->
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8&diff=6873&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۵
2025-05-07T15:35:17Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>حبش حاسب،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>احمد بن عبدالله مروزی معروف به حبش حاسب از بزرگترین منجمان دربار مأمون و معتصم عباسی بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. وی 3 زیج (مجموعه جداول نجومی) فراهم آورد: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </del>به روش ستارهشناسان هندی، دیگری به روش زیج شاه (شهریاران، زیج ایرانی رایج در دوره [[ساسانیان]]) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به زیج صغیر مشهور شد و سرانجام پس از رصدهای طولانی زیجی دیگر نوشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به زیج مُمْتَحَن (آزموده) مشهور شد. وی در آثار خود برای نخستین بار ظلّ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معكوس </del>و ظلّ مستوی (معادل دو تابع تانژانت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتانژات</del>) را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>برد و نخستین جدولهای این دو تابع و نیز جدولهایی برای دیگر توابع مثلثاتی فراهم آورد.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1، 2)</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> ادوارد استوارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كندی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>مشهور پژوهشی در زیجهای دوره اسلامی، زیجهای حبش را به دقت بررسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>)</<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حبش حاسب، احمد بن عبدالله مروزی معروف به حبش حاسب از بزرگترین منجمان دربار مأمون و معتصم عباسی بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. وی 3 زیج (مجموعه جداول نجومی) فراهم آورد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>به روش ستارهشناسان هندی، دیگری به روش زیج شاه (شهریاران، زیج ایرانی رایج در دوره [[ساسانیان]]) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به زیج صغیر مشهور شد و سرانجام پس از رصدهای طولانی زیجی دیگر نوشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به زیج مُمْتَحَن (آزموده) مشهور شد. وی در آثار خود برای نخستین بار ظلّ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معکوس </ins>و ظلّ مستوی (معادل دو تابع تانژانت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتانژات</ins>) را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>برد و نخستین جدولهای این دو تابع و نیز جدولهایی برای دیگر توابع مثلثاتی فراهم آورد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380ش، صص 90-93</ins>.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>قربانی، ابوالقاسم. '''زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''. تهران: 1365ش، صص 421-430.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>ادوارد استوارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کندی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>مشهور پژوهشی در زیجهای دوره اسلامی، زیجهای حبش را به دقت بررسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kennedy, E. S., “A Survey of islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI</ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, 1956</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ''': </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- كرامتی، یونس. '''كارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380ش، صص 90-93.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- قربانی، ابوالقاسم. </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی</del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: 1365ش، صص 421-430. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3- Kennedy, E. S., “A Survey of islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس کرامتی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6095:rev-6873:php=table -->
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8&diff=6095&oldid=prev
Samei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۲
2025-05-05T09:42:21Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حبش حاسب،''' احمد بن عبدالله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مروزي </del>معروف به حبش حاسب از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگترين </del>منجمان دربار مأمون و معتصم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسي </del>بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>3 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيج </del>(مجموعه جداول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجومي</del>) فراهم آورد: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>به روش ستارهشناسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندي، ديگري </del>به روش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيج </del>شاه (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرياران، زيج ايراني رايج </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة ساسانيان</del>) كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيج صغير </del>مشهور شد و سرانجام پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رصدهاي طولاني زيجي ديگر </del>نوشت كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيج </del>مُمْتَحَن (آزموده) مشهور شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>در آثار خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي نخستين </del>بار ظلّ معكوس و ظلّ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستوي </del>(معادل دو تابع تانژانت و كتانژات) را به كار برد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين جدولهاي اين </del>دو تابع و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز جدولهايي براي ديگر </del>توابع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثلثاتي </del>فراهم آورد.<sup>(1، 2)</sup> ادوارد استوارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كندي </del>در كتاب مشهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيجهاي دورة اسلامي، زيجهاي </del>حبش را به دقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسي </del>كرده است.<sup>(3)</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حبش حاسب،''' احمد بن عبدالله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مروزی </ins>معروف به حبش حاسب از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگترین </ins>منجمان دربار مأمون و معتصم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسی </ins>بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیج </ins>(مجموعه جداول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجومی</ins>) فراهم آورد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </ins>به روش ستارهشناسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندی، دیگری </ins>به روش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیج </ins>شاه (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهریاران، زیج ایرانی رایج </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره [[ساسانیان]]</ins>) كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیج صغیر </ins>مشهور شد و سرانجام پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رصدهای طولانی زیجی دیگر </ins>نوشت كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیج </ins>مُمْتَحَن (آزموده) مشهور شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>در آثار خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نخستین </ins>بار ظلّ معكوس و ظلّ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستوی </ins>(معادل دو تابع تانژانت و كتانژات) را به كار برد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین جدولهای این </ins>دو تابع و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز جدولهایی برای دیگر </ins>توابع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثلثاتی </ins>فراهم آورد.<sup>(1، 2)</sup> ادوارد استوارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كندی </ins>در كتاب مشهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیجهای دوره اسلامی، زیجهای </ins>حبش را به دقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی </ins>كرده است.<sup>(3)</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتي، يونس</del>. '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارنامة ايرانيان</del>'''. تهران: 1380ش، صص 90-93.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتی، یونس</ins>. '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارنامه ایرانیان</ins>'''. تهران: 1380ش، صص 90-93.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> قرباني، </del>ابوالقاسم. '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگينامة رياضيدانان دورة اسلامي</del>'''. تهران: 1365ش، صص 421-430. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> قربانی، </ins>ابوالقاسم. '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی</ins>'''. تهران: 1365ش، صص 421-430. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- Kennedy, E. S., “A Survey of islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- Kennedy, E. S., “A Survey of islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس کرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس کرامتی</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1633:rev-6095:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%A8%D8%B4_%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8&diff=1633&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''حبش حاسب،''' احمد بن عبدالله مروزي معروف به حبش حاسب از بزرگترين منجمان دربار مأمون و معتصم عباسي بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. وي 3 زيج (مجموعه جداول نجومي) فراهم آورد: يكي به روش ستارهشناسان هندي، ديگري به روش زيج شاه (شهرياران، زي...» ایجاد کرد
2024-08-22T04:54:58Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''حبش حاسب،''' احمد بن عبدالله مروزي معروف به حبش حاسب از بزرگترين منجمان دربار مأمون و معتصم عباسي بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. وي 3 زيج (مجموعه جداول نجومي) فراهم آورد: يكي به روش ستارهشناسان هندي، ديگري به روش زيج شاه (شهرياران، زي...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''حبش حاسب،''' احمد بن عبدالله مروزي معروف به حبش حاسب از بزرگترين منجمان دربار مأمون و معتصم عباسي بود. از 214 تا 250ق مشغول رصد ستارگان بود. وي 3 زيج (مجموعه جداول نجومي) فراهم آورد: يكي به روش ستارهشناسان هندي، ديگري به روش زيج شاه (شهرياران، زيج ايراني رايج در دورة ساسانيان) كه به زيج صغير مشهور شد و سرانجام پس از رصدهاي طولاني زيجي ديگر نوشت كه به زيج مُمْتَحَن (آزموده) مشهور شد. وي در آثار خود براي نخستين بار ظلّ معكوس و ظلّ مستوي (معادل دو تابع تانژانت و كتانژات) را به كار برد و نخستين جدولهاي اين دو تابع و نيز جدولهايي براي ديگر توابع مثلثاتي فراهم آورد.<sup>(1، 2)</sup> ادوارد استوارت كندي در كتاب مشهور پژوهشي در زيجهاي دورة اسلامي، زيجهاي حبش را به دقت بررسي كرده است.<sup>(3)</sup> <br />
<br />
'''مآخذ''': <br />
<br />
1- كرامتي، يونس. '''كارنامة ايرانيان'''. تهران: 1380ش، صص 90-93.<br />
<br />
2- قرباني، ابوالقاسم. '''زندگينامة رياضيدانان دورة اسلامي'''. تهران: 1365ش، صص 421-430. <br />
<br />
3- Kennedy, E. S., “A Survey of islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956.<br />
<br />
یونس کرامتی</div>
Samei