حقوق مدنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۷

2025-05-06T21:37:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''حقوق مدنی،''' حقوق ناظر بر روابط افراد.		'''حقوق مدنی،''' حقوق ناظر بر روابط افراد.

	حقوق، جمع حق<ref name=":0">جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''مسبوط در ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1378.</ref> و مجموعه‌ای از قواعد و مقررات حاکم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و کشورهاست که شامل قوانین لازم الاجرایی است که به منظور استقرار نظم در جوامع انسانی وضع شده است<ref>انوری، حسن. '''''فرهنگ روز سخن'''''. تهران: سخن، 1383.</ref>. حقوق، شامل دو رشته حقوق جزایی و حقوق مدنی است و حقوق مدنی از رشته‌های مهم حقوق محسوب است<ref>جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1383.</ref>. به اموری که از حیث حقوقی و نه کیفری، به اوضاع شهروندان مربوط باشد، مانند ادعای حقوقی و مدنی و ترتیب جبران خسارت و صدمات مالی و حقوقی، مدنی گویند<ref name=":1">انصاری، مسعود، طاهری، محمدعلی. '''''دانشنامه حقوق خصوصی'''''. تهران: محراب‌ فکر، 1384.</ref>. اصطلاح «حقوق مدنی» برگرفته از رومیان و ترجمه واژه لاتین «Jus civile» است؛ این ~~حقوق،~~ خاص اتباع رومی بوده، در برابر حقوق بشر (Jus Jentium) که شامل قواعد عمومی، برای تمام ملت‌ها بود، به کار می‌رفت؛ به همین مناسبت، در تمام قرون وسطی، وقتی سخن از حقوق مدنی (Jus civile) می‌رفت، مقصود «حقوق روم» بود که در برابر حقوق کلیسا استعمال می‌شد؛ ولی رفته رفته، حقوق مدنی مفهوم اصلی خود را از دست داد و معنای «حقوق خصوصی» در مقابل «حقوق عمومی» به کار رفت؛ علت اصلی این تغییر اصطلاح، از میان رفتن قدرت امپراتوری روم بود. در زمان اقتدار حکومت روم، نویسندگان حقوق اساسی امپراتوری، قواعد حاکم بر حقوق عمومی را نیز در نظر داشتند اما، پس از برچیده شدن اساس این حکومت، حقوق عمومی روم نیز متروک و بی‌فایده ماند و هر کس نامی از «حقوق روم» یا «حقوق مدنی» می‌برد، مقصود حقوق خصوصی رومیان بود که مورد تقلید بسیاری از ملت‌ها و از جمله فرانسویان قرار گرفت، به ویژه در سده هفدهم، با انتشار کتاب‌های دوما، حقوق‌دان فرانسوی در زبان حقوقی این ملت، حقوق مدنی به معنای حقوق خصوصی به کار رفت و پس از انقلاب کبیر 1789 نیز همین معنی مورد قبول واقع شد؛ چنان‌که قانون 1804 ناپلئون نیز به این نام خوانده شد و امروز نیز به قانون مدنی ناپلئون مشهور است<ref>~~رادپیرو بولانژه. ج1، ش63؛ مارقی‌ورینو. ج1، ش43؛~~ مازو، '''''دروس حقوق مدنی'''''. ج1، ~~ش24؛ به~~ نقل از کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق فرانسه، مجموعه‌ای از قواعد، مبانی، رسوم و دستگاه‌های ویژه‌ای که روابط مالی و احوال شخصیه افراد یک کشور با یکدیگر را در برمی‌گیرد؛ امروزه در حقوق فرانسه از مدنی، تعبیر به معنای مربوط به شهروند شده؛ از حقوق مدنی، یا حقوق شهروندی، با عنوان drots civiques یاد شده و آن را شامل حقوقی می‌‌داند که قانون به شهروندان می‌‌دهد؛ همچنین حقوق مدنی به مفهوم هر امری است که به زندگی شخصی شهروندان مربوط می‌شود، از قبیل آزادی مدنی و برابری مدنی<ref name=":1" />. در ایران، چون نویسندگان قانون 1307 با تمدن و فرهنگ فرانسه آشنایی بیشتری داشتند آن را قانون مدنی نامیدند. امروزه نیز هر جا سخن از حقوق مدنی به میان می‌آید، مقصود، شرح و تفسیر قواعد موجود در این قانون است<ref>کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق مدنی (civil law) به معنای عام، شامل تمام رشته‌های حقوق خصوصی اعم از داخلی و بین‌‌الملل خصوصی است و به معنای خاص، شامل مباحث زیر می‌باشد:		حقوق، جمع [[حق]]<ref name=":0">جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''مسبوط در ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1378.</ref> و مجموعه‌ای از قواعد و مقررات حاکم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و کشورهاست که شامل قوانین لازم الاجرایی است که به منظور استقرار نظم در جوامع انسانی وضع شده است<ref>انوری، حسن. '''''فرهنگ روز سخن'''''. تهران: سخن، 1383.</ref>. حقوق، شامل دو رشته [[حقوق جزا\|حقوق جزایی]] و حقوق مدنی است و حقوق مدنی از رشته‌های مهم [[حقوق]] محسوب است<ref>جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1383.</ref>. به اموری که از حیث حقوقی و نه کیفری، به اوضاع شهروندان مربوط باشد، مانند ادعای حقوقی و مدنی و ترتیب جبران خسارت و صدمات مالی و حقوقی، مدنی گویند<ref name=":1">انصاری، مسعود، طاهری، محمدعلی. '''''دانشنامه حقوق خصوصی'''''. تهران: محراب‌ فکر، 1384.</ref>. اصطلاح «حقوق مدنی» برگرفته از رومیان و ترجمه واژه لاتین «Jus civile» است؛ این [[حقوق]]، خاص اتباع رومی بوده، در برابر حقوق بشر (Jus Jentium) که شامل قواعد عمومی، برای تمام ملت‌ها بود، به کار می‌رفت؛ به همین مناسبت، در تمام قرون وسطی، وقتی سخن از حقوق مدنی (Jus civile) می‌رفت، مقصود «حقوق روم» بود که در برابر حقوق کلیسا استعمال می‌شد؛ ولی رفته رفته، حقوق مدنی مفهوم اصلی خود را از دست داد و معنای «حقوق خصوصی» در مقابل «حقوق عمومی» به کار رفت؛ علت اصلی این تغییر اصطلاح، از میان رفتن قدرت امپراتوری روم بود. در زمان اقتدار حکومت روم، نویسندگان [[حقوق]] اساسی امپراتوری، قواعد حاکم بر حقوق عمومی را نیز در نظر داشتند اما، پس از برچیده شدن اساس این حکومت، حقوق عمومی روم نیز متروک و بی‌فایده ماند و هر کس نامی از «حقوق روم» یا «حقوق مدنی» می‌برد، مقصود حقوق خصوصی رومیان بود که مورد تقلید بسیاری از ملت‌ها و از جمله فرانسویان قرار گرفت، به ویژه در سده هفدهم، با انتشار کتاب‌های دوما، حقوق‌دان فرانسوی در زبان حقوقی این ملت، حقوق مدنی به معنای [[حقوق]] خصوصی به کار رفت و پس از انقلاب کبیر 1789 نیز همین معنی مورد قبول واقع شد؛ چنان‌که قانون 1804 ناپلئون نیز به این نام خوانده شد و امروز نیز به قانون مدنی ناپلئون مشهور است<ref>مازو، '''''دروس حقوق مدنی'''''. ج1، ش24، نقل از کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref><ref>رادپیرو بولانژه. ج1، ش63؛ مارقی‌ورینو. ج1، ش43.</ref>. [[حقوق]] فرانسه، مجموعه‌ای از قواعد، مبانی، رسوم و دستگاه‌های ویژه‌ای که روابط مالی و احوال شخصیه افراد یک کشور با یکدیگر را در برمی‌گیرد؛ امروزه در [[حقوق]] فرانسه از مدنی، تعبیر به معنای مربوط به شهروند شده؛ از حقوق مدنی، یا حقوق شهروندی، با عنوان drots civiques یاد شده و آن را شامل حقوقی می‌‌داند که قانون به شهروندان می‌‌دهد؛ همچنین حقوق مدنی به مفهوم هر امری است که به زندگی شخصی شهروندان مربوط می‌شود، از قبیل آزادی مدنی و برابری مدنی<ref name=":1" />. در ایران، چون نویسندگان [[قانون]] 1307 با تمدن و فرهنگ فرانسه آشنایی بیشتری داشتند آن را [[قانون]] مدنی نامیدند. امروزه نیز هر جا سخن از حقوق مدنی به میان می‌آید، مقصود، شرح و تفسیر قواعد موجود در این [[قانون]] است<ref>کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق مدنی (civil law) به معنای عام، شامل تمام رشته‌های حقوق خصوصی اعم از داخلی و بین‌‌الملل خصوصی است و به معنای خاص، شامل مباحث زیر می‌باشد:

	* الف) اشخاص، شامل اسم، اقامتگاه، احوال شخصیه، اهلیت، حجر و قیمومت؛		* الف) اشخاص، شامل اسم، اقامتگاه، احوال شخصیه، اهلیت، حجر و قیمومت؛
	* ب) خانواده، شامل نکاح، طلاح، رجوع و بذل مدت، قرابت، نفقه، حضانت و ولایت؛		* ب) خانواده، شامل نکاح، طلاح، رجوع و بذل مدت، قرابت، نفقه، حضانت و ولایت؛
	* ج) اموال و دارایی: شامل اموال، طرق تملک، عقود و تهدات، ارث، هبه و و صیت، حقوق مدنی به معنی خاص، شامل حقوق تجارت و حقوق بحری و هواپیمایی و قوانین کار و بیمه و اصطلاحات ارضی نیز هست<ref name=":0" />.		* ج) اموال و دارایی: شامل اموال، طرق تملک، عقود و تهدات، ارث، هبه و و صیت، حقوق مدنی به معنی خاص، شامل [[حقوق]] تجارت و [[حقوق]] بحری و هواپیمایی و قوانین کار و بیمه و اصطلاحات ارضی نیز هست<ref name=":0" />.

	از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل حقوق مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق رفت و آمد در داخل کشور، حق خروج از کشور و بازگشت به آن، حق بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.		از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل [[حقوق]] مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل [[حق]] حیات، [[حق]] آزادی و امنیت شخصی، [[حق]] رفت و آمد در داخل کشور، [[حق]] خروج از کشور و بازگشت به آن، [[حق]] بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[حقوق]]
			* [[حقوق اداری]]
			* [[حقوق جزا]]
			* [[قانون]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اسدالله معظمی گودرزی		اسدالله معظمی گودرزی
			[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]

Samei در ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۷

2024-12-31T22:27:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۷
خط ۳:		خط ۳:
	حقوق، جمع حق<ref name=":0">جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''مسبوط در ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1378.</ref> و مجموعه‌ای از قواعد و مقررات حاکم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و کشورهاست که شامل قوانین لازم الاجرایی است که به منظور استقرار نظم در جوامع انسانی وضع شده است<ref>انوری، حسن. '''''فرهنگ روز سخن'''''. تهران: سخن، 1383.</ref>. حقوق، شامل دو رشته حقوق جزایی و حقوق مدنی است و حقوق مدنی از رشته‌های مهم حقوق محسوب است<ref>جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1383.</ref>. به اموری که از حیث حقوقی و نه کیفری، به اوضاع شهروندان مربوط باشد، مانند ادعای حقوقی و مدنی و ترتیب جبران خسارت و صدمات مالی و حقوقی، مدنی گویند<ref name=":1">انصاری، مسعود، طاهری، محمدعلی. '''''دانشنامه حقوق خصوصی'''''. تهران: محراب‌ فکر، 1384.</ref>. اصطلاح «حقوق مدنی» برگرفته از رومیان و ترجمه واژه لاتین «Jus civile» است؛ این حقوق، خاص اتباع رومی بوده، در برابر حقوق بشر (Jus Jentium) که شامل قواعد عمومی، برای تمام ملت‌ها بود، به کار می‌رفت؛ به همین مناسبت، در تمام قرون وسطی، وقتی سخن از حقوق مدنی (Jus civile) می‌رفت، مقصود «حقوق روم» بود که در برابر حقوق کلیسا استعمال می‌شد؛ ولی رفته رفته، حقوق مدنی مفهوم اصلی خود را از دست داد و معنای «حقوق خصوصی» در مقابل «حقوق عمومی» به کار رفت؛ علت اصلی این تغییر اصطلاح، از میان رفتن قدرت امپراتوری روم بود. در زمان اقتدار حکومت روم، نویسندگان حقوق اساسی امپراتوری، قواعد حاکم بر حقوق عمومی را نیز در نظر داشتند اما، پس از برچیده شدن اساس این حکومت، حقوق عمومی روم نیز متروک و بی‌فایده ماند و هر کس نامی از «حقوق روم» یا «حقوق مدنی» می‌برد، مقصود حقوق خصوصی رومیان بود که مورد تقلید بسیاری از ملت‌ها و از جمله فرانسویان قرار گرفت، به ویژه در سده هفدهم، با انتشار کتاب‌های دوما، حقوق‌دان فرانسوی در زبان حقوقی این ملت، حقوق مدنی به معنای حقوق خصوصی به کار رفت و پس از انقلاب کبیر 1789 نیز همین معنی مورد قبول واقع شد؛ چنان‌که قانون 1804 ناپلئون نیز به این نام خوانده شد و امروز نیز به قانون مدنی ناپلئون مشهور است<ref>رادپیرو بولانژه. ج1، ش63؛ مارقی‌ورینو. ج1، ش43؛ مازو، '''''دروس حقوق مدنی'''''. ج1، ش24؛ به نقل از کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق فرانسه، مجموعه‌ای از قواعد، مبانی، رسوم و دستگاه‌های ویژه‌ای که روابط مالی و احوال شخصیه افراد یک کشور با یکدیگر را در برمی‌گیرد؛ امروزه در حقوق فرانسه از مدنی، تعبیر به معنای مربوط به شهروند شده؛ از حقوق مدنی، یا حقوق شهروندی، با عنوان drots civiques یاد شده و آن را شامل حقوقی می‌‌داند که قانون به شهروندان می‌‌دهد؛ همچنین حقوق مدنی به مفهوم هر امری است که به زندگی شخصی شهروندان مربوط می‌شود، از قبیل آزادی مدنی و برابری مدنی<ref name=":1" />. در ایران، چون نویسندگان قانون 1307 با تمدن و فرهنگ فرانسه آشنایی بیشتری داشتند آن را قانون مدنی نامیدند. امروزه نیز هر جا سخن از حقوق مدنی به میان می‌آید، مقصود، شرح و تفسیر قواعد موجود در این قانون است<ref>کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق مدنی (civil law) به معنای عام، شامل تمام رشته‌های حقوق خصوصی اعم از داخلی و بین‌‌الملل خصوصی است و به معنای خاص، شامل مباحث زیر می‌باشد:		حقوق، جمع حق<ref name=":0">جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''مسبوط در ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1378.</ref> و مجموعه‌ای از قواعد و مقررات حاکم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و کشورهاست که شامل قوانین لازم الاجرایی است که به منظور استقرار نظم در جوامع انسانی وضع شده است<ref>انوری، حسن. '''''فرهنگ روز سخن'''''. تهران: سخن، 1383.</ref>. حقوق، شامل دو رشته حقوق جزایی و حقوق مدنی است و حقوق مدنی از رشته‌های مهم حقوق محسوب است<ref>جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1383.</ref>. به اموری که از حیث حقوقی و نه کیفری، به اوضاع شهروندان مربوط باشد، مانند ادعای حقوقی و مدنی و ترتیب جبران خسارت و صدمات مالی و حقوقی، مدنی گویند<ref name=":1">انصاری، مسعود، طاهری، محمدعلی. '''''دانشنامه حقوق خصوصی'''''. تهران: محراب‌ فکر، 1384.</ref>. اصطلاح «حقوق مدنی» برگرفته از رومیان و ترجمه واژه لاتین «Jus civile» است؛ این حقوق، خاص اتباع رومی بوده، در برابر حقوق بشر (Jus Jentium) که شامل قواعد عمومی، برای تمام ملت‌ها بود، به کار می‌رفت؛ به همین مناسبت، در تمام قرون وسطی، وقتی سخن از حقوق مدنی (Jus civile) می‌رفت، مقصود «حقوق روم» بود که در برابر حقوق کلیسا استعمال می‌شد؛ ولی رفته رفته، حقوق مدنی مفهوم اصلی خود را از دست داد و معنای «حقوق خصوصی» در مقابل «حقوق عمومی» به کار رفت؛ علت اصلی این تغییر اصطلاح، از میان رفتن قدرت امپراتوری روم بود. در زمان اقتدار حکومت روم، نویسندگان حقوق اساسی امپراتوری، قواعد حاکم بر حقوق عمومی را نیز در نظر داشتند اما، پس از برچیده شدن اساس این حکومت، حقوق عمومی روم نیز متروک و بی‌فایده ماند و هر کس نامی از «حقوق روم» یا «حقوق مدنی» می‌برد، مقصود حقوق خصوصی رومیان بود که مورد تقلید بسیاری از ملت‌ها و از جمله فرانسویان قرار گرفت، به ویژه در سده هفدهم، با انتشار کتاب‌های دوما، حقوق‌دان فرانسوی در زبان حقوقی این ملت، حقوق مدنی به معنای حقوق خصوصی به کار رفت و پس از انقلاب کبیر 1789 نیز همین معنی مورد قبول واقع شد؛ چنان‌که قانون 1804 ناپلئون نیز به این نام خوانده شد و امروز نیز به قانون مدنی ناپلئون مشهور است<ref>رادپیرو بولانژه. ج1، ش63؛ مارقی‌ورینو. ج1، ش43؛ مازو، '''''دروس حقوق مدنی'''''. ج1، ش24؛ به نقل از کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق فرانسه، مجموعه‌ای از قواعد، مبانی، رسوم و دستگاه‌های ویژه‌ای که روابط مالی و احوال شخصیه افراد یک کشور با یکدیگر را در برمی‌گیرد؛ امروزه در حقوق فرانسه از مدنی، تعبیر به معنای مربوط به شهروند شده؛ از حقوق مدنی، یا حقوق شهروندی، با عنوان drots civiques یاد شده و آن را شامل حقوقی می‌‌داند که قانون به شهروندان می‌‌دهد؛ همچنین حقوق مدنی به مفهوم هر امری است که به زندگی شخصی شهروندان مربوط می‌شود، از قبیل آزادی مدنی و برابری مدنی<ref name=":1" />. در ایران، چون نویسندگان قانون 1307 با تمدن و فرهنگ فرانسه آشنایی بیشتری داشتند آن را قانون مدنی نامیدند. امروزه نیز هر جا سخن از حقوق مدنی به میان می‌آید، مقصود، شرح و تفسیر قواعد موجود در این قانون است<ref>کاتوزیان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.</ref>. حقوق مدنی (civil law) به معنای عام، شامل تمام رشته‌های حقوق خصوصی اعم از داخلی و بین‌‌الملل خصوصی است و به معنای خاص، شامل مباحث زیر می‌باشد:

	الف) اشخاص، شامل اسم، اقامتگاه، احوال شخصیه، اهلیت، حجر و قیمومت؛		* الف) اشخاص، شامل اسم، اقامتگاه، احوال شخصیه، اهلیت، حجر و قیمومت؛
			* ب) خانواده، شامل نکاح، طلاح، رجوع و بذل مدت، قرابت، نفقه، حضانت و ولایت؛
	ب) خانواده، شامل نکاح، طلاح، رجوع و بذل مدت، قرابت، نفقه، حضانت و ولایت؛		* ج) اموال و دارایی: شامل اموال، طرق تملک، عقود و تهدات، ارث، هبه و و صیت، حقوق مدنی به معنی خاص، شامل حقوق تجارت و حقوق بحری و هواپیمایی و قوانین کار و بیمه و اصطلاحات ارضی نیز هست<ref name=":0" />.

	ج) اموال و دارایی: شامل اموال، طرق تملک، عقود و تهدات، ارث، هبه و و صیت، حقوق مدنی به معنی خاص، شامل حقوق تجارت و حقوق بحری و هواپیمایی و قوانین کار و بیمه و اصطلاحات ارضی نیز هست<ref name=":0" />.

	از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل حقوق مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق رفت و آمد در داخل کشور، حق خروج از کشور و بازگشت به آن، حق بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.		از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل حقوق مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق رفت و آمد در داخل کشور، حق خروج از کشور و بازگشت به آن، حق بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.

Samei: /* مآخذ */

2024-12-31T22:27:22Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۷
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل حقوق مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق رفت و آمد در داخل کشور، حق خروج از کشور و بازگشت به آن، حق بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.		از سوی دیگر، حقوق مدنی، شامل حقوق مربوط به شخصیت یا حقوق بشر، از قبیل حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق رفت و آمد در داخل کشور، حق خروج از کشور و بازگشت به آن، حق بیان و اجتماع با افراد دیگر است<ref>آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو. '''''فرهنگ علوم سیاسی'''''. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1376، ص63.</ref>. منبع حقوق مدنی «قانون مدنی» است و مربوط به جامعه دارای تمدن براساس تمدن بشری نظم گرفته و حقوق مدنی هر مملکت را شکل می‌دهد<ref>فرهیخته، شمس‌الدین. '''''فرهنگ''''' '''''فرهیخته'''''. تهران: زرین، 1377، ص365</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

			== نویسنده مقاله ==
			اسدالله معظمی گودرزی

Samei در ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۲۶

2024-12-31T22:26:38Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''حقوق مدني،''' حقوق ناظر بر روابط افراد. حقوق، جمع حق¹ و مجموعه‌اي از قواعد و مقررات حاكم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و كشورهاست كه شامل قوانين لازم الاجرايي است كه به منظور استقرار نظم در جوامع انساني وضع شده است.² حقوق، شامل...» ایجاد کرد

2024-08-16T06:16:39Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''حقوق مدني،''' حقوق ناظر بر روابط افراد. حقوق، جمع حق1 و مجموعه‌اي از قواعد و مقررات حاكم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و كشورهاست كه شامل قوانين لازم الاجرايي است كه به منظور استقرار نظم در جوامع انساني وضع شده است.2 حقوق، شامل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''حقوق مدني،''' حقوق ناظر بر روابط افراد.

حقوق، جمع حق1 و مجموعه‌اي از قواعد و مقررات حاكم بر روابط افراد، سازمان‌ها، جوامع و كشورهاست كه شامل قوانين لازم الاجرايي است كه به منظور استقرار نظم در جوامع انساني وضع شده است.2 حقوق، شامل دو رشته حقوق جزايي و حقوق مدني است و حقوق مدني از رشته‌هاي مهم حقوق محسوب است.3 به اموري كه از حيث حقوقي و نه كيفري، به اوضاع شهروندان مربوط باشد، مانند ادعاي حقوقي و مدني و ترتيب جبران خسارت و صدمات مالي و حقوقي، مدني گويند.4 اصطلاح «حقوق مدني» برگرفته از روميان و ترجمة واژة لاتين «Jus civile» است؛ اين حقوق، خاص اتباع رومي بوده، در برابر حقوق بشر (Jus Jentium) كه شامل قواعد عمومي، براي تمام ملت‌ها بود، به كار مي‌رفت؛ به همين مناسبت، در تمام قرون وسطي، وقتي سخن از حقوق مدني (Jus civile) مي‌رفت، مقصود «حقوق روم» بود كه در برابر حقوق كليسا استعمال مي‌شد؛ ولي رفته رفته، حقوق مدني مفهوم اصلي خود را از دست داد و معناي «حقوق خصوصي» در مقابل «حقوق عمومي» به كار رفت؛ علت اصلي اين تغيير اصطلاح، از ميان رفتن قدرت امپراتوري روم بود. در زمان اقتدار حكومت روم، نويسندگان حقوق اساسي امپراتوري، قواعد حاكم بر حقوق عمومي را نيز در نظر داشتند اما، پس از برچيده شدن اساس اين حكومت، حقوق عمومي روم نيز متروك و بي‌فايده ماند و هر كس نامي از «حقوق روم» يا «حقوق مدني» مي‌برد، مقصود حقوق خصوصي روميان بود كه مورد تقليد بسياري از ملت‌ها و از جمله فرانسويان قرار گرفت، به ويژه در سدة هفدهم، با انتشار كتاب‌هاي دوما، حقوق‌دان فرانسوي در زبان حقوقي اين ملت، حقوق مدني به معناي حقوق خصوصي به كار رفت و پس از انقلاب كبير 1789 نيز همين معني مورد قبول واقع شد؛ چنان‌كه قانون 1804 ناپلئون نيز به اين نام خوانده شد و امروز نيز به قانون مدني ناپلئون مشهور است.5 حقوق فرانسه، مجموعه‌اي از قواعد، مباني، رسوم و دستگاه‌هاي ويژه‌اي كه روابط مالي و احوال شخصية افراد يك كشور با يكديگر را در برمي‌گيرد؛ امروزه در حقوق فرانسه از مدني، تعبير به معناي مربوط به شهروند شده؛ از حقوق مدني، يا حقوق شهروندي، با عنوان drots civiques ياد شده و آن را شامل حقوقي مي‌‌داند كه قانون به شهروندان مي‌‌دهد؛ همچنين حقوق مدني به مفهوم هر امري است كه به زندگي شخصي شهروندان مربوط مي‌شود، از قبيل آزادي مدني و برابري مدني.6 در ايران، چون نويسندگان قانون 1307 با تمدن و فرهنگ فرانسه آشنايي بيشتري داشتند آن را قانون مدني ناميدند. امروزه نيز هر جا سخن از حقوق مدني به ميان مي‌آيد، مقصود، شرح و تفسير قواعد موجود در اين قانون است.7 حقوق مدني (civil law) به معناي عام، شامل تمام رشته‌هاي حقوق خصوصي اعم از داخلي و بين‌‌الملل خصوصي است و به معناي خاص، شامل مباحث زير مي‌باشد: الف) اشخاص، شامل اسم، اقامتگاه، احوال شخصيه، اهليت، حجر و قيمومت؛ ب) خانواده، شامل نكاح، طلاح، رجوع و بذل مدت، قرابت، نفقه، حضانت و ولايت؛ ج) اموال و دارايي: شامل اموال، طرق تملك، عقود و تهدات، ارث، هبه و و صيت، حقوق مدني به معني خاص، شامل حقوق تجارت و حقوق بحري و هواپيمايي و قوانين كار و بيمه و اصطلاحات ارضي نيز هست.8 از سوي ديگر، حقوق مدني، شامل حقوق مربوط به شخصيت يا حقوق بشر، از قبيل حق حيات، حق آزادي و امنيت شخصي، حق رفت و آمد در داخل كشور، حق خروج از كشور و بازگشت به آن، حق بيان و اجتماع با افراد ديگر است.9 منبع حقوق مدني «قانون مدني» است و مربوط به جامعة داراي تمدن10 براساس تمدن بشري نظم گرفته و حقوق مدني هر مملكت را شكل مي‌دهد.11

'''مآخذ:'''

1. جعفري‌لنگرودي، محمدجعفر. '''''مسبوط در ترمينولوژي حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1378.

2. انوري، حسن. '''''فرهنگ روز سخن'''''. تهران: سخن، 1383.

3. جعفري‌لنگرودي، محمدجعفر. '''''ترمينولوژي حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 1383.

4. انصاري، مسعود؛ طاهري، محمدعلي. '''''دانشنامة حقوق خصوصي'''''. تهران: محراب‌ فكر، 1384..

5. رادپيرو بولانژه. ج1، ش63؛ مارقي‌ورينو. ج1، ش43؛ مازو، '''''دروس حقوق مدني'''''. ج1، ش24؛ به نقل از كاتوزيان، ناصر. '''''مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقي ايران'''''. تهران: انتشار، 1374، ص288.

6. '''''دانشنامة حقوق خصوصي'''''. همانجا.

7. '''''مقدمة علم حقوق.''''' همانجا.

8. مسبوط... . همانجا.

9. آقابخشي، علي؛ افشاري‌راد، مينو. '''''فرهنگ علوم سياسي'''''. تهران: مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، 1376، ص63.

10. فرهيخته، شمس‌الدين. '''''فرهنگ''''' '''''فرهيخته'''''. تهران: زرين، 1377، ص365.

اسدالله معظمی گودرزی